แต่ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 521 / 1728

๓. โคจรสัมปชัญญะ ความรู้สึกตัวว่า สิ่งที่ตนกำลัง ทํานั้นเป็นกิจที่ควรหาหรือไม่ ๔. อสัมโมหสัมปชัญญะ ความรู้สึกตัวว่า สิ่งที่ตน กำลังทำนั้นเป็นความหลงเข้าใจผิด หรืองมงายหรือไม่ การที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้า

…ันว่าทุกอิริยาบถต้องทำด้วยสติ ป้องกันความผิดพลาดและความหลงลืม ความสำคัญของสติสัมปชัญญะไม่เพียงตนเอง แต่ยังต่อชื่อเสียงและความน่าเชื่อถือของสังคม หากพระภิกษุขาดความรู้สึกตัว อาจส่งผลกระทบร้ายแรงต่อสถาบันศ…

…งหรือการรับสินบนได้ ทั้งนี้พระสัมมาสัมพุทธเจ้ามิได้ ทรงสอนให้เราไม่คิดปรับปรุงตนเองให้เจริญก้าวหน้า แต่ทรง สอนให้เราพอใจตามมีตามได้และแสวงหาโดยสุจริตเท่านั้น พระพุทธศาสนาได้จัด “สันโดษ” เป็นนาถกรณธรรม คื…

ในพระพุทธศาสนา สันโดษคือการพอใจในสิ่งที่ตนมี ซึ่งช่วยให้เรารักษา ทำนุบำรุง และส่งเสริมบุคคลหรือสถาบันที่เราพอใจ การมีสันโดษทำให้เจริญและป้องกันการประพฤติที่ผิดศีลธรรม เป็นธรรมที่ช่วยเสริมสร้างความขยัน

… หมาย ความว่า พอใจตามที่สมควรแก่ภาวะ ฐานะ แนวทางชีวิตและ จุดหมายแห่งการบำเพ็ญกิจของตน เช่น ภิกษุพอใจแต่ของอัน เหมาะสมกับสมณสารูป หรือหากได้ของใช้ที่ไม่เหมาะกับตน แต่จะมีประโยชน์แก่ผู้อื่นก็นำไปมอบให้แก่เ…

สันโดษในแง่ที่เป็นธรรมปฏิบัติของภิกษุนั้นแบ่งออกเป็นสามประเภท ได้แก่ 1) ยถาลาภสันโดษ คือการยินดีตามสิ่งที่ได้มาโดยความเพียรของตน 2) ยถาพลสันโดษ คือการพอใจตามกำลังและขอบเขตการใช้สอยของตน และ 3) ยถาสารุ

…รที่จะนุ่งห่มจีวรเบา ก็ยินดีใช้สอยจีวร เช่นนั้น แม้จะได้รับจีวรอย่างหนา คุณภาพดี ก็ไม่หวงแหน เอาไว้ แต่นําไปถวายภิกษุอื่น ๓) ยถาสารุปปสันโดษในจีวร คือ ความยินดีตามสมควร ในจีวรนั้น เช่น การที่ภิกษุได้รับจ…

บทความนี้กล่าวถึงสันโดษในจีวร โดยระบุตัวอย่างการยินดีรับจีวรในลักษณะต่างๆ ของภิกษุในพระพุทธศาสนา ไม่ว่าจะเป็นการยินดีตามที่ได้รับ ยินดีตามกำลัง หรือยินดีตามความสมควร โดยทุกกรณีมีการเน้นการไม่ยึดติดและ

…ของตน ก็ยินดีในบิณฑบาตนั้น ไม่เที่ยวเพ่งเล็งหรือ แสวงหาบิณฑบาตอื่นอีก หรือแม้ได้รับถวายบิณฑบาตที่ดี แต่ ไม่เหมาะกับสุขภาพของตนก็ไม่หวงแหนไว้ แต่นำไปถวายภิกษุอื่น 5) ยถาสารุปปสันโดษในบิณฑบาต คือ ความยินดี…

บทความนี้กล่าวถึงความยินดีในบิณฑบาตและเสนาสนะในพระพุทธศาสนา โดยแสดงถึงการรับประทานอาหารตามที่มี โดยไม่ต้องการมากจนเกินไป รวมถึงการแบ่งปันแก่พระเถระหรือผู้ที่ต้องการ ซึ่งช่วยส่งเสริมวิถีชีวิตที่น้อมนำเ

…ความยินดี พอใจในน้ำมันที่ได้มานั้น หากได้ยาอื่น เช่น น้ำอ้อยมา ก็ไม่หวงแหนไว้ นำไปถวายแด่ ภิกษุอื่น แต่ ๑๒) ยถาสารุปปสันโดษในคิลานปัจจัย คือ ความยินดี ตามสมควรในคิลานปัจจัย ได้แก่ ตนเห็นว่าคิลานปัจจัยที่…

…กษุ อาทิเช่น น้ำมัน เนยใส น้ำผึ้ง เป็นต้น การยินดีในคิลานปัจจัยนั้นไม่เป็นการจำกัดว่าควรมากหรือน้อย แต่เป็นการให้ความสำคัญต่อสิ่งที่มีอยู่ นอกจากนี้ยังมีการแบ่งปันสิ่งดีๆ ให้แก่ผู้อื่นด้วย ซึ่งแสดงถึงจิต…

…ครื่องบริหารท้องก็ได้ ยกตัวอย่าง เช่น จีวร ถ้าภิกษุใช้นุ่งห่ม จีวรก็ได้ชื่อว่าเป็น เครื่องบริหารกาย แต่ถ้าใช้จีวรกรองน้ำ จีวรก็ได้ชื่อว่าเป็น เครื่องบริหารท้อง ส่วนบาตรนั้น ถ้าใช้ตักน้ำสรง และประพรมกุฏิ …

ในพระพุทธศาสนา ความสันโดษคือการมีความพอเพียงและมีความสุขในสิ่งที่ตนมี ภิกษุที่มีบริขาร ๔ คือ สบง จีวร สังฆาฏิ บาตร ถือเป็นผู้สันโดษ ในขณะที่บริขาร ๘ จะมีการใช้งานที่หลากหลาย ทั้งเป็นเครื่องบริหารกายแล

…้จิ้มผลไม้ หรือขนมเพื่อฉัน ย่อมเป็นเครื่องบริหารท้อง ประคดเอว ถ้าใช้คาดเอว ย่อมเป็นเครื่องบริหารกาย แต่ ถ้าใช้มัดอ้อย ย่อมเป็นเครื่องบริหารท้อง กระบอกกรองนํ้า ถ้าใช้กรองน้ำอาบ หรือนำมาประพรม เสนาสนะ ย่อม…

เนื้อหาพูดถึงเครื่องบริหารกายและท้องตามคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยจีวรที่ใช้พันกายและบิณฑบาตที่ใช้ยังชีวิต ภิกษุผู้สันโดษสามารถใช้ชีวิตได้อย่างเรียบง่าย ดังเช่นนกที่มีปีกสามารถบินไปทุกที่

9 เหมือนทางไกลกันดาร และเธอพิจารณาเห็น นิวรณ์ ๕ ประการ ที่ละได้แล้วในตน เหมือน ความไม่มีหนี้ เหมือนความไม่มีโรค เหมือนการ พ้นจากเรือนจำ เหมือนความเป็นไทแก่ตน เหมือนภูมิสถานอันเกษมฉันนั้นแล... เมื่อเธอ

…ล่าวถึงการพิจารณานิวรณ์ ๕ ประการ ซึ่งมีผลต่อการเกิดปราโมทย์ ปีติ และความสงบของใจ การละนิวรณ์ไม่เพียงแต่ทำให้คนกลายเป็นอริยะ แต่ยังนำไปสู่การมีความสุขและการตั้งมั่นของจิตใจ

…หนี้เขา แม้จะถูกเจ้าหนี้ทวงถามด้วยคำหยาบ ก็ไม่อาจโต้ตอบอะไรได้ ต้องสู้ทนนิ่งเฉย เพราะเป็นลูกหนี้เขา แต่ถ้าเมื่อใดชำระหนี้หมดสิ้นแล้ว มีทรัพย์เหลือเป็นกำไร ย่อม มีความรู้สึกเป็นอิสระและสบายใจ อุปมาข้อนี้ฉ…

เนื้อหาพูดถึงความรู้สึกเป็นหนี้ในจิตใจที่จะต้องอดทนต่อความรู้สึกเช่นการถูกทวงหนี้ และความสามารถในการละกามฉันทะ หลังจากชำระหนี้ทำให้รู้สึกอิสระ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงพยาบาทที่เปรียบได้กับโรค และการที่จะพ

…มเบื่อหน่ายชีวิต ไม่คิดอยากทำสิ่ง ใด ๆ บุคคลที่ใจหดหู่ ย่อมขาดความวิริยอุตสาหะในการทำสิ่ง ต่าง ๆ ได้แต่ปล่อยให้ความคิดเลื่อนลอยไปเรื่อย ๆ จึงไม่สามารถ รวมใจเป็นหนึ่งได้ ๆ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเปรียบเทีย…

…งทำให้ไม่สามารถมีสมาธิในการทำสิ่งใดได้อย่างแท้จริง เช่นเดียวกับการปรารถนาที่จะเอาใจจดจ่อกับเรื่องใด แต่ไม่สามารถทำได้ตามต้องการ

… ไม่ชัดสายไปมา ๔) สมาธิ คือ อาการที่ใจสงบรวมเป็นหนึ่งแน่วแน่ ณ ศูนย์กลางกายของตนเองอย่างต่อเนื่อง มีแต่ความบริสุทธิ์ ผ่อง ใส สว่างไสวผุดขึ้นในใจ จนกระทั่งสามารถเห็นความบริสุทธิ์ นั้นได้ด้วยใจตนเอง อันจะก…

บทความนี้กล่าวถึงความหมายของสมาธิในหลายมิติ โดยกล่าวถึงสถานะของใจที่ปราศจากนิวรณ์ การตั้งมั่นในอารมณ์เดียว และการที่ใจสงบเป็นหนึ่ง แนวคิดเหล่านี้นำไปสู่ความบริสุทธิ์ ความสุข และปัญญา ซึ่งเป็นผลของการป

…ับสัมผัสผ่านประสาทกาย และรับธรรมารมณ์ที่มากระทบใจ “ดวง” เป็นเนื้อใจชั้นที่สอง ช้อนอยู่ข้างในดวงเห็น แต่ใสกว่าดวงเห็น ขนาดโตเท่าดวงตาของเรา มีหน้าที่ “จำ” สิ่ง ธรรมกาย คือ กายแห่งการตรัสรู้ธรรม มีอยู่ที่ศ…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับดวงใจของคนเรา โดยมีเส้นผ่าศูนย์กลางเท่ากับกระบอกตา ตั้งอยู่ที่ศูนย์กลางกายฐานที่ ๗ แบ่งเป็น ๔ ชั้น ได้แก่ ดวงเห็น, ดวงจ๋า, ดวงคิด และดวงรู้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ดวงเห็นทำหน้าที่ร

…สัมผัสที่ได้แตะต้อง และจำธรรมารมณ์ที่เกิดขึ้นที่จิต “ดวงคิด” เป็นเนื้อใจชั้นที่สาม ซ้อนอยู่ในดวงจ๋า แต่ใส กว่าดวงจำ มีขนาดเท่าดวงตาดำของเรา มีหน้าที่ “คิด” ได้แก่ การที่จิตคิดพิจารณาไตร่ตรองเรื่องต่าง ๆ …

เนื้อหาพูดถึงการแบ่งชั้นของดวงใจออกเป็น 4 ชั้น ได้แก่ ดวงเห็น, ดวงจำ, ดวงคิด, และดวงรู้ ซึ่งอธิบายได้ด้วยอุป比ในการเปรียบเทียบกับผลมะพร้าว โดยดวงเหนือนอกสุดและดวงในสุดมีหน้าที่แตกต่างกันในการรับรู้และค

…ความผ่องใสแห่งใจภายในเป็น ธรรมเอกผุดขึ้น เพราะวิตก วิจารสงบไป ไม่มี วิตก ไม่มีวิจาร มีปีติและสุขเกิดแต่สมาธิอยู่ เธอทํากายนี้แหละให้ชุ่มชื่น เอิบอิ่ม ซาบซ่าน ด้วยปีติและสุขอันเกิดแต่สมาธิ ไม่มีส่วนใด ๆ แ…

บทความนี้กล่าวถึงการบรรลุฌานในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะ 'ทุติยฌาน' และ 'ตติยฌาน' ที่ถูกอธิบายถึงความผ่องใสภายในที่เกิดจากสมาธิ รวมถึงความรู้สึกปีติและสุขที่เกิดขึ้นในร่างกาย เมื่อภิกษุมีอุเบกขาและสติสัมปช

…ติยฌาน จตุตถฌาน O=อารมณ์ที่เกิดขึ้นในองค์ฌาน อารมณ์เหล่านี้เป็นองค์ฌานที่ใช้แยกแยะระดับของฌานต่าง ๆ แต่มิได้หมายความว่าในฌาน ต่าง ๆ จะมีเฉพาะอารมณ์เหล่านี้เท่านั้น เพราะในฌานทุกระดับยังมี ผัสสะ เวทนา สัญ…

บทเรียนนี้อธิบายอารมณ์ที่เกิดขึ้นในฌานระดับต่าง ๆ รวมทั้งผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา วิญญาณ และอื่น ๆ โดยเฉพาะอุเบกขาที่เด่นชัดในจตุตถฌาน โดยไม่มีข้อจำกัดที่อารมณ์เหล่านี้จะเกิดแค่ในฌานระดับใดระดับหนึ่งเท

…้ จิตหลุดจากอารมณ์โดยเด็ดขาดไม่เกี่ยวข้องกัน เหมือนไข่ ขาว กับไข่แดงที่แม้จะอยู่รวมกันในไข่ฟองเดียว แต่ก็แยกจาก กัน ไม่ปะปนกัน เพราะมีเยื่อบาง ๆ หุ้มไข่แดงไว้ เมื่อสละอารมณ์ ได้เช่นนั้น ใจจึงจะหยุดนิ่งแน…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับการทำสมาธิทั้ง ๒ ระดับจากคำพูดของหลวงพ่อวัดปากนํ้า ที่ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการสละอารมณ์เพื่อให้จิตสงบและหลุดจากการตรึงในอารมณ์ต่าง ๆ หากเราไม่สามารถสละอารมณ์ได้ จะทำให้จิตไ

…อเห็นดวงจิตของตนว่าเป็นสมาธิ ทุกคนในโลกนี้ ไม่ได้มีเพียงกายภายนอกที่ประกอบด้วยเลือดเนื้อนี้เท่านั้น แต่ยังมีกายภายใน ที่ละเอียด ประณีต และบริบูรณ์ด้วยคุณธรรม ซ้อนอยู่ภายในอีกมาก เรียกว่า “กายภายใน” หรือ …

การที่ใจหยุดนิ่งและไม่มีอารมณ์ใด ๆ เข้าไปเกี่ยวข้องกับดวงจิต เป็นหนทางสู่เอกัคคตาและสมาธิในทางปฏิบัติ ซึ่งสามารถแบ่งออกเป็นสมาธิเบื้องต่ำและสมาธิเบื้องสูง ฌานเป็นระดับที่สูงขึ้น เมื่อจิตหยุดนิ่งอย่างถ

ปฐมฌาน คราวนี้ละวิตก วิจารได้แล้ว เหลือแต่ “ปีติ” ชอบ อกชอบใจว่ามันดีกว่าเก่า ใสสะอาดกว่าเก่ามาก จึงปลื้มอกปลื้มใจ เมื่อปลื้มอกปลื้มใจเช่นนั้น…

ปฐมฌานเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้เกิดความวิตก แต่เมื่อถึงปีติที่ชอบใจจะเกิดความสุขตามมา เมื่อความสุขเต็มส่วนก็จะนำไปสู่เอกัคคตา สภาพของการนิ่งเฉย ในร…

…รภูแล้ว หากประมาทพลาดพลั้ง ไม่หมั่น ฝึกฝนอบรมจิตต่อไป จิตก็จะหยาบ กลับมาสู่ความเป็นปุถุชนดังเดิมได้ แต่ถ้าไม่ประมาท หมั่นฝึกฝนอบรมจิตจนมีความละเอียดบริสุทธิ์ยิ่งขึ้น สามารถตัดสังโยชน์ไปได้ตามลำดับ ก็ จะเ…

บทความนี้กล่าวถึงการพัฒนาจิตของผู้บรรลุธรรมกายโคตรภูไปสู่ธรรมกายพระโสดา โดยเน้นที่วิปัสสนาญาณและการฝึกฝนจิตให้มีสมาธิแน่วแน่ เนื้อหายังพูดถึงความสำคัญของการไม่ประมาทในการฝึกจิต เพื่อให้สามารถเข้าถึงระ