อรรถ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 40 / 120

…งนั้น ! ๒. เรื่องของท่านองค์นี้ น่าจะเป็นเรื่องเดียวกันกับเรื่องนายทารุสากฏิกะ เล่าไว้ใน ปกิณณกวรรค อรรถกถาธรรมบทภาค ๗ ๓. มหาฎีกาว่า "ก่อน" หมายเอาขณะแห่งอุปจารฌาน "หลัง" หมายเอาที่สุดแห่งสมาบัติ ๔. ขุ. ป…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงอานุภาพและคุณวิเศษของสมาธิวิปผาราอิทธิ ซึ่งเป็นฤทธิ์ที่เกิดจากความสงบของจิต โดยบทความได้หยิบยกเรื่องของเด็กที่นอนอยู่ภายนอกเมืองในขณะที่มียักษ์ร้ายอยู่ในบริเวณใกล้ ๆ และการบรรยายเก

…ที่ตั้งแห่งฉันทสมาธิ และปธานสังขาร ทั้งหลาย ที่สัมปยุตด้วยอภิญญาจิต อันถึงซึ่งความนับว่าอิทธิ เพราะ อรรถว่าสำเร็จ โดยปริยายว่าเกิดผล หรือนัยหนึ่ง ถึงซึ่งความนับวา อิทธิ เพราะเป็นเครื่องสำเร็จแห่งสัตว์ทั้ง…

บทนี้พูดถึงอิทธิบาทในพระธรรมวินัย โดยเฉพาะการเจริญอิทธิบาทสี่ประการ ได้แก่ ฉันทสมาธิ วิริยสมาธิ จิตตสมาธิ และวีมังสาสมาธิ ซึ่งมีความสำคัญต่อการบรรลุธรรม นอกจากนี้ยังกล่าวถึงปธานสังขารที่เป็นตัวช่วยในก

…่างนั้นยังไม่สำเร็จไซร้ จึงทำบริกรรม แล้วเข้า (ฌาน) เป็นวาระที่ ๒ ออกแล้วจึงอธิษฐานอีกก็ได้ เพราะใน อรรถกถาสังยุตนิกายกล่าวไว้ว่า "เข้าวาระหนึ่ง สองวาระก็ควร" ดัง นี้ ในการอธิษฐานนั้น จิตในฌานอันเป็นบาท ม…

…พื่อการเจริญอภิญญา นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงความสงสัยเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างการแต่งวิสุทธิมรรคกับอรรถกถา

…คแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 171 อภิญญานิเทศ ทิพพโสตธาตุกถา บัดนี้ ลำดับนิเทศแห่งทิพพโสตธาตุมาถึงแล้ว อรรถแห่งบาลี (อภิญญา) มีคำว่า "โส เอว สมาหิเต จิตฺเต ภิกษุนั้น ครั้นจิต เป็นสมาธิ ... อย่างนี้แล้ว " เป็…

บทความนี้กล่าวถึงการอธิบายและการวิเคราะห์เกี่ยวกับอภิญญาและทิพพโสตธาตุ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในมุมมองของประสาทหูของเทวดาและความสำคัญของการบำเพ็ญเพียรในการเข้าถึงอภิญญา ผ่านการศึกษาในบาลีและคำอธิบายที่ละเอี

…ราะอิงอาศัยทิพยวิหารของตน (คืออาศัยทิพยวิหารเป็นนิสสย ปัจจัย) บ้าง ธรรมชาตินั้นชื่อว่า โสตธาตุ เพราะอรรถว่าได้ยิน และเพราะ อรรถว่ามิใช่ชีวะ (เป็นแต่ธาตุ) อนึ่ง ชื่อว่า โสตธาตุ เพราะเป็น เหมือนธาตุหู เหตุท…

บทความนี้อธิบายความหมายของโสตธาตุที่เป็นทิพย์และความสามารถในการได้ยินเสียงจากทั้งมนุษย์และเทวดา รวมถึงการอธิบายว่าผู้ที่สามารถได้ยินเสียงที่เกินกว่าธาตุหูเนื้อมนุษย์ได้เป็นเพราะอำนาจของทิพยวิหารและการ

…าจกำหนด (แยก) ว่า นี่เสียงสังข์ นี่เสียงกลอง เป็นต้นได้เสียด้วยแล ทิพพโสตธาตุกถา จบ เจโตปริยญาณกถา [อรรถาธิบายศัพท์บาลีเจโตปริยญาณ] ในบทว่า "เจโตปริยญาณาย - เพื่อเจโตปริญาณ" นี้ ใน ในเจโตปริยญาณกถา มีอรรถ…

ในบทนี้ได้อธิบายถึงการรับรู้เสียงต่าง ๆ ที่ตั้งอยู่ในพรหมโลก และการกำหนดแยกเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ พร้อมทั้งการอธิบายเจโตปริยญาณ ซึ่งเป็นญาณที่สามารถกำหนดใจของผู้อื่นได้ โดยเน้นถึงความสำคัญในการเข้าใจจิต

… ราคะหรือ ฯลฯ หรือว่าเป็นจิตยังไม่พ้น" ด้วยประการฉะนี้แล เจโตปริยญาณกถา จบ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณกถา [อรรถาธิบายศัพท์บาลีในญาณนี้ ในปุพเพนิวาสานุสสติญาณกถา มีอรรถาธิบายว่า บทว่า "ปุพฺเพ- นิวาสานุสสติญาณาย -…

เนื้อหาวิเคราะห์และอธิบายเกี่ยวกับวิมุติทั้ง ๕ และเจโตปริญญาณ โดยสำรวจลักษณะของจิตในระดับต่างๆ เช่น จิตมีราคะและจิตยังไม่พ้น มีการพูดถึงปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ซึ่งช่วยให้นักปฏิบัติเข้าใจการเกิดและดับของ

…" เหตุเห็นรูปอันอยู่ในที่ (กำบัง) มีที่นอกฝาเป็น ต้นได้บ้าง คำว่า "ทิพพ" ทั้งปวงนั้น บัณฑิตพึงทราบ (อรรถ) ตาม แนวคัมภีร์ศัพทศาสตร์นั้นเถิด ญาณนั้นชื่อว่าจักษุ เพราะอรรถว่าเห็น ๔ อนึ่ง ชื่อว่าจักษุ เพราะเป…

ในบทนี้มีการอภิปรายเกี่ยวกับญาณที่เรียกว่าจักษุ ซึ่งมีอรรถหมายถึงการเห็นทั้งจุติและอุปบาต และอธิบายถึงความแตกต่างของความเห็นว่าเที่ยงและความเห็นว่าขาดสูญ ข้อค…

…าฎอิมพัน ประธานอีก จิงเป็นสมาทาน รวมความว่า กัมมารสมาทะที่เป็น วิสนานุพบท วิสนุตตรบ, สัมภาวนาขุพบท, อรรถรณ- บุมพบท เป็นสมาทานอย่างดีงาม วิสสโนบยบ๎ท เป็นสมาทาน อย่างเดียว ส่วนวิสนโนปมง เป็นได้ตั้งสมาคุณและ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาสมาทานในพระพุทธศาสนาถูกนำเสนอในรูปแบบการวิเคราะห์โดยอ้างถึงอุปมาและวิธีการเปรียบเทียบที่ช่วยให้เข้าใจความหมายและการปฏิบัติที่ถูกต้องในสมาทาน. เนื้อหายังแสดงให้เห็นถึงตำแหน่งของ

…จัย ก็แปลงเชเดียกัน. เมือจะตั้งวิเคราะห์ ต้อง เพ่งจอรถเสียก่อน จะเอาศัพท์นี้ไปตั้งก็เสยโย ใครเป็นไป อรรถแห่ง ปลูส ถลว่า ประเสริฐ ๆ เป็นไปในอรรถแห่ง อุตม แปลว่า เจริญ ให้เอาศัพท์เหล่านี้ไปใช้รูปวิเคราะห์ เ…

…่ถูกต้อง นอกจากนี้ยังมีการสืบค้นความหมายที่ถูกต้องของคำศัพท์และวิเคราะห์โดยละเอียด เพื่อความเข้าใจในอรรถธรรมและการสื่อสารที่ถูกต้อง ยกตัวอย่างคำว่า เสยโย และ เชยโย ที่ถูกวิเคราะห์ให้เข้าใจได้ดียิ่งขึ้นในแ…

…ี้เป็นอนิสตะ เพราะส่งภาร ๕ นั่น ย่อมเกิดในครัง แม้เมื่อเกิดแล้วก็เกิดร่วม กินไม่ (จิงชื่ออนิสตะ) [อรรถาธิบายส่งภาร ๓๖] [นิยตส่งภาร ๒๓] [๑ ผัสสะ] วิญญาณในบทเหล่านี้ สภาวธรรมโดย้อมถูกต้อง เหตุนี้

บทความนี้พูดถึงการจัดเรียงวิญญาณตามประเภทต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับอุคุศลและการส่งผลของการกระทำ โดยเน้นไปที่การส่งภารที่สัมพันธ์กับสภาวธรรม ทั้งในความหมายของการส่งผลที่มีประสิทธิภาพตามหลักการของจิตวิญญาณ

…จฉาทิฏฐิ เหล่านี้เป็นเนื้อมามโดยรูปองตน สังขาร ๔ คือ ฉันทะ อธิโมกข์ อุทธัจจะ มนสิการ นี่เป็นอาวปะ [ อรรถาธิบายอุตุสังขังโลกมูลข้อ ] อรรถาธิบายในอุตุสังขังเหล่านี้ บัณฑิตพึงทรงดังต่อไปนี้ [ อภิฤกษะโบตัตปะ …

ในบทนี้พูดถึงอุตุสังขังที่เกี่ยวข้องกับสังขาร ๑๓ ประเภทในโลก พร้อมทั้งอธิบายถึงวิญญาณเดวที่ ๑ และแนวความคิดเกี่ยวกับความเป็นอายและความไม่อาย รวมถึงอภิฤกษะโบตัตปะ ซึ่งเป็นแนวคิดที่สื่อถึงความสงบและความ

…ปะ โถมะ เหล่านี้เป็น นิยะเทสะโดยรูปของตน สังขาร ๔ คือ เตันะ อริษา มังสริยะ กุฏุกจะ นี้เป็น อนิยตะ [อรรถาธิบายอุเบกขาสารคต โถมยุกลางข้อ] [โถสะ] พึงทราบอรรถในบทเหล่านี้ (ดังนี้) สัตว์ทั้งหลายย่อมประ- ทุจริ…

…งสังขารในความคิดปรัชญา. ทำความเข้าใจการประยุกต์ใช้ของอุเบกขาสารคตในชีวิตประจำวัน ผ่านการวิเคราะห์และอรรถาธิบายที่ลึกซึ้ง.

… กลุ่มวิญญาณนี้ เรียกว่า วิญญาณขันธ์ เพราะรวม รวมวิญญาณ (ที่แจงมา) นั้นเข้าด้วยกัน accordingly นี้ [อรรถาธิบายูปริภาค] ในบทบทนี้กล่าวนั้น ว่า ยกฺญฺญิจ-ทุกอย่าง เป็นคำ (มีความหมายว่า) คืออมตไม่มีเหลือ - บท…

…ำว่า 'ทุกอย่าง' และการใช้บททั้งสองในความหมายของการรวมกันของรูป เวทนา และสังขาร รวมถึงการวิเคราะห์และอรรถาธิบายให้เข้าใจชัดขึ้นในบริบทของศาสนา.

…นยึดอยู่แล้ว) ไป ฯ โดยนัยดังกล่าวมานี้ [แก้ไขตนิศัพท์โดยโปรย] อีกหนึ่งนั่ง อายตนะ (ศัพท์พิมพ์ทราบโดยอรรถว่า เป็นสถานที่ อยู่ ฯ โดยอรรถว่าเป็นบ่อเกิด ฯ โดยอรรถว่าเป็นที่ชุมมุม ฯ โดย อรรถว่าเป็นถิ่น (หรือแห…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับคำว่า 'อายตนะ' ซึ่งหมายถึงสถานที่ที่จิตเจตสิกใช้ส่งต่ออารมณ์และธรรมต่างๆ โดยมีการนำเสนอความหมายที่หลากหลาย เช่น อายตนะในฐานะสถานที่อยู่ บ่อเกิด และถิ่นกำเนิด ที่แสดงถึงความเชื่อมโยง

…ธาตุ มโนธาตุ ธรรมธาตุ มโนวิญญาณธาตุ ชิวาหาธาตุทั้งหลาย วิจัยฉบับในธาตุเหล่านี้ บันฑิตพึงทราบโดย อรรถ โดยลักษณะเป็นต้น โดยลำดับ โดย ความมีเพียงนั้น โดยความมัน (จำนวน) โดย ปัจจัย และโดยเป็นสิ่งพึงเห…

…ิจัยเกี่ยวกับอายตนะและธาตุจำนวน 14 ประการ โดยเน้นที่ความรู้ตามลักษณะและอันดับของธาตุ รวมถึงการเข้าใจอรรถและธรรมชาติของอายตนะต่างๆ ที่กล่าวถึงในวิจัย โดยการศึกษาเหล่านี้จะช่วยให้บันฑิตสามารถรับรู้และแยกแยะ…

…ย์ ชื่อว่าอินทรีย์ ที่อันนิทรีย์ ที่อันนิทรีย์ทั้งหลาย บันทิตพิกราบวิจัยในอินทรีย์ทั้งหลาย นั้น โดยอรรถ โดยลักษณะเป็นต้น และโดย ลำดับ องศ์ โดยแปลงประเภท และไม่แยก ประเภท โดยกิจ และโดยภูมิ [โดยอรรถ] ในอิน…

…บัติธรรม โดยชี้ให้เห็นถึงความสร้างสรรค์และการพัฒนาสติปัญญาในชีวิตประจำวัน นอกจากนี้ยังมีการวิเคราะห์อรรถแห่งอินทรีย์และการแยกประเภทตามกิจกรรมและภูมิที่เกิดขึ้น การปฏิบัติที่ตรงตามธรรมจะนำไปสู่ความเข้าใจที…

…ทรย์นี้แห้งจริง พระมพุทธภาคล้มมาสมัพบุญเจ้า ทรงพระนามว่า ตรงนี้หาดูฎท่านสอนให้เปลอาวรณ์แห่ง...และ "อรรถ" ท่านแก้เป็นภาว และ สกาว์ เช่น อินทลิงคสด อโศก คุศลากูโร อินทลิงคูโจี และ อินทกูจ การเกิด ... อินฺท…

เนื้อหาเกี่ยวกับวิกฤติมรรคเปลภ ซึ่งมีการอธิบายถึงอธรแห่งความเป็นอินทรและความสำคัญด้านสัจจะ โดยเน้นในพระคำสอนของพระพุทธเจ้า การใช้ชีวิตอย่างมีปรัชญาและการเข้าใจถึงกรรมและความเป็นอินทรที่เกี่ยวข้องกับกา

…ที่เป็นคุณและอุณผล และมันก็เป็นสิ่งที่กรมมันจัด (ให้เกิด) ขึ้นด้วย เพราะเหตุนี้จึงชื่ออินทรีย์ เพราะอรรถว่า ส่อ (ให้รู้ถึง) สิ่งเป็นใหญ่ยิ่ง (คือกรรม) ด้วย เพราะอรรถว่าเป็นสิ่งอันจะเป็นสิ่งที่เป็น ใหญ่ยิ่…

เนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์คำว่า อินทรีย เป็นสิ่งที่พระพุทธเจ้าทรงประกาศขึ้น โดยมีอรรถถึงกรรมที่มีความเป็นใหญ่ในธรรมทั้งหมด ซึ่งกรรมสามารถสื่อความเป็นจริงในพระพุทธศาสนาได้ อธิบายถึงความส…

… โดยนิพพจน์ (แยกคำ) ก่อน- [แยกคำศัพท์ - ทุกข้อ] ในคำว่า "ทุกข์" นี้ ศัพท์ว่า "ทุก" นี้ ท่านถือเอา ในอรรถ คือค้านเกลียด ได้แก้ชั่วเวลามารม จริงอยู่ชวนทั้งหลายย่อมเรียกบูร ที่ค้านเกลียด (คือชั่ว) ว่า 'ทุกข์…

…องวิถีภิรมย์ภาค ๓ ตอนที่ ๑ กล่าวถึงการจำแนกและวิจิฉัยความหมายของคำว่า 'ทุกข์' โดยการวิเคราะห์ศัพท์ในอรรถและบริบทที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ยังได้พูดถึงความเครียดและความว่างเปล่าที่มองว่าเหล่านี้เป็นเหตุผลที่ท…