ปา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 155 / 440

…ินิเวส (ความถือมั่นว่านี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นเปล่า) ว่า อัตตวาท (วาทะว่าตน) ฉะนี้แล ฯ [สังคหคาถา] ปาปสังคหะ (อกุศลสังคหะ) นี้ ท่านกล่าวไว้ ๕ อย่าง คือ อาสวะ โอฆะ โยคะ และคันถะ มีอย่างละ ๓ โดยวัตถุธรรม…

ในหน้า 311 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี ท่านเสนอแนวคิดต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับปาปสังคหะ (อกุศลสังคหะ) ซึ่งมีการกล่าวถึง 5 อย่าง ได้แก่ อาสวะ, โอฆะ, โยคะ, และคันถะ โดยมีรายละเอียดขอ…

…มถือมั่น คือความยึดมั่นว่า นี้เท่านั้นจริง ન ન อย่างอื่นเปล่า ชื่อว่า อิทังสัจจาภินิเวส ฯ ชื่อว่า อุปาทาน เพราะ อรรถว่า ยึดอารมณ์หนักแน่น คือมั่งคง เหมือนงูรัดกบฉะนั้น ๆ ความยึดมั่นคือกาม ชื่อว่า กามุปา…

…ดมั่นและการถือศีลวัตรในทางพระพุทธศาสนา ซึ่งการยึดถือเหล่านี้ส่งผลต่อกรรมและวัฏฏะของสัตว์. คำว่า กามุปาทาน และ สีลัพพตุปาทาน ถูกกล่าวถึงเพื่อชี้ให้เห็นถึงการมีอยู่ของความเลวในการยึดติด และความสำคัญของการ…

…ง คือกามตัณหา ภวตัณหา วิภวตัณหา ๆ แต่โดยอำนาจแห่งอารมณ์ ๖ เป็นต้น แยก ประเภทออกเป็นต้นตัณหา ๑๐๘ ๆ อุปาทานมี ๔ ด้วยอำนาจแห่งกามุ ปาทานเป็นต้น ๆ ก็บรรดาตัณหาและอุปาทานทั้ง ๒ นั้น ตัณหาและ อุปทานเหล่านี้ ม…

…กล่าวถึงอายตนะ ๖ และการรับรู้ผ่านสัมผัส การแบ่งประเภทเวทนาเป็น ๓ ประเภท รวมถึงการจัดประเภทตัณหาและอุปาทาน โดยอธิบายเกี่ยวกับความแตกต่างระหว่างตัณหาและอุปาทาน ตลอดจนภพ ๒ ประเภทที่สำคัญในการเกิดผลจากกรรม …

…ปัสสนา การพิจารณาเห็นโดยไม่มีที่ตั้งลง ๑ ฯ [ประเภทแห่งวิสุทธิ] พึงทราบอย่างไร ? พึงทราบอย่างนี้ คือ ปาริสุทธิศีล ๔ คือ ปาฏิโมกข์สังวรศีล ๑ อินทรียสังวรศีล ๑ อาชีวปาริสุทธิศีล ปัจจัยสันนิสสนิตศีล ๑ ชื่อว…

ในหน้า 400 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา มีการอธิบายถึงประเภทแห่งวิโมกข์ 3 ประการ ได้แก่ สุญญตานุปัสสนา, อนิมิตตานุปัสสนา และอัปปณิหิตานุปัสสนา เพื่อเชื่อมโยงไปยังหลักการเกี่ยวกับสีล

…ดัง เพื่อมงคลคือความเกิดบุญสมบัติ จนสิ้นสุดยุค (พระศาสนา) เถิด ฯ ๑. ในโยชนาว่า ตุ ศัพท์ เป็นบทบูรณ์ ปาฐะฉบับพม่าเป็น ตุ มูลโสม ก็มี เป็น ตุมูลโสม ก็มี ฉนับสีหลเป็นต้น ตุมูลโสม ในคำนำปาฐะฉบับสีหลก็กล่าวว…

บทความนี้นำเสนอความสำคัญของอภิธัมมัตถสังคหะและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา อธิบายความแตกต่างระหว่างสมาบัติและวิปัสสนา และนำเสนอวิธีการภาวนา ๒ อย่างที่ยอดเยี่ยมเพื่อความเข้าใจในธรรมะ บุคคลที่ศึกษาจะพบกับการก

…รีย์ ชื่อว่ามรณานุสสติ ฯ สติที่ไป คือ ดำเนินไปในส่วนแก่งการมีผมเป็นต้น ชื่อว่ากายคตาสติ ฯ อานะ และอาปานะ ชื่อว่าอานาปานะ ได้แก่ลมหายใจออกและสมหายใจเข้าฯ สติมีลมหายใจออกและลมหายใจเข้านั้นเป็นอารมณ์ ชื่อว…

ในบทนี้พูดถึงความสำคัญของการระลึกถึงคุณและธรรมต่าง ๆ ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี ซึ่งรวมถึงเทวตานุสสติ อุปสมานุสสติ และมรณานุสสติ เพื่อเสริมสร้างจิตใจให้มีสมาธิและสติ การมีเมตตาและความปรารถนาดีต่อผู้อื่นเป็

… ชื่อว่าอัปปณิหิตะ เพราะความมุ่งมาด ได้แก่ความปรารถนา คือตัณหาไม่มี [อธิบายสีลวิสุทธิ] ศีลที่ชื่อว่าปาฏิโมกข์ เพราะอรรถว่า ยังบุคคลผู้รักษาศีลนั้นให้ พ้นจากทุกข์มีอบายเป็นต้น ฯ ปาฏิโมกข์นั้นนั่นแล ชื่อว…

บทความนี้พูดถึงญาณต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการพ้นจากสังขาร และการรักษาศีลเพื่อให้พ้นจากทุกข์ โดยอธิบายถึงคุณสมบัติของญาณและศีลที่ช่วยให้เกิดความเข้าถึงธรรมสูงสุด มีการชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการรักษาศี

…คราะห์กุลบุตรนั้นนั่นด้วยจิตเป็นกุศลไกลจากพยาบาท วิหิงสา ตั้งเมตตาต่อกุลบุตรนั้นว่า จิร์ ชีว ทีฆมาย ปาเลห์ ขอท่านดำรงชีพอยู่นานเถิด จึงเลี้ยง รักษาอายุ อนุเคราะห์ด้วยไมตรีกัลป์ยาณจิตฉะนี้แล้ว วุฑฒิเยว ป…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชกุศลที่สมเด็จพระมหาสมณเจ้าได้ทรงบำเพ็ญเพื่อความสุขและสวัสดิภาพของประชาชน โดยมีการเชื่อมโยงกับการประกอบพิธีบูชาพลีสักการะที่เชื่อว่าจะนำมาซึ่งความเจริญสุขให้กับกุลบุตรที่มีอภิสิท

…ระ อรหันต์ผู้ยังไม่มาพากันมาสู่รัชสีมา และให้พระอรหันต์ผู้มาแล้วอยู่ผาสุกสบาย วุฑฒิเยว ลิจฉวี วชชีน ปาฏิกงฺขา โน ปริหาน พวกวัชชียังจะหวังความเจริญได้ ไม่มีความเสื่อมทรามอยู่เพียง นั้นแท้จริง การพระราชทา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติพระราชจริยารัฏฐาภิบาลในฝ่ายพุทธจักรและราชอาณาจักร โดยทรงเน้นการรักษาความถูกต้องในพระพุทธศาสนาและการสนับสนุนคณะสงฆ์ในมณฑลหัวเมือง โดยอ้างอิงถึงพระเจ้าอาชาติสัตรูบรมบพิตรที่ได้

…าชตระกูล ข้อนี้เป็นวัตตบทของสัปปุริสบุคคล นับเป็นที่ ๒ รองมาตาปิตุอุ ปัฏฐานกิจ มาในภาษิตว่า (๑) ที. ปาฏิ, ๑๑/๑๐๗.

บทความนี้กล่าวถึงพระราชคุณและอัตลักษณ์ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสในศก ๑๒๐ ซึ่งเป็นที่นับถือในหมู่ประชาชน มีพระราชบัณฑิตอันเป็นที่น่านับถือจากสมัยที่ทรงปฏิบัติงานด้วยกุศลธรรมและเคารพต่อผ

…ุโลมเข้าในอปจายนธรรม มาในคำประพันธ์ว่า ปฏิบัติ ด เย วุฑฒมปจายนฺติ นรา ธมฺมสฺส โกวิทา ทิฏฺเฐ ธมฺเม จ ปาสา สมุปราโย จ สุคติ ฯ G). ในวุฑฒบุคคล ๓ ความว่า ชนทั้งหลาย เหล่าใด ฉลาดในธรรม ย่อมมาคำนับนบนอบผู้เจร…

บทความนี้กล่าวถึงพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส และหลักการปฏิบัติของวุฑฒบุคคลในไทยว่าเป็นการแสดงถึงการเคารพนบนอบพระคุณ โดยการรวมกลุ่มกันในคำสอนที่ส่งเสริมความรักและการอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข การที่ท

…กนี้ ดังนี้บ้าง สุขา สทฺธา ปติฏฐิตา ศรัทธาที่ตั้งมั่นแล้ว ย่อมยังสุขให้เกิด ดังนี้บ้าง สทฺธา พนฺธติ ปาเถยย์ ศรัทธา ย่อมรวมเสบียงไว้ ดังนี้บ้าง ความถึง พร้อมบริบูรณ์ด้วยศรัทธา มีลักษณะและประเภทดังพรรณนาม…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญและการบำเพ็ญพระราชกุศลของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส โดยชี้ให้เห็นถึงการยืนยันในศรัทธาและการสร้างพระพุทธรูป รวมถึงการทำบุญหลายๆ อย่างในพระราชประวัติ ซึ่งมีพระเกีย

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ๒๔ ปางมารวิชัย หน้าพระเพลากว้าง ๕ ศอกคืบ ๕ นิ้วมีเศษ และเชิญลงมาแต่ง ณ กรุงเทพ ฯ ครั้นเสร็จทรงปิดทองแล้ว …

บทความนี้ให้ความรู้เกี่ยวกับการสร้างพระเจดีย์และพระพุทธรูปในพุทธศาสนา โดยกล่าวถึงประเภทต่างๆ ของพระเจดีย์ ได้แก่ สารีริกเจดีย์ อังคารเจดีย์ และอุทเทสิกเจดีย์ นอกจากนี้ยังชี้ให้เห็นถึงพิธีกรรมและการประ

…ไม่ได้ทรงขวนขววายเพื่อจะแสดงธรรมแก่สาวกโดย พิสดาร พุทธวจนะคำสอนก็มีน้อย สิกขาบทก็มิได้บัญญัติแก่สาวกปาติโมกข์ก็มิได้ทรงแสดง เมื่อ พระผู้มีพระภาคเจ้าเหล่านั้นกับสาวกผู้ตรัสรู้ตามอันตรธานไปแล้ว สาวกผู้บวช…

บทความนี้อธิบายเหตุปัจจัยที่ทำให้ศาสนาของพระวิปัสสี, พระสิขี และพระเวสสภู ไม่อยู่ยืนนาน ส่วนพระกกุสันธะ, พระโกนาคมนา และพระกัสสปะ มีความสามารถในการรักษาศาสนาให้ตั้งอยู่ยืนยาว โดยอ้างอิงถึงความสำคัญของ

…งโบราณกาล ข้อนี้จึงสาธกด้วยวัตถุกถาในหิโตปเทศปกรณ์นอกพุทธสมัย ดัง ได้สดับมา ยังมีพระนครหนึ่ง นามว่า ปาตลีบุตร ตั้งอยู่ ณ ฝั่งแม่น้ำภาษีรถี พระเจ้าสุทัสนราช เสวยราชสมบัติครองรัชสีมาณาจักร ทรงพระคุณปรีชาส…

ในบทความนี้กล่าวถึงบทบาทของการศึกษาในสมัยโบราณ โดยเฉพาะการศึกษาของพระราชบุตร ซึ่งพระเจ้าสุทัสนราชได้ทรงเห็นคุณค่าแห่งการศึกษาและเลือกหาผู้มีความสามารถในการสอนให้กับพระราชบุตร เพื่อให้เกิดปรีชาสามารถแล

…ิจ และเป็นผู้ช่วยรู้สึกด้วยในสมบัติวิบัติ ก็แต่มิตรนี้มี ประเภทต่าง ๆ เมื่อย่อกล่าวก็เป็น ๒ ข้อ คือ ปาปมิตร สหายที่เป็นคนไม่ดี กล่าวโดยอริย โวหารว่า มิตตปฏิรูป คนเทียมมิตร ก็มี กัลยาณมิตร สหายที่เป็นคนด…

บทความนี้สนทนาเกี่ยวกับความสำคัญของญาติและมิตรในชีวิตมนุษย์ตามหลักพุทธศาสนา โดยระบุว่าหากบุคคลมีการคบหากับมิตรที่ดี เช่น กัลยาณมิตร จะส่งผลให้เกิดความเจริญ ในขณะที่การมีมิตรที่ไม่ดีอาจนำไปสู่ความเสื่อ

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ปาปุเณ อนุปุพเพน จะบรรลุธรรมเป็นที่สิ้นสังโยชน์ได้โดยลำดับ ดังนี้ สพฺพสโยชนกุขย์ ๔๒ ตามเรื่องนี้ สันนิ…

บทความนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ที่ทรงเป็นที่รักของประชาชนและบทบาทในการปกครองพระราชวงศ์ โดยเน้นการทรงบำเพ็ญญาติ และความมีมิตรธรรมต่อพระราชวงศ์และข้าราชการ การทรงทำห

…ระคุณข้อนี้เป็นสำคัญ จึงเห็นในพ จนประพันธ์ที่ใช้สวดในมงคลกิริยาว่า ความว่า มหาการุณิโก นาโถ ปูเรตวา ปารมี สพฺพา เอเตน สจฺจว เซน อตฺถาย หิตาย สุขาย สพฺพปาณิน ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตม์ มา โหนตุ สพฺพุปทุทวา สมเ…

ข้อความนี้สื่อถึงพระมหากรุณาของสมเด็จพระมหาสมณเจ้าในการให้ความยุติธรรมแก่ประชาชน และความพยายามที่จะนำพระพุทธศาสนาไปสู่ความเข้าใจแก่ผู้คน พระองค์มีพระกรุณาที่กว้างขวาง ตั้งใจให้ประชาชนได้พบกับความสุขแล

…ัพย์เป็นอันมากขึ้นได้ในไม่ช้า ต่อมาก็ได้รับตำแหน่งเป็นเศรษฐีใหญ่ ให้สมคาถานิพนธ์ว่า อปุปเกนปิ เมธาว ปากเฏน วิจกฺขโณ อณ์ อคคิ้ว สนธ สมุฏฺฐาเปติ อตฺตานํ บุคคลผู้มีปัญญาคาดเห็นเหตุผลประจักษ์ ย่อมยังตนให้ตั…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพัฒนาจิตใจและการใช้ทรัพย์สินอย่างชาญฉลาด โดยมีการยกตัวอย่างจากประวัติศาสตร์และคำสอนของพระพุทธเจ้า เรื่อง การตั้งตัวในยศศักดิ์จากการทำงานหนักและการประกอบกิจธุระอย่างมีระเบียบ ทั้งยัง

…จ้า ก็ได้ประทานพระบรมพุทโธวาทไว้แก่สิงคาลมาณพ ตัรสหน้าที่มารดาบิดาจะพึงทำนุบำรุงบุตร ๕ สถาน (๑) คือ ปาปา นิวาเรนติ ห้ามจากโทษ อันลามก ๑ กลยาเณ นิเวเสนฺติ ให้ตั้งอยู่ในคุณดีงาม ๑ สิปป์ สิกฺขาเปนติ ให้ศึก…

บทความนี้กล่าวถึงแนวทางการอบรมบุตรตามคำสอนของพระพุทธเจ้าที่มุ่งหวังให้นำทางให้บุตรหลานสามารถอยู่ในสังคมได้ดี โดยแบ่งออกเป็น 5 สถานที่สำคัญ เช่น ห้ามจากบาป, ให้ศึกษาศิลปะ, การมีครอบครัวที่ดีและการจัดสร