เห็น : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 168 / 307

…วพจน์แห่งเมตตา- * ปาฐะวิสุทธิมรรคฉบับพิมพ์ครั้งที่ ๓ พิมพ์ไว้ว่า อย ปรสตฺโตติ วิภาค อกตวา อตฺตสมตาย เห็นว่า อย ผิด ที่ถูกเป็น อห์ เพราะความเลขนอกยันอยู่ ในที่นี้แปลตาม ที่เห็นว่าถูก

บทความนี้กล่าวถึงการแผ่เมตตาของพระโยคาวจร ที่ได้อธิบายถึงการตั้งจิตให้เมตตาในทุกทิศทุกทาง โดยใช้เปรียบเทียบกับการขับม้าในสนาม เพื่อแสดงถึงความสำคัญของการมีเมตตาและการไม่แบ่งแยกสัตว์ทั้งหลาย การอธิบายย

…ดยปรมัตถ์ เพราะว่าโดยปรมัตถ์แล้ว ตัวตนบุคคล หามีไม่ ? ๒. เววจนมตฺโต นั้น ในมหาฎีกาเป็น เววจนตามตฺติ เห็นว่าของท่านถูก เพราะมี สตฺตา ปาณาติอาทีน เป็นภาวาที่สัมพันธ์อยู่ข้างหน้า และเป็นอวุตตกรรม ใน อิจเฉย เ…

…าะห์คำว่าอัตภาพซึ่งหมายถึงขันธ์ ๕ และการทำความเข้าใจสัตว์ทั้งหลายในแง่มุมต่าง ๆ คำเหล่านี้ช่วยชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของคำในปรัชญาและการปฏิบัติในแนวทางแห่งการทำจิตให้บริสุทธิ์ สัตว์ทั้งหลายที่กล่าวถึงมี…

…ขรักษาตนอยู่เถิด" นี้ก็เป็น อัปปนาอันหนึ่งได้ อโนธิโส ผรณาติ วุจจติ ในมหาฎีกาเป็น....ผรณา วิรุชฺฌติ เห็นว่าของท่านถูก เพราะ แปลได้ความดี ในที่นี้ได้แก้และแปลตามที่เห็นว่าถูก ที่ว่าผิดจาอโนธิโสผรณานั้น หมา…

ในการทำเมตตาภาวนา ผู้ปฏิบัติสามารถอธิษฐานให้สัตว์ทั้งหลายมีความสุขและปราศจากเวร โดยแบ่งเป็นคำอธิษฐาน ๕ ประการ เช่น ขอให้สัตว์ไม่มีเวร, ไม่มีความบีบคั้น, และไม่มีทุกข์ นอกจากนี้ยังมีคำอธิษฐานอีกมากมายท

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 194 เพราะเหตุนั้น ในบทเหล่านี้ แม้นบทใด ๆ ปรากฏ (เห็นชัด ขึ้น) พระโยคาวจรก็พึ่งแผ่เมตตาไปตามกำลังของบทนั้น ๆ เถิด โดยนัยที่กล่าวมาดังนี้ อัปปนาในอโนธิโสผ…

บทนี้กล่าวถึงการเจริญเมตตาของพระโยคาวจร ตามอัปปนาในบทต่าง ๆ โดยอธิบายเกี่ยวกับจำนวนอัปปนาในแต่ละประเภทอาการ พร้อมเหตุผลในการแบ่งประเภททั้งหญิงและชาย รวมถึงอานิสงส์ ๑๑ ประการที่เกิดจากการเจริญเมตตา โดย

…ผิด แปลก) ดุจดอกปทุมแย้มอยู่ฉะนั้น ข้อว่า ไม่ฝันร้าย อธิบายว่า ท่านผู้ได้เมตตาเจโตวิมุตินั้น แม้นฝันเห็น ก็ฝันเห็นแต่นิมิตที่ดีงาม เป็นเหมือนว่ากำลังไหว้พระ เจดีย์ เหมือนว่ากำลังทำการบูชา และเหมือนว่ากำลั…

เนื้อหาอธิบายถึงอานิสงส์ของการหลับและตื่นที่มาจากการมีเมตตาเจโตวิมุติ โดยยกตัวอย่างให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างคนที่มีเมตตากับคนที่ไม่มีเมตตาในเรื่องการหลับและการตื่น ทั้งยังอธิบายถึงผลกระทบ…

…ใจสหรคตกับกรุณาแผ่ไปตลอดทิศหนึ่งอยู่อย่างไร ? (คือ) ภิกษุมีกรุณา แผ่ไปยังสัตว์ทั้งปวง เหมือนอย่างที่เห็นบุคคลผู้หนึ่ง ซึ่งเป็นคนยาก แค้นเข็ญใจ แล้วจึงสงสารฉะนั้น" ดังนี้ (เพราะฉะนั้น) ก่อนอื่น หมด พระโยคา…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการตั้งอยู่ในฐานะแห่งกรุณา และการเห็นอกเห็นใจต่อผู้อื่น ความสำคัญของการแผ่กรุณาไปยังสัตว์มีความทุกข์ และการเข้าใจปัญหาของผู้อื่น โดยการเป…

…ี่ ๓ หรือที่ 4 อันคล่องแคล่ว ตามที่เป็นตึกฌานหรือจตุกฌาน ที่ตน ได้ในภาวนา ๓ มีเมตตาภาวนาเป็นต้นแล้ว เห็นโทษในภาวนา ๔ ข้าง ต้น เพราะเป็นภาวนาประกอบด้วยมนสิการอันเป็นไปโดยความรักใน สัตว์ เนื่องด้วยความนึกแผ…

…มุทิตาและอุเบกขาพรหมวิหาร โดยมีรายละเอียดในการเริ่มทำอุเบกขาภาวนาออกจากฌานที่ ๓ หรือ ๔ ผ่านการสังเกตเห็นโทษและอานิสงส์ของการปฏิบัติภาวนาต่าง ๆ ผู้ที่มีความสนใจและต้องการเจริญภาวนาในรูปแบบนี้จะได้รู้จักกับ…

…ณะ มีอันทนไม่ได้ต่อความทุกข์ของผู้อื่น เป็นรส มีความไม่เบียดเบียน (สัตว์) เป็นเครื่องปรากฏ มีอันมอง เห็นความที่สัตว์ผู้ถูกทุกข์ครอบงำทั้งหลายเป็นผู้อนาถ เป็นเหตุใกล้ ความรำงับไปแห่งวิหิงสา (ด้วยอำนาจวิกขั…

บทนี้กล่าวถึงลักษณะของสิเนหา (ความรัก) ซึ่งภายใต้การตีความนั้นสามารถแปรไปเป็นวิบัติ (ทางลบ) ในด้านต่าง ๆ โดยเฉพาะความเมตตาและกรุณาที่ถูกหลอกลวงโดยราคาและความโศก. นอกจากนี้ยังมีการแก้ไขโดยไตร่ตรองถึงมิ

…ทำอาการโกรธไปด้วย นั่นเป็นอฐานะ (คือเป็นไปไม่ได้) เคหสิตโทมนัส อันมา (ในบาลี) โดยนัยว่า "เมื่อบุคคล เห็นความไม่ได้ซึ่งรูปทั้งหลายที่พึงรู้ทางจักษุ อันน่าปรารถนาน่าใคร่น่า เจริญใจน่ารื่นรมย์ใจ ประกอบไปด้วย…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงข้าศึกที่เรียกว่า 'ราคะ' ซึ่งเป็นศัตรูใกล้ของเมตตาพรหมวิหาร โดยพิจารณาถึงความสัมพันธ์และความแตกต่างระหว่างข้าศึกที่ใกล้และไกล เช่น ราคะและพยาบาท รวมถึงการเกิดโทมนัสในบริบทของกรุณ

…าสานญฺจารยฅนปรมา (มีอากาสานัญจายตนวิโมกข์เป็น อย่างยิ่ง) ส่วนจิตของพระโยคาวจรมุทิตาวิหารี ผู้พิจารณาเห็นวิญญาณ (จิตใจ ?) ของสัตว์ผู้เกิดความบันเทิงใจ ด้วยเหตุแห่งความบันเทิง นั้น ๆ อยู่ ย่อมเป็นจิตคุ้นในก…

บทความนี้เน้นเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างกรุณาและมุทิตากับการดำเนินการทางจิตในวิสุทธิมรรค โดยกรณีศึกษาการเพิกถอนกสิณในรูปแบบต่าง ๆ และพิจารณาจิตที่สามารถเข้าถึงอากาสานัญจายตนวิโมกข์ได้อย่างราบรื่น ควา

…ยกขึ้นแสดงไว้ในลำดับแห่งพรหม- วิหาร พระโยคาวจรผู้ใคร่จะเจริญอากาสานัญจายตนะ เป็นอันดับแรก (พิจารณา) เห็นโทษในกรัชรูป (คือร่างกายสด ๆ) ทางโทษ (ภาย นอก) มีการที่ต้องถือไม้พลอง (เพื่อประหารกัน) เป็นต้นนั่น ต…

ในเนื้อหานี้ กล่าวถึงอรูปกรรมฐานที่พระโยคาวจรใช้ในการพัฒนาสติและปัญญา โดยการพิจารณาเห็นโทษในกรัชรูป การถือไม้พลอง และการทะเลาะวิวาทที่มาจากรูป เป็นการชี้ให้เห็นว่าอารมณ์เหล่านี้ไม่มีในอรู…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 231 เห็นใบตาลมีลายเป็นรอย” (คดไปมา ?) หรือเถาวัลย์ หรือเชือก หรือ รอยดินแตกระแหงก็ดี (ผาด ๆ คล้ายงู) ในที่ที…

เนื้อหาในส่วนนี้แสดงให้เห็นถึงการอุปมาที่ใช้เพื่ออธิบายความรู้สึกของพระภิกษุที่ต้องเผชิญกับอารมณ์และความกลัวเมื่อพบเห็นสิ่งที่ค…

…นผู้ใคร่จะหลีกหนีไป จึงบำเพ็ญความเป็นวสี ด้วยอาการ ๕ ได้แล้ว ออกจากรูปาวจรจตุตถฌานอันคล่องแคล่วแล้ว เห็นโทษในฌานนั้นว่า "ฌานนี้ทำ (กสิณ) รูปที่เราหน่ายแล้วให้ เป็นอารมณ์" บ้าง ว่า "ฌานนี้มีข้าศึกคือโสมนัส…

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงการพิจารณาเกี่ยวกับความกลัวและการหลีกหนีในบริบทของฌาน โดยพระโยคาวจรได้เห็นโทษในรูปาวจรจตุตถฌานว่าเป็นอารมณ์ที่มีลักษณะหยาบและมีการประมวลด้วยอุปมาของสุนัขที่ถูกสุกรขวิดและคนที…

…เป็นเราก็ว่า "ท่านเผลอไปกระมัง" ๒. ตรงนี้ปาฐะในฉบับวิสุทธิมรรคเป็น ตสฺส ปูนปุปุน อาวชฺชโต มนสิกโรโต เห็นว่า คลาดเคลื่อน เพราะประโยคหน้าเป็น อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ ประโยคหลังนี้ก็ต้อง เป็น อาเสวโต ภายโต…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการนึกหน่วงเอากสิณในฌานอุปจาร การพัฒนาจิตให้รู้ลึกในนิมิตแห่งอากาศ การรำงับนิวรณ์และเสริมสร้างสมาธิ ที่สำคัญคือ การเข้าใจในรูปแบบการละนิวรณ์อย่างละเอียดในอรูปฌาน เพื่อให้เข้าถึงค

…ไป) จึง เป็นผู้ประพฤติวสีภาวะ (ทำให้ชำนิชำนาญ) ในอากาสานัญจายน สมาบัติ โดยอาการ ๕ แล้ว (พิจารณาให้) เห็นโทษในอากาสา นัญจายตนะ ว่า "สมาบัตินี้ มีข้าศึกคือรูปาวจรฌานอยู่ใกล้ และยัง ในที่นี้ อายตนะ มีความหมา…

…ามหมายของคำว่าอากาสานัญจายตนะ ทำให้เข้าใจถึงการเข้าถึงและวิธีการทำสมาธิในระดับนี้ รวมไปถึงการพิจารณาเห็นโทษของอากาสานัญจายตนะที่อาจมีข้าศึกคือรูปาวจรฌานอยู่ใกล้ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงการทำให้ชำนาญในสมาบัติ …

…ญายตนะ จึงเป็นผู้ ประพฤติวสีภาวะ (ทำให้นิชำนาญ) ในวิญญาณัญจายตนสมาบัติ โดยอาการ ๕ แล้ว (พิจารณาให้) เห็นโทษในวิญญาณัญจายตนะ ว่า "สมาบัตินี้มีข้าศึกคืออากาสานัญจายตนะอยู่ใกล้ และไม่ละเอียดดัง อากิญจัญญายตน…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเจริญอากิญจัญญายตนะ โดยเฉพาะในพระโยคาวจรที่อธิบายถึงวิธีการปฏิบัติสมาธิอย่างถูกต้อง เพื่อให้เกิดความเข้าใจในอากิญจัญญายตนะ และการตัดความพอใจในวิญญาณัญจายตนะอย่างมีสติ เพื่อเข้าถึง

…อากาสานัญจายตนะ) เถิด แต่นี่เป็นความ แปลกกัน คือ เมื่ออัปปนาจิตนั้นเกิดขึ้นแล้ว (โยคาวจร) ภิกษุนั้น เห็นความรู้สึกที่เป็นไปอยู่ในอากาศด้วยนัยน์ตาวิญญาณัญจายตนฌานอยู่ ก่อนแล้ว ครั้นความรู้สึกนั้นมาหายไป เพ…

…าวถึงนัยที่สำคัญของอัปปนาในบริบทของอากิญจัญญายตนะ โดยอธิบายว่าการเกิดขึ้นของอัปปนาจิตนั้นทำให้บัณฑิตเห็นความรู้สึกในอากาศ อย่างไรก็ดี เมื่อมนสิการว่า “ไม่มี” ความรู้สึกนั้นก็หายไป ทำให้เห็นแต่ความว่างเปล่…

…ที่กล่าวไว้ในวิภังค์ ว่า "คำว่า นตฺถิ กิญจิ คือทำวิญญาณนั้นแล ไม่ให้มี ให้ปราศไป ให้อันตรธานไป (จน) เห็นว่าไม่มีอะไร ๆ เพราะฉะนั้นจึงเรียกว่า นตฺถิ กิญจิ” ดังนี้ คำนั้นราวกะกล่าวการ พิจารณาโดยความเสื่อมสิ…

ในเนื้อหานี้มีการวิเคราะห์คำว่า 'นตฺถิ กิญจิ' ซึ่งหมายถึงการทำให้วิญญาณไม่เหลืออยู่ และอธิบายเกี่ยวกับการเข้าถึงอากิญจัญญายตนะ ว่ามีอรรถที่กล่าวถึงการปราศไปแห่งวิญญาณ โดยในสภาวะนี้ไม่มีแม้แต่ความรู้สึ

…่อไป) จึงเป็นผู้ประพฤติวสีภาวะ (ทำให้ชำนิชำนาญ) ในอากิญ จัญญายตนสมาบัติโดยอาการ ๕ แล้ว (พิจารณาให้) เห็นโทษใน อากิญจัญญายตนะอย่างนี้ว่า "สมาบัตินี้มีข้าศึกคือวิญญาณัญจายตนะอยู่ ใกล้ และยังไม่ละเอียดดังเนว…

…บทนี้กล่าวถึงการปฏิบัติเพื่อเจริญเนวสัญญานาสัญญายตนะ โดยเฉพาะการทำให้ชำนาญในอากิญจัญญายตนสมาบัติ และเห็นโทษของสัญญาต่าง ๆ ทั้งหลาย และเห็นอานิสงส์ของธรรมชาติที่ละเอียดและประณีต ในกระบวนการทำเช่นนี้จะทำให้…

…นเดียวกันกับอุปมาด้วยน้ำมันทาบาตรก็ได้ สามเณรผู้เดินไปข้างหน้าพระเถระ (องค์หนึ่ง) ซึ่งเดินอยู่ในทาง เห็นน้ำหน่อยหนึ่ง (ในทาง) จึงเรียนว่า "น้ำ ขอรับ โปรดถอด รองเท้า" ทีนั้น ครั้นพระเถระบอกว่า "สามเณร ถ้าน…

…สมาบัติ โดยมีการอุปมาที่ช่วยให้เข้าใจถึงการรับรู้และการสัญญา ความแตกต่างระหว่างการมีและไม่มีน้ำทำให้เห็นถึงความละเอียดของจิตที่เป็นเศษสังขาร ซึ่งสามารถอธิบายถึงสัญญาที่ไม่สามารถทำให้ชัดเจนได้ และสิ่งนี้มี…