รู้ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 163 / 261

…ระหว่างไม่ปรากฏ เป็นไปในลำดับแห่งการเห็น เพราะ เห็นรูปศีรษะโคและใบตาลเป็นต้นซึ่งเขายกขึ้นผูกไว้แล้ว รู้เครื่องหมาย แห่งรูปศีรษะโคเป็นต้น ซึ่งมีประการเที่ยวไปกับด้วยน้ำ แล้วจึงรู้ซึ่งน้ำ ฉันใด มโนทวารวิถี…

บทความนี้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเน้นเรื่องการฟังเสียงและการจับกายที่เคลื่อนไหว เป็นการศึกษาในแง่มุมของวิญญัติที่เกี่ยวข้อง การประมวลความเห็นเกี่ยวกับโลกและวิญญัติทั้ง

…ะสัมปยุต ธรรมซึ่งยังเป็นอยู่ ให้เป็นไปตามตน ในขณะเป็นอยู่ ทำสัมปยุตธรรม ให้เป็นไปตามตน เฉพาะในขณะรับรู้ ทำธรรมที่เกิดร่วมกันกับธรรม มีความสุขเป็นต้น ให้เป็นไปตามตน ในเวลามีความสุขเป็นต้น ทำธรรม ที่เกิดร่…

…อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของธรรมที่เกิดจากความสุขและความเชื่อในชีวิต โดยเฉพาะในขณะที่มีพัฒนาการทางความรู้ อธิบายถึงการปฏิบัติและความรู้เกี่ยวกับจตุสัจจธรรมและชิ้นส่วนของอินทรีย์ที่เกี่ยวข้องในสภาวะต่างๆ โด…

…าจแห่งความชอบคำย่อ ๑ ชอบคำปานกลาง, ชอบคำพิสดาร ๑ ฯ บรรดาสัตว์ ๓ จำพวกเหล่านั้น สัตว์ผู้งมงายในนาม จะรู้จักขันธ์ได้ เพราะแจกนามไว้ 4 อย่างในขันธ์นั้น ๆ สัตว์ผู้งมงายในนามและรูปทั้ง ๒ อายตนะได้ เพราะแจกรูป…

…ยเกี่ยวกับอำนาจแห่งความชอบในคำย่อและการเข้าใจขันธ์จากมุมมองของบัณฑิต. สัตว์ที่งมงายในนามและรูปสามารถรู้จักขันธ์และธาตุได้จากการแจกนามและรูปตามหลักอภิธัมมะแปล. บรรยายถึงความสัมพันธ์ระหว่างปวัติและนิวัติ แ…

… ๑ อวิชชามาเนน- ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 354 เพราะต้องการให้รู้ความหมาย) ฯ ส่วนปัญญาปนโตบัญญัติ ท่านแสดง โดยชื่อมีนามและนามกรรมเป็นต้น ฯ นามบัญญัตินั้นมี 5 อย่าง ค…

…ๆ ในทางปรัชญาและสังคม โดยเฉพาะการแยกแยะระหว่างสิ่งที่มีตัวตนและสิ่งที่ไม่มี และการให้ความสำคัญกับการรู้ในแง่ของปัญญาและอภิญญา รวมไปถึงการวิเคราะห์ความเป็นไปของโสตวิญญาณซึ่งเชื่อมโยงมากับเสียงและนามบัญญัต…

…รปัญจม ฌานนั่นแล ที่เป็นไปโดยอำนาจแห่งโลกิยอภิญญา ๕ มีอิทธิวิธีเป็นต้น ที่เรียกว่าอภิญญา โดยอรรถว่า รู้ยิ่ง คือ โดยพิเศษฯ หลายบทว่า อภิญญาปาทก ฯ เปฯ วุฏฺฐหิตวา ความว่า (เมื่อพระโยคี) ทรมาน (ฝึกหัด) จิต โ…

…ามสำคัญของสมาธิในพระพุทธศาสนา โดยเน้นการประณีตและการข่มนิวรณ์เพื่อพัฒนาจิตสู่ระดับอภิญญา ซึ่งเป็นการรู้ยิ่ง และการใช้กรรมฐาน ๑๐ เพื่อเจริญจิตอันเป็นเลิศ รวมถึงความหมายของอรูปที่ ๓ และการปฏิบัติตนให้เป็นท…

…ภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 432 แห่งความบริสุทธิ์ของญาณทัสสนะ โดยอรรถว่า รู้ไตรลักษณ์ โดย อรรถว่า เห็นโดยประจักษ์ และเพราะบริสุทธิ์จากธรรมที่เป็น เป็นขาศก ฯ จบนัยวิสุทธิ ๖ ฯ [อ…

เนื้อหานี้อธิบายความสำคัญของญาณทัสสนะที่เกี่ยวข้องกับการรู้ไตรลักษณ์และการเห็นโดยประจักษ์ รวมทั้งการเข้าใจในลักษณะต่างๆ ของวิปัสสนาและการวางเฉยในสังขาร การวิเค…

…ชื่อผลแห่ง กรรม ๑ กัมมัสสกตาสัทธา เชื่อความที่สัตว์มีกรรมเป็นของตน ตถาคตโพธิสัทธา เชื่อพระ ปัญญาตรัสรู้ของพระตถาคตเจ้า ๑ สิ่งที่สัตว์ทำด้วย กาย วาจา ใจ พร้อมด้วยเจตนา ชื่อว่า กรรม จำแนกโดยประเภท ส่วนดีมี…

บทความนี้สำรวจความเชื่อในพระพุทธศาสนาเกี่ยวกับกรรมและผลของกรรม โดยกล่าวถึงความเชื่อ ๔ ประการ คือ กัมมสัทธา เชื่อกรรม, วิปากสัทธา เชื่อผลแห่งกรรม, และกัมมัสสกตาสัทธา เชื่อความที่สัตว์มีกรรมเป็นของตน นอ

…่เป็นพระศาสดา เวไนยสัตว์ให้ปฏิบัติตาม ให้บรรลุถึงความบริสุทธิ์ เป็นที่นับถือบูชาของมหาชน พระองค์ตรัสรู้ธรรมที่จริงที่ชอบตามลำพังพระองค์ ไม่มีผู้ใดเป็นครู อาจารย์สั่งสอน รู้ชอบไม่วิปริตให้สำเร็จประโยชน์ขอ…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญและการบำเพ็ญพระราชกุศลของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส โดยชี้ให้เห็นถึงการยืนยันในศรัทธาและการสร้างพระพุทธรูป รวมถึงการทำบุญหลายๆ อย่างในพระราชประวัติ ซึ่งมีพระเกีย

…นนั้นถวายสมเด็จ พระบรมศาสดาจารย์ให้ทอดพระเนตร พระองค์ทรงสรรเสริญพรเถรเจ้าว่าเป็นบัณฑิต มีปัญญา ใหญ่ รู้อรรถแห่งภาษิตที่พระองค์ตรัสแต่เพียงย่อ ๆ ได้โดยพิสดาร ได้ทำจีวรให้มีสัณฐานต้องตาม ลักษณะ มีเส้นผ้าน้…

…ความสามารถในการปฏิบัติตามพระบรมพุทธาธิบายและการสร้างผ้าจีวรที่ถูกต้องตามหลักธรรม ขอเชิญผู้อ่านนำความรู้ความเข้าใจไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริงเพื่อประโยชน์ทั้งตนเองและผู้อื่นได้อย่างเหมาะสม ผลลัพธ์จากการทุ่มเ…

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ๓๓ ถ้าอำนาจใหญ่อันประกอบด้วยกำลังอันตั้งอยู่ในอุบายโกศล รู้จักดำเนินการให้เป็นผลแก่ บ้านเมือง ก็ย่อมจะแผ่อานุภาพให้ไพศาลออกไปได้ ข้อนี้จึงสาธกด้วยเรื่องใน จักร…

บทความนี้กล่าวถึงอำนาจและวิธีการปกครองของจักรพรรดิซึ่งมีความสำคัญต่อความเจริญรุ่งเรืองของบ้านเมือง โดยมีการนำเสนอในบริบทของจักรวัติสูตรและคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระองค์ทรงดำเนินวิธีการสอนต่างๆ ตา

…งสอนประชุมชนที่เป็นหมู่เหล่า ต่างให้รักษาประโยชน์ของกัน และกันอย่าง บัณฑิตพึงสันนิษฐานโดยนัยนี้แล้ว รู้จักผ่อนผันประพฤติตามสมควรแก่ชุมชนที่ตน เนื่องอยู่นั้น สมานัตตตา ความเป็นผู้มีตนสม่ำเสมอในตัปปริยาปัน…

บทความนี้นำเสนอคำสอนของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส เกี่ยวกับการเคารพผู้อาวุโสและความสามัคคีในชุมชน โดยยกตัวอย่างจากพุทธภาษิตและอปริหานิยธรรมสูตร เพื่อแสดงให้เห็นว่าความรักและการช่วยเหลือก

…น อตฺถิ เย จ สตฺตา อสญฺญโน กต์ ปุญญผล มยุห์ สพฺเพ ภาคี ภวนฺตุ เต. สัตว์เหล่าใดมีอยู่ เป็นผู้มีสัญญา รู้จักกำหนดหมาย รู้สึกสุขทุกข์ก็ดี หาสัญญามิได้ก็ดี ขอสัตว์ทุก หมู่เหล่านั้น มีส่วนได้เสวยผลบุญที่เราได…

บทความนี้สะท้อนถึงความเป็นผู้มีเมตตาของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส โดยเน้นถึงความดีที่พระองค์ทรงประพฤติและบำเพ็ญคุณงามความดีต่อสรรพสัตว์ การกระทำที่มีเจตนาดีและพระราชอัธยาศัยที่เผื่อแผ่คุณ

…อบเพียรในสมัยที่ตนยังสามารถ จะได้ไม่คลาดจากประโยชน์ที่จะพึงได้พึงถึงทั้งทางโลกทั้ง ทางธรรม, บุคคลไม่รู้จักกาล ถึงคราวก็ไม่ประกอบกิจหรือทำให้ผิดเวลา ด่วนไปบ้าง ช้าไปบ้าง ย่อมได้ความเสื่อมเสีย มีตัวอย่างดั…

…ะพุทธภาษิตที่เตือนใจผู้คนในการใช้ชีวิตที่มีคุณค่า เพื่อไม่ให้พลาดโอกาสทั้งทางโลกและทางธรรม ผู้ที่ไม่รู้จักกาลอาจพลาดโอกาสและประสบความเสื่อมเสียได้ นอกจากนี้ยังมีตัวอย่างของจุลลกเศรษฐีซึ่งแสดงให้เห็นถึงคว…

…ันสมแก่บรรพชิต จึงทรง แจกนิทเทสแห่งกาลัญญุตาวิกัปหลัง ดังนี้ว่า กาลญญ จ กถ โหติ ภิกษุเป็นกาลัญญู ผู้รู้จัก กาลเป็นไฉน อิธ ภิกขเว ภิกขุ กาล ชานาติ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อม รู้จักกาลว่า…

…นวคิดเกี่ยวกับความสำคัญของการใช้เวลาอย่างมีคุณค่า โดยอิงหลักการจากพระธรรมที่สอนให้ผู้อยู่ในธรรมวินัยรู้จักแยกแยะช่วงเวลาที่ควรทำกิจต่าง ๆ รวมทั้งการเข้าใจฤดูกาลต่าง ๆ เพื่อให้สามารถใช้เวลาได้อย่างมีประสิ…

…ริยกุเล วส อภิชานาติ กุกุกุโฏ (๑) ไก่นี้มิได้เจริญในสำนักมารดาบิดา มิได้อยู่มาในตระกูลอาจารย์ จึงไม่รู้จักกาลที่ควรหรือไม่ควร ดังนี้ สัปปุริสบุคคล ตั้งต้นแต่พระพุทธเจ้าลงมา ย่อมตั้งอยู่ในกาลัญญุตา ประกอบ…

บทความนี้เสนอความคิดเห็นเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงตามกาลในสังคม และการรู้จักประยุกต์ใช้เวลาของบุคคลที่มีความสามารถ ซึ่งพระมหาสมณเจ้าได้ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการปรับตัวในส…

…งตักกสิลา โดย สวัสดี และได้ครองนครนั้น ได้แก่กุลบุตรผู้มีสติสัมปชัญญะ ไม่ลุ่มหลงในเบญจพิธกามคุณนั้น รู้จักป้องกันตนให้รอดคลอดมาจนถึงได้ก้าวขึ้นไปสู่ที่สุดวาสนาของตน พระราชกุมารได้บรรลุวิบุล ผลดังนี้ เพรา…

…ระธรรมวินัย โดยยกตัวอย่างเรื่องราวของพระราชกุมารที่สามารถพ้นจากอำนาจของนางยักขินีได้ และอานนท์ผู้ที่รู้ถึงความสำคัญดังกล่าวจากพระพุทธเจ้า แสดงให้เห็นว่าความเป็นมิตรที่ดีคือการปกป้องตนเองจากอบายมุขเพื่อที…

…นไม่สำเร็จประโยชน์แก่ผู้เป็นเจ้าของ ซึ่งจะต้องรับผิดชอบเท่าไรนัก ที่สุดไม่มีอะไร ก็ได้ความรำคาญใจไม่รู้จักจบ ความรักษาอันบกพร่องเช่นนี้ ได้ชื่อว่า อนารักขา ความรักษาไม่สมกัน มีสมบัติแล้วแต่มีกำลังรักษาไม…

…้าของ โดยยกตัวอย่างการดูแลทรัพย์สิน การบริโภค และการสร้างความมั่นคงในชีวิต สะท้อนถึงการจัดการและความรู้จักประมาณในด้านการเงิน ซึ่งจะสามารถนำไปสู่ความสุขและความยั่งยืนในชีวิตและสังคมได้ ผู้คนควรมีการรับผิ…

…ยงชีพของประชาชนราษฎร์ให้มีผลแล้ว ไม่ให้ยุบยาก ให้ได้ประโยชน์ด้วยกันทั้ง ๒ ฝ่าย เหมือนนายโคบาลผู้ฉลาดรู้จักรีดน้ำนมโค ปล่อยให้มีส่วนเหลือ เพื่อลูกโคได้ดื่ม ไม่รีดจนหมดฉะนั้น และประหยัดแต่การแสวงหาในทาง อั…

สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงเน้นการบริหารทรัพย์สินของรัฐอย่างมีประสิทธิภาพ รักษาผลประโยชน์ของประเทศ และช่วยเหลือประชาชนให้มีชีวิตที่ดีขึ้น โดยไม่สนับสนุนอบายมุขและตั้งงบประมาณให้เหมาะส

…่นสัตบุรุษมี ดังนั้น ย่อมเป็นไปได้ที่ธรรมะข้อนี้ในจักร ๔ จะหมายไปถึงให้ธรรม ๗ ประการของสัตบุรุษ คือ รู้จักเหตุ รู้จักผล รู้จักตน รู้จักประมาณ รู้จักกาล รู้จักประชุมชน รู้จักบุคคล อัตตสัมมาปณิธิ คือตั้งตน…

บทความนี้กล่าวถึงการบรรพชาและพระราชธรรมที่เกี่ยวข้องกับความเจริญของสยามประเทศ โดยการยกตัวอย่างจักร ๔ และการปฏิบัติธรรมอันส่งเสริมให้พระพุทธศาสนามีบทบาทสำคัญในสังคมไทย พร้อมกับการมีพระมหากษัตริย์ที่ทรง

…ุทธิสมฺปนฺโน กาลัญญ สมบุญญ จ วิธานวิธีโกวิโท ส ราชาวสต วเส ។ แปลความว่า “ผู้มีปัญญา ถึงพร้อมด้วยความรู้ ฉลาดในวิธีจัดการงาน รู้กาลและรู้ สมัยจึงอยู่ในราชการได้” สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้าทรงครองสิริรา…

บทความนี้กล่าวถึงพระคุณและการทรงครองราชย์ของสมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า รวมถึงคำพุทธภาษิตที่แสดงถึงความฉลาดในการบริหารราชการ พระอาจารย์มั่นได้เล่าถึงประสบการณ์ที่ได้มีนิมิตเกี่ยวกับพระองค์ และเหตุกา