สุข : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 147 / 361

…มัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 316 ก็บรรดาธรรมเหล่านี้ ธรรม ๖๕ ด้วยสามารถเจตสิก, สุขุมรูป และนิพพาน ถึงการนับว่า ธัมมายตนะและธัมมธาตุฯ มนายตนะ อย่างเดียว กระจายออกไปด้วยสามารถแห่งวิญญา…

เนื้อหานี้เสนอความเข้าใจเกี่ยวกับธรรม ๖๕ ที่สัมพันธ์กับเจตสิกและนิพพาน ในการศึกษาอุปาทานขันธ์ ๕ ร่วมกับการพิจารณาความสัมพันธ์ของทวารอารมณ์และธาตุที่มีอยู่ให้กว้างขวาง โดยชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่า

…ือนพี่เลี้ยงประคบประหงมเด็ก และเหมือนยนต์ค้ำเรือนฯ แม้ผัสสะเมื่อถูกต้องอารมณ์เป็นที่ตั้งแห่ง เวทนามีสุขเวทนาเป็นต้น ย่อมเป็นปัจจัยเพื่อความตั้งอยู่แห่งสัตว์ทั้งหลาย โดยความเป็นไปแห่งเวทนามีสุขเวทนาเป็นต้…

…คัญในการนำไปสู่อารมณ์ต่างๆ ของสัตว์ ซึ่งการผัสสะเมื่อถูกต้องอารมณ์สามารถสร้างเวทนาได้ เช่น เวทนาแห่งสุขเป็นต้น นอกจากนี้ยังอธิบายถึงความสำคัญของกุศลกรรมและอกุศลกรรมที่มีผลต่อการเกิดและสภาพของสัตว์ ในมุมม…

…ละเป็นเหตุดำเนินไปสู่ดับความดับทุกข์นั้นๆ [อธิบายปกิณณกธรรม] ธรรม ๖๕ อย่าง ด้วยอำนาจแห่งเจตสิก (๕๒) สุขุมรูป ๑๖ และนิพพาน ๑ ย่อมถึงการนับว่า ธัมมายตนะ ในจำพวกอายตนะ และว่า ธัมมธาตุ ในจำพวกธาตุฯ คำว่า เสส…

บทความนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์ทุกข์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยชี้ให้เห็นว่าทุกข์เกิดจากตัณหาและสาเหตุแห่งทุกข์นั้นมีชื่อเรียกว่า 'ทุกขสมุทัย' พร้อมแสดงให้เห็นถึงความดับแห่งทุกข์ในธรรมชาติที่เรียกว่า 'ทุก

…ัย ฯ ส่วนปกตูปนิสสัยมีมากอย่าง คือ ธรรม ทั้งหลาย (ทั้งที่เป็นภายในและภายนอก) มีราคะและศรัทธาเป็นต้น สุขและทุกข์ ‹ ๑ บุคคล ๑ โภชนะ ๑ ฤดู ๑ เสนาสนะ ๑ ย่อม เป็นปัจจัยแก่ธรรมทั้งหลายมีกุศลธรรมเป็นต้น ซึ่งเป็…

ข้อความนี้กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างนามและรูป รวมถึงปัจจัยต่างๆที่มีอิทธิพลต่อการเกิดของนามและรูปในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา เนื้อหานี้อภิปรายถึงความสำคัญของเจตนาและวิบากขันธ์ โดยช

…ชื่อว่าสฬายตนะ ผัสสะ ที่เป็นไปในทวาร ๖ ด้วยอำนาจแห่งจักขุสัมผัสเป็นต้น ชื่อว่าผัสสะ ฯ เวทนามี ๓ คือ สุขเวทนา ทุกขเวทนา และอุเบกขาเวทนา (ด้วย อำนาจแห่งสุข ทุกข์ และอุเบกขา) ฯ ตัณหามี ๓ อย่าง คือกามตัณหา ภ…

ในหน้าที่ 360 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา กล่าวถึงอายตนะ ๖ และการรับรู้ผ่านสัมผัส การแบ่งประเภทเวทนาเป็น ๓ ประเภท รวมถึงการจัดประเภทตัณหาและอุปาทาน โดยอธิบายเกี่ยวกับความแตกต่างระ

…อนันตรูปนิสสยปัจจัย ด้วยอำนาจแห่ง เหตุที่มีกำลัง ๆ ประกอบความว่า ธรรมทั้งหลายมีราคาและศรัทธาเป็นต้น สุข ทุกข์ บุคคล โภชนะ ฤดู และเสนาะทั้งภายในทั้งภายนอก ย่อม เป็นปัจจัยแก่ธรรมทั้งหลายมีกุศลเป็นต้นตามสมค…

บทความนี้สำรวจความสัมพันธ์ระหว่างกุศลธรรมและอกุศลธรรมในบริบทของอภิธรรม โดยให้ความสำคัญกับธรรมชาติของปัจจัยที่ส่งผลต่อจิตใจและการกระทำ กุศลและอกุศลธรรมมีบทบาทสำคัญในลักษณะการพัฒนาที่เป็นไปตามสันดานของบ

…ีกนัยหนึ่ง ประกอบความด้วยอำนาจแห่งความตามที่ตั้งอยู่นั่นแล ว่า ก็ธรรมทั้งหลายมีราคะและศรัทธาเป็นต้น สุข ทุกข์ บุคคล โภชนะ ฤดู เสนาสนะ ย่อมเป็นนิสัยแก่กุศลธรรมเป็นต้น ทั้งภายใน ทั้งภายนอก ฯ ธรรมมีราคะและศ…

ในข้อความนี้ อาจารย์ได้นำเสนอความสัมพันธ์ระหว่างราคะ ศรัทธา และธรรมที่มีอิทธิพลต่อการอบรมในธรรมะ มีการกล่าวถึงธรรมที่เป็นนิสัยแก่กุศลธรรมทั้งภายในและภายนอก พร้อมกับความสำคัญของการเลือกทำความดีเช่นทาน

…ป็นต้นของคนอื่น ก็อาศัยศรัทธาและศีลเป็นต้นของกัลยาณ มิตรจึงมีได้เช่นกัน ดังนี้ ปรากฏชัดแล้ว ฯ คำว่า สุขทุกข์ ได้แก่ สุข และทุกข์ทางกาย ฯ คำว่า บุคคโล ได้แก่ บุคคลผู้เป็นกัลยาณมิตร เป็นต้นฯ คำว่า โภชน์ ได…

…จาคะ และปัญญา มีความสำคัญต่อการพัฒนาของตนและของคนอื่น โดยอธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างศรัทธาและศีลกับสุขทุกข์ รวมถึงบุคคลที่เป็นกัลยาณมิตรที่ส่งผลต่อความเจริญทางจิตใจ อธิบายถึงโภชน์และฤดูที่นำมาซึ่งความสบ…

…จกำหนดจับอันตราย คือวิปัสสนูปกิเลสมีโอกาส เป็นต้น คือ โอภาส ๑ ปีติ ปัสสัทธิ ๑ อธิโมกข์ ๑ ด ปัคคหะ ๑ สุข ๑ ญาณ ๑ อุปัฏฐาน อุเบกขา ๑ นิกันติ ๑ ของพระโยคาวจรผู้ปรารภนัยมีขันธ์เป็นต้น ในสังขารที่มีใน ๓ , ภูม…

…บการวิเคราะห์จิตเพื่อเข้าใจจักรวาลแห่งขันธ์และพัฒนาความสามารถในการเปลี่ยนแปลงจิตใจ การเข้าถึงความสงบสุขและการหลุดพ้น ซึ่งเน้นถึงการประหยัดกำลังจิตและความเข้าใจในความจริงอย่างลึกซึ้ง

…ญาบารมีและพระอัปปมาทธรรม ในอภิลักขิตสมัยจันโทปลักขิตกาลนี้ เป็นปฏิปทาให้อิฏฐิวิบุล ผล คือ อายุ วรรณ สุข ยศ และสวรรค์ เป็นไปโดยชอบ ต้องตามสุคโตวาทสัมมาปฏิบัติ ด้วย ประการฉะนี้. อิโต ปร์ ปวกขามิ มหาราชาธิร…

บทความนี้สรรเสริญความสำคัญของความไม่ประมาทในบุญกิริยาและประโยชน์ที่มาจากการทำบุญในทั้ง 4 ภูมิ ได้แก่ กามาวจร รูปาวจร อรูปาวจร และโลกุตตร โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่มีปัญญาซึ่งจะสามารถยึดประโยชน์ในชี

…เป็นไป เพื่อทุกข์แล้ว เราก็จะไม่กล่าวชวนท่านเหมือนกัน เพราะเหตุกุศลที่บำเพ็ญแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อหิต สุข เราจึงกล่าวชวนท่านอีกข้อหนึ่ง พระองค์ตรัสให้เกิดอุตสาหะ ว่า มา ภิกขเว ปุญญาน ภาษิตถ ดูก่อนภิกษุทั้ง…

…ฟฟ้ามหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสส่งเสริมการบำเพ็ญบุญและกุศล โดยชี้ให้เห็นถึงผลของบุญที่นำมาสู่ความสุขและสันติสุข ทั้งในมนุษย์และเทวดา พร้อมยกตัวอย่าง 3 ประการ ของผลที่ต้องประสงค์ และการอุทิศตัวในการปฏิ…

…บูรณ์ด้วยพระชาติสมบัติในเบื้องต้น เป็นที่นิยม นับถือของอเนกชนนิกร ดังแสดงไว้ในพระที่ประเทศว่า อุภโต สุขาโต มาติโต จ ปีติโต จ มี พระชาติอันดี ทั้งฝ่ายพระชนนีทั้งฝ่ายพระชนกนารถ เป็นอุภัยปักษ์ สสุทธคหณิโก ป…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชคุณและอัตลักษณ์ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสในศก ๑๒๐ ซึ่งเป็นที่นับถือในหมู่ประชาชน มีพระราชบัณฑิตอันเป็นที่น่านับถือจากสมัยที่ทรงปฏิบัติงานด้วยกุศลธรรมและเคารพต่อผ

…บุรุษ ดังนี้บ้าง สทฺธีธ วิตต์ ปุริสสส เสฏฐ์ ศรัทธา เป็นทรัพย์อันประเสริฐของบุรุษในโลกนี้ ดังนี้บ้าง สุขา สทฺธา ปติฏฐิตา ศรัทธาที่ตั้งมั่นแล้ว ย่อมยังสุขให้เกิด ดังนี้บ้าง สทฺธา พนฺธติ ปาเถยย์ ศรัทธา ย่อม…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญและการบำเพ็ญพระราชกุศลของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส โดยชี้ให้เห็นถึงการยืนยันในศรัทธาและการสร้างพระพุทธรูป รวมถึงการทำบุญหลายๆ อย่างในพระราชประวัติ ซึ่งมีพระเกีย

…ราหมณ์คฤหบดีเสวกามาตย์ ราษฎร์ ชาวนิคมชนบทข้าขอบขัณฑสีมา สมณพราหมณาจารย์ ตลอดถึงมฤคปักษีชาติ ให้เกษม สุขปราศจากภยันตราย ป้องกันเหตุร้าย มิให้เป็นไป ทำนุบำรุงประชาชนผู้ไร้ทรัพย์ให้มั่งคั่งสมบูรณ์ ไม่ต้องปร…

…รงดำเนินวิธีการสอนต่างๆ ตามอัธยาศัยของชนที่แตกต่างกัน เพื่อให้เกิดการปฏิบัติที่เหมาะสมและนำไปสู่ความสุขและความมั่นคงของประชาชน. ผ่านการพูดถึงสันดานและการกระทำที่ส่งผลกระทบต่อสังคม โดยยกตัวอย่างว่าพระองค์…

…าท่านผู้นั้นประพฤติเป็นธรรมไซร้ ปเคว อิตรา ปชา น่าที่ประชาชนนอกนี้จะ ประพฤติเป็นธรรมบ้าง สพฺพ์ รฏฐ์ สุข เสติ ราชา เจ โหติ ธมฺมิโก ถ้าพระราชาตั้งอยู่ในธรรม รัฐจังหวัดทั้งปวงก็อยู่เป็นสุข ดังนี้ พระคุณคืออ…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ในการดำรงความเป็นเอกราชและความผาสุกของอาณาจักรไทย รวมถึงความสำคัญของพระมหามณีรัตนปฏิมากร และการอัญเชิญไปยังสถานที่ปลอดภัยในช่ว

…้พระพุทธภาษิต ในปกิณณกวรรค แห่งพระธรรมบทก็ได้ แสดงความข้อนี้ไว้โดยบรรยายว่า ปรทุกฺขปธาเนน โย อตฺตโน สุขมิจฺฉติ บุคคลผู้ใดปรารถนาสุขเพื่อตน เพราะเข้าไปตั้งไว้ซึ่งทุกข์ให้แก่ผู้อื่น เวรสํสดุค สฏฺโฐ เวรา โส…

…คม การสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ และการเน้นความร่วมมือในการทำกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อให้ทุกคนอยู่ร่วมกันอย่างสุขสงบ การที่ทุกคนช่วยเหลือและเคารพซึ่งกันและกันจะทำให้เกิดความสงบสุขในชุมชน และหนทางสู่การพัฒนาที่ยั่ง…

…ณวโรรส) ๔๔ พระคุณข้อนี้แล ชักนำให้พระองค์ตั้งอยู่ในยุติธรรม ไม่ลำเอียงในฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง และรำพึงถึง สุขทุกข์ของประชาชน ที่สุดจนทรงจำแลงเพศอัญญาตกบุรุษ ไม่ให้ใครรู้จักพระองค์ เสด็จเที่ยว สอดส่องเอง ได้ทรา…

…ี่จะนำพระพุทธศาสนาไปสู่ความเข้าใจแก่ผู้คน พระองค์มีพระกรุณาที่กว้างขวาง ตั้งใจให้ประชาชนได้พบกับความสุขและความสงบ โดยการจัดการเทศนาให้ประชาชนเข้าใจพระธรรม คำสอนนี้ให้ความรู้เกี่ยวกับการบำเพ็ญพระบารมีเพื่…

…นัก ร้อนนัก เวลาเย็นนักแล้ว ดังนี้เป็นต้น โย จ สีตญฺจ อุณหญจ กร์ ปุริสกิจจาน ติณา ภัยโย น มญฺญติ โส สุขา น วิหายติ. (๓) ส่วนชนใดไม่สำคัญเห็นหนาว และร้อนยิ่งกว่าหญ้า อธิบายว่า ติณชาติเป็นของไม่สำคัญอันใด …

บทความนี้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับความสำคัญของการใช้เวลาอย่างมีคุณค่า โดยอิงหลักการจากพระธรรมที่สอนให้ผู้อยู่ในธรรมวินัยรู้จักแยกแยะช่วงเวลาที่ควรทำกิจต่าง ๆ รวมทั้งการเข้าใจฤดูกาลต่าง ๆ เพื่อให้สามารถใช้

…ฏฐานวิริยาธิคเหติ โคเคน พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกขิตเตหิ ธมมิเกหิ ธมฺมลทเธ ปุตฺตทาร์ สุเขต ปีเนติ สมมา สุข ปริหรติ ดังนี้บ้าง เปลี่ยนบทกิริยาข้างท้ายแสดงโดย โวหารอย่างอื่นบ้าง ความแห่งบาลีข้างต้นว่า อริยสาว…

…ในการเลี้ยงดูบุตร รวมถึงหลักคำสอนในพุทธศาสนาที่แสดงให้เห็นถึงการใช้ชีวิตที่ดีและการดูแลบุตรให้มีความสุข บุตรเป็นทรัพย์สินอันมีค่ายิ่ง เป็นผู้ที่จะมีบทบาทในการเผยแพร่สายเลือดและให้ความเจริญแก่วงศ์สกุล ทั้…

…ิกษุปัญจวัคคีย์ พอมีพระสาวกขึ้นบ้าง ก็ส่ง จาริกไปในทิศานุทิศ เพื่อประกาศพระศาสนา ข้อนี้ก็ทรงปรารภหิตสุขแห่งสัตวโลกเป็นที่ตั้ง แจ้ง ในพระวาจาตรัสสั่งดังนี้ว่า จรถ ภิกฺขเว จรริก พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกาน…

…วชิรญาณวโรรส ที่มุ่งหมายเพื่อประโยชน์แก่โลกและประชาชน โดยเน้นความสำคัญของพระพุทธศาสนาในการสร้างสันติสุขและการให้การอนุเคราะห์แก่สัตว์โลก รวมถึงการสั่งสอนของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในการเผยแพร่พระศาสนาเพ…