บุคคล : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 137 / 230

…จกตามแบบ อาการันต์อิตถีลิงค์ (กญฺญา), สังขยาที่เป็นสัพพนามเป็นได้ทั้งสามลิงค์นั้น เช่น เอโก ปุคฺคโล บุคคลคนหนึ่ง เอกา อิตถี หญิงคนหนึ่ง เอก กุล

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์คุณนามและการใช้งานนามนามในบาลีไวยากรณ์ การเข้าใจสังขยาและการจำแนกประเภทของมันมีความสำคัญในการสื่อสารและการเข้าใจภาษาบาลี เอกสารนี้จะอธิบายลักษณะของสังขยาและวิธีการนำไปใช้ในบ

…ม่เจาะจงใคร หรือ คนพวกหนึ่ง พวกใด แต่มุ่งจะกล่าวสอนหรือ ตักเตือนเป็นเบื้องหน้า ก็มักจะยกคำว่า บุรุษ บุคคล ชน สัตว์ ขึ้น กล่าวเป็นประธานแห่งเนื้อความนั้น ๆ ต่อไปนี้จะยกพระพุทธภาษิตที่มี เฉพาะแต่คำว่า ปุริโส…

การศึกษาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ที่เน้นถึงการใช้คำว่า 'บุรุษ' เป็นประธานในการกล่าวอ้างในสำนวนภาษาบาลี มุ่งเป้าหมายการสอนหรือเตือนผู้อื่น โดยมีตัวอย่างพระพุทธภาษิต 4 ข้อที่แสดงการใช้เนื้อหาที่เกี่ยวข้องกั

…มีพิษ เช่นงูและ แมลงป่อง ฉันนั้น อุปมาดังอาวุธทั้งหลายมีลูกศร หอกแทง หอกซัด และก้อนหินเป็นต้น อัน ( บุคคลซัด) มาแต่ทิศทั้งปวง (ประเด) ถึง" พอไปได้ แต่เข้ากับ น ภเยน น ลชชาย ไม่สนิท เพราะถ้าพูดว่า "ความตายน…

บทนี้อธิบายเกี่ยวกับกายพหุสาธารณ โต ที่ถูกมองว่าเป็นสาธารณะแก่สัตว์หลายชนิด รวมถึงบทบาทต่าง ๆ ที่กายมีทั้งในการเกิด การตาย และเป็นที่อาศัยของชีวิต โดยมีการเปรียบเทียบกับอาวุธที่ทำร้ายชีวิต และอธิบายถึ

…่เท่านั้น จึงเป็นไปได้ แต่เมื่อลมหายใจที่ออกไป ข้างนอกแล้วไม่เข้าข้างในก็ดี ที่เข้าไปแล้วไม่ออกก็ดี บุคคลก็ได้ชื่อว่า ตาย อนึ่ง ชีวิตนั้นได้ความเป็นไปสม่ำเสมอแห่งอิริยาบถ ๔ อยู่ เท่านั้นจึงเป็นไปได้ แต่เพร…

บทความนี้กล่าวถึงการเชื่อมโยงของชีวิตกับลมหายใจและองค์ประกอบต่าง ๆ ที่มีผลต่ออายุขัยของบุคคล เช่น อิริยาบถ, ความเย็นและความร้อน, และธาตุทั้งสี่ การดูแลรักษาสมดุลในชีวิตจึงเป็นสิ่งสำคัญเพื่อลดค…

…้มีพระภาคเจ้าทรงสรรเสริญ ไว้ในพระสูตรนั้น ๆ ด้วยอาการเป็นอเนกอย่างนี้ว่า "ดูกรภิกษุทั้งหลาย ธรรมเอก บุคคลเจริญทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความสังเวช ใหญ่ เป็นไปเพื่อประโยชน์ใหญ่ เป็นไปเพื่อความเกษมจากโยคะใ…

การเจริญกายคตาสติคือการนำมาซึ่งความสังเวชใหญ่และความเกษมจากโยคะใหญ่ เป็นการพัฒนาตนเองที่สำคัญในพุทธศาสนา ผู้ที่บริโภคกายคตาสติย่อมได้รับอมฤต ทำให้เกิดสติสัมปชัญญะและญาณทัสสนะ การประกอบกายคตาสติช่วยให้

…านนั้นใด ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสรร เสริญไว้อย่างนี้ว่า "ดูกรภิกษุทั้งหลาย แม้อานาปานสติสมาธินี้แล บุคคลทำให้มีทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นธรรมละเมียดแท้ด้วย” ประณีต แท้ด้วย เป็นธรรมเครื่องพักอยู่อันละมุนละไมและ…

ในช่วงนี้ของพระธรรมภาสิต อานาปานสติกรรมฐานถือเป็นการปฏิบัติที่ได้รับการเชิดชูจากพระพุทธเจ้า โดยเน้นว่าผู้ที่ทำให้มีและทำให้มากจะประสบกับธรรมละเมียดแท้และสูงส่ง ภิกษุสามารถปฏิบัติการอานาปานสติได้ในสถาน

…ยความ) แห่งบาลีคำถามว่า "กถิ ภาวิโต จ ภิกฺขเว อานาปานสฺสติสมาธิ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อานาปานสติสมาธิ บุคคลทำให้มีอย่างไร" เป็นต้นนี้ก่อน คำว่า 'ก' เป็นพระปุจฉาด้วยความเป็นผู้ทรงใคร่จะตรัสการเจริญอานาปานสติส…

เนื้อหานี้สำรวจเรื่องอานาปานสติกรรมฐานซึ่งเน้นการเจริญสมาธิที่เกี่ยวข้องกับลมหายใจ ทั้งนี้มีการอธิบายว่าการทำให้เกิดขึ้นของอานาปานสติสมาธิเป็นอย่างไร มีการถามพระพุทธเจ้าถึงวิธีการและประโยชน์จากการฝึกส

…พเพธภาคิยธรรม ก็ในพระบาลีคำถามนี้ มีความสังเขป (ดังต่อไป) นี้ว่า ดูกร ภิกษุทั้งหลาย อานาปานสติสมาธิ บุคคลทำให้มีด้วยประการไร ด้วย อาการไร ด้วยวิธีไร ทำให้มากด้วยประการไร.... จึงเป็นธรรมละเมียด แท้ด้วย ฯลฯ …

เนื้อหานี้อธิบายความหมายของอเสจนโก โดยเชื่อมโยงถึงการฝึกอานาปานสติสมาธิซึ่งนำไปสู่ความสุขและการตัดขาดจากบาปและธรรมอันเป็นอกุศล การเข้าถึงฌานและผลลัพธ์ที่ตามมาซึ่งเกี่ยวข้องกับการบรรลุพระสัมมาสัมโพธิญา

…าทรงสรรเสริญ มีความเป็นธรรมละเมียดเป็นต้น ตาม พระพุทธพจน์ว่า "ภิกษุทั้งหลาย แม้อานาปานสติสมาธินี้แล บุคคล ทำให้มีทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นธรรมละเมียดแท้ด้วยประณีตแท้ด้วย" ดังนี้เป็นต้นบ้าง โดยความเป็นธรรมสามาร…

อานาปานสติเป็นการเจริญสติในการหายใจ การฝึกนี้มีผลยิ่งใหญ่และอานิสงส์มาก โดยทั่วไปแล้วจะช่วยให้จิตสงบ ลดการพล่านไปมาของจิตที่เป็นอันตรายต่อสมาธิ โดยพระพุทธเจ้าทรงชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการฝึกอานาปานส

…ิดหาดได้ไม่ เพราะเหตุนั้น พระโยคาวจรจึง เห็นโทษในโทสะ ตามแนวพระสูตทั้งหลาย เช่นสูตรว่า "ดูกร อาวุโส บุคคลผู้เกิดโทสะแล้ว อันโทสะครอบงำ มีจิตอันโทสะยึดไว้ รอบแล้ว ย่อมฆ่าสัตว์บ้าง ดังนี้เป็นอาทิ พึงทราบอานิ…

เนื้อหาเกี่ยวกับพรหมวิหารทั้ง ๔ ได้แก่ เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา โดยเฉพาะการเจริญเมตตาในลำดับอนุสติกัมมฐานที่มีความสำคัญต่อการเจริญสมาธิและจิตใจ นักพัฒนาจำเป็นต้องเข้าใจโทษในโทสะและได้ทราบอานิสงส์

…ิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 152 นิพพานเป็นบรมธรรม ขนฺติพล พลานี้ก็ ตนห์ พฺรูมิ พฺราหฺมณ์ เรากล่าวบุคคลนั้น ผู้มีขันติเป็นกำลัง มีกำลังคือขันติเป็นกอบทัพ ว่าเป็นพราหมณ์ ดังนี้เป็นต้นเถิด ขนฺตยา ภิยโย น ว…

…อธิบายเกี่ยวกับการใช้ขันติเป็นกำลังเพื่อพัฒนาจิตใจและเมตตาภาวนาในการลดโทสะ เน้นว่าไม่ควรเจริญเมตตาในบุคคลที่มีความสัมพันธ์เชิงลบในสี่ประเภท โดยเฉพาะในช่วงเริ่มต้น. การฝึกฝนขันติจะช่วยให้สามารถผูกจิตไว้ในคว…

…วามเบียดเบียน ไม่มีความทุกข์ มีความสุขบริหาร ตนไปเถิด ปาณะทั้งหลายทั้งปวง... ภูตทั้งหลายทั้งปวง ... บุคคล ทั้งหลายทั้งปวง... ผู้เนื่องอยู่ในอัตภาพทั้งหลายทั้งปวง จงเป็นผู้ไม่มี เวร ไม่มีความเบียดเบียน ไม่ม…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเจริญเมตตาที่ผู้คนควรมีต่อสัตว์ทั้งปวง โดยอธิบายความหมายและอาการของเมตตาที่เปิดเผยต่อกันและกัน รวมถึงการเจริญเมตตาในตนเองที่เชื่อมโยงกับความสุขและความเกษม. ในหลักพระพุทธศาสนาที่รา

…น ๑ - หน้าที่ 156 ไม่อยากตายฉันใด แม้สัตว์อื่น ๆ ก็ฉันนั้น" อนึ่ง แม้พระผู้มีพระ ภาคเจ้าที่ตรัสว่า "บุคคลตามค้นไปด้วยใจตลอดทุกทิศ ก็มิได้ พบผู้เป็นที่รักยิ่งกว่าตนที่ไหนเลยฉันใด ตน ของคนอื่น ๆ ก็ย่อมเป็นที…

ในบทนี้มีการชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการเจริญเมตตาให้ตนเองก่อน จากนั้นจึงควรแผ่เมตตาไปยังผู้อื่น โดยเน้นว่าทุกคนต้องการความรักและไม่ควรเบียดเบียนผู้อื่น การทำให้ตนนั้นเป็นที่รักและให้เกียรติผู้อื่นจะส

…หน้าที่ 157 สำเร็จแต่เพียงนั้น ใคร่จะทำสีมสัมเภท (การรวมแดน) ต่อไป จึง ในลำดับนั้น พึงเจริญเมตตาไปในบุคคลผู้เป็นสหายรักกันมาก ต่อ บุคคลผู้เป็นสหายรักกันมาก พึงเจริญไปในบุคคลที่กลาง ๆ กัน ต่อ บุคคลที่กลาง ๆ…

ในเนื้อหานี้กลุ่มความสำคัญของการเจริญเมตตาจิตที่จำแนกตามประเภทของบุคคล ทั้งในสหายรัก คนกลาง และศัตรู โดยเริ่มจากการเข้าใจความสำคัญของเมตตา เพื่อบรรเทาปฏิฆะและสร้างความสงบ…

…้ว เพราะธรรม ทั้งหลายเป็นไปชั่วขณะ แล้วทีนี้เจ้ามาโกรธให้ ใครกันในที่นี้ (๑๐) ศัตรูใดจะทำทุกข์ให้แก่บุคคลใด เว้น (คือ ไม่มีตัว) บุคคลนั้นเสีย ศัตรูนั้นจะทำทุกข์ให้ใคร ได้ ตัวเจ้าเป็นเหตุของทุกข์อยู่เองฉะนี…

ในบทนี้ กล่าวถึงการพิจารณาความโกรธและผลกระทบจากมัน โดยที่ผู้คนมักใช้ความโกรธเป็นที่พึ่ง แต่หากพิจารณาให้ดีจะพบว่าตัวเองเป็นเหตุแห่งทุกข์ ศัตรูไม่สามารถทำให้เราทุกข์ได้หากเราไม่ให้ความสำคัญกับความโกรธ

…๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 177 เพราะเหตุนั้น พระโยคาวจรจึงยังจิตอย่างนี้ ให้เกิดขึ้นในบุคคลนั้นว่า "นัยว่าบุคคลผู้นี้เป็นมารดาในอดีตของเรา รักษา (เรา) อยู่ในท้อง ถ้วนทศมาส (คลอดแล้ว) ไม่ (แสด…

… โดยเน้นถึงความสำคัญของความเมตตาต่อผู้มีพระคุณ เช่น มารดาและบิดาที่เสียสละเพื่อเรา แม้แต่พี่น้องหรือบุคคลอื่นที่เคยดูแล ก็ได้ทำการอุปการะให้แก่เรา นอกจากนี้ ยังชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการสร้างเมตตาในจิตใจ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 180 ไปอย่างนั้น ความอาฆาตในบุคคลนั้น จะระงับไปโดยส่วนเดียวเป็นแท้ และความโกรธของอีกฝ่ายหนึ่ง แม้จะติดตามมาตั้งแต่อดีตชาติ ก็จะ ระงับ…

บทความนี้อธิบายถึงการระงับความโกรธและความอาฆาตผ่านการให้ โดยเน้นถึงบทเรียนที่สร้างความเข้าใจในการจัดการความรู้สึกเชิงลบ เจตนารมณ์ของการให้สามารถนำไปสู่การสร้างความสัมพันธ์ที่ดีและลดความตึงเครียดในจิตใ

…ะโยคาวจรนั้นผู้ทำเมตตาให้มีขึ้นได้บ่อย ๆ (จน) ยัง สมจิตตา (ความมีจิตเสมอ) ในชนทั้ง 4 คือ ในตนเอง ใน บุคคลที่รัก ในคนกลาง ๆ ในคนเป็นศัตรูกัน ให้สำเร็จได้อยู่ จึง ทำสีมสัมเภท (การรวมแดน) ต่อไป นี้เป็นลักษณะแ…

…ัญของการมีจิตเสมอในตัวเองและผู้อื่น รวมถึงการระบุความผิดต่างๆ ที่เกิดขึ้นเมื่อเกิดความคิดที่ไม่ดีต่อบุคคลอื่น สิ่งเหล่านี้ได้ถูกสอนโดยพระโบราณาจารย์เพื่อให้เกิดการเข้าใจในธรรมะอย่างถ่องแท้ ตลอดจนการไม่ให้เ…

…องด้วยลมหายใจ) ทั้งหลายทั้งปวง---- (๓) สพฺเพ ภูตา---- ขอภูต (ผู้เป็นแล้วป ทั้งหลายทั้งปวง (๔) สพฺเพ บุคคลา---- ขอบุคคลทั้งหลายทั้งปวง---- (๕) สพฺเพ อตฺตภาวปริยาปนนา อเวรา ฯเปฯ ปริหรันตุ ขอผู้เนื่องอยู่ในอั…

เนื้อหาว่าด้วยการวิเคราะห์เกี่ยวกับเมตตาเจโตวิมุติในบริบทของวิสุทธิมรรค โดยมีการกล่าวถึงลักษณะอโนธิโสผรณาและโอธิโสผรณา ซึ่งมีอาการแตกต่างกัน 5 และ 3 ตามลำดับ ทั้งนี้ มีข้อความเรียกร้องให้สัตว์ทั้งหลาย

…นต้น ก็พึง ประกอบความอย่างเดียวกัน ต่อไปนี้ ท่านเปยยาลไว้) สพฺเพ ปรตฺถิมาย ทิสาย ปาณา ---- ภูตา---- บุคคลา---- อตฺตภาวปริยาปนฺนา---- สพฺพา ปรตฺถิมาย ทิสาย อิตถิโย---- ปุริสา---- อริยา---- อนริยา---- เทวา--…

เนื้อหานี้สรุปถึงการขอพรสำหรับสัตว์ทั้งหลายในทิศทางต่างๆ ตามที่ระบุในวิสุทธิมรรคแปล เช่น ในทิศใต้ ตะวันออกเฉียงเหนือ ตะวันตกเฉียงใต้ และบอกถึงการแสดงเจตนาให้สัตว์ทั้งหลายอยู่รอดโดยไม่มีเวร การขอพรนี้ม