ภิกษุ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 95 / 175

…็นอนันตะในอากาศนั้น พึงทราบ (ว่าเป็น) ด้วยอำนาจ แห่งมนสิการก็ได้ เพราะเหตุนั้นแหละ ในวิภังค์จึงว่า "ภิกษุทั้ง ดำรงจิตไว้มั่นในอากาศนั้น แผ่ไปหาที่สุดมิได้ เหตุนั้น จึงเรียกว่า 'อนนฺโต อากาโส - อากาศเป็นอนั…

บทความนี้นำเสนอข้อมูลจากวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ โดยมีการวิเคราะห์ความหมายของปาฐะซึ่งกล่าวถึงรูปสญฺญาน์และคำสอนเกี่ยวกับอากาศที่เป็นอนันตะ โดยชี้ให้เห็นถึงการละทิ้งอารมณ์ต่าง ๆ และแนวคิดในธรรมะว่าด้

…าวแล้ว (ในอากาสานัญจายตนะ) เถิด แต่นี่เป็นความ แปลกกัน คือ เมื่ออัปปนาจิตนั้นเกิดขึ้นแล้ว (โยคาวจร) ภิกษุนั้น เห็นความรู้สึกที่เป็นไปอยู่ในอากาศด้วยนัยน์ตาวิญญาณัญจายตนฌานอยู่ ก่อนแล้ว ครั้นความรู้สึกนั้นม…

…ก็หายไป ทำให้เห็นแต่ความว่างเปล่าและไม่มีสิ่งใดเกิดขึ้น การวิเคราะห์นี้มีความเปรียบเทียบการประชุมของภิกษุในสถานที่หนึ่ง ซึ่งเมื่อเสร็จสิ้นแล้วทุกคนก็จากไป ทำให้เห็นว่าบุรุษนั้นกลับมาแล้วเห็นแต่ความว่างเปล่…

…าถึงความเป็นวิสัยแห่ง วิปัสนาแล้วยังนิพพิทาให้เกิด ดังสัญญาในสมาบัติที่เหลือ ก็มิอาจทำ ได้ เพราะว่า ภิกษุผู้มิได้ทำอภินิเวส (คือวิปัสนา) ใน (นาม) ขันธ์ อื่น ๆ มาเลย อันจะสามารถที่จะพิจารณา (แต่) เนวสัญญานา…

เนื้อหาพูดถึงการเข้าใจและพิจารณาสัญญาในทางวิปัสนา สัญญากิจที่จำเป็นต้องมีเพื่อการเข้าถึงความเป็นจริง เมื่อพูดถึงธาตุไฟในน้ำร้อน เป็นภาพลักษณ์ที่สื่อถึงความไม่สามารถทำกิจได้แม้จะมีธรรมแม้ว่าเป็นธรรมชาต

…รรณนาชมเสนาสนะ (ถัดไป ๓ บรรทัด) ที่ว่างามสง่าราวกะเทพพิมาน ด. น่ารื่นรมย์. ๒. มหาฎีกาว่า "เป็นที่ ๆ ภิกษุไปหยุดตรึกว่า วันนี้จะไปภิกขาที่ไหนหนอ " ใน วิสุทธิมรรคแปลร้อยอธิบายเพิ่มเติมเอาไว้ว่า " วิตักกมาลกน…

…งป่าช้าเพื่อหาองค์พระและซากศพ โดยพบเจอกับความสกปรกตามทาง รวมถึงการพูดถึงวิตักมาลก ซึ่งเป็นสถานที่ให้ภิกษุหยุดพักและคิดตรึกตรองถึงการบิณฑบาตและการรักษาศีลในสถานที่ที่เต็มไปด้วยสิ่งปฏิกูลต่างๆ รวมถึงการเปรีย…

…หมู่บ้าน จึงเห็นลงดังนี้เถิดว่า "เธอยังมิได้หย่อนมือลงในอาหาร (ที่อยู่ในบาตร) นั้นเพียงใด เธอได้เห็นภิกษุผู้เป็นครุฐานิยะก็ดี คนผู้เป็นลัชชีก็ดี เช่นนั้นแล้ว ก็อาจนิมนต์ (หรือเชื้อเชิญให้บริโภคอาหารนั้น) ไ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความปฏิกูลที่เกิดขึ้นจากการบริโภคอาหารและผลกระทบที่มีต่อพระภิกษุเมื่อมีการสัมผัสอาหาร โดยสิ่งเหล่านี้รวมถึงความรู้สึกของความละอายในการบริโภคที่มาจากการแสวงหาอาหารที…

…้น มาโดยสังเขปในมหาสติปัฏฐาน สูตร โดยเป็นธรรมสำหรับผู้เจริญธาตุกรรมฐานที่มีปัญญากล้า ดังนี้ว่า "ดูกรภิกษุทั้งหลาย โคฆาตก์ผู้ชำนาญ หรือลูกมือโคฆาตก์ ฆ่าโคด แล้ว (ชำแหละ) แบ่ง (เนื้อ) ออกเป็นส่วน ๆ แล้วจึงนั…

…ัฏฐานสูตรและสูตรอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง การอธิบายธาตุทั้ง 4 และกระบวนการพิจารณาดูกาย พร้อมคำแนะนำสำหรับภิกษุในการเจริญธาตุม นสิการในอิริยาบถต่าง ๆ ซึ่งจะช่วยให้ผู้ที่ศึกษาเข้าใจธรรมะอย่างลึกซึ้ง โดยเฉพาะความส…

…่วนๆ พึงนั่ง (ขาย) อยู่ที่ทางใหญ่สี่แพร่ กล่าวคือที่ตรงกลางทางใหญ่ อัน (แล่น) ไปสู่ทิศทั้งสี่ ฉันใด ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน พิจารณา ดูกายที่ชื่อว่าตั้งอยู่เท่าไร เพราะตั้งอยู่ด้วยอาการแห่งอิริยาบถ ๔ อย่าง …

…ียบเทียบถึงกรรมวิธีการฆ่าโคและการชำแหละ โดยมีความสัมพันธ์กับการพิจารณาอาการของกาย อธิบายในบันทึกว่า ภิกษุควรพิจารณาให้เห็นถึงธรรมชาติและอิริยาบถของเราที่อยู่ในธาตุของร่างกาย เช่น ธาตุดิน ธาตุน้ำ ฯลฯ และถาม…

… - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 19 ขายมังสะ ข้างชนเหล่านี้นำเอามังสะไป" ดังนี้ฉันใด แม้เมื่อภิกษุ นี้ยังเป็นคฤหัสถ์ก็ดี บวชแล้วก็ดี ในกาลก่อนที่ยังเป็นปุถุชนโง่ ๆ อยู่ (นั้น) ความรู้สึกว่าสัตว์ ว่า…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการพิจารณาธาตุในร่างกายเพื่อเข้าใจการดำรงอยู่และความไม่เที่ยงของสรรพสิ่ง โดยใช้บทสอนในพระพุทธศาสนาเกี่ยวกับธาตุดิน ธาตุน้ำ และอื่น ๆ เพื่อช่วยให้บุคคลมีความเข้าใจในธรรมชาตินี้ ผลงานด

… 26 [ภาวนานัย - วิธีภาวนา] [สังเขปนัย] ส่วนวินิจฉัยในภาวนานัยในธาตุกรรมฐานนี้ (พึงทราบดังนี้) สำหรับภิกษุผู้มีปัญญากล้า การกำหนดธาตุโดยพิสดาร (แจก ไปตามอาการ ๔๒ ) ว่า "เกสา ปฐวีธาตุ ผมทั้งหลายเป็นธาตุ ดิน …

…ความนี้นำเสนอแนวทางการภาวนาในธาตุกรรมฐาน โดยมีการแยกประเภทธาตุตามลักษณะเช่น ธาตุดิน น้ำ ไฟ ลม สำหรับภิกษุที่มีปัญญากล้า การปฏิบัติจะชัดเจนมากขึ้น โดยยกตัวอย่างการสวดภาษาบาลีเป็นอุปมาเพื่อเปรียบเทียบกลยุทธ์…

…จักคล่อง " เธอยังไม่ยามุขที่มาถึง ๆ ให้พิสดาร ทุกที ทำสาธยายไป (คือสาธยายเต็มทุกแห่ง ไม่ละตามไปยาล) ภิกษุ อีกรูปหนึ่ง (คือรูปที่มีปัญญากล้า) ก็กล่าวกะเธอรูปนั้นอย่างนี้ว่า "นั้นได้ชื่อว่าสาธยายอะไรกัน ไม่ใ…

บทความนี้กล่าวถึงวิธีการเจริญธาตุกัมมัฏฐานสำหรับภิกษุที่มีปัญญากล้า โดยเน้นการปลีกตัวไปสู่ที่ลับเพื่อทำกรรมฐานอย่างมีประสิทธิภาพ เช่น การกำหนดธาตุต่าง ๆ …

…ะดูก ๑ อาศัยเอ็น ๑ อาศัยเนื้อ ๑ อาศัยหนัง ๑ ห่อหุ้ม (ตั้งอยู่) ได้ชื่อว่า "รูป" เท่านั้นเอง" ดังนี้ ภิกษุพึงแยกโกฏฐาสเหล่านั้นออกด้วยมือคือญาณอันแล่นไปตาม ระหว่างแห่งโกฏฐาสนั้น ๆ กำหนดถือเอาธาตุทั้งหลายโดย…

บทนี้กล่าวถึงการทำสมาธิและกรรมฐานตามแนวทางของพระพุทธศาสนา โดยเริ่มจากการพิจารณาธาตุในร่างกาย เช่น ธาตุดิน ธาตุน้ำ การแยกโกฏฐาสและการพิจารณาธาตุต่างๆ เพื่อบรรลุความเข้าใจอย่างลึกซึ้งในธรรมชาติของสรรพสิ

…ออก กำหนดลักษณะ ไปทีละอย่าง ) [เจริญโดยสสัมภารสังเขป] ในอาการ 4 นั้น เจริญโดยสสัมภารสังเขปอย่างไร ? ภิกษุ ในพระศาสนานี้กำหนดเอาอาการแขนแข็งในโกฏฐาส ๒๐ ว่าปฐวีธาตุ กำหนดเอาอาการซึมซาบ อันเป็นความเหลวกล่าวคื…

ในบริบทของพระศาสนา ภิกษุได้กำหนดและจำแนกธาตุตามอาการต่างๆ เช่น ปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ และวาโยธาตุ โดยใช้หลักการสลักขณและ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - - หน้าที่ 31 อย่างนั้น กรรมฐานยังไม่สำเร็จ ภิกษุนั้นพึงเจริญโดยสสัมภารวิภัติ เถิด [เจริญโดยสสัมภารวิภัติ (เจริญโดยสสัมภารวิภัติ) อย่างไร ? คือภิกษุน…

เนื้อหาในวิสุทธิมรรคพูดถึงการเจริญกรรมฐานแบบสสัมภารวิภัติ ซึ่งภิกษุต้องทำอุคคหโกศลและมนสิการโกศล โดยเน้นที่กายคตาสติกรรมฐาน นิเทศถึงอาการต่างๆ ของมนสิการส่วนต่างๆ เช่น…

…มสุขวิหาร (ความอยู่สำราญในภพปัจจุบัน) เป็น อาทิ" จริงอย่างนั้น [มีทิฏฐธรรมสุขวิหารเป็นอานิสงส์] (๑) ภิกษุเหล่าใดเป็นพระอรหันต์ขีณาสพ ย่อมเจริญสมาธิด้วย ประสงค์ว่า จักเข้าสมาบัติให้จิตมีอารมณ์เดียวอยู่เป็นส…

…ึงสมาบัติ อธิบายถึงอานิสงส์แห่งการบำเพ็ญสมาธิที่มีถึง 5 ประการ เช่น ความสุขในภพปัจจุบัน สมาธิช่วยให้ภิกษุอรหันต์ที่เจริญสมาธิอาจมีสภาพจิตที่มีสุขอย่างต่อเนื่อง การบำเพ็ญสมาธิช่วยเสริมสร้างจิตใจให้เข้มแข็งแ…

…ินั้นเป็น ปทัฏฐาน (เหตุใกล้ที่สุด) แห่งวิปัสสนา เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระ ภาคเจ้าจึงตรัสไว้ว่า "ดูกรภิกษุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายพึงเจริญสมาธิ เถิด ภิกษุผู้มีจิตตั้งมั่นแล้ว ย่อมรู้ตามความเป็นจริง " [มีอภิญญา…

…ะการทำวิปัสสนา โดยสมาธิถือเป็นปทัฏฐานหลักที่นำไปสู่การรู้ตามความเป็นจริง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้สอนให้ภิกษุทั้งหลายพึงเจริญสมาธิเพื่อให้เกิดความเข้าใจที่แท้จริงในสังสารทุกข์ และการมีอภิญญาด้วย

…ูปปาตญาณ ความรู้ในเรื่องตายไปและได้ กำเนิดขึ้นแห่งสัตว์ทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้โดยนัยว่า "ภิกษุนั้น ครั้นเมื่อจิตตั้งมั่น บริสุทธิ์สะอาด ไม่มีอังคณะ (ความคิดไปตามอำนาจความปรารถนา ?) ปราศจากอุปกิเ…

ข้อความดังกล่าวในวิสุทธิมรรคแสดงถึงความรู้เกี่ยวกับการตายและการเกิดใหม่ของสัตว์ โดยอ้างอิงถึงการพัฒนาจิตที่บริสุทธิ์ซึ่งสามารถนำไปสู่การบรรลุฤทธิ์หลายประเภท เช่น การเป็นคนเดียวหรือหลายคนได้ ซึ่งการทำส

…บกสิณ) เป็นไฉน ? ฯลฯ อารัมมณววัฏฐาปนะ (กำหนดดูอารมณ์) เป็น อย่างไร ?" [เข้าตามลำดับกสิณ] วิสัชนาว่า ภิกษุในพระศาสนานี้เข้า (ฌาน) ในกสิณ ๔ ตาม ลำดับดังนี้ คือ เข้าฌานในปฐวีกสิณ ต่อนั้น (เข้า) ในอาโปกสิณ....…

บทที่กล่าวถึงการเข้าสู่ฌานในกสิณแบบต่างๆ ทั้งตามลำดับและย้อนลำดับ นักปฏิบัติธรรมสามารถเข้าใจการเข้าสู่ฌานในกสิณ ๔ จากปฐวีกสิณจนถึงโอทาตกสิณ รวมถึงการฝึกปฏิบัติในการเข้าสู่ฌานในลำดับต่างๆ เพื่อการเจริญ

…พัน เท่านั้น จะขิปปนิสันติได้ นิทัศนะดังพระรักขิตเถระผู้มีพรรษา ๘ (นับ) แต่อุปสมบท (ผู้เป็นหนึ่ง) ในภิกษุผู้มีฤทธิ์ประมาณ ๓๐,๐๐๐ รูป ที่มาพยาบาลไข้พระมหาโรหณคุตตเถระ ณ เถริมพัตถลวิหาร ฉะนั้น อานุภาพของท่าน…

…ามารถในการช่วยเหลือผู้อื่น โดยอ้างอิงถึงพระเถระผู้มีฤทธิ์ที่มีอยู่จริงในสมัยนั้น และการเตือนใจในหมู่ภิกษุเพื่อให้ตระหนักถึงความสำคัญในการปกป้องและช่วยเหลือคนที่ต้องการความช่วยเหลือ ขิปปนิสันติเป็นสิ่งที่หา…

…ั้น จะพึงทำด้วยวิธีใด พระผู้มีพระภาคเจ้าจะทรงแ ทรงแสดงวิธีนั้น จึงตรัสว่า "โส เอว์ สมาหิเต จิตฺเต - ภิกษุนั้น ครั้นเมื่อจิตตั้ จิตตั้งมั่นอย่างนี้แล้ว " ดังนี้ เป็นอาทิ [วินิจฉันคำ โส เอว์ สมาหิเต จิตฺเต เ…

เนื้อหาในบทนี้มีการวิเคราะห์วิธีการทำโยคะเพื่อบรรลุจตุตถฌาน โดยเริ่มจากการตั้งมั่นของจิตในขั้นตอนต่างๆ โดยอ้างถึงบทพระบาลี เช่น "โส เอว์ สมาหิเต จิตฺเต" และวินิจฉัยความหมายของคำต่างๆ เพื่อทำความเข้าใจ

…พศปกติ (ของตน) และ ทำ (เพศ) ให้ผิดไป (จากเพศปกติตน) [๓ มโนมยาอิทธิ] ฤทธิ์ที่ (กล่าว) มาโดยนัยนี้ว่า ภิกษุในศาสนานี้ นิรมิตกายอื่น (อีกอย่างหนึ่ง) จากกาย (เดิม) นี้ ให้มีรูปร่างแล้วแต่ใจ (ในอภิญญา) ดังนี้เป…

บทความนี้กล่าวถึงฤทธิ์ต่างๆ ที่พระบาลีบรรยายถึง โดยเฉพาะวิกุพฺพนาอิทธิ ซึ่งรวมถึงการเปลี่ยนแปลงร่างกายและการแสดงเพศต่างๆ ที่โยคีสามารถกระทำได้ นอกจากนี้ยังมีมโนมยาอิทธิ ที่เกี่ยวข้องกับการสร้างร่างกาย