เหตุ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 165 / 298

…ิดขึ้นได้ การเจริญ อัปปนาสมาธิแห่งภิกษุเหล่านั้น ชื่อว่ามีอภิญญาเป็นอานิสงส์ เพราะ สมาธินั้น ในเมื่อเหตุ (ที่จะให้ได้อภิญญา) มีพร้อมอยู่ เป็นปทัฏฐาน แห่งอภิญญาได้ เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสไว…

…ื่อมลง การบรรลุอภิญญาผู้ที่ถือปฏิบัติอย่างจริงจังจะสามารถเข้าใจและประจักษ์ในธรรมที่ลึกซึ้งได้เมื่อมีเหตุการณ์ที่พร้อม

…สำราญในทิฏฐธรรมนี่สัก ๒ วันเถิด การเจริญอัปปนาสมาธิแห่งพระอริยะเหล่านั้น ชื่อว่ามีนิโรธเป็นอานิสงส์ เหตุนั้น พระสารีบุตรจึงกล่าวไว้ว่า "ความรู้ในการเจริญความเป็นวสี (คล่องแคล่วในการเข้านิโรธสมาบัติ) ด้วยญ…

ในบทนี้พูดถึงการเจริญอุปจารสมาธิและอานิสงส์ของนิโรธสมาบัติในเหล่าพระอริยะ โดยเฉพาะการเข้าถึงนิโรธนิพพานที่มีผลต่อจิตใจและการดำรงอยู่ในสุขชั้นสูงในภพชีวิต โดยพระสารีบุตรได้เสนอความรู้เกี่ยวกับการเป็นวส

…เปี่ยมแห่งภาวนา จิตประกอบด้วยองค์ ๘ แม้โดยนัยนี้ ก็เป็นจิตควรแก่การนำมุ่งไป คือเป็นบาท เป็นปทัฏฐาน (เหตุใกล้) เพื่อทำให้แจ้งด้วยความรู้ยิ่ง ซึ่งอภิญญาสัจฉิกรณียธรรมทั้งหลาย แล [วินิจฉัยศัพท์ อิทธิ - ฤทธิ์…

การศึกษาความหมายของอิทธิในบริบทของจิตอ่อนและการตั้งอยู่ นำเสนอว่าจิตที่เต็มเปี่ยมด้วยการฝึกฝนสามารถนำไปสู่ความเป็นอิทธิ โดยการทำให้เกิดความไม่หวั่นไหวและความประณีตในภาวนา ทั้งนี้ได้มีการอ้างถึงบาลีสูต

…เป็นชื่อแห่งอุปายสัมปทา (ความถึงพร้อมแห่งอุบาย) จริงอยู่ อุปายสัมปทา ย่อมสำเร็จ (คือให้ผล) เพราะเป็นเหตุเกิดผล ที่ประสงค์ ดังบาลีว่า "จิตตะคฤหบดีนี้แล เป็นผู้มีศีล มีธรรมอันงาม ถ้าปรารถนาว่า "ในอนาคตกาล ข…

ในบทความนี้จะกล่าวถึงคำว่า 'ฤทธิ์' ซึ่งหมายถึงความสำเร็จและการบรรลุผลในธรรมะ ตามที่ปรากฏในวิสุทธิมรรค ภาค ๒ โดยการอธิบายแสดงให้เห็นว่า ฤทธิ์นั้นสัมพันธ์กับอุปายสัมปทา ซึ่งเป็นการถึงพร้อมแห่งอุบายที่ก่

…ก็กล่าวโดยเล็งเอาญาณในอภิญญา (ไม่ใช่ ญาณที่สัมปยุตด้วยบริกรรมจิต หรือญาณที่เป็นกามาวจรอื่น ๆ) เพราะ เหตุนั้น บัณฑิตพึงเห็นความในคำว่า "อธิษฐานด้วยญาณ" นั้น ดังนี้ ว่า (พระโยคี) นึกให้เป็นคนมาก ครั้นแล้วใน…

บทความนี้กล่าวถึงกระบวนการอธิษฐานจิตโดยการนึกถึงจำนวนคนที่มากซึ่งในพระโยคีกำหนดให้มีจิตสัมปยุตด้วยรูปาวจรจตุตถฌานแบบเฉพาะ อธิบายถึงการเกิดขึ้นของจิตในสมาบัติและการอธิษฐานด้วยญาณในอภิญญา โดยแสดงความสำค

…วยภิกษุสงฆ์ ครั้นสุด (การหลั่ง) ทักษิโณทก จะถวายยาคู ก็ทรงปิด บาตรไว้ด้วยพระหัตถ์ หมอชีวกทูลถามว่า "เหตุอะไร พระพุทธ เจ้าข้า " ตรัสบอกว่า "ในวิหารยังมีภิกษุ (เหลือ) อยู่รูปหนึ่ง " ท่าน (หมอ) จึงส่งบุรุษ (…

เนื้อหานี้อธิบายถึงโทสะและโมหะที่เรียกว่า 'ธุลี' และการละธุลีเหล่านี้เพื่อให้เป็นบัณฑิตในศาสนา เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงออกจากวิหารไป พระจุลปันถกได้รับนวโลกุตรธรรมที่มีคุณสมบัติในการบรรลุธรรมสูงสุดด้

…ะอรรถว่าได้ยิน และเพราะ อรรถว่ามิใช่ชีวะ (เป็นแต่ธาตุ) อนึ่ง ชื่อว่า โสตธาตุ เพราะเป็น เหมือนธาตุหู เหตุที่กิจแห่งธาตุหูดังนี้บ้าง (ความหมายแห่งบาลีที่ว่า ทิพพาย โสตธาตุยา นั้นก็คือ) เพื่อโสตธาตุอันเป็นทิ…

บทความนี้อธิบายความหมายของโสตธาตุที่เป็นทิพย์และความสามารถในการได้ยินเสียงจากทั้งมนุษย์และเทวดา รวมถึงการอธิบายว่าผู้ที่สามารถได้ยินเสียงที่เกินกว่าธาตุหูเนื้อมนุษย์ได้เป็นเพราะอำนาจของทิพยวิหารและการ

…นดได้ ญาณอันกำหนดได้ซึ่งใจ (ของผู้อื่น) ชื่อเจโต ปริยะ ญาณนั้นด้วย กำหนดได้ซึ่งใจ (ของผู้อื่น) ด้วย เหตุนั้นจึงชื่อ เจโตปริยญาณ (ญาณอันกำหนดใจของผู้อื่นได้) (บทว่า เจโตปริย ญาณาย) มีอธิบายว่า เพื่อประโยชน…

ในบทนี้ได้อธิบายถึงการรับรู้เสียงต่าง ๆ ที่ตั้งอยู่ในพรหมโลก และการกำหนดแยกเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ พร้อมทั้งการอธิบายเจโตปริยญาณ ซึ่งเป็นญาณที่สามารถกำหนดใจของผู้อื่นได้ โดยเน้นถึงความสำคัญในการเข้าใจจิต

…ุนธรรมกัน เพราะการเสพอสัทธรรมเป็นปัจจัย พวกเขาถูกท่านพวกนักปราชญ์ ตำหนิเอาเบียนเอา" ก็ปลูกเรือนขึ้น เหตุจะปกปิดอสัทธรรมนั้น [เกิดอทินนาทาน] สัตว์เหล่านั้นอยู่ครองเรือนไป ได้เยี่ยงอย่างสัตว์ชาติเกียจคร้าน …

บทความนี้กล่าวถึงสถานการณ์ที่สัตว์เข้าสู่ภาวะจ้องมองกันเกินเวลา ส่งผลให้เกิดความเร่าร้อนทางกามและการเสพอสัทธรรม พวกเขาถูกนักปราชญ์ตำหนิและพยายามสร้างเรือนเพื่อปกปิดอสัทธรรม การสะสมข้าวและการตัดสินใจใน

…าศัยทิพยวิหารของตน" (คืออาศัย ทิพยวิหารเป็นนิสสยปัจจัย) บ้าง ชื่อว่าเป็นทิพย์ เพราะมีแสงสว่าง ใหญ่" เหตุกำหนดอาโลกกสิณ (ได้มา) บ้าง ชื่อว่าเป็นทิพย์ เพราะ ความมีที่ไปใหญ่" เหตุเห็นรูปอันอยู่ในที่ (กำบัง) …

…ยงและความเห็นว่าขาดสูญ ข้อคิดที่ได้รับจากบทนี้คือการมีมุมมองที่ชัดเจนต่อความเกิดใหม่และการตระหนักถึงเหตุผล ซึ่งทำให้เราสามารถเข้าใจในอรรถของทิพยวิหารและเหตุแห่งญาณได้ชัดเจนยิ่งขึ้น โดยมีการอ้างอิงข้อมูลจา…

…น มีพรรณนาความว่า "ความประพฤติชั่ว หรือความประพฤติเสีย เพราะ เป็นความประพฤติที่เน่าไปด้วยอำนาจกิเลส เหตุนั้นจึงชื่อทุจริต ความ ประพฤติชั่วด้วยกาย หรือความประพฤติชั่วอันเกิดขึ้นทางกาย เหตุนั้น จึงชื่อกายทุ…

ในบทนี้กล่าวถึงญาณอันเกี่ยวข้องกับกรรม โดยเฉพาะความรู้เกี่ยวกับการดำเนินกรรมและการประพฤติชั่วที่เกิดจากกิเลส ความเข้าใจในข้อความนี้จะช่วยให้เห็นความสำคัญของทิพยจักษุญาณ ซึ่งเป็นพื้นฐานในการเข้าใจกรรมท

…ยย่อยยับ (แห่งคนทำชั่วทั้งหลาย) ดัง นี้ก็ได้ อายะ ที่เรียกกันว่า อัสสาทะ (ความยินดี) ไม่มีในที่นั้น เหตุ ฉะนี้ ที่นั้นจึงชื่อนิรยะ อีกนัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบ่นถึงกำเนิดดิรัจฉาน ด้วย อปายศัพท์ จริง…

เนื้อหาเกี่ยวกับนิรยะซึ่งจัดเป็นทุคติที่เป็นที่อาศัยแห่งทุกข์ และวินิบาตที่ทำให้ตกลงไปอำนาจโดยคนทำชั่ว รายละเอียดเกี่ยวกับอัสสาทะ ความยินดีที่ไม่มีในที่นั้น รวมถึงการแบ่งประเภทของอายะและกำเนิดดิรัจฉาน

…ี้หมายถึงสิ่งที่เนื่องด้วยขันธ์ สำเร็จด้วย สมมติพึงเห็นว่าเป็นเนื้อความที่อาศัยพยัญชนะ มิใช่พยัญชนะ เหตุ พยัญชนะ จัดเป็นปริตตธรรม เพราะท่านสงเคราะห์เข้าในสัททายตนะ (คือเสียง) ดังบาลีว่า "นิรุตติปฏิสัมภิทา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาความหมายของยถากัมมูปคญาณซึ่งเป็นเนื้อหาสำคัญในประเด็นขันธ์ทั้งที่เป็นกุศลและอกุศล เป็นอารมณ์ของญาณ ๒ ได้แก่ ปุพเพนิวาสญาณที่เกี่ยวข้องกับการระลึกถึงขันธ์ทั้งของตนและของคนอื่น ร

…ศัพท์ ซึ่งเปล่า ด้วย มิ ด ศัพท์ ซึ่งแปลว่า ด้วย มี ด ศัพท์ ซึ่งแปลว่า นั้น อดิ ศัพท์ ซึ่งเปล่า เพราะเหตุนี้ อยู่ด้วย เมื่อเข้ามาสังคุตแล้ว ค ศัพท์ ค ศัพท์และอิกศัพท์ ลงทั้งเสียดัง อุ ในแบบว่า พระภูโ โอโลภ…

เนื้อหาบทนี้อธิบายเกี่ยวกับบำไว้อานสมาธิ โดยมีการวิเคราะห์ความหมายของคำว่า 'ปัญญา' ในบริบทของสมาธิ ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับแนวคิดต่างๆ ด้วยการเปรียบเทียบกับสมาธิรูปแบบอื่นๆ บทนี้ยังสำรวจคำศัพท์และความหม

…าบทหลัง ใช ถึงเหมือนกับตัวประธาน เช่นอารวณว่า สูฎา เวา ตำ ธนบูชิต-สูฏารณี ทรัพย์นั้นด้วย คือตราผ้วย เหตุนี้ชื่อว่า ทรัพย์คือรทรา แต่เพื่อไม่ให้การแปลวิเคราะห์ ยึดเอา คำ แบบบาสิไวยากรณ์ ซึ่งเป็นแบบสะดวกในก…

บทความนี้กล่าวถึงกฎเกณฑ์และรูปแบบการวิเคราะห์ในบาลีไวราณี สมาธิ และตำราต่างๆ โดยเน้นการใช้การวิเคราะห์ตามหลักไวยากรณ์เพื่อความเข้าใจที่ดีขึ้นในข้อความต่างๆ ในคัมภีร์ศาสนา ทั้งยังมีการอธิบายทิศสมาสและก

…ันในรูปวิสัยนั้ ข. อย่างที่ใช้ในรูปวิสัยนั้ เช่น วาด อนุกชติ อนุวัติ (ย วาดๆ ส่งใด) ย่อมไปตามองค์งเหตุหนึ่ง (ดำ วาดๆ ส่งนั้) ชื่อว่าตามชม อนุ เป็นนามมีบทหน้า ใช้แทนอุปในรูปวิสัยนั้ สำเร็จแล้ว คงไว้แต่ต…

เนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์อริยาบถในภาษาไทย โดยเน้นการใช้ชื่อและนามซึ่งมีความใกล้เคียงกัน รวมถึงการใช้แทนในรูปวิสัยต่าง ๆ มีการนำเสนอถึงกระบวนการที่ช่วยในการเข้าใจความหมายและการใช้งานในภาษา เช่น การใ

…ละตัชดิ - หน้าที่ 46 ตัวอย่างวิเคราะห์ สห ภริยะ โอว รัตตติ (ปฏิโล) บุรุษใด ย่อม เป็นไปกับด้วยภริยา เหตุนันั้น บุรุษนัน ชื่อว่าเป็นไปกับด้วยภริยา (คือมีภริยา). สห สามเกิน ยาว วุตติ ดี สุตศิริมา (อิติ) หญ…

บทความนี้เสนอการวิเคราะห์การใช้สมาสในภาษาไทย โดยยกตัวอย่างการสัมพันธ์ระหว่างบุรุษและภริยา รวมถึงหญิงและสามี ผ่านทางการใช้คำศัพท์ที่ถูกต้อง เนื้อหายังพูดถึงการแปลความหมายของสมาสตามโครงสร้างของการใช้คำใ

…ัจจัยมัย ณ เป็นต้น อันใด หิต เป็นประโยชน์ ตศัสธ วิสุตฐาททักสุด อุดมสุข แก่อรรถ มี วาสุสุข เป็นต้น เหตุฉนั้น ดน ปัจจัยกิริย์... นั้น ตฤทธิ์ เชื่อว่า ตัรธิต (ตฤทธิ์ เป็น ประโยชน์แก่รร มีวุติสุข เป็นต้…

เนื้อหาอธิบายลำไวยากรณ์เกี่ยวกับดังชิตซึ่งเป็นวิธีการลดรูปศัพท์ในภาษาไทย โดยสามารถแทนที่คำที่ไม่จำเป็นและทำให้ความหมายไม่เปลี่ยนแปลง เช่น การแปลและการตัดคำในประโยค ตัวอย่างเช่น การใช้ราชาเห-ขาโต และนค

ประโยค - อธิบายบาลีไวรากณี สมาทและตัชฌิต - หน้า 54 หมายเหตุพิเศษที่ใช้ทั่วไปโดยมาก คือ สามัญญิตติซึ่งเป็นปัจจัยแทน ศพทได้ทั่วไป ทั้งที่เป็นนามนาม คุณนาม และกริ…

ในเนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับการใช้สามัญญิตติเป็นปัจจัยแทนศพทในรูปแบบต่างๆ โดยแยกประเภทการใช้ตามประเภทของนามนาม คุณนาม และกริยา รวมถึงตัวอย่างที่สื่อให้เห็นถึงความหมายและการใช้งานในบริบทต่างๆ ว่าด้วยประ

…นำไปด้วยมือ เป็นดี ส่วน อุติติโก ก็ต้องแปลว่า มีความต้องการ ถ้าแปลว่า คนทำประโยชน์ ก็พอได้ แต่ไม่ดี เหตุนี้จึงให้เป็นตัสสตดิติอิติดีว่า ทนุติโก ก็เหมือนกัน ขอให้จูปิจกิรยะในแบบให้ดี เพื่อความเทียบเคียงและ…

…การเปรียบเทียบศพต่างๆ กับวินารที่เคยพบ การเข้าใจผิดในคำศัพท์ ช่วยให้การสื่อสารชัดเจนและสะดวกมากขึ้น เหตุผลที่เราเสนอให้มีการวิเคราะห์และตีความคำศัพท์ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการสื่อสารภาษาไทยอย่างมีประสิทธิภ…