หน้าหนังสือทั้งหมด

หลักการแสดงธรรมให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
257
หลักการแสดงธรรมให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
…ตและองค์แห่งธรรมกถึกที่กล่าวมาแล้ว พระพุทธองค์ยังมีหลักการสำคัญอีกอย่างน้อย 4 ประการทำให้การแสดงธรรมแต่ละครั้งมี ประสิทธิภาพและประสิทธิผล คือ ทรงเทศน์สอนโดยยึดผู้ฟังเป็นศูนย์กลาง ใช้การอุปมาอุปไมย ใช้สื่…
…การใช้ทรัพยากรอย่างเหมาะสม และคำสอนยึดผู้ฟังเป็นศูนย์กลาง เพื่อให้เหมาะสมกับความสามารถและความสนใจของแต่ละบุคคล นอกจากนี้ยังมีการใช้ภาษาที่เข้าใจง่ายและสื่อประกอบการบรรยาย เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจได้ดียิ…
การฝึกบุรุษในพุทธศาสนา
261
การฝึกบุรุษในพุทธศาสนา
ก. (เกสี) ข้าพระองค์ก็ฆ่ามันเสียเลย เพราะคิดว่าโทษอย่าได้มีแก่อาจารย์ของเราเลย ข้า แต่พระองค์ผู้เจริญ ก็พระผู้มีพระภาคเป็นสารถีฝึกบุรุษชั้นเยี่ยม พระองค์ทรงฝึกบุรุษอย่างไร ภ. ดูก่อนเกสี …
บทสนทนานี้สะท้อนถึงวิธีการฝึกบุรุษที่เหมาะสมตามที่พระพุทธเจ้าตรัส พุทธองค์ได้ใช้การเปรียบเทียบกับการฝึกม้าเพื่อนำธรรมะมาถ่ายทอด นายเกสีเห็นความเข้าใจที่ลึกซึ้งในธรรมข้อนี้ นอกจากนี้ยังแสดงถึงวิธีการสอ
การสอนและเทศน์ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
262
การสอนและเทศน์ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
…่การวิจัย หรือสอบถามพูดคุย จึงพอรู้ได้บ้างว่าผู้เรียนเป็นอย่างไร รู้ได้เพียงข้อมูลในชาตินี้เท่านั้น แต่พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงระลึกชาติได้ ทรงรู้ถึงเรื่องราวในอดีตชาติของสาวกสาวิกาได้ไม่มีสิ้นสุด ด้วยเหต…
การสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น มุ่งเน้นการสร้างประสบการณ์และการเข้าใจหลักธรรมในชีวิตจริง ผ่านการยกตัวอย่างแนวทางการปฏิบัติที่มีประสิทธิภาพ เช่น การสอนชฎิลสามพี่น้องถึงทางสายกลาง และพระนันทะที่ข้ามผ่
การศึกษาเรื่องกามคุณและการใช้ปัญญาในพระพุทธศาสนา
268
การศึกษาเรื่องกามคุณและการใช้ปัญญาในพระพุทธศาสนา
…ี่คน รู้จักกันทั่วไปแม้บางศัพท์นักศึกษาอาจไม่ค่อยเข้าใจเพราะพื้นฐานความรู้ต่างกับพระกุมารกัสสปะ มาก แต่โดยภาพรวมแล้วจะชี้ให้เห็นว่า ลักษณะการสอนธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและ พุทธสาวกเป็นแบบนี้คือ อุปมาสิ…
บทความนี้กล่าวถึงการอุปมาในพระพุทธศาสนาที่ใช้คำว่าเขียงหั่นเนื้อและชิ้นเนื้อเพื่อสอนให้เข้าใจเรื่องกามคุณ 5 และความกำหนัด พร้อมกับการใช้ปัญญาในการละกามคุณและการศึกษาผ่านสื่อการสอน เช่น ภาพและอุปกรณ์ต่
การถามและการตอบปัญหาในธรรมะ
273
การถามและการตอบปัญหาในธรรมะ
5) ถามปัญหาเพราะคิดว่า ถ้าผู้ตอบสามารถตอบคำถามได้ถูกต้องก็เป็นการดี แต่ถ้าตอบ ไม่ถูกต้องผู้ถามก็ตั้งใจว่าจะอธิบายคำตอบที่ถูกต้องให้เขาทราบ แต่ไม่ได้มีความประสงค์ดูหมิ่น หร…
บทความนี้พูดถึงการถามปัญหาในบริบทของธรรมะ โดยแยกประเภทการถามเช่น การถามเพราะความปรารถนาลามกและการดูหมิ่น พร้อมแนะนำวิธีการตอบปัญหาที่สำคัญของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในแนวทางปัญหาพยากรณ์ที่มี 4 ประการ ได้แก
วิภัชชพยากรณียปัญหาและฐปนียปัญหา
274
วิภัชชพยากรณียปัญหาและฐปนียปัญหา
…รือชื่อว่าไม่เที่ยง? คำถามนี้จะ ต้องจำแนกแล้วตอบอย่างนี้ว่า ไม่ใช่เฉพาะดวงตาเท่านั้นที่ไม่เที่ยง แม้แต่ หู จมูก ลิ้น และทุก ส่วนของร่างกายก็ไม่เที่ยงเช่นเดียวกัน ฐปนียปัญหา คือ ปัญหาที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้…
…รมะตามที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงสอน โดยเน้นที่วิภัชชพยากรณียปัญหา ซึ่งเป็นปัญหาที่ไม่จำกัดเฉพาะดวงตา แต่รวมถึงส่วนต่าง ๆ ของร่างกายที่ไม่เที่ยง และฐปนียปัญหาซึ่งเป็นปัญหาที่พระองค์ไม่ตอบเพราะไม่มีประโยชน์…
เอกังสพยากรณียปัญหาในพระพุทธศาสนา
275
เอกังสพยากรณียปัญหาในพระพุทธศาสนา
…ประณีตกว่า ไม่ใช่จะทำได้ง่าย เพราะอาจเป็นไปได้ว่า สัทธาวิมุตตบุคคลบางคนเป็นผู้ตั้งอยู่ ในอรหัตตมรรค แต่กายสักขีบุคคลและทิฏฐิปัตตบุคคลบางคนยังเป็นสกทาคามีหรืออนาคามีอยู่ รวมทั้งอาจเป็นไปได้ว่า กายสักขีบุค…
…นัยเดียว โดยเปรียบเทียบระหว่างบุคคล 3 จำพวกคือ สัทธาวิมุตตบุคคล กายสักขีบุคคล และทิฏฐิปัตตบุคคล ซึ่งแต่ละกลุ่มมีคุณสมบัติที่แตกต่างกันไป ในการตอบปัญหาดังกล่าว ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะขึ้นอยู่กับภูมิธรรมของ…
บทสนทนาระหว่างพระเจ้าอชาตศัตรูและพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
276
บทสนทนาระหว่างพระเจ้าอชาตศัตรูและพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
…ธรรม มีหรือไม่ ภ. พระผู้มีพระภาคเจ้า) มหาบพิตร ถ้าเมื่อเป็นเช่นนั้น สามัญญผลที่เห็นประจักษ์จะ อ. ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อเป็นเช่นนั้น สามัญญผลที่เห็นประจักษ์มีอยู่อย่างแน่แท้ ภ. มหาบพิตร นี้แหละสามัญญ…
ในบทสนทนานี้ พระเจ้าอชาตศัตรูได้ถามถึงสถานะของผู้ที่ได้บวชเป็นบรรพชิต ว่าจะต้องกลับมาเป็นทาสอีกหรือไม่ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตอบว่าควรเคารพและบำรุงเขาอย่างเต็มที่ นอกจากนี้ยังได้พูดถึงสามัญญผลในปัจจุบัน
การแสดงธรรมด้วยการย้อนถาม
277
การแสดงธรรมด้วยการย้อนถาม
…ขากล่าวหาเราว่า มีปกติไม่ไยดี ชื่อว่ากล่าวถูก เพราะความไยดีในรูป เสียง กลิ่น เป็นต้น ตถาคตละได้แล้ว แต่ไม่ใช่ไม่ไยดีใน สิ่งที่ท่านมุ่งกล่าว ฯลฯ ว. ท่านพระโคดมช่างรังเกียจ ภ. มีอยู่จริง ๆ พราหมณ์ เหตุที่เ…
การแสดงธรรมด้วยการย้อนถามช่วยให้ผู้ฟังมีส่วนร่วมในการรับฟังมากขึ้น โดยจะต้องตรองคำถามและคิดหาคำตอบ ทำให้พวกเขาตั้งใจฟังและเข้าใจธรรมะได้ดีกว่าเมื่อไปนั่งฟังเฉยๆ มีตัวอย่างจากการสนทนาระหว่างพระผู้มีพระ
พระโคดมและคำถามในพระธรรม
278
พระโคดมและคำถามในพระธรรม
…ิงๆ พราหมณ์ เหตุที่เขากล่าวหาเราว่า ไม่ผุดเกิด ชื่อว่ากล่าวถูก เพราะการ เกิดในภพใหม่ ตถาคตละได้แล้ว แต่ไม่ใช่ “ไม่ผุดเกิด” ดังที่ท่านมุ่งกล่าว จากนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนพราหมณ์ เปรียบเหมือนฟ…
เนื้อหานี้พูดถึงการสนทนาระหว่างพระโคดมและพราหมณ์ โดยเน้นการเปรียบเทียบลูกไก่และกระเปาะฟองเพื่ออธิบายความรู้แจ้ง การเกิดใหม่ และการทำลายอวิชชา นอกจากนั้นยังพูดถึงปัญหาที่จะต้องจำแนกความหมายที่พระพุทธเจ
พระวจนะเกี่ยวกับการพยากรณ์และพรหมจรรย์
279
พระวจนะเกี่ยวกับการพยากรณ์และพรหมจรรย์
…ภาคเจ้าไม่ทรงทราบว่า โลกเที่ยงหรือโลกไม่เที่ยง เป็นต้น ก็ขอจง ตรัสบอกตรงๆ เถิดว่า เราไม่รู้ ไม่เห็น แต่ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบ ขอจงทรงพยากรณ์ แก่ข้าพระองค์เถิด ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพยากรณ์ข้าพระอ…
เนื้อหาเกี่ยวกับความสำคัญของการพยากรณ์ในพุทธศาสนา ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสชี้แจงให้มาลุงกยบุตรเข้าใจว่าเหตุผลของการไม่พยากรณ์เรื่องโลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง มุ่งเน้นไปที่การดับทุกข์และการปฏิบัติไปสู่คว
การโต้วาทธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพุทธบริษัท
280
การโต้วาทธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพุทธบริษัท
…็นพหูสูต ทรงธรรม ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ปฏิบัติชอบ เรียนกับอาจารย์ของตนแล้ว สามารถบอก แสดง บัญญัติ แต่งตั้ง เปิดเผย จำแนก กระทำให้ง่ายได้ แสดงธรรมมีปาฏิหาริย์ ข่มขี่ปรับปวาทที่บังเกิดขึ้นให้เรียบร้อยโดย…
…และเพื่อการช่วยตัวเองและชาวโลก การย้ำถึงความสำคัญในการศึกษาธรรมะไม่ได้มีจุดมุ่งหมายเพื่อการโต้เถียง แต่เพื่อให้พุทธบริษัทมีความรู้เพียงพอในการดูแลรักษาศาสนาและช่วยเหลือกันและกันในธรรมะ.
ประวัติศาสตร์การโต้วาทธรรมของพุทธบริษัท
281
ประวัติศาสตร์การโต้วาทธรรมของพุทธบริษัท
…ตร์มีเหตุการณ์สำคัญเรื่องการโต้วาทธรรมของพุทธบริษัทเพื่อปกป้อง พระพุทธศาสนามากมาย ซึ่งจะเล่าย้อนตั้งแต่ยุคใกล้กับปัจจุบันไปจนถึงยุคพุทธกาลดังนี้ สมัยพระคุณานันทเถระ แห่งประเทศศรีลังกา โดยเมื่อประมาณปี พ.…
…ื้อหานี้กล่าวถึงเหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์การโต้วาทธรรมของพุทธบริษัท เพื่อปกป้องพระพุทธศาสนา ตั้งแต่ยุคใกล้เคียงกับปัจจุบันถึงยุคพุทธกาล โดยเฉพาะการฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในศรีลังกาโดยคุณานันทเถระ และชัยชน…
การโต้วาทธรรมในพระพุทธศาสนา
282
การโต้วาทธรรมในพระพุทธศาสนา
…ะภิกษุและนักบวชลัทธิต่างๆ ไม่ เลือกหน้า พวกใดแก้ปัญหาไม่ได้ก็พากันหนีไป พวกที่ไม่หนีก็สู้ทนนิ่งอยู่ แต่โดยมากได้พากันหนี ไปสู่ป่าหิมพานต์เมืองสากลนครเป็นเหมือนกับว่างจากนักบวชอยู่ถึง 12 ปี เป็นเหตุให้พระ…
บทความนี้สำรวจการโต้วาทธรรมในพุทธกาล โดยเฉพาะการสนทนาที่เกิดขึ้นระหว่างพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากับสัจจกนิครนถ์ ที่สะท้อนถึงความไม่เที่ยงของขันธ์ทั้งสี่ รวมทั้งการตีความแง่คิดของการทำงานและการดำรงอยู่ในโลกน
การสนทนาระหว่างพระพุทธเจ้าและสัจจกะ
283
การสนทนาระหว่างพระพุทธเจ้าและสัจจกะ
…้นพระโคดม ภ. ท่านจงคิดให้ดีเสียก่อนแล้วจึงค่อยกล่าวแก้ เพราะคำหลังของท่านไม่ตรงกับคำที่ ท่านกล่าวไว้แต่ก่อน ไม่สอดคล้องกับคำที่ท่านกล่าวไว้แต่ก่อน ข้อที่ท่านกล่าวว่า เวทนาเป็นตัวของเรา สัญญาเป็นตัวของเรา…
ในบทสนทนานี้ พระพุทธเจ้าทรงถามสัจจกะเกี่ยวกับจิตใจและร่างกาย โดยยกตัวอย่างการควบคุมรูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ สัจจกะไม่สามารถตอบได้ว่ามนุษย์สามารถควบคุมความรู้สึกหรือร่างกายได้หรือไม่ และได้เรีย
ความรู้และวิทยาศาสตร์ในพระไตรปิฎก
288
ความรู้และวิทยาศาสตร์ในพระไตรปิฎก
…ูงสุด 4. การค้นพบกฎและทฤษฎีสำคัญทางวิทยาศาสตร์นั้นส่วนใหญ่แล้วอาศัยภาวนามย ปัญญาเข้าช่วยแทบทั้งสิ้น แต่เป็นภาวนามยปัญญาในระดับเบื้องต้น 5. นิยาม 5 เป็นกฎที่ควบคุมสรรพสิ่งในอนันตจักรวาล ทุกสิ่งทุกอย่างสาม…
เนื้อหาเสนอแนวคิดเกี่ยวกับความรู้ในพระไตรปิฎกที่ไม่ควรเชื่อถือโดยง่าย ต้องพิสูจน์เอง มีลักษณะยึดหลักเหตุผล และแสวงหาความรู้ด้วย 3 วิธีคือ สุตมยปัญญา, จินตามยปัญญา และภาวนามยปัญญา การค้นพบทางวิทยาศาสตร
วิทยาศาสตร์ในพระไตรปิฎก
289
วิทยาศาสตร์ในพระไตรปิฎก
…ิกับการค้นพบของนักวิทยาศาสตร์, นิยาม 5 กฎแห่งสรรพสิ่งใน อนันตจักรวาล และการพิสูจน์คำสอนในพระไตรปิฎก แต่ทั้งนี้ไม่ได้ต้องการให้นักศึกษาเข้าใจว่า พุทธศาสตร์อันเป็นพระธรรมคำสอนของ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าซึ่งปรา…
…ความรู้ วิธีการแสวงหาความรู้ รวมถึงสมาธิกับการค้นพบต่างๆ ของนักวิทยาศาสตร์. แม้จะมีความเชื่อมโยงกัน แต่พุทธศาสตร์ยังคงเป็นสิ่งที่แตกต่างจากวิทยาศาสตร์ โดยวิทยาศาสตร์ยึดหลักการทดลองและอาจมีการเปลี่ยนแปลง …
บทเรียนจากกระต่ายตื่นตูม: การพิสูจน์ความจริง
292
บทเรียนจากกระต่ายตื่นตูม: การพิสูจน์ความจริง
…งบอกว่า กระต่ายตัวนั้นพูด พระโพธิสัตว์จึงสอบถามกระต่ายตัวนั้น และพาไปดูที่เกิดเหตุไม่เห็นแผ่นดินถล่มแต่ พบลูกตาลสุกตกอยู่บนใบตาล จึงบอกเรื่องทั้งหมดให้สัตว์ทั้งหลายทราบ ในกาลนั้น ถ้าพระ โพธิสัตว์ไม่ช่วยไ…
เรื่องราวของกระต่ายตื่นตูมสอนให้เห็นถึงอันตรายของการเชื่อโดยไม่พิสูจน์ พระโพธิสัตว์ในรูปของราชสีห์ได้ช่วยเหลือสัตว์ที่ตื่นตระหนกโดยการสอบถามและนำพาไปตรวจสอบเหตุการณ์ที่ผิดพลาด สอนให้รู้ถึงความสำคัญของ
ลักษณะของความรู้ในพระไตรปิฎก
293
ลักษณะของความรู้ในพระไตรปิฎก
…ได้แสดงธรรมโดยย่อเรื่อง อริยสัจ 4 ซึ่งเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนาแก่อุปติสส ปริพาชกว่า “ธรรมเหล่าใดเกิดแต่เหตุ พระตถาคตทรงแสดงเหตุแห่งธรรมเหล่านั้น และความ ดับแห่งธรรมเหล่านั้น พระมหาสมณะมีปกติทรงสั่งสอนอย่…
เนื้อหาเน้นการทดลองพิสูจน์ในพระไตรปิฎก โดยเน้นความรู้ที่มีหลักเหตุและผล รวมถึงการสอนเรื่องอริยสัจ 4 ที่ช่วยให้คนพ้นจากทุกข์ นอกจากนี้ยังมีการเปรียบเทียบกับความรู้ทางวิทยาศาสตร์ซึ่งช่วยในการพัฒนาเทคโนโ
ความรู้ในพระไตรปิฎก
294
ความรู้ในพระไตรปิฎก
… ไปสู่ผล (effect) ไอน์สไตน์มีความเชื่อมั่นว่า ทฤษฎีควอนตัม ยังไม่สมบูรณ์ต้องมี ความผิดพลาดบางประการ แต่เขาเองก็อธิบายไม่ได้ว่าทฤษฎีนี้มีความผิดพลาดตรงไหน ซึ่ง ต้องรอนักฟิสิกส์ในปัจจุบันช่วยกันศึกษาค้นคว้…
บทความนี้อธิบายถึงการแสวงหาความรู้ในพระไตรปิฎกซึ่งรวมถึงสามประเภทของปัญญาคือ สุตมยปัญญา, จินตามยปัญญา และ ภาวนามยปัญญา โดยเน้นความสำคัญของการฟัง การคิดและการฝึกฝน เพื่อนำไปสู่ความรู้ที่ลึกซึ้งและมีคุณ