สภา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 64 / 116

…มณ์· คเหตุวา มโนทวาริกวีถี ปวตฺตติ ติ ตสฺสา อารมฺมณปุเรชาติ โหติ ฯ ปกติยา เอว ปจฺจยนตรรหิเตน อตฺตโน สภาเวเนว อุป- นิสสโย ปกตูปนิสสโย ฯ อารมฺมณนฺตเรหิ อมิสโส ปุกเคว โกจิ อุปนิสสโยติ วุตต์ โหติ ฯ อถวา ปกโต…

ข้อความในบทนี้พูดถึงอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา โดยกล่าวถึงหน้าที่ของอภิธรรมและความสำคัญของการทำความเข้าใจในธรรมะเพื่อการปฏิบัติจริง มีการชี้ให้เห็นถึงการเกิดของมโนวิญญาณและบทบาทของอารมณ์ในการดำรงชีวิต โดยใ

…ณยยตฺตา ฯ อปปนาภาว์ อปฺปตฺวา สมาธิ อุปจาร ภาเวเนว ปติฏฺฐาติ ฯ โลกุตตรสมาธิ ปน ทุติยจตุตถารูปสมาธิ จ สภาวธมฺเมปิ ภาวนาวิเสสวเสน อปปน ปาปุณาติ ฯ วิสุทธิ ภาวนานุกฺกมพเลน หิ โลกุตตโร อปปน ปาปุณาติ ฯ อารมฺมณ …

…่อนำไปสู่การเกิดผลดีในการปฏิบัติธรรม โดยนำเสนอวิธีการต่างๆ ของการพัฒนาสมาธิและการควบคุมจิตในหลากหลายสภาวะ การปรับใช้ในสังคมและการเพิ่มคุณภาพชีวิตของบุคคล ตามหลักการพุทธศาสนา

…ทาระ คนอื่นก็ทราบการมาแม้ของบุตรและทาระได้โดย ประกอบ สห ศัพท์ไว้ฉะนั้น ๆ บรรดาพระธรรมและพระสงฆ์นั้น สภาพที่ชื่อว่าธรรม เพราะ อรรถว่า ทรงไว้ซึ่งสัตว์ทั้งหลายผู้ทรงตนไว้ ไม่ให้ตกไปในอบาย 4

ในเอกสารนี้ได้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเฉพาะการอธิบายผลสัมปทาและเหตุสัมปทาที่ท่านพระอนุรุทธาจารย์ได้แสดงไว้ ผ่านบทเรียนที่หมายถึงผลสัมปทาอันเกี่ยวข้องกับสัตว์ทั้งหลาย พร้อมทั้งการถวายความนอบน้อม

…ู้อารมณ์ ฯ อีกนัยหนึ่ง เพียงแต่ความคิด ชื่อว่าจิตฯ แท้จริง เพียงความเป็นไปตามปัจจัย เท่านั้น ชื่อว่าสภาวธรรมฯ ก็เพราะทำอธิบายอย่างนี้ ภาวสาธนะ เท่านั้น บัณฑิตย่อมได้แก่ปรมัตถธรรมแม้ทั้งหมด โดยนิปปริยายฯ …

เนื้อหาเกี่ยวข้องกับความเข้าใจในอภิธรรมว่าด้วยจิตและอารมณ์ พระอาจารย์ได้อธิบายว่าจิตเป็นธรรมชาติที่ทำให้การรู้อารมณ์เกิดขึ้น และมีการสืบค้นสิ่งที่เป็นผลมาจากกรรมและกิเลสที่สั่งสมไว้ การแสดงธรรมนี้มีแง

…ันเลว ดี ดีกว่า และดีที่สุดฯ [อธิบายกามาวจรจิตเป็นต้น] ન્ ในบทว่า กามาวจริ เป็นต้นนั้น วิเคราะห์ว่า สภาพที่ชื่อว่า กาม เพราะอรรถว่า ยังจิตให้ใคร่ ได้แก่กามตัณหาฯ จิตที่ชื่อว่า กามาวจร เพราะอรรถว่า เป็นที…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์จิตตามพระอภิธรรม โดยมีการอธิบายถึงประเภทของจิต 4 ประเภท พร้อมกับการวิเคราะห์ความหมายของกามาวจรจิตซึ่งเกี่ยวข้องกับกามภพ การท่องเที่ยวในกามภพถูกอธิบายอย่างละเอียดเพื่อให้เข้า

…พราะโทมนัสแม้ที่จะพึงเกิดขึ้นในอนิฏฐารมณ์ เว้นปฏิฆะเสียแล้ว ก็ เกิดขึ้นไม่ได้ และเพราะ ราะปฏิฆะที่มีสภาพเป็นอกุศลแท้ ๆ ไม่เกิดใน พวกอัพยากฤต ฯ ด้วยว่า ธรรมที่มีชาติต่างกัน ย่อมไม่ได้ในธรรมที่มี ชาติต่างก…

…กสันตีรณะฝ่ายอกุศลวิบาก และการเกิดโทมนัสในอนิฏฐารมณ์ ที่มีการจำกัดไว้ว่าโทมนัสไม่สามารถเกิดขึ้นได้ในสภาวะอกุศลวิบากโดยปราศจากปฏิฆะ ส่วนคนที่มีกำลังอ่อนแอก็ต้องยอมแพ้ต่อการกระทำของคนที่มีกำลังเข็มแข็ง ปรา…

…กุปปาทนิโรธ" ฯ ธรรมเหล่าใด มีอารมณ์ และวัตถุเป็นอันเดียวกัน ธรรมเหล่านั้นชื่อว่า "เอกาลัมพนวัตถุ" ฯ สภาพที่ชื่อว่าธรรม เพราะทรงไว้ซึ่งลักษณะของตน ๕๒ ประการ ประกอบกับจิต คือสัมปยุตด้วยจิตโดยลักษณะ ๔ อย่าง…

เนื้อหาในหน้าที่ 81 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา พรรณนาถึงการจำแนกจิตตามประเภทต่าง ๆ รวมถึงการอธิบายลักษณะของเจตสิก โดยเริ่มตั้งแต่ลักษณะของเจตสิกที่มีความเกิดและความดับในที่เดียวก

…หล่านี้ มีความต่างกันอย่างนี้ คือ วิตก เป็นเหมือนบรรจุสัมปยุตธรรมเหล่านั้นไว้ในอารมณ์นั้น เพราะเป็น สภาพยกธรรมที่เกิดร่วมกันมาวางไว้ที่อารมณ์, เจตนาประกอบไว้ แม้ ซึ่งธรรมตามที่เกิดแล้วไว้ในอารมณ์นั้นด้วย…

บทความนี้เสนอการจำแนกสังขารขันธ์ โดยวิเคราะห์คำว่า "สังขาร" ในที่นี้หมายถึงการปรุงแต่งสิ่งที่เป็นสังขตะ พร้อมด้วยคำอธิบายทางอภิธรรมเกี่ยวกับสัมปยุตธรรม พูดถึงความสำคัญของวิตก เจตนา และมนสิการ รวมถึงกา

…ชื่อว่าอัญญะ (อื่น) ฯ เจตสิกที่มีแก่โสภณจิตและอโสภณจิตเหล่านั้น ชื่อว่าสาธารณา เจตสิก เหล่านี้ ไม่มีสภาพเป็นอกุศลเป็นต้นอย่างเดียว ดุจอุทธัจจะเป็นต้นและ สัทธาเป็นต้น เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า อัญญสมานเจตสิก…

บทความนี้กล่าวถึงรูปแบบต่างๆ ของเจตสิกในอภิธัมมาซึ่งรวมไปถึงเจตสิกที่เป็นโสภณและอโสภณ โดยแสดงให้เห็นถึงอำนาจในการสร้างสิ่งที่ดีและการแสดงออกของเจตสิกที่แตกต่างกัน นอกจากนี้ยังอธิบายถึงอาการของโมหะที่ส

…ตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 87 ด้วยอำนาจการถือเอาอารมณ์ ก็เป็นโดยอาการ คือปิดบังสภาพ ตามเป็นจริงของอารมณ์นั้นทีเดียว ฯ บุคคล หรือหมวดธรรมที่ชื่อว่าอหิริกะ เพราะอรรถว่า ไม่ละอาย ภาวะแห…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการอธิบายธรรมะที่เรียกว่าอหิริกะและอโนตตัปปะ, ซึ่งสัมพันธ์กับภาวะจิตใจที่ไม่มีความรู้สึกละอายและไม่กลัวต่อความผิดหรือบาป. อหิริกะมีลักษณะของการไม่เกลียดต่อความผิด, ขณะที่อโนตตัปปะหม

…ณะ ฯ ทุกข์มีการเสวยโผฏฐัพพารมณ์ที่ไม่น่า ปรารถนาเป็นลักษณะ ฯ โสมนัสมีการเสวยอารมณ์ที่น่าปรารถนา โดย สภาพบ้าง โดยปริกัปบ้าง เป็นลักษณะ ฯ โทมนัสมีการเสวยอารมณ์ ที่ไม่น่าปรารถนา โดยสภาพบ้าง โดยปริกัปบ้าง เช…

บทความนี้กล่าวถึงการจำแนกเวทนาตามหลักอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงแสดงความแตกต่างระหว่างสุขและทุกข์ ซึ่งแต่ละประเภทมีลักษณะเฉพาะด้วยการเสวนโผฏฐัพพารมณ์ที่น่าปรารถนาและไม่น่าปรารถนา ส

… สันตีรณะที่สหรคตด้วยอุเบกขาทั้ง ๒ อย่าง ชื่อว่ามีปฏิสนธิภวังค์และจุติเป็นกิจ เพราะสุขสันตีรณะไม่มี สภาพ คือความเป็นไปด้วยอำนาจปฏิสนธิ ฯ ก็เพราะอธิบายอย่างนี้ ในคัมภีร์ปัฏฐาน พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงทรงยกปฏ…

ในหน้านี้ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี อธิบายถึงฐานแห่งสัมปฏิจฉันนจิตและการพิจารณาธรรมต่างๆ เช่น สันตีรณะ กับชวนะ และวิธีการที่สันตีรณะแสดงถึงปฏิสนธิภวังค์และจุติ โดยยกตัวอย่างการทำงานร่วมกันของขันธ์ในลักษณะ

…ป็นความอธิบายในคำว่า "เพราะความเป็นไปโดยมากนั้น" [อธิบายวจีกรรม] เรื่องที่ไม่เป็นจริง ชื่อว่ามุสา ฯ สภาพที่ชื่อว่ามุสาวาท เพราะ

เนื้อหาในบทความนี้กล่าวถึงการกำหนดกรรมและทวาร โดยอธิบายถึงความหมายและความสัมพันธ์ระหว่างกายกรรมและวจีกรรม กายกรรมมีส่วนเกี่ยวข้องกับการกระทำทางกาย ในขณะที่วจีกรรมเกี่ยวข้องกับการกระทำผ่านคำพูด ตัวอย่า

…รรมชาติที่ชื่อว่าอภิชฌา เพราะอรรถว่า เพ่งเล็งมุ่งหน้าเฉพาะ สมบัติของคนอื่น คือคิดด้วยอำนาจความโลภ ฯ สภาพที่ชื่อว่าพยาบาท เพราะอรรถว่า เป็นเหตุพินาศไปแห่งหิตสุขฯ ที่ชื่อว่ามิจฉาทิฏฐิ เพราะอรรถว่า เห็นผิด …

เนื้อหาบทนี้นำเสนอกระบวนการใช้งานอรรถประโยคในอภิธัมมะ โดยเฉพาะการสร้างวจีและกรรมที่เกี่ยวข้องกับสภาพทางจิต เช่น ความโลภ อารมณ์พยาบาท และการเห็นผิด ฯลฯ อภิชฌาเป็นการมุ่งมาดต่อสิ่งของของผู้อื่น ที่อาจท…

…กิจฉานั้น เพราะสัมประโยคด้วยอธิโมกข์ ย่อมไม่ชักปฏิสนธินั้นมา ?" แก้ว่า "เพราะไม่มีการให้ปฏิสนธิเป็น สภาพ" ฯ ก็เฉพาะในกรรมมีการให้ปฏิสนธิเป็นสภาพ มีถ้อยคำที่ควร พิจารณานี้ว่า "กรรมมีกำลัง ย่อมชักปฏิสนธิมา…

…มที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะที่มีการเสนอมุมมองว่ากรรมที่สหรคตด้วยอุทธัจจะไม่มีการให้ปฏิสนธิเป็นสภาพ ยิ่งไปกว่านั้น ประเด็นนี้ยังเชื่อมโยงกับการพิจารณาถึงการละธรรมที่ต้องทัสสนะและธรรมที่ต้องภาวนา โดย…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 277 ใจครองตลอดหมดฯ สภาพที่ชื่อว่ากวฬิงการาหาร เพราะอรรถว่า อัน บุคคลทำให้เป็นคำแล้วจึงกลืนกิน ๆ ก็คำว่า กวฬิงการาหารนี้ ท่…

บทนี้กล่าวถึงแนวคิดเกี่ยวกับอาหารและรูปร่างของร่างกายมนุษย์ โดยเฉพาะการอธิบายลักษณะของอาหารที่สามารถเข้าไปช่วยสนับสนุนการทำงานของร่างกายและอินทรีย์ รวมถึงการจัดหมวดหมู่รูปธรรมและความเข้าใจในธรรมชาติขอ

… หน้าที่ 297 พระผู้มีพระภาคทรงประกาศไว้ว่า ลักขณรูป ย่อมไม่มีบังเกิดจาปัจจัย พวกไหน ๆ เพราะเป็นเพียงสภาพแห่งรูปที่กำลังบังเกิดเป็นต้น คือ รูปที่กำลังบังเกิด กำลังแก่ และกำลังแตกไป คือเพราะเว้นสักว่าสภาพ …

…วมถึงกระบวนการที่นำไปสู่วิธีการเพื่อเข้าใจและยอมรับธรรมชาติที่เป็นอยู่ เช่น อาหาร การเจริญเติบโต และสภาพต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับรูป และขยายมุมมองในการศึกษาธรรมของพระพุทธเจ้าที่ทรงสอนถึงภาวะที่เกี่ยวข้องกั…

…องต่ำและเบื้องบน คือเพราะล่วงเลย จากตัณหาชื่อวานะนั้นไป ด้วยสามารถก้าวล่วงวิสัย (แห่งตัณหา) ฯ บทว่า สภาวโต ความว่า โดยลักษณะ คือความสงบของตน ฯ

บทความนี้กล่าวถึงการแสดงความเข้าใจในนิพพานผ่านคำสอนของอาจารย์ โดยเน้นการทำให้แจ้งเกี่ยวกับธรรมชาติและการตัดกิเลส พร้อมการวิเคราะห์เชิงครรลองที่สามารถเกิดขึ้นในผู้ปฏิบัติจริง จากนั้นการอธิบายถึงนิพานซึ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 306 สภาพที่ชื่อว่า อุปาทิ เพราะอรรถว่า ถูกอุปาทานมีกามุปาทานเป็นต้น ยึดไว้มั่น ฯ คำว่า อุปาทิ นี้ เป็นชื่อว…

เนื้อหาเกี่ยวกับการตีความหมายของอุปาทิในอภิธัมมัตถสังคหบาลี อุปาทิเป็นสิ่งที่ถูกยึดไว้มั่น และเป็นชื่อของเบญจขันธ์ ที่มีความเกี่ยวข้องกับกิเลสและนิพพาน การศึกษารายละเอียดต่าง ๆ เช่น อุปาทิเสส และสอุปา

…ยเข้าใจอย่างนี้ว่า ความบริสุทธิ์ จากสงสารของเราจะมีได้ด้วยศีลวัตรเป็นต้นนี้ ชื่อว่า สีลัพพตุปาทาน ฯ สภาพที่ชื่อว่า วาทะ เพราะอรรถว่า เป็นเหตุกล่าวฯ สภาพที่เป็น เหตุกล่าวซึ่งอัตตา (ตัวตน) ที่เดียรถีย์กำหน…

ในบทนี้ มีการอธิบายเกี่ยวกับการยึดมั่นและการถือศีลวัตรในทางพระพุทธศาสนา ซึ่งการยึดถือเหล่านี้ส่งผลต่อกรรมและวัฏฏะของสัตว์. คำว่า กามุปาทาน และ สีลัพพตุปาทาน ถูกกล่าวถึงเพื่อชี้ให้เห็นถึงการมีอยู่ของคว