สมา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 188 / 330

… "อเสจนโก" ความว่า ไม่ต้องเติมอะไร เป็น (ดุจ) สิ่งมีรสดีอร่อย โดยสภาพเอง บัณฑิตพึงทราบว่า อานาปานสติสมาธินี้ เป็น อเสจนกะอย่างนี้แหละ จึงเป็นสุขวิหารด้วย เพราะเป็นไปเพื่อได้ กายกสุขและเจตสิกสุข ทุกขณะที่…

เนื้อหานี้อธิบายความหมายของอเสจนโก โดยเชื่อมโยงถึงการฝึกอานาปานสติสมาธิซึ่งนำไปสู่ความสุขและการตัดขาดจากบาปและธรรมอันเป็นอกุศล การเข้าถึงฌานและผลลัพธ์ที่ตามมาซึ่งเกี่ยวข…

…สนานี้ เพราะอิธศัพท์ในพระบาลีนั้นนี้เป็นศัพท์ แสดงถึงศาสนา อันเป็นที่ก่อเกิดแห่งบุคคลผู้ทำอานาปานสติสมาธิ ทุกประการ ให้เกิดขึ้น และปฏิเสธความเป็นอย่างนั้นแห่งศาสนาอื่น สมพระพุทธพจน์นี้ว่า "ดูกรภิกษุทั้งห…

…นี้ คำว่า 'อิธ ภิกฺขเว' หมายถึง 'ดูกรภิกษุทั้งหลาย' ซึ่งแสดงถึงความสำคัญของศาสนาในการสร้างอานาปานสติสมาธิ พุทธพจน์นี้ชี้ชัดให้เห็นว่าศาสนานี้มีสมณะเฉพาะที่เป็นที่มาของการพัฒนาใจและความสามารถในด้านสมาธิ น…

…มีได้ การยังลมหายใจออกหายใจเข้าให้เป็น ไปก็มีได้ การเจริญอานาปานสติต่อไปก็มีได้ การบำเพ็ญอานาปานสติ สมาธิต่อไปก็มีได้ และบัณฑิตทั้งหลายเข้าสมาบัตินั้นก็ได้ ออกจาก สมาบัตินั้นก็ได้อยู่ กองลมที่ระงับกายสัง…

…เอียดของลมหายใจ จิตยังคงอยู่ในการตั้งใจเมื่อมีการระงับของลมหายใจทั้งหยาบและละเอียด ส่งผลให้สามารถฝึกสมาธิและเข้าสมาบัติได้ การสิ่งสังเกตต่างๆ ยังเป็นพื้นฐานของการบำเพ็ญสติปัฏฐาน ทำให้เกิดความเข้าใจในธรรม…

…รคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 137 ปยุตธรรม ในขณะที่เข้าฌานอยู่นั้น (อย่างนี้เรียกว่า บันเทิงด้วย อำนาจสมาธิ) ถามว่า บันเทิงด้วยอำนาจวิปัสนาอย่างไร ? แก้ว่า ภิกษุ ครั้นเข้าฌาน ๒ ที่มีปีติ (เป็นองค์) ออกแล้ว…

บทความนี้ว่าด้วยการเข้าฌานและการปฏิบัติวิปัสนาที่จะช่วยให้ภิกษุสามารถบันเทิงจิตได้อย่างมั่นคง ซึ่งมุ่งเน้นการพิจารณาที่ทำให้จิตใจอยู่ในอารมณ์เดียวกัน โดยอธิบายถึงการตั้งจิตให้มั่นและการปลดปล่อยจากนีวร

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 162 เรียบร้อย และความที่กายสมาจารของเขาเรียบร้อย (นั้น) เมื่อเขา ทำวัตรปฏิบัติเป็นอันมาก (ให้เห็น) อยู่ ชนทั้งปวงก็รู้ได้ ส่วนวจี …

ในบทนี้เน้นถึงความสำคัญของความเรียบร้อยในกายสมาจาร วจีสมาจาร และมโนสมาจาร ภายใต้พระธรรมคำสอน ฟังธรรมและการฝึกฝนจิตเพื่อให้เกิดความเคารพและความตั้งใ…

…อันเป็นบาปอกุศลที่เกิดขึ้นแล้ว จะต้องไม่ยึดจิตตั้งอยู่ ดูกร ภิกษุเธอพึงสำเหนียกอย่างนี้แล" ก็แลดูมูลสมาธิ (สมาธิขั้นมูล) อำนาจ อันได้แก่อาการที่พอเป็นจิตเตกัคคตา” โดยอำนาจที่จิตหยุดอยู่ภายในตน เป็นอันตรั…

เนื้อหาเกี่ยวกับการแสดงธรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงการฝึกสมาธิและการไม่ยึดติดในธรรม เพื่อให้ภิกษุสามารถบรรลุถึงพระอรหัตได้ การสนทนาทำนองนี้ทำให้เห็นถึงความสำคัญ…

…ี" ดูกร ภิกษุ เธอพึงสำเหนียกอย่างนี้แล" ดังนี้แล้วจึงตรัส (ต่อไป) อีกว่า "ดูกรภิกษุ เมื่อใดแล (มูล) สมาธินี้ เป็นธรรมอันเธอเจริญทำให้ มากอย่างนี้แล้ว เมื่อนั้นเธอพึงเจริญสมาธินี้ อันมีทั้งวิตก มีทั้งวิจา…

เนื้อหาของพระโอวาทเน้นการเจริญสมาธิและการบ่มเพาะคุณธรรม เช่น เมตตาและกรุณา โดยมีการแนะนำให้ปฏิบัติสมาธิที่มีวิตกและวิจาร ก่อนที่จะลุถ…

…ล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 224 กายานุปัสนาเป็นต้นเป็นตัวนำ จึงตรัส (ต่อไป) อีกว่า "ดูกรภิกษุ เมื่อใดแล สมาธินี้เป็นธรรมอันเธอเจริญทำให้มากอย่างนี้แล้ว เมื่อนั้น เธอพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า "เราจักเป็นผู้พิจาร…

บทความนี้กล่าวถึงการพัฒนาสมาธิและการพิจารณากายในกายตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าซึ่งมีความสำคัญในการดำเนินชีวิตอย่างมีสติและเป็นสุข…

…ู้นี้ ไม่ควรให้แก่ผู้นี้ (๒) ทรงเว้นการ ทำร้ายเขา (ไม่แบ่งแยกว่าควรทำร้ายผู้นี้ ไม่ควรทำร้ายผู้นี้) สมาทาน ศีล (อันเป็นเหตุแห่งความสุขแก่สัตว์ทุกถ้วนหน้า) (๓) ทรงเสพ เนกขัมมะ (อันเป็นเหตุแห่งความสุขแก่สั…

เนื้อหานี้กล่าวถึงคุณความดีและการบำเพ็ญบารมีของพระมหาสัตว์ที่มีจิตใจเมตตาต่อสัตว์ทั้งหลาย โดยการให้ทาน การรักษาศีล การประพฤติตนซึ่งเป็นเครื่องมือในการสร้างความสุขและความมั่นคงให้กับสัตว์ทั้งหลาย ทั้งย

…ๆ ทำไปจนเป็นนิมิตที่นึกเอามาได้ ตรึกเอามาได้อย่างนั้นอยู่ นิวรณ์ทั้งหลายก็รำงับ สติตั้งมั่น จิตเป็น สมาธิชั้นอุปจาร เธอต้องเสพเจริญทำให้มากซึ่งนิมิตนั้นให้บ่อยเข้า ๆ เมื่อเธอต้องเสพ เจริญ ทำให้มากบ่อยเข้…

…่าวถึงการนึกหน่วงเอากสิณในฌานอุปจาร การพัฒนาจิตให้รู้ลึกในนิมิตแห่งอากาศ การรำงับนิวรณ์และเสริมสร้างสมาธิ ที่สำคัญคือ การเข้าใจในรูปแบบการละนิวรณ์อย่างละเอียดในอรูปฌาน เพื่อให้เข้าถึงความประณีตของจิต สถา…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 238 หรือมีรูปาวจรสมาบัติเป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในทิฏฐธรรมก็ดี สัญญา เหล่านี้เรียกว่า รูปสัญญา ภิกษุนั้นเป็นผู้ก้าวล่วง คื…

บทความนี้กล่าวถึงการก้าวล่วงรูปสัญญาในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในบริบทของการปฏิบัติสมาธิและการพัฒนาจิต โดยที่ก้าวล่วงรูปสัญญาได้ช่วยให้พระโยคาวจรบรรลุอารมณ์ที่สูงกว่า การศึกษาเรื่องปฏิฆส…

…าวจรผู้ใคร่จะเจริญวิญญานัญจายตนะ (ต่อไป) จึง เป็นผู้ประพฤติวสีภาวะ (ทำให้ชำนิชำนาญ) ในอากาสานัญจายน สมาบัติ โดยอาการ ๕ แล้ว (พิจารณาให้) เห็นโทษในอากาสา นัญจายตนะ ว่า "สมาบัตินี้ มีข้าศึกคือรูปาวจรฌานอยู…

…ีที่สุดในอากาศ โดยมีการวิเคราะห์ความหมายของคำว่าอากาสานัญจายตนะ ทำให้เข้าใจถึงการเข้าถึงและวิธีการทำสมาธิในระดับนี้ รวมไปถึงการพิจารณาเห็นโทษของอากาสานัญจายตนะที่อาจมีข้าศึกคือรูปาวจรฌานอยู่ใกล้ นอกจากนี…

…มื่อเธอยังจิตให้ท่องไปในนิมิตนั้น เนือง ๆ อย่างนั้น นีวรณ์ทั้งหลายจะรำงับลง สติจะตั้งมั่น จิตจะเป็น สมาธิชั้นอุปจาร เธอต้องเสพเจริญทำให้มาก ซึ่งนิมิตนั้นเนือง ๆ ไป เมื่อเธอทำไปอย่างนั้น วิญญาณัญจายตนจิตย…

…ถึงวิญญาณัญจายตนะและการใช้ใจในการนึกและตรึกตาม โดยเน้นการทำให้สติแน่นแฟ้นและการลดนิวรณ์ ทำให้จิตเป็นสมาธิอุปจาร และเข้าถึงการเจริญนิมิตที่เป็นธรรมชาติที่แผ่อยู่ทั่วอากาศ การเจริญสมาธินี้จะช่วยให้สามารถเห…

… ส่วนพระโยคาวจรผู้ใคร่จะเจริญอากิญจัญญายตนะ จึงเป็นผู้ ประพฤติวสีภาวะ (ทำให้นิชำนาญ) ในวิญญาณัญจายตนสมาบัติ โดยอาการ ๕ แล้ว (พิจารณาให้) เห็นโทษในวิญญาณัญจายตนะ ว่า "สมาบัตินี้มีข้าศึกคืออากาสานัญจายตนะอ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเจริญอากิญจัญญายตนะ โดยเฉพาะในพระโยคาวจรที่อธิบายถึงวิธีการปฏิบัติสมาธิอย่างถูกต้อง เพื่อให้เกิดความเข้าใจในอากิญจัญญายตนะ และการตัดความพอใจในวิญญาณัญจายตนะอย่างมีสติ เพ…

…ปรารถนาจะเจริญเนวสัญญานาสัญญายตนะ (ต่อไป) จึงเป็นผู้ประพฤติวสีภาวะ (ทำให้ชำนิชำนาญ) ในอากิญ จัญญายตนสมาบัติโดยอาการ ๕ แล้ว (พิจารณาให้) เห็นโทษใน อากิญจัญญายตนะอย่างนี้ว่า "สมาบัตินี้มีข้าศึกคือวิญญาณัญจ…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการปฏิบัติเพื่อเจริญเนวสัญญานาสัญญายตนะ โดยเฉพาะการทำให้ชำนาญในอากิญจัญญายตนสมาบัติ และเห็นโทษของสัญญาต่าง ๆ ทั้งหลาย และเห็นอานิสงส์ของธรรมชาติที่ละเอียดและประณีต ในกระบวนการทำเช…

…อธิบาย) ว่า พระโยคาวจรทำ ในใจซึ่งอากิญจัญญายตนะนั้นนั่นแล โดยว่าเป็นธรรมละเอียด ทำจน เป็นสังขาราวเสสสมาบัติ (สมาบัติมีเพียงเศษสังขารเป็นอารมณ์ ?) เพราะเหตุนั้น จึงเรียกว่า "เนวสัญญีนาสัญญี" ดังนี้ ในคำเห…

…ึ่งมีการทำใจในอากิญจัญญายตนะอย่างละเอียด โดยเฉพาะในความเข้าใจว่าเป็นธรรมละเอียด ที่อาจพิจารณาว่าเป็นสมาบัติที่มีความละเอียดถึงขนาดไม่สามารถทำให้มีความไม่มีแห่งวิญญาณอยู่ได้ การพิจารณาดังกล่าวช่วยให้เห็นค…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 256 คำว่าสังขาราวเสสสมาบัติ ก็คืออารูปสมาบัติที่ ๔ อันมีสังขารถึง ซึ่งความละเอียดที่สุด [คำว่าเนวสัญญานาสัญญายตนะประสงค์เอา…

ข้อความนี้เป็นการอธิบายความหมายของคำว่า เนวสัญญานาสัญญายตนะ ซึ่งเกี่ยวข้องกับฌานและถูกอธิบายโดยการอ้างถึงทั้งจิตและเจตสิกของผู้ที่เข้าถึงฌานนี้ ความละเอียดและความเข้าใจในธรรมที่เกิดขึ้นทำให้เนวสัญญานา

…ิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 259 (จะว่า) ไม่มี ก็มีอยู่ (จะว่า) มี ก็บอกไม่ได้ (คือไม่ชัด) ดังนี้ สมาบัตินี้ถึงซึ่งความละเอียด ด้วยประการฉะนี้ อนึ่ง ความข้อนี้ บัณฑิตจึงทำให้กระจ่าง ด้วยอุปมาด้วย น้ำใน…

บทความนี้วิเคราะห์ถึงความหมายของน้ำในบริบทของสมาบัติ โดยมีการอุปมาที่ช่วยให้เข้าใจถึงการรับรู้และการสัญญา ความแตกต่างระหว่างการมีและไม่มีน้ำทำให้เห็…

…ย่างนี้แล้ว ควรเข้าใจปกิณณกกถาในอารูป นั้นอีกบ้าง อารูปเลื่อนชั้นโดยล่วงอารมณ์ มิใช่ล่วงองค์ ก็อารูปสมาบัติทั้งหลาย เหล่านี้แม้เป็น ๔ โดยการก้าวล่วงอารมณ์ (แต่) นักปราชญ์ทั้งหลายหาต้องการความก้าวล่วงองค์…

…ี้กล่าวถึงประเด็นสำคัญเกี่ยวกับอารูป ๔ และการเข้าใจปกิณณกกถาที่มีนัยตลอดจนการสัมผัสกับอารมณ์ในการฝึกสมาธิ มีกล่าวถึงตัวอย่างของพราหมณ์ที่ขอภาชนะที่มีสุราและการไม่สามารถได้สิ่งที่ต้องการ ทั้งนี้มีการวิเคร…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 261 จริงอยู่ อารูปสมาบัติเหล่านี้ พึงทราบว่าแม้เป็น ๔ โดยการล่วง อารมณ์ทุกประการ คือ ในสมาบัติ 4 นั้น สมาบัติที่ ๑ เป็นโด…

ในบทความนี้เราจะพูดถึงอารูปสมาบัติ 4 ซึ่งประกอบด้วยการก้าวล่วงที่มีความแตกต่างกัน โดยอธิบายว่าบัณฑิตไม่ต้องการก้าวล่วงองค์แห่งสมาบ…