ราช : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 69 / 140

…ค ๑ ตอน ๒ - ตน ก็ (มา) ตีเอาที่นั้น ภิกษุนี้ (อยู่) ในวิหารนั้น ลางครั้งก็เที่ยว ไปในแว่นแคว้นของพระราชาองค์นั้น ลางคราวก็เที่ยวไปในแว่นแคว้น ของพระราชาอีกองค์หนึ่ง เมื่อเป็นเช่นนั้น ทางการ (อาจ) สำคัญ ว…

เนื้อหาประกอบด้วยการบรรยายเกี่ยวกับพระเถระที่อาศัยอยู่ในวิหารและการป้องกันจากอมนุษย์. มีการเล่าเรื่องราวการล่อพระเถระด้วยการใช้กลยุทธ์ต่างๆ ที่จะทำให้ท่านตกอยู่ในอันตราย. การใช้ศิลปะการบรรยายเพื่อสอนใ

…ระภาคเจ้าก็ได้ตรัสความข้อนี้ไว้ว่า " ดูกรภิกษุทั้งหลาย พ่อครัวผู้ฉลาดเชี่ยวชาญพึงเป็นผู้ปรนนิบัติพระราชาบ้าง ราชมหา อำมาตย์บ้าง ด้วยแกงอันปรุงรสต่างๆ คือรสค่อนข้างเปรี้ยวบ้าง รส

ในเนื้อหานี้พูดถึงการทำอาการให้ถูกต้องในการฝึกฌาน โดยใช้การเปรียบเทียบกับคันธนูและพ่อครัว เพื่อให้เข้าใจถึงความสำคัญของการกำหนดอาการและการบริโภคโภชนสัปปายะ ซึ่งสามารถส่งผลให้พระโยคีบรรลุฌานได้บ่อยครั้

…แล้ว แม้ท่องแบบได้แม่นยำก็เข้าใจยาก ทำให้เรียนช้า ทั้งเป็นการหนักใจของครูผู้สอนไม่น้อย กองตำรามหากุฏราชวิทยาลัยได้คำนึงถึงเหตุนี้ จึงได้คิดสร้าง เครื่องอุปกรณ์บาลีทุก ๆ อย่างให้ครบบริบูรณ์ เพื่อเป็นเครื่…

…ข้าใจหลักไวยากรณ์ได้ง่ายขึ้น หนังสือเล่มนี้ถูกเรียบเรียงโดยผู้รู้หลายท่านและมอบลิขสิทธิ์ให้กับมหากุฏราชวิทยาลัย ผู้รวบรวมงานได้แก่ พระมหาบุญสงค์ พระมหาจันทร์โกสโล พระครูมงคลวิลาศ และพระมหาพรหมา

…้นของบุคคลผู้ฟัง คำมัธยมบุรุษ ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ชั้นผู้พูด (อมฺห) ผู้น้อย ชั้นผู้ฟัง (ตุมุห) พระราชา ใต้ฝ่า าละอองพระบาท ผู้น้อย พระราชินี, พระยุพราช ใต้ฝ่าพระบาท ผู้น้อย เจ้านายชั้นสูง ฝ่าพระบาท เจ้…

… ซึ่งแสดงถึงการแสดงความเหมาะสมในการสื่อสารจากผู้พูดไปยังผู้ฟัง โดยมีการจัดลำดับชั้นของบุคคล เช่น พระราชา, พระราชินี, และเจ้านายอื่นๆ ข้อควรระวังในการใช้คำมัธยมบุรุษให้ตรงตามสถานะของผู้ฟังเป็นสิ่งสำคัญ เพ…

…มห อุดมบุรุษ แปลเป็นไทย ใช้ให้ถูกต้องตามชั้นของผู้พูด อุดมบุรุษ ข้าพระพุทธเจ้า เกล้ากระผม ผู้ฟัง พระราชา, ชา, เจ้านายชั้นสูง เจ้านายชั้นรองลงมา ผู้พูด ผู้น้อยทั่วไป ผู้น้อยทั่วไป กระหม่อนฉัน เจ้านายผู้ให…

…ัวในภาษาบาลีและภาษาไทย ที่สัมพันธ์กับฐานะและชั้นเชิงของผู้พูด เช่น การใช้ 'ข้าพระพุทธเจ้า' สำหรับพระราชา และ 'อาตมภาพ' สำหรับพระสงฆ์ รวมถึงการเลือกใช้คำที่เหมาะสมตามโครงสร้างทางสังคม เช่น 'กระหม่อม' หรือ…

…ถรส คุณ ทสฺเสถ แปลว่า ขอท่านจงแสดงคุณของพระเถระรูปอื่นอีก และ โสมทัตได้พูดกับบิดาของเขาว่า ตุฒิเหหิ ราชกุล คนฺตฺวา เอว์ อภิกฺกมิตพฺพ์ แปลว่า อันท่านไปแล้วสู่ราชสกุล จึงก้าวไปข้างหน้า อย่างนี้. ๑. อุภัยพา…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับวิธีการใช้และการแปลนามและอัพยยศัพท์ในภาษาบาลี โดยเฉพาะความสำคัญของคำที่ใช้ในการสนทนา และการใช้สัพพนามในบริบทที่เหมาะสม รวมถึงการเคารพในภาษาเมื่อพูดกับผู้ที่มีอายุมากกว่า เช่น ก

…ดยมากเมื่อนำหน้านามแล้ว บอกลักษณะของนามนามตัวนั้นให้วิเศษขึ้น มีอาการคล้ายกับคุณศัพท์ ทีเดียว เช่น "ราช" แปลว่า พระราชา เมื่อเอา อภิ มานำหน้า เข้า เป็น "อภิราช" แปลว่า พระราชยิ่ง คือแสดงลักษณะอาการ ของนา…

…ัค ซึ่งเป็นคำที่นำหน้าหรือขยายความนามและกิริยาผ่านการอธิบายรูปแบบและความหมาย ตัวอย่างเช่น คำว่า 'อภิราช' ที่มีความหมายว่าพระราชายิ่ง หรือ 'อติกุมติ' ที่หมายถึงก้าวล่วงไป การศึกษานี้มุ่งเน้นให้ผู้เรียนเข้…

…อ ข้อนี้มีเรื่องอย่างไรบ้าง ? [สีลวชาดก] พึงทราบเรื่องในสีลวชาดกก่อน พระเจ้าสีสวะโพธิสัตว์ เมื่อ พระราชาผู้เป็นปฏิปักษ์ ที่อำมาตย์ชั่วผู้ประทุษร้ายในพระเทวีของ พระองค์ นำมายึดเอาราชอาณาเขต” อันมีเนื้อที่…

…้ในสถานการณ์ที่ท้าทายต่างๆ เช่น เรื่องของพระเจ้าสีสวะโพธิสัตว์ที่ไม่ใช้ความรุนแรงในการปกป้องตนเองและราชอาณาเขต นำไปสู่การเรียนรู้ความเคารพต่อพระศาสดา สามารถนำมาประยุกต์ใช้ในชีวิตปัจจุบันได้ โดยสามารถเข้า…

…ึงกำหนด ๓-๔-๕-๖-๗-๘-๘-๕-๑๐ หลัง (แล้ว) ถนนสายหนึ่ง ครึ่งหมู่บ้าน หมู่บ้านหนึ่ง ชนบท (จังหวัด) หนึ่ง ราชอาณาจักรหนึ่ง ทิศหนึ่ง โดยนัยดังนี้ไปจนกระทั่งจักรวาล หนึ่ง หรือว่าจะพึงเจริญเมตตาไปในสัตว์ทั้งหลายใ…

บทความนี้นำเสนอการเจริญอุเบกขาในบริบทของพรหมวิหาร โดยอธิบายถึงกระบวนการขยายอารมณ์และความสำคัญของการมีจิตใจที่อ่อนโยนในการภาวนา หลักการปฏิบัติถูกเปรียบเทียบกับแนวทางการทำสวนของชาวนา ซึ่งเริ่มจากการกำหน

…ม่แล้ว มันก็เหือด หายไป ๓. ปิตฺตโกสก เคยแปลกันว่าฝักน้ำดี แต่สมัยนี้เรียกว่า "ถุงน้ำดี" ในพจนานุกรม ราชบัณฑิตยสถานที่เรียกเช่นนั้น อนึ่ง ศัพท์โกสก นี้แปลยักเยื้องไปตามภาษานิยมได้ พึงเห็น โกสาตรีโกสก ซึ่ง…

บทความนี้นำเสนอการตั้งคำถามเกี่ยวกับมันสมองในร่างกายมนุษย์ เปรียบเทียบกับก้อนแป้งในกระโหลกน้ำเต้า และกล่าวถึงปิตติว่ามีลักษณะเป็นดีที่ไม่ติดที่ และเนื่องอยู่กับชีวิตินทรีย์ นอกจากนี้ยังอธิบายถึงความสั

…อยู่ ใกล้ ๆ กำแพงเมืองอย่างนั้น ก็เต็มที่อยู่แล้ว มหาฎีกายังหนุนหนักเข้าไปอีกว่า "ยกฺข ปริคคหิตณฺหิ ราชคหนคร - จริงซิ กรุงราชคฤห์เป็นเมืองที่ยักษ์สิง" แต่ไม่พบเล่าไว้ ที่ไหนเลย ว่ายักษ์พวกนั้นเคยรบกวนภิก…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงอานุภาพและคุณวิเศษของสมาธิวิปผาราอิทธิ ซึ่งเป็นฤทธิ์ที่เกิดจากความสงบของจิต โดยบทความได้หยิบยกเรื่องของเด็กที่นอนอยู่ภายนอกเมืองในขณะที่มียักษ์ร้ายอยู่ในบริเวณใกล้ ๆ และการบรรยายเก

…เหสีแก่ (นางมาคัณฑิยา) ธิดาของ ตน จึง (บอกอุบาย) ให้นางธิดาของตนนั้นซุกอสรพิษไว้ใน (ราง) พิณ (ของพระราชา) แล้วแสร้งทูลพระราชาว่า "ข้าแต่พระมหาราชเจ้า พระนางสามาวดีทรงคิดจะปลงพระชนม์พระองค์ ทรงจับอสรพิษขั…

…ิกาและเหตุการณ์รอบพระนางสามาวดีที่ต้องเผชิญกับพระเจ้าอุเทน เมื่อพระนางถูกกล่าวหาว่าคิดปลงพระชนม์ พระราชาทรงยกธนูขึ้น แต่เมื่อได้สัมผัสถึงเมตตาของพระนาง ทำให้พระองค์ไม่สามารถยิงศรออกไปได้ ในที่สุดพระนางจึ…

…สด็จ (ตาม) มา ตามทางของพระเจ้ามหากัปปินะนั้น มาถึงแล้วแม้ประทับนั่งอยู่ใกล้ ๆ ก็ไม่ทอดพระเนตรเห็นพระราชากับ ราชบริษัท ครั้นพระนางทูล (ถาม) ว่า "ทอดพระเนตรเห็นพระราชา บ้างหรือเพคะ" ตรัสว่า "ก็พระนางทรงหาพ…

ในบทนี้กล่าวถึงเหตุการณ์ที่พระนางอโนชาพร้อมอำมาตย์ ๑,๐๐๐ คนตั้งอยู่ในโสดาปัตติผล ขณะที่พระราชาทรงตั้งอยู่ในอรหัตผล และพระมหินทเถรเจ้าก็ได้ทำปาฏิหาริย์ที่ทำให้พระราชาไม่ทอดพระเนตรเห็นผู้อื่น อีก…

…ะเถระ พระเถระ (เห็นนาคหมดพยศ) จึงว่า "นันทะ พระศาสดาก็เสด็จ มา (ด้วย) มา เราจักไป (เฝ้ากัน) ทรมานนาคราชทำให้หมดพิษ แล้ว ก็พาไปสู่สำนักของพระผู้มีพระภาคเจ้า นาคราชบังคมพระผู้มี พระภาคเจ้ากล่าวว่า "ข้าแต่พ…

เนื้อหาที่นำเสนอในวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ กล่าวถึงการเสด็จมาของพระบรมศาสดาและการที่นาคราชสนทนากับพระเถระ โดยเฉพาะตอนหนึ่งที่พระพุทธเจ้าได้ประทานพรให้แก่นาคราชพร้อมกับกล่าวถึงสงครามระหว่างโม…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 201 [แรกเกิดรพระราชา] ครั้นการลักทรัพย์ การติโทษ การพูดเท็จ และการจับท่อนไม้ (เป็นอาวุธ) เกิดขึ้นอย่างนั้นแล้ว พวกเขาจึ…

…ื่อเลือกผู้ที่ควรได้รับการตำหนิ และเป็นผู้นำ ซึ่งพระโพธิสัตว์ในกัปนี้ได้ถูกเลือกให้รับตำแหน่งเป็นพระราชาผู้มีเกียรติ ด้วยความสามารถในการนำพากษัตริย์และการสร้างความยินดีตามธรรม ซึ่งเป็นการเสนอให้เห็นถึงคว…

…ม่ต้องเขียนไว้ในรูป วิเคราะห์ พอให้เหมาะกันว่า กิริยานั้นใครทำได้ คำ คินโน สูงโก ยศสูง โล สินนสูงโก ราช ส่วย(นาคาร อันชาวเมือง ทั้งหลาย) ถวายแล้ว แต่พระราชาใด พระราชนั้น ชื่อว่ามีส่วนอัน ชาวเมืองทั้งหลาย…

ในเนื้อหานี้มีการพูดถึงอริยาบถซึ่งเป็นแนวทางทางพระพุทธศาสนา และการวิเคราะห์การใช้ศัพท์ที่เกี่ยวข้องเช่น 'อุกิ', 'อาริโท', และ 'อุทยาโท' สำรวจความหมายและวิธีการใช้งานในบริบทที่ถูกต้อง นอกจากนี้ยังมีคำอ

…การสูติ ติไร=ติรปากร ภายนอกแห่งกำแพง นิบายุตุปพคทะ. อัพยีกาวะ. 6. กนณถาน นดดาคเนี ยสาส โล=กนหนูตโต (ราชา พระราชา) มี ดำำ ฎัฐิวัลยาธิกรนพฤพี 7. จิโต เปิโม ยสมัี โล=จิเตปโม มีความรักตั้งอยู สัตมีพุทธพี. 8.…

เนื้อหานี้มุ่งเน้นการอธิบายบาลีไว้อาณัติ สมาทและทัตติล ที่เกี่ยวข้องกับบทบาทและการใช้งานตามหลักธรรมต่างๆ ในพุทธศาสนา เช่น คำว่า 'ทาสี' และ 'ปาการสูติ' รวมถึงการเชื่อมโยงกับแนวคิดทางพุทธศาสนา ซึ่งมีควา

…รับตัดถอนศัพท์ให้ น้อยลง มีใรุ่งรังในส่วนไม่จำเป็นแล้วใช้เป็นแทนไว้ แต่แปลได้ ความเท่าเดิม เช่น ราชาเห-ขาโต เกิดในกรุงราชกฤทธิ์ ตัดหรืออลบ หา เสียแล้ง ถิ่น ป้องแทนในที่ ราชาเห- เป็น ราชาหึก แปลว่…

…ทนที่คำที่ไม่จำเป็นและทำให้ความหมายไม่เปลี่ยนแปลง เช่น การแปลและการตัดคำในประโยค ตัวอย่างเช่น การใช้ราชาเห-ขาโต และนคร-ซาโต เพื่อแสดงการเกิดในสถานที่ต่างๆ การใช้ปัจจัยและความหมายของคำ เพื่อความเข้าใจที่ล…

…ูสนาญในสังขารคังคแตกอยู่ทั่ว ๆ ไปในภ กำเนิด คติ วิญญาณ จิตติ และสัตตวา ทั้งปวง เปรียบประดุจอสุวรรณ- ราชาหลังผู้ภิรมย์อยู่ที่ชิงจิตรกุฏ (ในหิมพานต์) ย่อมไมนิยมยินดี ในบ่อ (น้ำครำ) โสโครกข้างประตูหมู่บ้านค…

เนื้อหานี้สนทนาเกี่ยวกับการเห็นชัดในสังขารและความไม่ยินดีในสิ่งที่ไม่ใช่ของที่ดี ความเข้าใจในนิพพานและปรมฤทธิมินิพพานจึงเป็นจุดสำคัญที่สามารถศึกษาได้ เพื่อเข้าใจคุณค่าในธรรมและการดำเนินชีวิตในทางพระพุ

…บ โอกาสเหมาะพอดีดีนี้เอง ข้าพเจ้ายังวิ่งอยู่ รู้สึกบันเทิงใจที่จะได้งานของ พระคุณมหาคุณ ๆ ต่อไปอีก ราชุปฏิญาณภูมิ มหา - มุนฎาจวิทยาลอย จิริ ติฏฐุตถ สาธุ ชมฺมวิทยาคม สภา จงมาหาภูมิวิทยาลัย ในพระบรมราชูป…

ในปี พ.ศ. ๒๕๑๖ มีการกล่าวถึงความสำคัญของภูมิวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมภ์ ดังที่กล่าวไว้ในบทนี้ แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นในการพัฒนาการศึกษาทางธรรมและการมีส่วนร่วมของ…