เรื่อง : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 291 / 563

…คลัญญุตา เฉพาะวิการนี้ อันการใช้บุคคล สมควรจะเลือกให้เหมาะไม่เช่นนั้น กิจย่อมไม่สำเร็จ มีอุทาหรณ์ ในเรื่องอัตถุปบัติแห่งเวสสันดรชาดกว่า ครั้งเมื่อสมเด็จพระบรมศาสดาได้ตรัสรู้พระอนุตตร สัมมาสัมโพธิญาณแล้ว ทรง…

เนื้อหาเกี่ยวกับพระคุณสมบัติของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ที่ทรงสามารถแก้ไขอุปสรรคในการบริหารราชการ และความรู้ในการเลือกบุคคลที่เหมาะสมในการทำงาน เพื่อส่งเสริมการปฏิบัติที่ดีในกลุ่มบุคคลต

…มบัติที่โบราณบัณฑิต ได้กราบทูลถวายแด่พระมหากษัตริย์เจ้า ขึ้นถวายวิสัชนามีที่มาในหังสชาดก วีสตินิบาต เรื่องย่อ ในหังสชาดกว่า พระยาหงส์โพธิสัตว์ มีนามว่า ธตรฐได้ยกสมบัติของพระมหากษัตริย์เจ้าขึ้นตั้ง เป็นปุจฉา…

บทความนี้นำเสนออุบายการปกครองของพระมหากษัตริย์ผ่านเนื้อเรื่องในหังสชาดก โดยมีการถามตอบระหว่างพระยาหงส์โพธิสัตว์และพระเจ้ากรุงพาราณสีเกี่ยวกับการปกครองรัฐและความส…

เรื่องน้ำไว้ ทำให้เห็นแนวพระราชดำริในเรื่องน้ำได้ชัดแจนว่าน้ำมีความสำคัญต่อความอยู่รอยของ มนุษย์ของชาติบ้า…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชดำริที่เกี่ยวข้องกับน้ำ และความสำคัญของน้ำต่อชีวิตของมนุษย์และชาติบ้านเมือง โดยเน้นถึงปัญหาความไม่สมดุลระหว่างปริมาณน้ำและการใช้น้ำ มาจากการเพิ่มจำนวนประชากรและการทำลายพื้นที่รั

…เนื่องมาจาก พระราชดำริ พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่เกี่ยวข้อง เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทกราบบังคมทูล รายงาน เรื่องผลการกระทบจากการที่พายุไต้ฝุ่นอีร่าและโลลาพัดผ่านประเทศไทย ทำให้เกิดอุทกภัยใน หลายจังหวัด ก่อให้เกิด…

เมื่อวันที่ ๗ พฤศจิกายน ๒๕๓๓, สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้าและสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ ได้ประชุมกับผู้ที่เกี่ยวข้องเพื่อรายงานผลกระทบจากพายุไต้ฝุ่นอีร่าและโลลา ซึ่งทำให้เกิดอุทกภัยในหลายจังหวัด และได

…หมดนั้นก็ได้มีความสวัสดี พระราชาแห่งกรุงพาราณสีก็ได้กลับทรงตั้งอยู่ในธรรมของผู้ปกครองประชาชน และ ตามเรื่องในชาดกนี้ แม้จะเล่าถึงเหตุการณ์ที่บังเกิดเหมือนเป็นอภินิหาร คือผลที่บังเกิด ขึ้นด้วยอำนาจของสัจจกิริ…

ในเรื่องนี้บอกเล่าถึงสุวรรณสามที่ถูกพิษศรอาบยาพิษจนสลบไสล ด้วยความปรานีของพระราชาแห่งกรุงพาราณสี ที่ทรงมีน้ำ…

…่อยอย่างไร งูจึงจะไม่มีอันตราย และตนเองก็ ปลอดภัย ครั้นปล่อยงูเสียเสียแล้ว ก็เกิดอุเบกขาในการจับ คือเรื่องการจับงูผ่านพ้นไปแล้ววางใจ ผลทางวิปัสสนา ก็ฉันนั้น เมื่อได้อุเบกขาในวิปัสสนาปัญญาแล้วก็จะได้อุเบกขาท…

อุเบกขาในปัญญาเป็นการพิจารณาและค้นคว้าที่มีความมัธยัสถ์กลางๆ เมื่อค้นพบสิ่งต่างๆ จึงไม่ต้องยึดมั่นอีกต่อไป ในบริบทของวิปัสสนา ผู้ที่ดำเนินการวิปัสสนารู้ได้ถึงไตรลักษณ์ จึงสามารถวางใจได้อย่างอุเบกขา นอ

…ษตรกรจะกู้เงินสหกรณ์ คือ เกษตรกรจะกู้เงิน ที่ลงทุนได้ในยามจำเป็นจริง ๆ ไม่ใช่กู้ไปใช้อย่างฟุ่มเฟือย เรื่องความประหยัดทรงปฏิบัติเป็นเยี่ยงอย่างมาโดยสม่ำเสมอ คือ ไม่โปรดให้มีการใช้ เครื่องมืออุปกรณ์ที่ต้องใช้…

การพัฒนาแหล่งน้ำภายใต้พระราชดำริมีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยเหลือราษฎร ให้มีน้ำเพียงพอสำหรับการเกษตร ส่งผลให้ช่วยเหลือประชาชนได้อย่างมีระบบ ควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ พระราชดำรินี้จะก่อให้เกิดค

…บัณฑิต ปุณณกยักษ์ก็ได้ วิธูรบัณฑิตไปนาคพิภพ พระนางวิมลาเทวีก็ได้ ทรงสดับธรรมอันไพเราะของวิธุรบัณฑิต เรื่องนี้จึง แสดงถึงการรักษาสัจจะของวิธุรบัณฑิตที่ให้ประโยชน์และเป็นธรรมยิ่ง อนึ่ง ท่านอุปมาสัจจะว่า เหมือ…

บทความนี้กล่าวถึงการรักษาสัจจะและการอธิษฐานในพระพุทธศาสนา โดยยกตัวอย่างวิธีการรักษาสัจจะว่าด้วยการเป็นทาสของพระราชาที่จักต้องกล่าวความจริง เมื่อมีการเล่นพนัน จึงได้แสดงถึงการรักษาสัจจะของวิธุรบัณฑิตที

…งบำเพ็ญบารมีข้อนี้มาในชาติต่าง ๆ เป็นอันมาก ในทศชาติได้ยกเนมิราชชาดกเป็นตัวอย่าง แห่งอธิษฐานบารมี มีเรื่องย่อในเนมิกราชชาดกนั้นว่า กษัตริย์พระองค์หนึ่งทรงพระนามว่า เนมิ ราช ครองเมืองมิถิลา ในแคว้นวิเทหะ เป็…

เนื้อหาเกี่ยวกับแนวทางในการทำดีและการตั้งใจมุ่งมั่นในอธิษฐานตามหลักธรรมที่พระเจ้าเนมิราชเคยปฏิบัติ เรื่องของการตั้งใจเพื่อผลแห่งความดี และการมองเห็นความจริงผ่านประสบการณ์ของพระองค์ เมื่อทรงพิจารณาว่าการทำท…

…ป็นบารมีข้อที่ ๕ ที่พระโพธิสัตว์ได้บำเพ็ญมาเป็นอันมาก ในทศแสดงมหา ชนกชาดกในทางเยี่ยมด้วยความเพียร มีเรื่องอยู่ว่า พระมหาชนก พระโอรสแห่งพระเจ้ากรุงมิถิ ลา ต้องพลัดถิ่นไปประทับในต่างประเทศตั้งแต่ทรงอยู่ในพระค…

บทความนี้กล่าวถึงการตั้งความเพียรในพุทธศาสนา โดยเฉพาะจากคำสอนของสมเด็จพระญาณสังวร ซึ่งรวมถึงการระวังบาป การละบาป การทำบุญ และการรักษาบุญ นอกจากนี้ยังนำเสนอพระมหาชนกเป็นตัวอย่างของความเพียรพยายาม ที่ไม

…ล รู้จักผ่อนปรนดำเนินการให้เป็น คุณแก่บ้านเมือง ก็ย่อมจะแผ่อานุภาพให้ไพศาลออกไปได้ ข้อนี้จึงสาธกด้วยเรื่องในจักรวัติสูตร ในทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค พระราชามหากษัตริย์แลพระเชฏฐโอรสของพระเจ้าทัฬหเมนีจักรพรรดิ ราช ท…

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้เผยแพร่แนวทางการปกครองที่ถูกต้องและเป็นธรรมด้วยอุบายโกศล ทั้งยังสอนให้กษัตริย์ และประชาชนปฏิบัติตนตามหลักธรรมเพื่อให้เกิดความเจริญรุ่งเรืองและความสุข เป็นการเน้นถึงความสำคัญขอ

…น ย่อมได้ความสรรเสริญว่า ทฬหสมาทาโน อวฏฐิตสมาทาโน เป็นผู้มีสมาทานอันมั่น เป็นผู้มีสมาทานอันตั้งลง ในเรื่องนั้นเล่าถึง ท้าวสักรินทรเทวราช ทรง สัมผัสปัณฑุกัมพลศิลาอาสน์ร้อนแล้วทรงเล็งทิพยเนตรเห็นเหตุแล้ว ดาวด…

บทความนี้เน้นความสำคัญของคุณสมบัติธิติในการเผชิญกับอันตราย โดยยกตัวอย่างเรื่องราวของท้าวสักรินทรเทวราชและพระเจ้าตักศิลา ที่แสดงถึงความสำเร็จจากความมั่นคงและความไม่หวั่นไหว ซึ่งเป…

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) อีกเรื่องหนึ่ง ๓๓๓ พระองค์ให้สงฆ์ทำปัตตนิกกุชชนกรรม คือคว่ำบาตรแก่เจ้าวัฑฒลิจฉวีผู้ อันภิกษุเมตติยะแลภุมมชะเล…

บทความนี้สำรวจเรื่องราวของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ และบทเรียนจากความขัดแย้งกับพระเทวทัตต์ ผ่านการวิเคราะห์และแนวทางการจัดก…

…รมใดด้วยกาย ด้วยวาจา พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ไม่รับรู้เห็นด้วยกรรมนั้น พระเทวทัตต์ต้องรับรู้เห็นเอง เรื่องนี้ นอกจากแสดงแผนนิคคหะอย่างเฉียบขาด รุนแรงสำหรับคนแข็งกระด้างยังแสดงเยี่ยงอย่างของ การณวสิกชนว่า เม…

เนื้อหาฉบับนี้กล่าวถึงการทำปกาศนียกรรมในกรุงราชคฤห์เกี่ยวกับพระสารีบุตร โดยมีเรื่องราวเกี่ยวกับพระเทวทัตต์ที่อาจเกิดปัญหาในอนาคต พระพุทธเจ้ายังทรงเห็นถึงการเตรียมการเพื่อมิให้เกิดสงคร…

…พื่อนำไป ข้างไหน ๆ ท่านทั้งหลาย จักนำท่านพุทธะผู้นั้น ผู้มีโคจรเป็นอนันต์ ผู้หารอยมิได้ ด้วยรอยอะไร เรื่องนี้ชะรอยจะแต่งเปรียบใครในครั้งนั้น เช่นมาคัณฑิยโคตร ผู้ปรารถนาจะได้สมเด็จพระธรรม สวามิสรมาเกี่ยวดองท…

เนื้อหาเกี่ยวกับหลักธรรมของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ที่เน้นความสำคัญของการมีอาการคงที่ในการพัฒนาอริยะธรรม และการหลุดพ้นจากกิเลส เมื่อพระพุทธเจ้าแสดงอาการยืนหยัดต่อมารและการไม่แสดงวิการ เป็นธรรมที่สูงส่งส

…มพระราชประสงค์ กบิลพัสดุ์ให้พระพุทธบิดาได้ทรงทัศนาการ การใช้คนไม่เหมาะเป็นเหตุไม่สำเร็จแห่งกิจฉะนี้ เรื่องสาธก ครั้งอโศกรัชกาล ภิกษุ พระเจ้าอโศกยังไม่แจ้งเหตุ ลางคราวหาเป็นแต่เพียงไม่ได้ผลอันดีเท่านั้นไม่ ใ…

บทความนี้สำรวจประวัติและเหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ และการดำเนินการที่นำไปสู่การเพาะบ่มพระสงฆ์ในศาสนาพุทธ โดยมีการพิจารณาความสำคัญของการเลือกบุคคลที่เหมาะสมในกิจกรรมต่าง ๆ เช่

…ย หิ โฆสิตาราเม ปญฺจสตปริวารา เทว ภิกขู วิหรี่สุ: วินยธโร จ ธมฺมกถิโก จ. ฯเปฯ (ธมฺมปทฏฐกถา ภาคที่ ๑ เรื่องที่ ๕) ตั้งแต่ ปเร จ ถึง กูเลส เป็นท่อนต้น กล่าวเรื่องนั้นโดยย่อ, ตั้งแต่ โกสมพิย์ หิ ไปจนจบเรื่อง เ…

บทความนี้พูดถึงวิตถารโชตกนิบาตซึ่งเป็นแนวทางในบาลีไวยากรณ์ ที่ประกอบด้วยสองท่อน โดยท่อนแรกนำเสนอสรุป และท่อนหลังนั้นอธิบายให้กว้างขวางยิ่งขึ้น เพื่อให้เห็นภาพที่ชัดเจน พร้อมตัวอย่างการใช้งานในบทเรียนจ

…วามที่เป็นเหตุ, อุทาหรณ์เป็นตัวอย่างดังนี้ ภิชฺชติ ปูติสนเทโห, มรณนต์ หิ ชีวิต. (ธมฺมปทฏฺฐกถา ภาค ๕ เรื่องที่ ๑๒๐)

เนื้อหานี้พูดถึงการวิเคราะห์ประโยคในบาลี โดยเฉพาะการใช้ นิบาต ในการชี้แจงเหตุผลในข้อความที่มีความซับซ้อน ประกอบด้วยการอ้างอิงถึงหลักคำสอนในพระไตรปิฎกเพื่อยกตัวอย่างการอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างเหตุและผ

…ฺปสนฺเนน อุทเกน โธวียมานาน วินสฺสนฺติ----เอวเมว อเวเรน---- เวรานิ รูปสมสมนฺติ (ธมฺมปทฏฐกถา ภาคที่ ๑ เรื่องที่ ๔) ทัฬหกรณโชตกนิบาต ๓. ความท่อนต้น ควรอ้างเอาคำอื่นมาเป็นเครื่องสาธกหรือ รับรองให้มั่นขึ้น เรียก…

เนื้อหาเกี่ยวกับโครงสร้างและการใช้ภาษาบาลีในวากยสัมพันธ์ โดยการอ้างคำเพื่อเป็นเครื่องสาธกหรือการรองรับในอรรถต่างๆ พร้อมตัวอย่างคำเพื่อความชัดเจนในการศึกษา และการนำเสนอในบริบทต่างๆ เช่น พุทธภาษิตและอุท

…ินัยและพระ อภิธรรมก็ใช้บอกชื่ออย่างสังเขป ในที่นี้จะดำเนินตามอย่างนั้นบ้าง (๑๖๘) จะเก็บเอาข้อความบางเรื่องมาตั้งและแสดงสัมพันธ์เป็น ภาษาไทยบ้าง เป็นภาษามคธบ้าง ไปตามลำดับ ดังนี้: (๑๖๕) ตสฺมึ สมเย เอโก ปิณฑจ…

บทนี้กล่าวถึงนิบาตในภาษาบาลี เช่น อาลปน, กาลสตฺตมี และกิริยาวิเสสน พร้อมทั้งวิธีการศึกษาว่า บทไหนสอดคล้องกับบทไหน โดยใช้ทั้งภาษาไทยและภาษามคธ เพื่อความเข้าใจในเนื้อหาของบาลี พร้อมยกตัวอย่างจากคัมภีร์ต