สง : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 133 / 323

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 332 ปัญญาสงเคราะห์เข้าได้ใน ๕ ฐาน วายามะ และเอกัคคตาแล สงเคราะห์เข้าได้ใน ๔ ฐาน จิตและสติสงเคราะห์เข้าใน ๓ ฐาน …

เนื้อหาส่วนนี้นำเสนอเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา ที่อธิบายถึงปัญญาสงเคราะห์ใน 5 ฐานและการสงเคราะห์ใน 4 ฐาน ซึ่งมีการอธิบายถึงความสำคัญของจิตและสติ รวมถึงการศึกษาสติปัฏฐ…

…ที่ชื่อว่าธรรมวิจัน เพราะ อรรถว่า วิจัย คือไตร่ตรองธรรม ได้แก่วิปัสสนาปัญญาฯ ในบทว่า อุเปกขา นี้ ประสงค์เอาตรัสเอาตัตรมัชฌัตตุเบกขาฯ นี้ ท่านอาจารย์กล่าวว่า สตฺตธา ตตฺถ สงฺคโห แล้ว กล่าวคำว่า สงฺกปฺปปสฺ…

ในหน้าที่ 334 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงการตื่นจากกิเลส และการได้รับผลจากการมีธรรมสามัคคี โดยอาจารย์ได้อธิบายถึงโพชฌงค์ที่มีความสำคัญ โดยเฉพาะสติสัมโพชฌงค์ สภาพที่เรียกว่า ธรรมวิจัน หมายถึง การไต

…ผู้มีพระภาคอจ้าจึงทรงยกขันธ์ ๒ ขึ้น แสดงไว้ ฯ ท่านอาจารย์ทำไว้ในใจว่า ก็พระนิพพาน พระผู้มีพระภาค ทรงสงเคราะห์ลงในอายตนะและธาตุ มิใช่หรือ ? เพราะเหตุไร จึงไม่ สงเคราะห์ลงในขันธ์ จึงได้กล่าวคำเป็นอาทิว่า …

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกาอธิบายถึงความสำคัญของขันธ์ในการเกิดทุกข์และการพ้นจากทุกข์ ซึ่งปรกฏว่า พระผู้มีพระภาคทรงยกขันธ์เป็นตัวแทนแห่งธรรมต่าง ๆ ที่มีความแตกต่างและเก

…ที่ท่านกล่าวคำว่า มคฺคงค์ มคฺคปริยาปนฺนํ ไว้ แม้ในนิเทศแห่งอัญญาตาวินทรีย์ ในบรรดาผลธรรมจึงอาจทำการ สงเคราะห์สัมมาทิฏฐิเป็นต้น ลงในมรรคสัจ และธรรมที่สัมปยุตด้วย มรรคผลนอกนี้ลงในทุกขสัจ โดยเป็นสังสารทุกข…

เนื้อหาในบทนี้พูดถึงตัณหาเป็นเหตุสำคัญที่นำไปสู่ทุกข์และการสังเคราะห์ธรรมจากพระพุทธเจ้า มีการเน้นถึงมรรคและผลในการพ้นทุกข์ รวมถึงการเผยแพร่ธรรมเพื่อช่วยสัตว์ทั้ง 3 ประเภท โดยธรรมเหล่านี้มีความเชื่อมโย

…ังขาร ท่านก็ถือเอาโดยศัพท์ว่า ตัณหาอุปาทานและภพเหมือนกันฯ แม้ในคำเป็นต้นว่า ตถา นี้ บัณฑิตพึงทราบการสงเคราะห์อวิชชาและ สังขารเหล่านั้น โดยการถือเอาตัณหาอุปาทานและภพนั้น โดยนัยที่ กล่าวแล้ว ฯ ก็ท่านอาจาร…

บทความนี้เป็นการวิเคราะห์หลักธรรมเกี่ยวกับอวิชชา ตัณหา และอุปาทานในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเน้นถึงการเกิด ความแก่ และความดับของวิญญาณ รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างอดีต ปัจจุบัน และอนาคตตามอำนาจของเหตุทั้งส

…ัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 366 และ (ตามอำนาจ) แห่งอวิชชาและสังขารทั้ง ๒ ซึ่งท่านได้โดยการ ประมวล (สงเคราะห์) ฯ คำว่า อายตี ผลปญฺจก ได้แก่ผล ๕ อย่าง มีวิญญาณเป็นต้น ที่ท่านกล่าวไว้ด้วยศัพท์คือชาติชารแล…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกาที่อธิบายเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างเหตุและผลในทางธรรม โดยเฉพาะการเชื่อมโยงระหว่างอดีตกับปัจจุบันและอนาคต โดยเน้นว่าสิ่งที่เกิดขึ้นในปัจจุบ

…ห่งภาวนา ๒ คือ สมถภาวนา และวิปัสสนาภาวนา ตามลำดับ ฯ บรรดากรรมฐาน ๒ อย่างนั้น ในสมถสังคหะ พึงทราบการ สงเคราะห์ (ประมวล, รวบรวม) สมถกรรมฐาน โดยนัย ๒ อย่าง ก่อน คือ กสิฯ ๑๐ อสุภะ ๑๐ อนุสสติ ๑๐ อัปปมัญญา ๔ …

เนื้อหาในปริเฉทที่ ๕ ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงการเข้าใจในกัมมัฏฐานแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ สมถภาวนา และวิปัสสนาภาวนา พร้อมการบรรยายประเภทของกรรมฐานและภาวนา รวมถึงรายละเอียดเกี่ยวกับนคริยมจิต การ

…สืบต่อจากนั้น ใน เวลาใด อารมณ์ที่สำเร็จด้วยภาวนา กล่าวคือบัญญัติพ้นจากวัตถุธรรม ปรากฏเหมือนกสิณนั้น สงบนิ่งแนบสนิทในจิต ในเวลานั้น ท่าน เรียกว่า ปฏิภาคนิมิตบังเกิดแล้วฯ จำเดิมแต่นั้นนั่นแล อุปจารภาวนา ก…

…างๆ เช่น ปริกรรมนิมิตและอุคคหนิมิต พร้อมทั้งบทบาทของอุปจารสมาธิและปฏิภาคนิมิตในการเข้าถึงสถานะจิตที่สงบ เป็นแนวทางในการฝึกสมาธิอย่างลึกซึ้งและการพัฒนาจิตใจให้แข็งแกร่ง สำหรับผู้ศึกษาเกี่ยวกับอภิธรรมและก…

…ไป ฯ ในลำดับแห่งโคตรภูจิตนั้น มรรคกำหนดรู้ทุกขสัจ ๑. ฉบับพม่าและสีหลเป็น ยา สิขาปฺปตฺตา สา สานุโลมา สงฺขารุเปกขา วุฏฐาคามินีวิปสฺสนาติ จ ปวุจฺจตฯ ๒. อีกนัยหนึ่งว่า มรรคย่อมหยั่งลงสู่อัปปนาวิถี ด้วยอำนาจ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาไตรลักษณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการอธิบายถึงแนวทางในการปฏิบัติวิปัสสนา การเห็นความไม่เที่ยงและความสิ้นไปของนามรูปผ่านสัมมสนญาณและอุทยัพพยญาณ สอนให้เห็นถึงความเกิดขึ้นและก

…ะเป็นปทัสถาน แห่งการทำความเพียงยิ่ง ๆ ขึ้นไปแม้ทั้ง ๒ อย่าง แห่งภาวนา ๒ ที่เรียกว่าสมถะ ด้วยอรรถว่า สงบนิวรณ์ทั้งหลายได้ และที่เรียกว่า วิปัสสนา ด้วยอรรถว่า เห็นสังขาร โดยอาการต่างชนิด มีอาการไม่เที่ยง …

เนื้อหาเกี่ยวกับการแสดงและคำอธิบายกรรมฐานและวิธีการปฏิบัติในการภาวนา โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อเข้าใจลักษณะต่างๆ ของจริตและการวิเคราะห์ทางธรรม ที่เป็นพื้นฐานสำคัญในการพัฒนาภาวนา ทั้งสมถะและวิปัสสนา และยังไ

…ครจะ จึงเสื่อมจากอะไรเหล่า โดยอธิบายว่า สัตว์ทั้งหลายล้วนปรารถนา อายุ วรรณ สุข ยศ สวรรค์ เป็น ข้อประสงค์จะมีมีอายุ วรรณ สุข ยศ คือ อิสริยบริวารเสมอ ๆ คล้าย ๆ กัน ทำลายขันธ์แล้วก็ล้วน จะมีสุคติโลกสวรรค์เ…

บทความนี้กล่าวถึงโอวาทที่สำคัญซึ่งสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสได้ตรัสไว้แก่อนาถบิณฑิกคฤหบดี โดยเน้นถึงธรรม 5 ประการที่มนุษย์ปรารถนา ได้แก่ อายุ วรรณ สุข ยศ และสวรรค์ ซึ่งกล่าวถึงว่าความปราร

…ชทานบรรยายแต่ การที่ได้เป็นไปขวบหลัง ตั้งแต่กันยายน ร.ศ. ๑๑๘ ถึง สิงหาคม ร.ศ. ๑๑๙ ให้ออกไปจักการคณะ สงฆ์ในมณฑลหัวเมือง นับเนื่องในการจักธรรมิการักขาเป็นหน้าที่ของพระมหากษัตริย์เจ้ามาแต่ ครั้งโบราณกาลเป็…

…ารัฏฐาภิบาลในฝ่ายพุทธจักรและราชอาณาจักร โดยทรงเน้นการรักษาความถูกต้องในพระพุทธศาสนาและการสนับสนุนคณะสงฆ์ในมณฑลหัวเมือง โดยอ้างอิงถึงพระเจ้าอาชาติสัตรูบรมบพิตรที่ได้มีการพูดคุยกับสมณะและการทำการแบ่งแยกใน…

…ุวงศ์เสวกามตย์ และทยวประชาราษฎร์ทั้งปวง ด้วยสามารถแนะนำให้ประกอบกิจ และ ชักชวนในกุศลจริยากิจจการประ สงเคราะห์เข้าใน รัฏฐาภิบาลโนบาย ซึ่งจะรับพระราชทานถวายวิสัชนาในวาระเป็นลำดับไป ในที่นี้จะพรรณนาแต่ เพี…

เนื้อหานี้กล่าวถึงสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส และการเคารพในพระธรรมอันทรงคุณค่าของพระพุทธเจ้า พระองค์ทรงตรัสรู้ที่อชปาลนิโครธและการเคารพในพระธรรมถูกกล่าวถึงว่าเป็นธรรมดาสำหรับพระพุทธเจ้าทั้

…ขาโต ภวตา ธม โม ธรรมอที่พระองค์ทรงแสดงสั่งสอนเวไนยสัตว์ ได้ชื่อว่าตรัสชอบแล้ว สุปฏิปันโน ภควโต สาวก สงโฆ สงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าปฏิบัติชอบแล้ว นี้ชื่อว่า ตถาคตโพธิสัทธา เชื่อพระปัญญา ตรัสรู้ของพระ…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญและการบำเพ็ญพระราชกุศลของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส โดยชี้ให้เห็นถึงการยืนยันในศรัทธาและการสร้างพระพุทธรูป รวมถึงการทำบุญหลายๆ อย่างในพระราชประวัติ ซึ่งมีพระเกีย

…วยศัสตรา เป็นสมณสารูป ไม่เป็นของต้องการของโจร แต่กาลนั้นมา พระองค์ได้อนุญาตไตรจีวร คือสังฆาฏิ อุตตราสงค์ อันตราวาสก เป็นผ้าตัดตามสัณฐานนั้นให้ภิกษุ สงฆ์ใช้กันมา ความสามารถนี้แต่เพียงเป็นไปในกิจไม่สำคัญ …

บทความนี้เสนอความสำคัญของการสร้างพระพุทธปฏิมากรที่ทำโดยสมเด็จพระมหากษัตริยาธิราชเจ้า ซึ่งเป็นการบำเพ็ญพระราชกุศลที่มีคุณค่าสูงและส่งผลต่อสังคมไทยในหลายประการ รวมถึงการสร้างพระพุทธชินราชที่วัดพระศรีรัต

…รเหล่านั้นให้เกิดความนิยมในศึกษารับความฝึกหัดได้ ปรีชารอบรู้ในนิติศาสตร์ สามารถในกรณียกิจสมพระราชประสงค์ของพระราชบิดา ถึงซึ่ง ในฝ่ายพระพุทธศาสนา พาหุสัจจะนี้ก็คงเป็นคุณสมบัติที่นิยมนับถือทั่วไป สงเคราะห…

ในบทความนี้กล่าวถึงบทบาทของการศึกษาในสมัยโบราณ โดยเฉพาะการศึกษาของพระราชบุตร ซึ่งพระเจ้าสุทัสนราชได้ทรงเห็นคุณค่าแห่งการศึกษาและเลือกหาผู้มีความสามารถในการสอนให้กับพระราชบุตร เพื่อให้เกิดปรีชาสามารถแล

…ั้ง เมื่อเกิดขึ้นในหมู่ใด ก็ยังความเจริญให้ เป็นไปในหมู่นั้น สมด้วยพจนประพันธ์ราชสุภาษิตว่า สพฺเพส์ สงฺฆภูตานํ สามคฺคี วุฑฒิสาธิกา สามัคคีย่อมยังความเจริญให้สำเร็จแก่ชนทั้งหลาย ผู้เป็นหมู่กันทุกเหล่า ดั…

บทความนี้นำเสนอคำสอนของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส เกี่ยวกับการเคารพผู้อาวุโสและความสามัคคีในชุมชน โดยยกตัวอย่างจากพุทธภาษิตและอปริหานิยธรรมสูตร เพื่อแสดงให้เห็นว่าความรักและการช่วยเหลือก

…ปิสฺส ปฏิ ปูเชติ ย่อมนับถือตอบตลอวงศ์วานของเรา สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าประทานโอวาทไว้ให้ เข้าใจอุบายสงเคราะห์มิตร ด้วยประการฉะนี้ ความเป็นผู้มีพวกพ้อง เป็นผลที่ควรจะต้อง ประสงค์ประการหนึ่ง ในส่วนทิฏฐธัม…

เนื้อหานี้พูดถึงหลักการสำคัญในการสงเคราะห์มิตรตามคำสอนของพระพุทธเจ้า โดยเฉพาะการใช้สังคหวัตถุ ๔ ซึ่งประกอบไปด้วยการให้ กริยา การเอาใจใส…

…ปัจจันตประเทศเป็นหลาย ตำบล พระสิคควะมีกัตตุกัมยตาฉันทะเพียรไปเกลี้ยกล่อมโมคคัลลีบุตรมาณพมาบวได้สมประสงค์ ฉะนี้. อีกเรื่องหนึ่ง ทีฆาวุกุมารพระราชโอรสของพระเจ้าที่มีติผู้ครองโกศลรัฐ ประสูติเมื่อพระ ชนกเสี…

เนื้อหาเกี่ยวกับการส่งพระเถระประกาศพระศาสนาและการฟื้นคืนราชสมบัติของทีฆาวุกุมาร พระมหาชนกได้ยกตัวอย่างอุทาหรณ์เพื่อสอนเคราะห์ว่าบุรุษผู้บัณฑิตควรมีความหวังในความสำเร็จ โดยไม่ควรเบื่อหน่าย พระชินสีห์ได

… โภเค ติ เทวตา รกฺขติ ธมฺมคุตต์ พหุสสติ สีลวตูปปนน ธมฺเม ฐิติ น วิชหาติ กิตติ ។ ธมฺมฏฺฐ์ สีลสมฺปนฺน สงฺจวาที หิรีมน์ เนกข์ ชมโพนทสุเสว โก ต์ นินทิตมรห เทวาปิ น ปสนฺติ พรหมุนาปิ ปส์สโตติ ។ บัดนี้ จักรับพ…

ในวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2540 ได้มีการจัดงานพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย โดยสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ได้รับพระราชทานถวายวิสัชนาในพระมงคลวิเสสกถา เพ