ปฏิ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 257 / 569

…ัพท์ ) นิเทศ (ขยาย นิรุติให้พิสดาร ) ชื่อว่า สาตฺถะ เพราะความเป็นคุณลึกโดยอรรถ และความ เป็นคุณลึกโดยปฏิเวธ ชื่อว่า สพฺยญฺชนะ เพราะความเป็นคุณลึก โดยธรรม และความเป็นคุณลึกโดยเทสนา ชื่อว่า สาตฺถะ เพราะเป็น…

บทวิเคราะห์นี้ครอบคลุมการศึกษาธรรมในวิสุทธิมรรค โดยแยกแยะความเป็นคุณลึกของสาตฺถะและสพฺยญฺชนะ ซึ่งส่งผลให้ผู้มีปัญญาและประชาชนทั่วไปเกิดความเลื่อมใสทั้งในด้านอรรถและเทสนา โดยอธิบายถึงความสำคัญของพยัญชน

…ี่ไม่มีข้อที่จะต้องตัดออก [ความหมายอีกนัยหนึ่ง อีกนัยหนึ่ง ชื่อว่า สาตฺถะ เพราะมีประสบการณ์ในอธิคม (ปฏิ เวธ ) ด้วยปฏิบัติ ชื่อว่า สพฺยญฺชนะ เพราะมีความกระจ่างในอาคม ( ปริยัติ ) ด้วยการเล่าเรียน ชื่อว่า บ…

…ิ์' ในบริบทของธรรมที่ไม่มีโทษและการประกอบด้วยธรรมขันธ์ 5 โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแง่ของการเล่าเรียนและการปฏิบัติธรรม ซึ่งเน้นถึงความสำคัญของการตัดออกจากอุปกิเลสและการมีความกระจ่างในอาคม พูดถึงความบริสุทธิ์ของ…

…ร้นอยู่ ( ในเสนาสนะอันสมควร ) แล้ว ระลึกถึงคุณ พระอริยสงฆ์ทั้งหลาย ( โดยอนุสสรณปาฐะ ) อย่างนี้ว่า สุปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ อุชุปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ ญาย ปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ สามีจิปฏิปนฺโน ภควโต…

บทความนี้กล่าวถึงแนวทางการเจริญสังฆานุสสติ ซึ่งเป็นการระลึกถึงคุณของพระอริยสงฆ์ โดยการปฏิบัติในที่ลับและการฟังโอวาทของพระผู้มีพระภาคเจ้า สาวกที่ได้ยินและปฏิบัติตามหลักคำสอนจะกลายเป็นส่วนหนึ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 301 (อุชุ... าย... สามีจิปฏิปนฺโน เนื่องด้วย สุปฏิปนฺโน) ก็เพราะว่า สัมมาปฏิปทานั้น เป็นปฏิปทาตรง คือ ไม่คด ไม่โกง ไม่งอ อนึ่ง ป…

เนื้อหาในบทนี้พูดถึงสัมมาปฏิปทาที่กล่าวถึงคุณสมบัติของพระอริยสงฆ์ซึ่งดำเนินตามปฏิปทาที่ถูกต้องและเหมาะสม ทั้งยังเน้นถึงความสำคัญ…

…เข้าใจผิดถนัด เพราะพระพุทธภาษิต หรือ พุทธศาสนา ย่อมประกาศเผยแพร่ให้ทุกคน ไม่จำกัดเพศภูมิ ฐานะและวัย ปฏิบัติตามได้ทั้งนั้น ดังที่เราเข้าใจกันอยู่แล้ว ฉะนั้น รวมใจความว่า ปุริโส คำนี้เป็นสาธารณะโวหารที่นิย…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการใช้คำในภาษาบาลี โดยเฉพาะคำว่า 'ปุริโส' ซึ่งเป็นสาธารณะโวหารที่ไม่จำกัดเพศและฐานะ อธิบายถึงการแบ่งประเภทบุรุษในไวยากรณ์บาลี รวมถึงการใช้ปุริสสัพพนามที่มีการจัดแบ่งตามหลักทางไวยากรณ

…ะอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 100 อุปสัคมี ๒๐ คือ อติ อธิ อนุ อป อปี อภิ อว หรือ โอ ลง อา อุ อุป ทุ นิ นิ ป ปฏิ ปรา ปริ วิ ส สุ ยิ่ง, เกิน, ล่วง ยิ่ง, ใหญ่, ทับ น้อย, ภายหลัง, ตาม ปราศ, หลีก ใกล้, บน ยิ่ง, ใหญ่,…

ในบทนี้จะมีการนำเสนอเกี่ยวกับคำอุปสัคในภาษาบาลี ซึ่งมีทั้งหมด 20 คำ เช่น อติ, อธิ, อนุ, อป และอื่นๆ ซึ่งคำเหล่านี้มีความหมายและการใช้งานที่แตกต่างกัน โดยอธิบายถึงวัตถุประสงค์และความหมายของแต่ละคำ โดยเ

… แปลว่า สวรติ ปิด โรเธติ ยินดี กมติ ก้าวไป ออก " วิ 11 " วิวรติ " เปิด " " วิโรเธติ " ยินร้าย " " ว ปฏิ " " ปฏิกฺกมติ ถอยกลับ ดังนี้เป็นต้น เพราะฉะนั้น ผู้ศึกษาเมื่อเห็นศัพท์ที่มีอุปสัคเหล่านั้น นำหน้าอย…

ในบทนี้ได้อธิบายเกี่ยวกับคำว่า 'นีวรณ์' ซึ่งหมายถึงธรรมชาติอันกั้นที่ทำให้จิตไม่สามารถบรรลุความดี รวมถึงการเรียนรู้เกี่ยวกับอุปสัคที่นำหน้าศัพท์ซึ่งสามารถเปลี่ยนรูปศัพท์ให้มีความหมายต่างไปได้ เช่น นิก

…าเอาฝุ่นติดตัวขึ้นมาด้วยฉันใด สัตว์ ทั้งหลายก็พาเอาความแก่และความตายเกิดมาด้วยฉันนั้น จริงอย่างนั้น ปฏิสนธิจิตของสัตว์เหล่านั้นก็ถึงซึ่งความแก่ในลำดับแห่งความเกิดขึ้น นั้นเอง แล้วก็แตก (ดับ) ไปพร้อมกับสั…

เนื้อหาพูดถึงความตายที่มาพร้อมกับความเกิด และประวิสัยของสัตว์ต่อการเป็นและดับ ในบริบทของธรรมะ จากการเปรียบเปรยถึงดอกเห็ดและเส้นทางของดวงอาทิตย์ที่ไม่สามารถย้อนกลับ สรุปได้ว่า การเกิดมาพร้อมกับการต้องต

…ค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ "สัตว์เผ่ามนุษย์ (เข้า) อยู่ในครรภ์ ในตอน กลางคืน ๆ หนึ่ง ในขณะแรก (ปฏิสนธิ) ใด (จำเดิมแต่ขณะแรกนั้นไป) สัตว์ผู้ผุดเกิด เป็นตัวแล้วก็บ่ายหน้าไปทีเดียว เขาไปเรื่อย ไม่ กลับ…

ในพระพุทธศาสนา วิสุทธิมรรคชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการรู้จักความตายที่ใกล้เข้ามาในชีวิตเรา เหมือนกับน้ำที่เหือดหายไปในฤดูร้อน หรือผลไม้ที่สุกแล้ว ซึ่งมีความไม่ถาวร ความตายเป็นเรื่องที่ไม่อาจหลีกหนีได้

…ทรงนิเทศ (ขยายความ) ไว้โดย (จัดเป็น) ๑๔ บรรพ (ดัง) นี้คือ อานาปานบรรพ อิริยาบถบรรพ จตุสัมปชัญญ บรรพ ปฏิกูลมนสิการบรรพ ธาตุมนสิการบรรพ สิวัฏฐิกบรรพ 8 โดยนัยว่า "ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็กายคตาสติบุคคลเจริญอย่า…

…งเป็น ๑๔ บรรพ อาทิ อานาปานบรรพ อิริยาบถบรรพ และจตุสัมปชัญญบรรพ ทั้งนี้ กายคตาสติช่วยให้ภิกษุเจริญการปฏิบัติธรรมเพื่อผลดีในชีวิต นอกจากนี้ยังมีการอธิบายสมาธิภาวนาในอสุภกรรมฐานด้วย การบรรยายเน้นถึงความสำคั…

…าวเท้าพลาด (รอย) ก็จะต้องตกจากทางนั้นลงไปในเหวอันลึก ๑๐๐ ชั่วตัวคน * โอกุกมนวิสชุชน์ มหาฎีกาแก้เป็น ปฏิปชฺชิตพฺพวิสชฺชิตพฺเพ มคฺเค

…านเพื่อไม่ให้บิดเบือนจากจุดหมาย และมีแนวทางในการระมัดระวังการเบี่ยงเบนในการมุ่งมั่นไปสู่ความสำเร็จในปฏิบัติธรรม ตลอดจนการทำความเข้าใจในความสำคัญของการมีสมาธิและการมีสติ.

…ัญญัติว่า เกสา โลมา เป็นอาทินี้ใด พระโยคาวจรจึงก้าวล่วงเสียซึ่งบัญญัตินั้นแล้วจึงตั้งจิตไว้ แต่ว่า "ปฏิกูล" เหมือนอย่างว่า ในคราวน้ำหายาก คนทั้งหลาย พบบ่อน้ำในป่าแล้ว ผูกสิ่งอะไร ๆ มีใบตาลเป็นต้นเป็นเครื…

…านและการเลิกทำตามบัญญัติ การนำน้ำในป่าเป็นตัวอย่าง เพื่อทำความเข้าใจเกี่ยวกับการตั้งจิตไว้ในความเป็นปฏิกูล การปล่อยลำดับในการมนสิการและการดำเนินไปจนถึงมุตติ รวมถึงความสำคัญของการมนสิการในการฝึกจิตเพื่อนำ…

…าชนะข้าวสวย ก็ตาม แม้เป็นของพึงใจ ก็จะเกลียดขึ้นมา บอกว่า "นี่มันปนผม นำมันไปเสีย" ผมทั้งหลายเป็นของปฏิกูลแม้โดยสี ดังนี้ อนึ่ง คนทั้งหลายกินอาหารกลางคืนอยู่ แม้นถูก (ใย) เปลือก รัก หรือเปลือกปออันมีสัณฐ…

…นอาหาร รวมถึงกลิ่นของผมที่ไม่งดงาม การเปรียบเทียบระหว่างสีและสัณฐานของสิ่งของต่าง ๆ ที่ดูเหมือนจะไม่ปฏิกูล แต่กลับมีความน่ารังเกียจจากกลิ่น ได้มีการเปรียบเทียบกับอุจจาระเด็กและซากสุนัข เพื่อให้เห็นถึงควา…

…่อพระโยคาวจรกำหนดโกฏฐาสทั้งหลาย มีผมเป็นอาทิ โดยสี สัณฐาน ทิศ โอกาส และตัดตอนอย่างนี้แล้ว มนสิการว่าปฏิกูล ๆ โดยประการ ๕ ทางสี สัณฐาน กลิ่น ที่อาศัย และโอกาส โดยนัย (มนสิการโกศลวิธี) มีโดยลำดับ โดยไม่เร่…

…มและการพิจารณาร่างกายมนุษย์ ข้าพเจ้ากล่าวถึงวิธีในการมองดูส่วนต่าง ๆ ของร่างกายเพื่อให้เข้าใจถึงความปฏิกูลและลักษณะทางกายที่ไม่แตกต่างกัน การใช้ภาพพจน์เกี่ยวกับพวงมาลาของดอกไม้เพื่อสื่อถึงการรับรู้ในธรรม…

…กฏดุจของที่ เขาใส่ลงไปในกองโกฏฐาส (ไปสิ้น) [นิมิตและอัปปนา] ในลำดับนั้น เมื่อเธอมนสิการเนือง ๆ ว่า "ปฏิกูล ๆ ตามมน สิการโกศลวิธีต่อไปมีวิธีปล่อยลำดับเป็นต้น อัปปนาจะเกิดขึ้นโดย ลำดับ ในการเกิดขึ้นแก่งอัป…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการปฏิบัติทางจิตใจของพระโยคาวจร ที่อธิบายถึงกรรมฐานอสุภ และความสามารถในการเข้าถึงอัปปนา โดยมีรายละเอียดเกี…

…้เฉพาะหน้า คือตั้งสติให้มุ่งหน้าต่อ กรรมฐาน อีกนัยหนึ่ง อรรถาธิบายในคำนี้พึงทราบโดยนัยที่กล่าวไว้ใน ปฏิสัมภิทาอย่างนี้ว่า "ศัพท์ว่า ปริ มี ปริคคห (ความกำหนดถือเอา เป็นอรรถ ศัพท์ว่า มุข มี นิยยาน (ความออก…

…้ ยังเสนอวิธีการที่พระโยคาวจรสามารถสังเกตพฤติกรรมเหล่านั้นเพื่อพัฒนาอารมณ์ดี และส่งเสริมความเข้าใจในปฏิปักขธรรม

…ำหนดดูลมนั้น) จึงได้ผละคือเลิกกำหนด" แต่ส่วนมติของท่านว่าเมื่อลม หายใจละเอียดหนักเข้าด้วยกำลังภาวนา ปฏิภาคนิมิตเกิดขึ้นแล้ว จิตจึงผละจากลมหายใจปกติ (มาอยู่ที่ปฏิภาคนิมิต ?) อนึ่ง เมื่อปฏิภาคนิมิตเกิดได้ส…

ในเอกสารนี้กล่าวถึงการหายใจเข้ายาวและการตั้งอุเบกขา โดยการหายใจที่เป็นหลักการสำคัญในพระพุทธศาสนา การปฏิบัติในการตามกำหนดดูกายและการใช้สติในการเจริญภาวนา นอกจากนี้ยังมีการอธิบายความแตกต่างระหว่างลมหายใจยา…

…วิวฏฺฏนา ๓. ปาริสุทฺธิ ติดตา (ลม) ที่ (ลม) กระทบ ตัง (จิต) มั่น กําหนดได้ชัด หยุด หมดจด และ 4. เตส์ ปฏิปัสสนา ย้อนดูวิวฏฺฏนาและปาริสุทธิ์นั้น ในบทเหล่านั้น บทว่า คณนา ก็คือนับ (ลม) นั่นเอง บทว่า อนุพนฺธน…

เนื้อหาเกี่ยวกับการฝึกอานาปานสติกรรมฐาน โดยเน้นการนับลมและการตั้งสติให้มั่นในการปฏิบัติ ซึ่งประกอบไปด้วยวิธีการหลากหลายในการนับลม เช่น คณนา อนุพนธนา ผุสนา และวิธีการสร้างสมาธิที่เชื่อ…

…ปปนา บทว่า สกุลกฺขณา ได้แก่วิปัสนา บทว่า วิวฏฺฏนา ได้แก่มรรค บทว่า ปาริสุทธิ ได้แก่ผล และบทว่า เตสํ ปฏิปสฺสนา ก็คือปัจจเวกขณ์ [คณนา-วิธีนับ] ในวิธีเหล่านั้น อาทิกัมมิกกุลบุตรนี้ควรมนสิการกรรมฐานนี้ ด้วยว…

…นรนและพะวง รวมถึงวิธีการนับที่ช้าและมีระเบียบ โดยมีความสำคัญในการทำให้จิตไม่หวั่นไหวและมุ่งมั่นในการปฏิบัติธรรม หากมีการนับขาดหรือด่วนจะนำไปสู่ความไม่แน่นอนในจิต การนับที่ถูกต้องจะช่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถ…

…ห่งเสียงละเอียดยิ่งกว่านั้นเป็น อารมณ์ต่อไปได้ ฉะนั้น จริงอยู่ แม้พระสารีบุตรก็ได้กล่าวข้อนี้ไว้ (ในปฏิสัมภิทามรรค) ว่า "เมื่อกังส (ดาล) ถูกเคาะแล้ว---- แม้ ฉันใด" ดังนี้ เป็นต้น ความพิสดาร บัณฑิตพึงกล่า…

เนื้อหาเกี่ยวกับแก่นสารของกรรมฐานที่ศึกษาเกี่ยวกับนิมิตแห่งลมและเสียงในจิตของพระโยคี ซึ่งอธิบายถึงการที่จิตสามารถมีอารมณ์ได้หลายระดับ พร้อมการอธิบายเปรียบเทียบกับเสียงที่เกิดจากการเคาะกังสดาลและเจริญก