ภิกษุ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 45 / 178

…ย อุจจาระปัสสาวะย่อมทําความรู้สึกตัวในการเดิน การยืน การนั่ง การนอน การตื่น การพูด การนิ่ง มหาบพิตร ภิกษุชื่อว่า เป็นผู้ประกอบด้วยสติ สัมปชัญญะ ด้วยประการดังกล่าวมานี้แล ตามรูปศัพท์ คำว่า “สติ” หมายถึง ควา…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของ 'สติ' ในพระพุทธศาสนา โดยอธิบายว่าความระลึกได้หรือ 'สติ' ช่วยไม่ให้งานการเสียหายเนื่องจากการลืม เช่น การลืมสวดมนต์หรือการให้ยาคนไข้ ซึ่งอาจส่งผลร้ายแรงได้ สติเป็นธรรมที่มี

…ตัวว่า สิ่งที่ตน กำลังทำนั้นเป็นความหลงเข้าใจผิด หรืองมงายหรือไม่ การที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่า “ภิกษุชื่อว่าเป็นผู้ ประกอบด้วยสติสัมปชัญญะ” ย่อมหมายความว่า ทุกอิริยาบถ ที่พระภิกษุกระทำอยู่ไม่ว่าจะเป็นก…

สติสัมปชัญญะคือความรู้สึกตัวในการกระทำต่าง ๆ ของพระภิกษุ โดยยืนยันว่าทุกอิริยาบถต้องทำด้วยสติ ป้องกันความผิดพลาดและความหลงลืม ความสำคัญของสติสัมปชัญญะไม่เพี…

พระภิกษุที่ย่อหย่อนในธรรมทั้ง ๒ ประการ คือ สติและ สัมปชัญญะย่อมไม่สามารถสำรวมอินทรีย์ได้ ไม่สามารถมีอาชีพ บร…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของสติและสัมปชัญญะในพระพุทธศาสนา โดยชี้ให้เห็นว่าพระภิกษุที่ขาดสติไม่สามารถรักษาอินทรีย์ได้ ส่งผลเสียต่อชีวิตและทรัพย์สินของตนเองและผู้อื่น และยังส่งผลให้ประ…

“มหาบพิตร ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้ สันโดษด้วยจีวรเป็นเครื่องบริหารกาย ด้วย บิณฑบาตเป็นเครื่องบริหารท้อง เธอจะไปท…

เนื้อหาเกี่ยวกับมหาบพิตรภิกษุ ที่มีความสันโดษด้วยจีวรและบิณฑบาตเป็นเครื่องบริหารกายและท้อง ในการใช้ชีวิตตามธรรมวินัย การมีความสุข…

…า การที่พ่อแม่รักลูก พอใจในลูกของตนนั้น เป็นสิ่งที่ดีใหม การที่สามีพอใจในภรรยาของตนเป็นสิ่งที่ดีใหม ภิกษุรักวัดของตนเป็นสิ่งที่ดีไหม พลเมืองรักชาติบ้านเมืองของ ตนเป็นสิ่งที่ดีไหม คำตอบก็คือ เป็นสิ่งที่ดี ผ…

บทความนี้ชี้แจงความหมายของสันโดษและอัปปิจฉาในพระพุทธศาสนา โดยอธิบายว่าสันโดษคือความยินดีในการมีสิ่งต่าง ๆ ที่ตนมี และอัปปิจฉาคือความมักน้อย ผู้ที่มีความพอใจในของที่ตนมีเป็นผู้มีสันโดษ ทั้งนี้ยังกล่าวถ

สันโดษในแง่ที่เป็นธรรมปฏิบัติของภิกษุนั้นแบ่งออกเป็น ต ประการ คือ ๑) ยถาลาภสันโดษ คือ ยินดีตามที่ได้หมายความว่า เมื่อได้สิ่งใดมาด้วยความเ…

สันโดษในแง่ที่เป็นธรรมปฏิบัติของภิกษุนั้นแบ่งออกเป็นสามประเภท ได้แก่ 1) ยถาลาภสันโดษ คือการยินดีตามสิ่งที่ได้มาโดยความเพียรของตน 2) ยถาพล…

เรียกว่าสันโดษ ๑๒ ซึ่งมีรายละเอียด ดังนี้ ๑) ยถาลาภสันโดษในจีวร คือ ยินดีตามที่ได้ในจีวร ภิกษุในพระพุทธศาสนานั้น เมื่อได้รับจีวรซึ่งญาติโยมถวายมา จีวรนั้นจะดีหรือไม่ดีก็ตาม ภิกษุย่อมใช้สอยจีวรนั…

บทความนี้กล่าวถึงสันโดษในจีวร โดยระบุตัวอย่างการยินดีรับจีวรในลักษณะต่างๆ ของภิกษุในพระพุทธศาสนา ไม่ว่าจะเป็นการยินดีตามที่ได้รับ ยินดีตามกำลัง หรือยินดีตามความสมควร โดยทุกกรณีมีการเ…

๔) ยถาลาภสันโดษในบิณฑบาต คือ ความยินดีตามได้ ในบิณฑบาต เช่น เมื่อภิกษุออกบิณฑบาต ไม่ว่าจะได้รับอาหาร ดีเลวอย่างใดมาก็ตาม ย่อมยินดีบริโภคอย่างนั้น ไม่ต้องการ อย่างอื่นอีก …

บทความนี้กล่าวถึงความยินดีในบิณฑบาตและเสนาสนะในพระพุทธศาสนา โดยแสดงถึงการรับประทานอาหารตามที่มี โดยไม่ต้องการมากจนเกินไป รวมถึงการแบ่งปันแก่พระเถระหรือผู้ที่ต้องการ ซึ่งช่วยส่งเสริมวิถีชีวิตที่น้อมนำเ

๔) ยถาพลสันโดษในเสนาสนะ คือ ความยินดีตามกำลัง ในเสนาสนะ เช่น เมื่อภิกษุได้รับเสนาสนะที่ใช้แล้วเกิดความสบาย เหมาะกับสุขภาพร่างกายของตน ก็พอใจใช้เสนาสนะนั้น แม้ ว่าจะเป็นของ…

เนื้อหาพูดถึงความยินดีตามกำลังและความยินดีตามสมควรในเสนาสนะของภิกษุ ซึ่งพบว่าเมื่อได้เสนาสนะที่เหมาะสม ความพอใจเกิดขึ้น ทั้งยังพูดถึงการใช้ชีวิตภายในเสนาสนะและคิลานปัจ…

…วามยินดีตาม กำลังในคิลานปัจจัย ได้คิลานปัจจัยอย่างใดเป็นที่สบายแก่ตน ก็ยินดีต่อคิลานปัจจัยนั้น เช่น ภิกษุอาพาธ จำเป็นต้องใช้ยา คือ น้ำมัน เมื่อได้มาก็มีความยินดี พอใจในน้ำมันที่ได้มานั้น หากได้ยาอื่น เช่น …

…ได้มา ในขณะที่ยถาสารุปปสันโดษคือความยินดีตามสมควรต่อสิ่งที่ดีที่ได้รับ เช่น วัตถุดิบที่เหมาะสมสำหรับภิกษุ อาทิเช่น น้ำมัน เนยใส น้ำผึ้ง เป็นต้น การยินดีในคิลานปัจจัยนั้นไม่เป็นการจำกัดว่าควรมากหรือน้อย แต่…

…็ยินดีต่อสิ่งนั้น สิ่งใดสมควรแก่ตน ก็ยินดี ต่อสิ่งนั้น อย่างไรก็ตาม พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงยกย่องว่า ภิกษุผู้มีบริขาร ๔ เท่านั้น เป็นผู้สันโดษ ส่วนพระภิกษุที่มี บริขารมากกว่านี้ ไม่ถือว่าสันโดษ บริขารทั้ง ๘…

ในพระพุทธศาสนา ความสันโดษคือการมีความพอเพียงและมีความสุขในสิ่งที่ตนมี ภิกษุที่มีบริขาร ๔ คือ สบง จีวร สังฆาฏิ บาตร ถือเป็นผู้สันโดษ ในขณะที่บริขาร ๘ จะมีการใช้งานที่หลากหลาย ท…

…ป็นเครื่องบริหารกาย แต่ถ้าใช้กรองน้ำดื่ม ย่อมเป็นเครื่องบริหารท้อง การที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่า ภิกษุเป็นผู้สันโดษ ด้วยจีวรเป็นเครื่องบริหารกาย ด้วยบิณฑบาตเป็นเครื่อง บริหารท้องเช่นนี้ คำว่า “จีวร” ย่อ…

…ึงเครื่องบริหารกายและท้องตามคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยจีวรที่ใช้พันกายและบิณฑบาตที่ใช้ยังชีวิต ภิกษุผู้สันโดษสามารถใช้ชีวิตได้อย่างเรียบง่าย ดังเช่นนกที่มีปีกสามารถบินไปทุกที่

บทที่ ๗ สามัญญผลเบื้องกลาง สามัญญผลเบื้องกลาง คือ อานิสงส์หรือผลดีที่ภิกษุได้ รับจากการเจริญภาวนา เมื่อภิกษุเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีล คุ้มครอง ทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย ประกอบด้วยส…

บทที่ ๗ นี้ กล่าวถึงสามัญญผลเบื้องกลาง ซึ่งหมายถึงผลดีที่ภิกษุได้รับจากการเจริญภาวนาเมื่อมีศีลและสัมมาสติ โดยเน้นการสงบจิตใจ การบรรลุฌาน และการเลือกที่สงัดในการปฏ…

…ิกิจฉา ไม่มีความคลาง แคลงในกุศลธรรมทั้งหลายอยู่ ย่อมชำระจิต ให้บริสุทธิ์จากวิจิกิจฉาได้... มหาบพิตร ภิกษุพิจารณาเห็นนิวรณ์ ๕ ประการเหล่านี้ ที่ยังละไม่ได้ในตน เหมือนหนี้ เหมือนโรค เหมือนเรือนจำ เหมือนความเ…

เนื้อหานี้เสนอวิธีการชำระจิตใจโดยการละนิวรณ์ ๕ ประการที่เป็นอุปสรรคในการปฏิบัติธรรม เช่น ความเพ่งเล็ง, ความประทุษร้าย, ถีนมิทธะ, อุทธัจจะกุกกุจจะ, และวิจิกิจฉา โดยการนั่งสมาธิและรักษาสติ ให้ผู้ปฏิบัติ

ฌาน ๔ ฌาน คือ ภาวะที่จิตสงบประณีต เป็นสมาธิแน่วแน่ เหนือ กว่าสมาธิธรรมดา เมื่อพระภิกษุกระทำจิตให้สงบสงัด เป็น สมาธิละเอียดอ่อน ก็จะเข้าฌานระดับต่าง ๆ ไปตามลำดับ ๆ ดังที่พระสัมมาสัมพุทธเจ…

ฌานหมายถึงภาวะที่จิตสงบประณีตซึ่งเป็นประสบการณ์ที่ลึกซึ้งของการสมาธิ พระภิกษุที่ปฏิบัติภาวนาจะสามารถเข้าถึงฌานในระดับต่าง ๆ ผ่านการพิจารณานิวรณ์ ๕ ประการและบรรลุถึงความสงบสุขที่…

มหาบพิตร อีกประการหนึ่ง ภิกษุบรรลุ “ทุติยฌาน” มีความผ่องใสแห่งใจภายในเป็น ธรรมเอกผุดขึ้น เพราะวิตก วิจารสงบไป ไม่มี วิตก ไม่มีวิจ…

…' ที่ถูกอธิบายถึงความผ่องใสภายในที่เกิดจากสมาธิ รวมถึงความรู้สึกปีติและสุขที่เกิดขึ้นในร่างกาย เมื่อภิกษุมีอุเบกขาและสติสัมปชัญญะของตนเอง. นอกจากนี้ยังแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการมีสติและอุเบกขาในการดำเนิ…

…เห็นประจักษ์ ทั้งดียิ่งกว่า ทั้งประณีตกว่า สามัญญผลที่เห็นประจักษ์ข้อก่อน ๆ มหาบพิตร อีกประการหนึ่ง ภิกษุบรรลุ “จตุตถฌาน” ไม่มีสุขไม่มีทุกข์ เพราะละสุขและ ทุกข์ และดับโสมนัสโทมนัสก่อน ๆ ได้ มีอุเบกขา เป็นเ…

ในพระธรรมเทศนาเรื่องฌานทั้ง ๔ ระดับ ผู้ปฏิบัติสามารถบรรลุปฐมฌานโดยการละนิวรณ์ ๕ ทำให้กายสงบและจิตตั้งมั่นเป็นสมาธิ ไม่มีความรู้สึกสุขทุกข์ มีอุเบกขา และจิตใจบริสุทธิ์ซึ่งนำไปสู่ผลที่ดีและประณีตยิ่งขึ้

…ณแยกออกจากกันไปคนละ ทาง เหล่านี้เป็นธรรมดาโลก ดังที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสกับ พระเจ้าอชาตศัตรูว่า “ภิกษุ เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ ผ่องแผ้ว ไม่มีกิเลส ปราศจากอุปกิเลส นุ่มนวล ควรแก่ การงาน ตั้งมั่น ไม่ห…

เนื้อหาเกี่ยวกับการบรรลุญาณทัสสนะและความเข้าใจในกายและวิญญาณ โดยเฉพาะการที่กายของมนุษย์ประกอบด้วยมหาภูต ๔ และการเจริญเติบโตผ่านอาหาร การตระหนักถึงความไม่เที่ยงแท้ของชีวิตเป็นเรื่องธรรมดาโลก วิชานี้สาม

“ภิกษุนั้น เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ ผ่อง แผ้ว ไม่มีกิเลส ปราศจากอุปกิเลส นุ่มนวล ควรแก่การงาน ตั้งมั่น …

เนื้อหาเกี่ยวกับภิกษุที่มีจิตเป็นสมาธิที่บริสุทธิ์ ซึ่งเมื่อจิตสงบและปราศจากกิเลส ย่อมสามารถเกิดการนิรมิตรูปต่างๆ ที่เกิด…

…ล่องหนหายตัวก็ได้ หรือเหาะ เหินเดินอากาศก็ได้ ดังที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสกับพระเจ้า อชาตศัตรูว่า “ภิกษุนั้น เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ ผ่องแผ้ว ไม่มีกิเลส ปราศจากอุปกิเลส นุ่มนวล ควรแก่การงาน ตั้งมั่น ไ…

เมื่อผู้เจริญภาวนาได้บรรลุมโนมยิทธิแล้ว หากยังสามารถรักษาสมาธิได้ จะทำให้จิตบริสุทธิ์ขึ้น สามารถแสดงอิทธิฤทธิ์ได้ เช่น การแปลงกายและล่องหน พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้สอนว่า เมื่อจิตเป็นสมาธิและปราศจากกิเลส