อรรถ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 46 / 119

ประโยค(ต) - ปฐมสัมมนาปากกาแปล ภาค ๑ - หน้าที่ 221 [ อรรถาธิบาย สย สัพเพเป็นต้น ] อันนี้ ในคำว่า " สย สัณญา ลุวิญฺญา ปวาเทติ " นี้ พึงทราบไว้นิจฉันต์ดังนี้ …

บทนี้กล่าวถึงคำอธิบายของคำว่า 'สย' และบรรยายความหมายของคำต่างๆ ที่เชื่อมโยงกับการประจักษ์ในพระธรรม โดยเน้นการแสดงธรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้า คำต่างๆ เช่น 'อภิญฺญา', 'สัณญา', 'ปวาเทติ' ถูกนำมาอธิบายถึงคว

…ความบริสุทธิ์แห่งแผนเกิด เพราะศาสนธรรมมีที่พึ่งเป็นแผนเกิด มีความงามในท่ามกลางด้วย ความบริสุทธิ์แห่งอรรถ มีความงามในที่สุดด้วยความบริสุทธิ์แห่งกิจ เพราะฉะนั้น สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น เมื่อทรงแ…

…าคเจ้าที่ครบถ้วน การแสดงถึงศาสนาพรหมจรรย์และมรรคพรหมจรรย์อย่างมีนัยสำคัญ โดยชี้ให้เห็นถึงความพร้อมในอรรถและพยัญชนะ ทำให้ผู้ฟังสามารถเข้าถึงความรู้และนำไปปฏิบัติได้อย่างชัดเจน สถานที่ที่อ้างอิงในเนื้อหานี้…

…ราบและความมั่นใจ ก็เมื่อ ทรงแสดงธรรมอยู่เช่นนั้น ชื่อทางประกาศผมหงส์. ก็ผมหงส์ ชื่อว่าพรั่งพร้อมด้วยอรรถ เพราะทราบชัดใน ธรรมที่ควรบรรระได้ ก็ด้วยการปฏิบัติ ชื่อว่า พรั่งพร้อมด้วยพยชนะ เพราะเชี่ยวชาญในระดั…

บทความนี้พูดถึงความสำคัญของการแสดงธรรมของพระพุทธเจ้า รวมถึงความหมายและความงามของธรรมที่ทรงสอน อรรถและพยชนะที่แตกต่างกันไปตามการปฏิบัติ และความคิดเห็นเกี่ยวกับความดีของพระอรหันต์ ถือเป็นข้อคิดที่สามา…

…ียงกล่าวการสิ้มท่าสอง อันใส่แล้ว” ด้วยประสาทแล้วดูด ยู่มเป็นความดี” ดังนี้ (จึงเข้าไปฝาใน ภายหลัง) [อรรถาธิบายวิถีเสน่าสัมพนว่า เยน เตน] คำว่า “เยน” ในข้อว่า “ อโณว เวรุวโซ พราหมณ์โณ เยน ภควา เตนปุสุกัง น…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับความประสงค์ในการบรรลุคุณวิเศษและการเข้าไปฝาของเวรัญชพราหมณ์ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ โดยมีการ述ว่า เวรัญชพราหมณ์จะเข้าไปฝาเพราะเหตุแห่งความดีและความประสงค์ต่อการบรรลุคุณว

…อได้ถึงความ เป็นผู้รื่นเริง ได้แก่ความเป็นพวกเดียวกัน ดูน่าเย็นกับน้ำร้อนผสม เป็นอันเดียวกันนั้น. [ อรรถาธิบายคำว่า สโมโมทนีย และ สาราณีย ] กิริวัญพราหมณ์ ได้รัชนี ( กับพระผู้ภาคเจ้า ) ด้วย ถ้อยคำอธิบายว่…

ในบทนี้พูดถึงความหมายของคำว่า 'อุปสมฤมิตวา' ซึ่งแสดงถึงการเข้าไปฝัน พร้อมทั้งกล่าวถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าที่มีความรื่นเริงในการสนทนากับพราหมณ์ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถ้อยคำที่เกี่ยวข้องกับการเกิดความรื่

…ควรละลึกถึง เพื่อให้ละลึกถึงตลอดกาลแม้นานด้วยดี คือเพื่อให้เป็นไปการณ์วังได้ เหตุเป็นคำอ่อนหวานด้วยอรรถ และพยัญชนะ. อันนี้ ชื่อว่า สัมโมหนียะ เพราะฟังดูเป็นสุข ชื่อว่า สาราณียะ เพราะตามระลึกถึงดูเป็นสุ…

…ความหมายลึกซึ้ง เช่น สัมโมหนียะ ซึ่่งแสดงถึงความสุขและความบริสุทธิ์ของภาษา เพื่อให้ผู้เรียนได้เข้าใจอรรถาธิบายและการใช้คำในบริบทต่าง ๆ และกระตุ้นให้เกิดความคิดสะท้อนถึงความสำคัญของการใช้คำในสังคม.

ประโยค(ฉบับ) - ปฐมสมันตปาสาททาคนแปล ภาค ๑ หน้า 230 บางหนึ่ง." [อรรถาธิบายศัพท์ต่าง ๆ มี เอ็ด ศัพท์ เป็นต้น] เวชบุญพรหมณ นั่งแล้ว ณ ที่ส่วนบ้างหนึ่งแน่น จึงได้ กราบกุล…

บทนี้กล่าวถึงการสนทนาเกี่ยวกับพระปัจฉิมสูตรและการวิเคราะห์อรรถาธิบายศาสตร์ของข้อมูลต่าง ๆ โดยเน้นการกราบทูลที่มีพระอาจารย์เป็นผู้ชี้แจงใจความสำคัญ นอกจากนี้ยังมีก…

…า อันพระองค์ทรงตัดขาดแล้ว ด้วยศัสดาวคืออธิษฐาน. ชื่อว่าอันพระองค์ทรงทำให้เป็นเหมือนดาวดวงหนึ่ง เพราะอรรถว่า วัตถุแห่งปรัชญาเป็นต้นเหล่านั้น อันพระองค์ทรงทำให้เป็นเหมือนดวงดาวนั้น. เหมือนอย่างว่า เมื่อบุคค…

บทนี้กล่าวถึงการที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอธิษฐานให้วัตถุแห่งปรัชญาเป็นเหมือนดวงดาว เพื่อทำให้เกิดขึ้นในรูปแบบที่มีความหมายตามที่เคยเกิดขึ้นในกาลก่อน พร้อมทั้งอธิบายถึง 'อนภูว กตา' ว่ามีความหมายอย่างไร

ประโยค - ปฐมสมันตปาสาทกาแปล ภาค ๑ - หน้าที่ 257 ข้เจ้าจักประกาศแจ้งความนั้น ตามอรรถกถานั้นแล ต่อไป :- ข้อย่อมาจำไรว่า? อย่างนี้คือ สองบทว่า วิจิจะกาเมหิ แสดแล้ว สังแล้ว คือหลักวันอดกา…

บทความนี้เกี่ยวกับการวิเคราะห์บทประพันธ์จากหนังสือปฐมสมันตปาสาท โดยมุ่งเน้นที่การตีความหมายของคำว่า 'วิจิจะกาเมหิ' และการสละกามเพื่อบรรลุความเข้าใจในธรรมะ เชื่อมโยงกับพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สอนให้รู้จัก

…ี่ ๒. การประกาศเนื้อความ ในคำว่า "วิจิฉฉา กมฺมิ วิจิฉ อุกฺกเต สมฺมิก" นี้ มี เพียงเท่านี้ก่อน. [อรรถาธิบายของ ๕ แห่งปฐมมาน] ก็พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงองค์สำหรับะแห่งปฐมมาน ด้วยคำมิประมาณเพียง…

ในเนื้อความนี้ พระภาคเจ้าตรัสเกี่ยวกับความสงัดที่มีอำนาจและการควบคุมอารมณ์โดยใช้จิตเป็นฐาน ศึกษาจากกล่าวถึงข้อธรรมในบทต่างๆ ที่แสดงถึงการเข้าใจและพัฒนาจิตใจ พุทธธรรมที่ถ่ายทอดเป็นการอธิบายที่สูงส่ง เพ

…สัมปนั่นด้วยวณ." ปีติ และสุข เกิดจากวิกว่านี้ หรือเกิดในวิกว่านั้น เพราะเหตุนี้ จึงชื่อว่า วิจกฺจง [อรรถาธิบายของคัมภีร์ คือ ปีติ และสุข] ในบทว่า " ปีติสุข" มีวิตฉินิดงี้:- ธรรมชาติที่ชื่อว่า ปีติ เพราะอธ…

เนื้อหานี้เกี่ยวข้องกับการตีความธรรมในคัมภีร์วิลังกัง โดยกล่าวถึงหลักการของวิจาร ปีติ และสุขในจิตใจ การบรรยายที่ชัดเจนเกี่ยวกับธรรมชาติของปีติและสุขซึ่งมีความสัมพันธ์กันในประสบการณ์ทางจิตใจ ซึ่งทำให้เ

…ทรงแสดงว่า การบรรลุ มาณอื่นนอกจากปฐมมานมีวิถียานเป็นต้น จะมีได้ เพราะก้าวล่วงองค์ ที่หยาบ ๆ ได้. [ อรรถธาบาบอัจฉตดศัพท์ ] ในอธิการนี้ บันฑิตประสงค์อา นิจฉตัดตง ชื่อว่า อัจฉตง. แต่ในคัมภีร์วิริยังก์ พระผู…

เนื้อหานี้พูดถึงความสำคัญของการเข้าไปสงบในปฐมมาน และการแสดงความหมายของความบริสุทธิ์ในอุทธยามน โดยยกตัวอย่างการกล่าวของพระผู้พระภาคเจ้าถึงการแสดงให้เห็นว่าการบรรลุธรรม นอกจากปฐมมานนั้นยังมีองค์ประกอบที

…งับความกำเริบแห่งวิตและวิจารเสียได้ เพราะเหตุมั่นนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงตรัสว่า "สมุปสงฆ์." ก็ในอรรถกวีนี้ พึงรวมสัมพันธไมตรีจากอย่างนี้ว่า "สมุปสงฆ์ เจตโต" (เป็นความผ่องใสแห่งใจ) แต่อรรถกวีตัน พึงประ…

บทความนี้อธิบายถึง 'สมุปสงฆ์' ที่สื่อถึงความผ่องใสและอุบายในการทำจิตใจให้สงบ และ 'เอกกีวะ' ที่แสดงถึงธรรมะประเสริฐที่สุดบนเส้นทางการปฏิบัติสมาธิ โดยแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการมีศรัทธาและการฝึกจิตใจใ

…่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ดังนี้ ย่อมไม่ผิด ย่อม เทียบเคียง และเสมอกันได้โดยแท้ ฉันใด บัณฑิต พึงทราบอรรถ- วรรณานั้น ฉันนั้น [อรรถาธิบายดูอยูตอนไม่มีวิเวกและวิจารเพราะสงบไปแล้ว] ในคำว่า " อวิตก อวิริยะ " …

บทความนี้นำเสนอความเข้าใจเกี่ยวกับเจตโก เอโกทิกวะ รวมถึงการอธิบายที่เกี่ยวข้องกับความตั้งอยู่แห่งจิตซึ่งมีการเชื่อมโยงกับคำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า ซึ่งชี้ให้เห็นถึงการไม่มีวิตกและวิจารในบางสภาวะทางจิ

…ทธิ์ อุปมาแม้ทั้ง 10 อย่าง ดังกล่าวมานี้ พึงทราบตามนัยที่ท่านกล่าวไว้แล้ว ในวรรณนามหายานกุยนสูตร ในอรรถกถาชำนัน-นิทาน ชื่อปัญญาสูติ หรือในอรรถกถาสังสะสะอัด-สลาสินี โดยนิยมอัปม่าแล้วในที่นี้ ๆ และด้วยสามา…

…บริสุทธิ์ โดยเน้นความสำคัญของการเข้าใจและตีความธรรมอย่างถูกต้อง ตามหลักการในวรรณนามหายานกุยนสูตร และอรรถกถาต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจถึงคุณลักษณะและความหมายของธรรมที่ถูกอุปมาไว้.

ประโยค(ต) - ปฐมสมันตปทาสน์ทบล ภาค ๑ หน้า ที่ 290 [ อรรถาธิบายอุบากกำในตุตกาณ ] ว่าดว่า อฤทมสุข ความว่า อฤทมสุข เพราะไม่มีทุกข์ ชื่อว่า อสูญ เพราะไม่มีสุข …

บทความนี้วิเคราะห์คำว่า 'อฤทมสุข' ที่มีความหมายว่าสุขที่ไม่มีทุกข์ และ 'อุบากบ' ที่มีลักษณะเป็นกลางในการเสวยอารมณ์ โดยพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงแสดงถึงเวทนาที่เป็นปฏิปกต์ต่อทุกข์และสุข รวมถึงการเสริมควา

ประโยค(ตอน) - ปฐมสมณปัจจาสำหรับแปลภาค ๑ - หน้าที่ 293 [ อรรถาธิบายบท ๔ ของบุคคล ๕ ประเภท ] มาน ๔ อย่างเหล่านี้ ดังพรรณนามานี้ ของบุคคลบางกลุ่ม มีความดีที่ตอบอา…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงบุคคล ๕ ประเภท และวิธีการที่พวกเขามีความดีและประโยชน์ต่อกัน ว่าด้วยมานและวิปัสสนา พร้อมการอธิบายถึงการพัฒนาตนเองด้วยสมาบัติ ทั้ง ๕ แห่ง โดยเน้นถึงบทบาทของอิทธิฤทธิ์ในชีวิตของคนแต

…็นบาทแห่งอัญญา เกิดแล้วอย่างนี้, ( เราได้น้อมจิตไป ) เพื่อ ประโยชน์แก่ปฏิเสวนาสมุทิฏฐานุสรญานั้น. [ อรรถาธิบายวิเคราะห์ ปฏิเสวนาสัพพัณฑ์ ] ในบรรดาว่า " ปฏิเสวนาสา" เป็นดังนี้ พิงทราบวิเคราะห์ ศัพท์ดังนี้ …

เนื้อหาพูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างจิตและธรรมที่เกี่ยวข้องกับความไม่หวั่นไหว โดยมีการอธิบายถึงธรรมทั้ง ๒ คือความไม่มีสิลส์และมีกสิลส์ และการเข้าถึงอัญญาเพื่อทำให้รู้แจ้งถึงทุกข์. ธรรมนี้เป็นหลักสำคัญในกา

ประโยค - ปฐมสมันตปาสาทิกาแปล ภาค ๑ หน้า ๑ [ อรรถาธิบายเรื่องเกี่ยวกับ ] อันนี้ ในบทว่า "อนุเกฏิ ล้วงภุฏกัป" เป็นต้น พึงทราบว่า "กับที่กำลังสืบลง สืบ…

บทนี้อธิบายถึงความสำคัญของสงัภฏกัปและวิภัคภัปในมุมมองของพระผู้มีพระภาคเจ้า โดยแบ่งสงัภฏกัปออกเป็น ๓ ประเภท ได้แก่ แทสังสภกัป อาไปสังวัฎกัป และวาไปสังวัฎกัป พร้อมกล่าวถึงเขตแดนและเหตุการณ์ที่ทำให้โลกพิ

…) - ปฐมสมันดาปสาทกเทปใน ภาค ๑ - หน้าที่ 311 แห่งพระวินัยนี้ ข้าพเจ้าจักรวณาไว้เฉพาะภาษีเท่านั้น [ อรรถาธิบายว่าพิชญักษณ์เป็นต้น ] บทว่า โส คือ โส อะ ว่า เรานั้น ในคำว่า " ทิพพพน " เป็นนี้ มิวิจฉัฏงค์: …

บทความนี้กล่าวถึงการอธิบายของพระวินัยที่เกี่ยวข้องกับญาณจักุซึ่งสัมพันธ์กับจักษุทิพย์ นอกจากนี้ยังเป็นการเจาะลึกถึงทิพย์ที่เป็นธรรมชาติที่ไม่สะดวกต่อการมองเห็น เมื่อต้องติดต่อกับสิ่งภายนอก ผู้อ่านจะได