ศัพท : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 26 / 53

…ข้อนี้ ในท่อนหลัง เรียกชื่อว่า ตาปาฏิกรณโชตโก หรือเรียกสั้นว่า ตปปาฏิกรณ์ แม้ในอรรถนี้ ก็ใช้นิบาต ๓ ศัพท์นั้น, ตรงความไทย ว่า เหมือนอย่างว่า มีอุทาหรณ์ดังนี้: นิคคหิต นาม สร์ นิสสาย ติฏฐิติ, ตสฺม วินภูเฐ …

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์และวากยสัมพันธ์ โดยยกตัวอย่างอุทาหรณ์เพื่อแสดงให้เห็นถึงความหายากของคนมีบุญและคนมีปัญญา ร่วมไปถึงข้ออุปมาและการใช้ภาษาที่ชัดเจนในการอธิบายความหมาย. ปัญญาถือว่าหายากกว่าบุญใ

…็น ๒ อย่าง ตามประเภทแห่งทัฬหิยะฉะนั้น, นิบาตในท่อนหลัง เรียก ทัฬหิกรณ โชตโก, ในอรรถนี้ใช้นิบาตแต่ ๒ ศัพท์ คือ หิ กับ จ, ตรงความ ไทยว่า จริงอยู่, แท้จริง; อุทาหรณ์ในอาคมทัฬหกรณะพึงรู้ในคำว่า วุตตกเหต ภควตา…

เนื้อหาเกี่ยวกับโครงสร้างและการใช้ภาษาบาลีในวากยสัมพันธ์ โดยการอ้างคำเพื่อเป็นเครื่องสาธกหรือการรองรับในอรรถต่างๆ พร้อมตัวอย่างคำเพื่อความชัดเจนในการศึกษา และการนำเสนอในบริบทต่างๆ เช่น พุทธภาษิตและอุท

…าง ๆ กัน นิบาต ในความท่อนหลังที่กล่าวถึงฝ่ายหนึ่ง ๆ เรียกชื่อว่า ปกฺขนฺตร โชตโก ในอรรถนี้ใช้นิบาต ๒ ศัพท์ คือ จ กับ ปน, ตรงความไทยว่า ฝ่ายว่า ส่วนว่า ; มีอุทาหรณ์ดังนี้: ทุกโข พาเลหิ สวาโส, อมิตเตเนว สพฺพ…

…การใช้คำในแต่ละบริบท นอกจากนี้ยังมีการอธิบายวิธีการใช้คำเฉพาะในภาษาบาลี รวมทั้งข้อคิดเกี่ยวกับการใช้ศัพท์ในบทพูดและธรรมเทศนา เพื่อให้ผู้อ่านได้เห็นความสำคัญและความงามของภาษาในทางวากยสัมพันธ์

…งกล่าวมีปฏิเสธห้าม แต่คล้อยตามกัน, นิบาตในความท่อนหลัง เรียกว่า พอติเรกโชตโก, ในอรรถนี้ ใช้นิบาติ ๓ ศัพท์นั้นเหมือน อันวยโชตก, ตรงความไทยว่า อัน, มีอุทาหรณ์ดังนี้: รตนตฺตย์ นาม วนฺทนีย์ ติ วนฺทโต สกลภยาที…

บทเรียนนี้เน้นการศึกษาบาลีไวยากรณ์และวากยสัมพันธ์ โดยเฉพาะการวิเคราะห์พยติเรกโชตกนิบาตและสัมภาวนโชตกนิบาต ซึ่งมีการอธิบายความหมายการใช้นิบาตต่างๆ และอุทาหรณ์ในการเปรียบเทียบ พร้อมความหมายในภาษาไทยเพื่

…กล่าวชม, ความท่อนหลังกล่าวติ, นิบาต ในความท่อนหลัง เรียกชื่อว่า ครหโชตโก, ในอรรถนี้ ใช้นิบาต คือ ปน ศัพท์เดียว, ตรงความไทย เหมือนสัมภาวนโชตก, ต่าง แต่อุทาหรณ์ดังนี้: อุเปกขา สนฺตตฺตา สุขนเทวว สงฺขย์ คนติ …

บทความนี้สำรวจการใช้ นิบาต ในบาลี โดยเริ่มจากการอธิบายถึงความหมายและหลักการใช้งาน พร้อมตัวอย่างที่แสดงถึงความแตกต่างของการชมและการติในข้อความ นอกจากนี้ ยังมีการพูดถึงการควบพากย์และสมุจจยะในวากยสัมพันธ

…เถิด ปริกัปปัตถนิบาต ๕. ข้อความที่ยังไม่แน่ เป็นแต่กำหนดไว้ เรียกว่า ปริกปุโป, ในอรรถนี้ ใช้นิบาต ๔ ศัพท์ คือ สเจ, เจ, ยา, อถ เรียกชื่อว่า ปริกปปตโก ตรงต่อนิบาตไทย ที่ใช้ต้นพากย์ว่า ถ้าว่า, หากว่า ผิว่า ม…

เนื้อหาตรงนี้เกี่ยวกับการศึกษาและการใช้วากยสัมพันธ์ในภาษาบาลี โดยได้อธิบายถึงการเข้าใจคำสำคัญเช่น ยทิวา, อุท, และอถวา รวมถึงการใช้ในเชิงตัวอย่างในการตัดสินใจที่ยังไม่แน่ชัดในบริบทที่แตกต่างกัน เช่น ข้

…้ในความเล่าหรือลือกันต่อ ๆ มา เรียกชื่อว่า อนุสฺสวนตฺโถ, ตรงต่อนิบาตไทยว่า ได้ยินว่า, นิบาตพวกนี้ ๓ ศัพท์ คือ กร, ขลุ, สุท, อุ. เอก กรสุส อโหสิ สมโณ ขลุ โภ โคตโม----ราชคห์ อนุปปัตโต, ตตฺร สุท ภควา เวสาลีย…

…มีตัวอย่างแสดงให้เห็นถึงการใช้ภาษาหรือโครงสร้างในบททางบาลีที่ใช้ในชีวิตประจำวัน นอกจากนี้ยังกล่าวถึงศัพท์ที่เกี่ยวข้อง ทำให้ผู้อ่านเข้าใจมากขึ้นเกี่ยวกับการใช้ของนิเบาตในบริบทต่างๆ.

…ทำ เรียกชื่อว่า อุยโยชนตฺโถ, ตรงต่อนิบาตไทยว่า เชิญเถิด, เอาเถิด, เอาสิ ถ้าอย่างนั้น, นิบาตพวกนี้ ๔ ศัพท์ คือ อิงฆ, คุม, หนท เตนหิน (ศัพท์หลังนี้ เรียกว่า วิกฤติปฏิรูปโก เพราะมีรูปแม้นศัพท์ ที่ประกอบด้วยว…

บทนี้กล่าวถึงการใช้ นิบาตในภาษาบาลีว่า โดยเฉพาะ สัมปฏิจฉนัตถนิบาต ซึ่งใช้ในการตอบรับคำถาม เช่น คำว่า อาม, อามนฺตา และ อุยโยชนัตถนิบาต ที่ใช้ในการเชิญชวน รวมไปถึง อัจฉริยัตถ ที่แสดงอารมณ์หลากหลาย เช่น

…าลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 243 ว่า เวคตโถ, ตรงต่อนิบาตไทยว่า โอ้, พุโธ, หนอ, นิบาต พวกนี้ ๒ ศัพท์ คือ อโห, กับ วต. อุ. (หลากใจ) อโห พุทฺธานํ อานุภาโว ! อัจฉริย์ วต โภ ! (เบิกบานใจ) อโห สุข ! สุสุข…

ในบทนี้มีการอภิปรายเกี่ยวกับนิบาตในบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะในหมวดของอวธารณัตถนิบาตที่ใช้ในการแสดงความหมายของนาม คุณ และกิริยาอย่างชัดเจน ตัวอย่างที่ได้ให้มานั้นช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจถึงการใช้ภาษาบาลีได้อย่

… ปี หรือ อป. อุ, โย ปน ภิกขุ สัญจิจจ มนุสฺสวิคคห์ ชีวิตา โวโรเปยย----อยมปิ ปาราชิโก โหติ อสวาโส. ปิ ศัพท์ในอุทาหรณ์นี้แสดงว่า ใช่จะต้องปาราชิก แต่ ๒ รูปเท่านั้นหามิได้, ถึงรูปนี้ก็ต้องเหมือนกัน ๓. สัมภาวน…

บทนี้พูดถึงอุเปกขัตถนิบาตซึ่งมีบทบาทหลากหลายในการใช้ภาษาบาลี นอกจากนี้ยังมีการวิจารณ์ค่าวนิบาตที่ใช้ในการชมและติ การแสดงตัวอย่างเพื่อทำความเข้าใจให้ชัดเจนยิ่งขึ้น เนื้อหาเกี่ยวข้องกับการศึกษาความหมายแ

…่ยวไป สู่ที่จาริก ๓๔๐. คนพาล ทำแล้ว ซึ่งบาป, ครั้นเมื่อบาป หนาขึ้นแล้ว ย่อม ได้ ซึ่งผล แห่งมัน. ๑๔. ศัพท์เป็นอัพยยะ คือ นิบาตและปัจจัย บางเหล่า ไม่ ต้องแจกวิภัตติอย่างใดอย่างหนึ่ง เรียงลงตามรูปศัพท์เดิมดั…

…รนำเสนอธรรมะในบ้านของชาวบ้าน โดยมีเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับบาปและผลของการกระทำ นอกจากนี้ยังได้กล่าวถึงศัพท์บาลีที่เป็นที่มาของนิมนต์และการอาลปนะในบริบทของการเรียนรู้ทางพระพุทธศาสนา.

…ระชนม์ ของพระผู้มีพระภาค เท่าไร ? ๘๐. ๓๘๐. กิเลส ท. จง อย่า ยังท่าน ท. ให้เป็นไป ในอำนาจ แห่งตน ๑๙. ศัพท์ที่เป็นกิริยาวิเสสนะ คือแสดงลักษณะของกิริยา ที่แปลกจากกิริยาอื่น ใช้ทุติยาวิภัตติ เป็นวิเสสนะของกิร…

เนื้อหาในบทนี้เน้นการสอนให้เข้าใจธรรมะที่ถูกต้อง รวมถึงการประพฤติและการปฏิบัติตนตามธรรมะ พระองค์ได้สอนเกี่ยวกับกิเลสและความประมาท โดยมีตัวอย่างการใช้ภาษาในการแสดงลักษณะของกิริยาทางกายและจิต การเรียนรู

…ร ความกำหนดว่า "นี้ประโยชน์ ของเรา ท." แล้ว ทำ ซึ่งบุญ เป็นธุระ ของชน ผู้มีประโยชน์ ด้วยบุญ ท." ๒๒. ศัพท์กรรมที่เกี่ยวกับนามที่ออกจากกิริยานั้น ใช้ฉัฏฐี วิภัตติ แทนทุติยาวิภัตติ ดังนี้: ปุญฺญสฺส กรณ์ ความ…

…ึงการใช้กิริยาและนามในทางพระพุทธศาสนา พร้อมกับการวิเคราะห์ความหมายและการแปลบทเรียนที่สำคัญ การเข้าใจศัพท์กรรมและกฎเกณฑ์ในการใช้ภาษาจึงเป็นสิ่งที่ผู้เรียนต้องศึกษาอย่างละเอียดและจริงจัง.

ประโยค๑ - อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒ - หน้าที่ 43 ๒๗. นามนาม ที่เป็นเอกวจนะหลายศัพท์ ถ้ามีความรวมกัน เช่น ชายกับหญิงเป็นต้น ต้องใช้ จ ศัพท์กำกับ ศัพท์เหล่านั้น คุณนามก็ดี กิริยาก็ดี ข…

ในบทนี้มีการศึกษาเกี่ยวกับการใช้ภาษาพูดและความหมายของนามในเอกวจนะและพหุวจนะ โดยมีตัวอย่างการใช้คำในประโยคต่างๆ นอกจากนี้ยังได้กล่าวถึงสังคายนาแรกในประวัติศาสตร์ของศาสนาพุทธ ว่าได้มีการจัดขึ้นเมื่อใด ใ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 16 ศัพท์ทั้งหลาย เห็นชอบด้วยอรรถ ๒ อย่างนี้เท่านั้น ในศีลศัพท์นี้ ส่วนอาจารย์อื่น ๆ พรรณนาอรรถในศีลศัพท์นี้…

เนื้อหาอธิบายเกี่ยวกับศีลศัพท์ ซึ่งมีอรรถและลักษณะหลากหลาย อาทิ สีลนะ ความเป็นมูลราก และปัจจุปัฏฐาน ศีลมีความสำคัญเหมือนหัวของร่า…

…ลมสรีระที่เกิดแต่การกู้แขนเหยียดแขนเป็นต้น ของท่านพวกฤษีเหล่านั้น กระพืออยู่เรื่อยๆ น่าจะเห็นว่า วาตศัพท์ในที่นี้ โดยความก็หมายถึงกลิ่นนั่นเอง เพียงลมจีวรและลมสรีระของท่าน เหล่านั้น คงไม่มีอะไรมากจนควรเป็…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงอาจาระและโคจรในทางพระพุทธศาสนา โดยชี้ให้เห็นความสำคัญของการเข้าถึงธรรมและการปฏิบัติที่ถูกต้องเพื่อให้เกิดความเกษม การอภิปรายเกี่ยวกับอนาจาระทั้งทางกายและทางวาจายังถูกนำเสนอ โดยเฉพา

…ระบิดา นั้นทรงเห็นและทรงแสดงแล้ว" พระบาลีนี้สำนวนฟังยาก คิดไม่เห็นว่าเหตุไรท่านจึงใช้สำนวนแบบนี้. * ศัพท์นี้มหาฎีกาแก้ว่า กมฺมุฏฐานสังขาโต จิตฺตสฺส อุปนิพนธนฏฐานภูโต โคจโร อุปนิพนธโคจโร "โคจรอันเป็นที่เข้…

บทความนี้กล่าวถึงอาจาระและโคจรในพระพุทธศาสนา โดยเน้นการเข้าถึงและการประกอบพร้อมด้วยอาจาระและโคจร บทนี้อธิบายถึงแนวทางการปฏิบัติและความสำคัญของศีลในสิกขาบท รวมทั้งการรักษาฝ่ายปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับการ

…ว้ (เป็นคาถา) ว่า พระเถระเห็นฟันของหญิงนั้นแล้ว หวนระลึกถึง เพราะ * สุมณฑิตปสาธิตา มหาฎีกาแยกเป็น ๒ ศัพท์ และให้อรรถเป็น ๒ นัย นัยหนึ่งประดับ กายด้วยเครื่องประดับต่าง ๆ อันเป็นอาหริมะ คือเป็นของนอกกาย นำเ…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการไม่ถือเอาอาการทางกายต่างๆ ที่เกี่ยวกับการแสดงออก เช่น มือ เท้า และการพูด ซึ่งเรียกว่าอนุพยัญชนะ ซึ่งทำให้เห็นถึงกิเลสที่มี เมื่อพระมหาติสสเถระเห็นหญิงมีอาการอวดดี ก็เกิดการทำอสุ

…นั้นกระไรได้ มหาฎีกาท่านคงเห็นอย่างนี้ จึงแก้ อนุตคุณ เป็น อนุตโภโค (ขนดไส้) ซึ่งก็บ่งความว่าทั้ง ๒ ศัพท์มีความหมายว่า "ไส้" ก็แล้วกัน อย่าไปแยกเป็นไส้ใหญ่ไส้น้อยแลย ค. คำว่า "ไส้ อก" นั่นเป็นสำนวนอย่างหน…

ในบทนี้มีการวิเคราะห์เกี่ยวกับคำสอนในวิสุทธิมรรค โดยพูดถึงการเป็นผู้บริโภคที่ต้องควบคุมอาชีวะ แม้จะมีความต้องการจนถึงขั้นหิว การตีความคำว่า ‘ไส้’ ก็มีความหมายที่หลากหลาย และมีการชี้ให้เห็นถึงสำนวนหิวใ

…พราะสระจะซ้อนกันไม่ได้ โลปสระสนธิ มี ๒ คือ ปุพฺพโลโป ลบสระหน้า ๑ อุตตรโลโป ลบสระหลัง ๑. สระที่สุดของศัพท์หน้าเรียก สระหน้า, สระหน้าของ ศัพท์หลัง เรียกสระเบื้องปลายหรือสระหลัง เช่น ยสฺส อินฺทฺริยานิ ๒ ศัพท…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับสระสนธิในบาลี โดยมีการสนธิกิริโยปรกณ์หลากหลายชนิด เช่น โลโป อาเทโส อาคโม และวิการ โดยเน้นไปที่หลักการและข้อกำหนดในการลบสระหน้าและหลัง ทั้งนี้เพื่อให้ผู้เรียนสามารถเข้าใจและประย