เวลา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 164 / 289

ประโยค๑ - อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒ - หน้าที่ 22 ๓๒๘. อาจริโย, เวลาย สมฺปตฺตาย, อตฺตโน สิสฺสานํ โอวาท ทตฺวา, คพฺภ์ ปวิสติ ๓๒๘. ราชา ทิวเส ทิวเส อนุเตปุรา นกขมิตวา, อมจ…

บทนี้กล่าวถึงการอธิบายเกี่ยวกับศาสนาและธรรมะในช่วงต่างๆ ของชีวิตและอาชีพ เช่น การเกษตร การทำงานของชาวนา พราน และการประชุมทางศาสนา โดยยกตัวอย่างเหตุการณ์ในแต่ละด้านที่มีความไม่เที่ยงของสังขาร เปิดโอกาส

- หน้าที่ 46 แล้ว ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - เวลาที่รูปารมณ์มาสู่คลองจักษุ เมื่อภวังคจิตเกิดดับไปสองขณะ มโนธาตุอันเป็นกิริยาให้สำเร็จอาวัชชนกิจ (กิจค…

บทความนี้กล่าวถึงปรัชญาในวิสุทธิมรรคที่เกี่ยวข้องกับจิตและการควบคุมอารมณ์ โดยเฉพาะในเรื่องของการเกิดและดับของรูปารมณ์ผ่านกระบวนการของจักษุและมโนธาตุ พร้อมยกตัวอย่างการควบคุมการไม่สำรวมในจิต ตัวอย่างกา

… มูลที่เกิดข้าวปายาสนั้น หมายถึงการเปล่งวาจาของท่านเอง บอกพระมหาโมคคัลลานะว่า เมื่อครั้งเป็นคฤหัสถ์ เวลาท่านอาพาธอย่างนี้ โยมหญิงเคยหุงข้าวปายาส ด้วยน้ำนมไม่ปนน้ำ ปรุงด้วยเนยใสน้ำผึ้งและน้ำตาลกรวด ให้รับป…

…ีวิญญัติ โดยพระสารีบุตรอธิบายถึงประโยชน์และความสำคัญของการไม่รับประทานสิ่งที่ไม่เหมาะสม ดำเนินมาเป็นเวลา ๔๕ ปี ที่ไม่มีอาพาธอีกต่อไป นอกจากนี้ยังมีการเตือนว่าสิ่งนี้อาจกระทบต่อมุมมองของผู้อื่นในอนาคตอีกด้…

…ารณา ทุกคำกลืน เมื่อไม่อาจอย่างนั้น จึงพิจารณาในกาลก่อนฉัน ภาย หลังฉัน ในยามต้น ยามกลาง ยามสุดท้าย (เวลาใดเวลาหนึ่ง) ถ้าเมื่อภิกษุนั้นไม่พิจารณาเสียเลยจนอรุณขึ้น เธอย่อมตั้งอยู่ในฐาน อิณบริโภค แม้เสนาสนะเ…

ในบทนี้กล่าวถึงการพิจารณาของภิกษุในการบริโภคอาหาร โดยเน้นถึงความสำคัญของสติในการบริโภค ทั้งในขณะที่รับและบริโภค รวมถึงการพิจารณาในบริบทต่างๆ และ 4 ประการของสุทธิที่ส่งผลต่อคุณภาพการดำเนินชีวิตของภิกษุ

…ที่ 166 ให้แม่นยำเสียแต่ในกลางวัน ด้วยเมื่อกำหนดเสียอย่างนั้น มันจะได้ ไม่เป็นสิ่งชวนกลัวสำหรับเธอในเวลากลางคืน" (๕) อมนุษย์ทั้งหลาย แม้นมันจะเที่ยวส่งเสียงร้องไปก็อย่าประหารมันด้วยวัตถุอะไร ๆ (๖) อัน โสส…

…ต่อจิตใจ ในงานวิจัยล่าสุดได้พูดถึงการเพิ่มวิตามินในข้าวด้วยการใช้ถั่ว ซึ่งเป็นเรื่องที่คนไทยทำมาเป็นเวลานาน โดยการปฏิบัติเหล่านี้นั้นจึงเป็นไปเพื่อความสงบและเป็นสุข—ทั้งในด้านกายภาพและจิตใจ สิ่งที่สำคัญที…

…คคหิต ก็มี เรียกว่า อนุสาร ก็มี, นิคคหิต แปลว่า กดสระ คือ กดเสียงหรือกดกรณ์ คือ กด อวัยวะที่ทำเสียง เวลาที่จะว่า ไม่ต้องอ้าปากเกินกว่าปกติ เหมือน ว่าทีมสระ ส่วนคำว่า อนุสาร แปลว่า ไปตาม คือพยัญชนะ คือ นี้…

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ หัวข้อหลักคือการอธิบายพยัญชนะและการจัดวรรค โดยเริ่มจากพยัญชนะแต่ละตัวในวรรคต่าง ๆ รวมถึงการจัดกลุ่มของพยัญชนะที่มีฐานกรณ์แตกต่างกัน เช่น นิคคหิตและอนุสาร ซึ่งอธิบายวิธีการ

…หน้าก็คือ อะ อะ จึงเป็นสระหน้า, สระหน้า ของ อินฺทริยานิ อันเป็นศัพท์หน้าก็คิด อิ อิ จึงเป็นสระหลัง, เวลาจะ ต่อเข้ากัน ลบ อะ ที่ สะ แห่ง ยสฺส เสียแล้ว เอาไปต่อกับสระหลัง จึงเป็น ยสฺสินฺทฺริยานิ ดังนี้เป็นต…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับสระสนธิในบาลี โดยมีการสนธิกิริโยปรกณ์หลากหลายชนิด เช่น โลโป อาเทโส อาคโม และวิการ โดยเน้นไปที่หลักการและข้อกำหนดในการลบสระหน้าและหลัง ทั้งนี้เพื่อให้ผู้เรียนสามารถเข้าใจและประย

… ว่า "อาวุโส อันทางของบุคคลผู้ไปถึงแล้วนั่นเป็น อย่างหนึ่ง” (ที่ท่านกล่าวเช่นนี้ก็เพราะ) ทราบกันว่า เวลานั้นพระอภัย เถระ เป็นพระโสดาบัน ครั้งนั้น พระจุฬาภัยให้กรรมฐานแก่พระเถระแล้ว ก็ (กลับ) มาปริวัตรธรรม…

ในบทนี้พูดถึงการสนทนาระหว่างพระอภัยเถระกับพระจุฬาภัยเกี่ยวกับกรรมฐาน พระจุฬาภัยได้ให้กรรมฐานแก่พระอภัยเถระซึ่งเป็นพระโสดาบัน ในขณะเดียวกันได้สื่อสารถึงความสำคัญของการบรรลุมรรคผลในการปฏิบัติและให้เกียร

…เป็นต้นนั้นอันใด พึงทำสัมมาวัตร นั้นทุกข้อเถิด อันศิษย์ผู้ยังครูให้พอใจอยู่ด้วยวัตรสมบัติอย่างนี้ ในเวลาเย็น ท่านปล่อยให้ ( กลับ ) ไป จึงกราบ (ลา) ไป เมื่อใดท่านถามว่า เธอมาเพื่ออะไร จึงเรียนเหตุแห่งการมา…

วิสุทธิมรรคแสดงถึงแนวทางการปฏิบัติสัมมาวัตรสำหรับศิษย์ในการเคารพและทำให้ครูพึงพอใจ โดยให้ความสำคัญแก่การทำบูชาที่ถูกต้องและเหมาะสม เพื่อเพิ่มความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างครูและศิษย์ ศิษย์ควรทำตามวัตรและระเ

…มรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 40 ก็ดี จึงเปิดเผยอาพาธนั้น ( ให้อาจารย์ทราบ ) ตามที่มันเป็น เรียนบอก เวลาที่ ( กายใจ ) สบายสำหรับตน แล้วไปหา ( ท่าน ) ในเวลานั้น เพราะว่าในเวลาที่ไม่สบาย แม้ท่านบอกกรรมฐานให…

เนื้อหาเกี่ยวกับความเข้าใจในกรรมฐานและจริยาที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล ความสำคัญของการเข้าไปหากัลยาณมิตรเมื่อกายใจมีความพร้อม ในบทนี้จะพูดถึงจริยา ๖ และการแบ่งกลุ่มของจริยา ๑๔ ดังที่ได้กล่าวไว้ การที่ราคะ

…กล่าวมาแล้ว ลงในท่อนผ้าเก่าหรือแผ่นหนัง หรือเสื่อลำแพนที่ตรึงไว้นั้น (วง) กสิณชนิดเคลื่อนที่ได้นั้น เวลาจะบริกรรม จึงวางราบลงที่พื้นแล้ว จึง ( เพ่ง ) ดู [วิธีแต่งวงกสิณชนิดตั้งอยู่กับที่ (วง) กสิณชนิดตั้ง…

บทนี้เกี่ยวกับการแต่งวงกสิณชนิดเคลื่อนที่และตั้งอยู่กับที่ โดยเสนอวิธีการเตรียมดินและวัสดุในการสร้างวงกสิณที่มีลักษณะกลม ในวงกสิณชนิดเคลื่อนที่จะใช้ท่อนผ้าเก่าหรือแผ่นหนัง ตรึงด้วยไม้ และนำดินที่บดละเ

…ได้ ภิกษุรูปหนึ่งเห็นโทษในเพราะปรารภความ เพียรเกินไป เลยคิดเสียว่า " เราจะมีความต้องการด้วยอัปปนาใน เวลานี้ทำไม " ดังนี้แล้วลดความเพียรเสีย จิตของเธอก็ตกไปใน

บทความนี้เล่าถึงการเปรียบเทียบความฉลาดและความเพียรในรูปแบบของบุรุษที่ดึงใยแมลงมุมและต้นหนที่ควบคุมเรือ การไม่ให้เกินไปหรือขาดความกล้าเป็นสิ่งสำคัญในการประสบความสำเร็จ อุปมาในเรื่องการทำให้ถึงอัปปนาก็ป

…ขนาดทำกายให้ลอยขึ้น แล้วให้โลดไปในอากาศได้ จริงอย่างนั้น พระมหาติสสเถระผู้อยู่ ณ ปุณณวัลลิกวิหาร ใน เวลาเย็นวันเพ็ญไปสู่ลานพระเจดีย์ (ยังไม่ทันถึง) เห็นแสงพระจันทร์ แล้วหันหน้าต่อพระมหาเจดีย์ รำพึงว่า " ใ…

ในบทนี้ว่าด้วยธรรมชาติของปีติสุขที่มีรสชาติแห่งการอิ่มเอิบ ทั้งนี้ปีติสามารถแบ่งออกเป็น 5 ประเภท ได้แก่ ขุททกาปีติ, ขณิกาปีติ, โอกกนฺติกาปีติ, อุพฺเพงคาปีติ และปีติโลดโผน แก่แต่ละประเภทมีอาการที่แตกต่

…วามเพียร ไม่ตึงนักและไม่หย่อนนัก อัน มา ( ในบาลี ) อย่างนี้ว่า " ภิกษุทำในใจถึงอุเบกขานิมิตอยู่ตลอด เวลาตามกาลอันสมควร " ดังนี้เป็นต้น อุเบกขานี้ชื่อว่า วิริยุเบกขา อุเบกขาใด คือวิปัสสนาปัญญาพิจารณาบาปธรร…

บทความนี้ให้ความรู้เกี่ยวกับอุเบกขาในวิสุทธิมรรค โดยอธิบายประเภทอุเบกขา 10 อย่าง เช่น ฉฟังคุเบกขา, พรหมวิหารุเบกขา, และโพชฌงคุเบกขา พร้อมทั้งพิจารณาความสำคัญของอุเบกขาในมุมมองของพระธรรมวินัยและผลกระทบ

…่พักกลางวันก็ตาม แล้ว ( ย้อน ) พิจารณาถึงทางไปทางมา (ตั้งแต่ต้น ) จนถึงที่ๆ ตนนั่งคู้บัลลังก์ (อยู่ เวลานี้ ) อย่างนี้ว่า " เราออกจากวิหารโดยประตูชื่อนี้ เดินไปทางที่ ตรงไปทิศโน้น แล้วถือเอา (เลี้ยว) ซ้าย…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการพิจารณาทางไปมาซึ่งมีประโยชน์ต่อการทำกรรมฐานโดยเฉพาะเมื่อเผชิญกับนิมิตที่เสื่อมไป ภิกษุจะต้องย้อนนึกถึงเส้นทางที่เดินทางมาและสังเกตบรรยากาศรอบข้าง เพื่อสร้างนิมิตใหม่ให้กลับคืนมา

…ว ) เนมิตติกนาม (ชื่อที่มาตามคุณอันเป็นนิมิต ) อธิจจสมุบันนาม (ชื่อที่ตั้งขึ้นลอยๆ) * อวตฺถา แปลว่า เวลา สมัย ก็ได้ ในที่นี้แปลว่ารุ่น เพื่อให้สอดคล้องกับคำแก้ ของท่านต่อไปนี้

บทนี้อธิบายความหมายของชื่อ 'พุทโธ' ซึ่งหมายถึงผู้ที่ตรัสรู้สัจจะและนำสัตว์ให้รู้ ส่วนคำว่า 'ภควา' เป็นคำเรียกพระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้มีพระคุณสูงสุด เป็นครูผู้สั่งสอนจากอุดมการณ์ต่างๆ คำว่า 'ภควา' มีการย

…นต์ จนถึง อู การันต์ก็นัยนี้ บาลีภาษานิยมว่า สระ ต้อง อยู่หลังพยัญชนะ ทำให้พยัญชนะต้องออกเสียงไปตาม เวลาเขียนเป็น อักษรไทยทุกวันนี้ สระอะเมื่อลงท้ายพยัญชนะ ไม่ต้องเขียนไว้ เป็น อันเข้าใจกันได้ว่ามีเสียง อ…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับกรรมวิธีการใช้บาลีไวยากรณ์ในนามและอัพยยศัพท์ โดยเฉพาะการใช้วิภัตตินามและวิภัตติอาขยายที่มีความหมายแตกต่างกัน การอธิบายลักษณะของการันต์ในภาษาบาลี รวมถึงการแบ่งประเภทการันต์ตามกา

…อื่น ๆ ก็พึงสังเกตตามลิงค์โดยวิธีนี้ ก็จะรู้ได้ว่าการันต์นั้นเป็นการันต์ของลิงค์อะไรแน่ ส่วนวิภัตติ เวลาแจกแล้วในลิงค์เดียวกันพ้องกันบ้าง เช่นจุตตถี ฉัฏฐีวิภัตติ ข้อนี้สังเกตอายตนิบาตประจำวิภัตตินั้น ๆ ว่…

ในบทนี้จะอธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ซึ่งมีความสำคัญต่อการศึกษา โดยเฉพาะในเรื่องนามและอัพยยศัพท์ หากมีสัพพนามจะช่วยให้นักเรียนทราบได้ง่ายขึ้นว่าคำนั้นอยู่ในประเภทใด การใช้ลิงค์เพื่อระบุประเภทของคำในบาล

…แห่งภิกษุทั้งหลาย ซึ่งตรงกับภาษาของเราว่า ภิกษุร้อยรูป ภิกษุพันรูป. สังขยาที่ท่านจัดเป็นสัพพนามนั้น เวลาใช้ ให้ใช้อย่างวิเสสน สัพพนาม. สังขยาตั้งแต่ เอก จนถึง นว แต่ละศัพท์เรียกว่าจำนวนหน่วย เหมือนอย่างจะ…

ข้อความนี้อธิบายเกี่ยวกับการใช้และลักษณะของสัปพนามและนามในบาลี โดยเฉพาะเมื่อจำแนกประเภทจากสังขยาที่ถูกจัดเป็นสัพพนามหรือคุณนาม รวมถึงตัวอย่างการใช้งานและการเรียงลำดับโดยใช้ฉัฏฐีวิภัตติพหุวจนะ เพื่อให้

…ิเสสนะ ตัวประธานของวิเสสนนั้น ได้แก่ศัพท์ที่เป็น นามนาม และ ปุริสสัพพนาม ซึ่งได้กล่าวมาแล้วในตอนต้น เวลาแปลต้องออกชื่อ อายตนิบาตของวิภัตตินั้น ๆ ด้วย ส่วนตัววิเสสนะ เวลาแปลไม่ต้อง ออกชื่ออายตนิบาตของวิภัต…

ในหน้าที่ 85 ของบทเรียนนี้ มีการอธิบายการใช้คำในภาษาบาลี โดยเฉพาะการสร้างประโยคผ่านการรวมศัพท์ต่างๆ เข้าด้วยกัน เช่น นิบบาต และการใช้กิริยาวิเสสนะ การแปลและประโยคตัวอย่างเพื่อทำความเข้าใจประวัติศาสตร์