ฯลฯ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 55 / 111

… รัก ( นิมิตนั้น) อยู่ ผูกจิตไว้มั่นในอารมณ์ (คือนิมิตที่ขึ้นดี) นั้น เธอสงัด จากกามทั้งหลายทีเดียว ฯลฯ เข้าถึงปฐมฌานอยู่" ดังนี้ พระโยคาวจรผู้ใดเคยบวชในพระศาสนาหรือว่าบวชเป็นฤษี ทำ จตุกฌาน หรือ ปัญจกฌาน…

เนื้อหาเกี่ยวกับการจำแนกรูปแบบนิมิตในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพระมหาฎีกาที่ระบุถึงนิมิตที่เกี่ยวกับดินที่มีที่สุด ทั้งนี้จะต้องมีการระบุขนาดและลักษณะที่ถูกต้องเพื่อให้เกิดความชัดเจนในจิตใจของผู

…สเปรี้ยว หรือว่านายจ้างของเราตักแกงรสค่อนข้างเปรี้ยวมาก หรือว่านายจ้าง ของเราชมแกงรสค่อนข้างเปรี้ยว ฯลฯ หรือว่านายจ้างของเราชมแกง รสจืด " ภิกษุทั้งหลาย พ่อครัวผู้ฉลาดเชี่ยวชาญนั้นแล ย่อมเป็น ผู้ได้เครื่อ…

บทความนี้พูดถึงความสำคัญของการสังเกตอาการต่าง ๆ ของนายจ้างที่พ่อครัวต้องทำ เพื่อให้สามารถให้บริการได้ตรงตามความต้องการและรสนิยมของนายจ้าง นอกจากนี้ยังได้เชื่อมโยงถึงการปฏิบัติธรรมของภิกษุ ด้วยการฝึกฝน

…ม่ได้ดื่มน้ำที่ไม่เคยดื่มด้วย ทั้งไม่ได้กลับไปสู่ที่ๆ มันยืน รำพึงว่าไฉนมันจะได้ไปทางทิศที่ไม่เคยไป ฯลฯ โดยสวัสดีด้วย นั่น * มหาฎีกาว่า หยาบเพราะปัจจเวกขณ์เสียจนชัด กำลังเพลาเพราะไม่เชี่ยวชาญ (ในการเข้า …

บทนี้กล่าวถึงนิมิตในฌานและการปรากฏขององค์ฌานที่เกี่ยวข้องกับการฝึกฌาน โดยมีการเปรียบเทียบกับแม่โคที่หากินบนภูเขา ซึ่งไม่รู้จักเขตหรือทิศทางขณะที่พยายามหามุมใหม่ในการหากิน หากปัจจเวกขณ์มากเกินไปจะทำให้

…น อาการเช่นนั้นจึงชื่อ อาวัชชนวสี ( ชำนาญในการนึกหน่วง ) พระโยคาวจรเข้าปฐมฌานได้ในสถานที่ ๆ ต้องการ ฯลฯ ความชักช้าแห่งการเข้าหามีไม่ เพราะฉะนั้น อาการ เช่นนั้นจึงชื่อว่าสมาปัชชนวสี ( ชำนาญในการเข้า ) แม้…

บทความนี้พูดถึงคำชี้แจงในวสี ๕ ของพระโยคาวจร ซึ่งได้แก่ อาวัชชนวสี สมาปัชชนวสี และวสีอื่นๆ โดยนำเสนอถึงความสำคัญของการเข้าและออกจากฌาน รวมถึงแนวทางในการพัฒนาตนเองในด้านการทำสมาธิและปฏิบัติธรรม นอกจากน

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 166 ความตั้งอยู่แห่งจิตอันใด ฯลฯ สัมมาสมาธิอันใด อันนั้นชื่อ เจตโส เอโกทิภาวะ" ดังนี้เท่านั้น ก็แลคำพรรณนาความ (แห่งปาฐะทั้ง สองนี้)…

บทนี้อธิบายถึงลักษณะของจิตในฌานที่ไม่มีความตรึกตรองหรือวิตกและอวิจาร ตามปาฐะในวิสุทธิมรรค โดยชี้แจงว่าทุติยฌานมีความสงบและไม่มีการวิเคราะห์ ว่าแม้จะมีการกล่าวถึงวิตกวิจารก็เป็นไปตามภาวะของจิตซึ่งเกินจ

…แห่งเจโตวิมุติสมาบัติที่เป็นอุทกขมสุขมี ๔ ประการแล ดูกรอาวุโส ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ เพราะละสุขด้วย ฯลฯ เข้าถึงฌานที่๔ อยู่ นี้แล อาวุโส ปัจจัย ๔ แห่งเจโตวิมุตติสมาบัติที่ เป็นอทุกขมสุข " ดังนี้ หรือนัยห…

เนื้อหาในบทนี้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับปัจจัยที่ส่งผลต่อเจโตวิมุตติในวิสุทธิมรรค ผ่านการวิเคราะห์คุณสมบัติของเวทนาและการเข้าถึงฌานที่ 4 โดยระบุว่าราคะและโทสะต่างถูกขจัด ซึ่งส่งผลให้เกิดความสุขอทุกขมและเจโ

…าวจรผู้ยืนอยู่อย่างนั้นแล้ว จึงกำหนดจำนิมิตทั้งหลาย โดยรอบ ที่กล่าวมาแล้วว่า " เธอย่อมทำก้อนหินก็ดี ฯลฯ ไม้เถาก็ดี (อันมีอยู่ ) ในที่แห่งนั้นให้เป็นนิมิตร่วม " ดังนี้ (ต่อไป) นี้ เป็นวิธี กำหนดจำในข้อนั้…

ในบทนี้กล่าวถึงแนวทางการยืนเมื่อฝึกสมาธิ โดยให้ยืนในที่ตรงกลาง ไม่ใกล้เกินไปและไม่ไกลเกินไป เพื่อให้เห็นอารมณ์ชัดเจนและป้องกันความกลัวจากการยืนในที่ที่ไม่เหมาะสม นอกจากนี้ยังอธิบายวิธีการกำหนดนิมิตจาก

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 229 (กลับ) ดำเนินสู่วิถีได้ ดังนี้ [อธิบายข้อว่า อานิสสทสฺสาวีฯ เปฯ จิตติ อุปนิพนธติ บัดนี้ บัณฑิตพึงทราบอรรถาธิบายในอรรถกถาปาฐะข้อว่า " พระโยคาวจรนั้นเป

…ักถึงความมีค่าของกรรมฐาน รักษาไว้เหมือนกับการมีแก้วมณีที่มีค่า และทำให้เกิดความมีความสำคัญในอานาปาน ฯลฯ การศึกษายังเน้นถึงคุณค่าของกรรมฐานแต่ละชนิดและความสำคัญของการฝึกฝนอย่างต่อเนื่องเพื่อความสำเร็จ แต่…

…ขารด้วย เพราะฉะนั้น ธรรม ๕ ประการนี้จึงเป็นกรรมวัฏในกาลบัดนี้ (ด้วย) ธรรม ๕ ประการ นี้ ( คือ วิญญาณ ฯลฯ เวทนา )จัดเป็นวิปากวัฏในกาลต่อไป (ด้วย) เพราะด้วยการกล่าวถึง ชาติ ชรา มรณะ ก็เป็นอันชี้ถึงธรรม ๕ มี…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการวิเคราะห์กรรมวัฏและวิปากวัฏตามหลักพระพุทธศาสนา โดยระบุถึงองค์ประกอบต่างๆ อย่างอวิชชา สังขาร ตัณหา และอุปาทานที่ส่งผลต่อวิญญาณและเวทนา อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างธรรมทั้ง 5 และการ

…ัตติมรรค พระองค์ไม่ทรงคืนมา ไม่ทรงหวนมา ไม่ทรงกลับมาสู่กิเลสเหล่านั้น เหตุนั้น พระองค์จึงเป็น สุคโต ฯลฯ กิเลสเหล่าใดทรงละแล้วด้วย อรหัตมรรคพระองค์ไม่ทรงคืนมา ไม่ทรงหวนมา ไม่ทรงกลับมาสู่ กิเลสเหล่านั้น เห…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเสด็จไปของพระองค์โดยไม่กลับมาสู่กิเลสที่ทรงละไว้และการตรัสโดยชอบ โดยอธิบายว่าพระองค์ไม่ทรงหวนกลับมาสู่กิเลสและทำประโยชน์แก่โลกผ่านพระสัมมาปฏิบัติ ทั้งการเป็นสุคโตที่ทรงละและไม่กลั

…ย จริงอยู่ ข้อนี้แม้พระธรรม เสนาบดี ก็ได้กล่าวไว้ว่า " พระนามว่า ภควา นั่น พระมารดามิได้ทรง ขนานให้ ฯลฯ พระนามนั่นเป็นวิโมกขันติกนาม (นามอันเกิดต่อท้าย วิโมกข์ ) ( มีขึ้น ) พร้อมกับความได้พระสัพพัญญุตญาณ…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงประเภทของชื่อที่ใช้ในพุทธศาสนา ได้แก่ อาวัตถิกนาม คือลักษณะของการตั้งชื่อที่เกี่ยวข้องกับสิ่งที่มีอยู่จริง, ลิงคิกนาม ที่แสดงถึงลักษณะหรือความสามารถเฉพาะ และ เนมิตติกนาม ซึ่งมักถูก

…เมื่อพระโยคาวจรนั้น ระลึกถึงพระพุทธคุณว่า " เพรา " เพราะเหตุนี้ๆ พระผู้มีพระภาคเจ้านั้น เป็นพระอรห์ ฯลฯ เพราะเหตุนี้ ๆ พระผู้มี พระภาคเจ้านั้น เป็นพระภควา " ดังนี้อยู่ ในสมัยนั้น จิตของเธอ ย่อมไม่เป็นจิต…

ในเนื้อหานี้มีการกล่าวถึงความหมายและการใช้คำว่า 'พระภควา' และความสำคัญของการระลึกถึงพระพุทธคุณในจิตของผู้ฝึกฝน พระโยคาวจรมีจิตที่ปราศจากราคะ โทสะ และโมหะ โดยมุ่งเน้นที่พระตถาคตเจ้า การตกลงในพระกรรมฐาน

…เมื่อหมู่สัตว์ถูกมลทินคือความตระหนี่กลุ้มรุมอยู่ เรา (มา) มีใจปราศจากความตระหนี่อันเป็นตัวมลทินอยู่ ฯลฯ พอใจใน ๑. อง.ปญฺจก. ๒๒/๔๔ ๒. อง. ปญฺจก. ๒๒/๔๓ พระบาลีเป็นฉันท์ว่า "ทท์ ปิโย โหติ ภชนฺติ นํ พหู" ไม่…

บทความนี้กล่าวถึงการให้ทานอันปราศจากความตระหนี่ซึ่งเป็นมลทินที่ขัดขวางความเจริญในจิตใจของมนุษย์ โดยชี้ให้เห็นถึงคุณค่าของการเสียสละและการเป็นทายกที่มีอายุยืนยาวตามคำสอนของพระพุทธเจ้า เช่น การให้ทานจะท

…ภิกษุ ทั้งหลาย อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ ย่อมระลึกถึงตถาคตว่า แม้เพราะ อย่างนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้านั้น ฯลฯ ในสมัยนั้น จิตของเธอย่อม เป็นจิตดำเนินไปตรงแน่ว เป็นจิตออกไป พ้นไป เลิกไปจากเคธะ (ด้วยวิกขัมภนวิมุต…

อนุสสติ ๖ จะสำเร็จแก่ท่านอริยสาวกทั้งหลาย เพื่อทำให้จิตของท่านหมดจดจากกามคุณและเข้าถึงปรมัตถวิสุทธิ์ พระพุทธเจ้าตรัสถึงอนุสสติ ๖ เฉพาะในธรรมวินัยของพระโสดาบัน เช่น ในมหานามสูตรและเคธสูตร เพื่อแสดงถึงว

…พุทธะ ได้ตรัสรู้ธรรม ข้อนีเป็นอัศจรรย์ เครื่องได้ช่องว่างในที่คับแคบ เพื่อความหมดจดแห่งสัตว์ทั้งหลายฯลฯ เพื่อทำให้แจ้งซึ่งพระนิพพาน ธรรมเครื่องได้ช่องว่างในที่คับแคบนี้คือ อะไร คือ อนุสตติฐาน 5 อนุสสติฐา…

เนื้อหานี้นำเสนอเกี่ยวกับหลักธรรมที่มีความสำคัญในพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ปรมัตถวิสุทธิ ซึ่งเป็นธรรมที่สำคัญสำหรับอริยสาวก และการระลึกถึงพระตถาคตเพื่อความหมดจดของจิต โดยมีการอธิบายอนุสตติฐาน 5 และ

ประโยค๑ - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 55 พัน หมื่น ฯลฯ จัดเป็นเอกวจนะ ถ้ามีศัพท์สังขยาตั้งแต่สองขึ้น ไป อยู่ข้างหนึ่ง จัดเป็นพหุวจนะ เช่น สองร้อย สองพัน ส…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับการใช้บาลีไวยากรณ์ในเรื่องของนามและอัพยยศัพท์ โดยเริ่มจากการจำแนกศัพท์สังขยาออกเป็นเอกวจนะและพหุวจนะ พร้อมวิธีการแจกวิภัตติที่เหมาะสม โดยใช้ตัวอย่างจากจำนวนที่แตกต่างกัน เช่น ส

…ามนาม บอกลักษณะของนามนามนั้นให้รู้ว่าดีหรือชั่วอย่างไร เช่น เขียว (นีล), ดี (สุนฺทร), ใหญ่ (มหนฺต), ฯลฯ แม้ศัพท์สังขยา ที่เป็นคุณนาม ก็สงเคราะห์เข้าในวิเสสนะประเภทนี้เหมือนกัน ดังที่ ได้อธิบายมาในตอนต้นน…

บทความนี้อธิบายถึงวิเสสนสัพพนามในภาษาบาลี ซึ่งมีความสำคัญในการทำให้คำแสดงความแตกต่างระหว่างนามนามต่าง ๆ โดยวิเสสนสัพพนามจะทำหน้าที่ประกอบกับนามเพื่อชี้แจงลักษณะ และให้ผู้เรียนเข้าใจถึงประเภทต่างๆ ของว

…อกความกำหนดแน่นอนและ ให้รู้ว่านามนามนั้นอยู่ในที่ ใกล้หรือไกล เช่น นั้น (ต), นี้ (อิม), อื่น (อญฺญ) ฯลฯ ซึ่ง จะได้อธิบายต่อไป. ๓. วิเสสนะ ที่เป็น กิริยา เรียก กิริยากิตก์ เฉพาะที่แจก วิภัตติได้ และเป็นกิ…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับวิธีการใช้ไวยากรณ์บาลีโดยเน้นที่นามและอัพยยศัพท์ เพื่อแสดงถึงการกำหนดแน่นอนของนาม การสร้างวิเสสนะ และการแจกวิภัตติในประโยค การใช้กิริยาในบทที่มีการเคลื่อนไหว เช่น การเดิน ยืน แ

…ดัง ตัวอย่างต่อไปนี้ :- สา อาวุโส เทวี ปริปทุกคพฺภา อตฺตโน นิวาสนฏฐานภูติ က ๒ ๔ ៨ ය เทวทห์ คนตุกามา ฯลฯ แปลว่า ดูก่อนผู้มีอายุ อันว่าพระนางเทวี ๖ ๕ ๒ พระองค์นั้น มีพระครรภ์แก่ ใคร่เพื่อจะเสด็จไป สู่กรุงเ…

ในหน้าที่ 85 ของบทเรียนนี้ มีการอธิบายการใช้คำในภาษาบาลี โดยเฉพาะการสร้างประโยคผ่านการรวมศัพท์ต่างๆ เข้าด้วยกัน เช่น นิบบาต และการใช้กิริยาวิเสสนะ การแปลและประโยคตัวอย่างเพื่อทำความเข้าใจประวัติศาสตร์

…ิหารติ แปลว่า (ข้าพเจ้าได้ฟังมาแล้วอย่างนี้) สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาค เสด็จประทับอยู่ในเมืองสาวัตถี ฯลฯ ดังนี้ คำว่า เอก เป็นวิเสสนะ (อนิยมวิเสสนสัพพนาม) ของ สมย์ แต่ไม่ได้ มุ่งหมายที่จะนับ สมัย ว่า หนึ่…

เนื้อหาเกี่ยวกับการกำหนดแน่นอนของเอกในบาลีไวยากรณ์ แยกประเภทของเอกออกเป็นสังขยา และอนิยมวิเสสนสัพพนาม โดยสังขยาจะนับจำนวนของนามนาม ส่วนอนิยมวิเสสนใช้ประกอบกับบทนามเพื่อสละสลวยในการกล่าวถึงในพระสูตรต่า