แต่ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 520 / 1728

…” คำว่า “บรรพชา” โดยรากศัพท์เดิมแปลว่า เว้นความ ชั่วทุกอย่าง หรือการทำให้ถึงซึ่งความเป็นผู้ประเสริฐ แต่เดิมที เดียวคำว่า “บรรพชา” หมายความว่า บวช เช่น สิทธัตถราช กุมารเสด็จออกบรรพชา เป็นต้น แต่ในปัจจุบัน…

คำว่า "บรรพชา" หมายถึงการเว้นความชั่วและการบวชโดยเฉพาะในบทบาทของสามเณร ในปัจจุบันแก่ได้มีการใช้คำว่าบรรพชาและอุปสมบทร่วมกันเพื่ออธิบายถึงการเป็นพระภิกษุ การบวชจะช่วยให้บรรพชิตมีโอกาสในการประพฤติพรหมจร

…คุมกาย วาจา ให้ตั้งอยู่ในความดีงาม ความประพฤติที่ดีทางกาย วาจา เป็น ต้น แม้จะมีคำแปลแตกต่างกันก็ตาม แต่โดยความหมายแล้ว เหมือนกัน คือ สนับสนุนให้คนประพฤติกุศลกรรม ดังนั้น “ปาฏิโมกขสังวรศีล” จึงหมายถึง “เจ…

…วทางสำคัญในพระพุทธศาสนา เพื่อการสำรวมระวังตนให้ประพฤติดีงามทางกายและวาจา ผ่านการงดเว้นจากบาปและกระทำแต่สิ่งที่ดีงาม โดยมุ่งหวังให้ผู้ปฏิบัติได้พ้นจากทุกข์ โดยการปฏิบัติสามารถแยกเป็น ๓ หัวข้อที่ทำให้เข้าใ…

…ี้มีคำศัพท์ ที่ต้องแยกพิจารณาอยู่ ๒ คำ คือ “มรรยาท” กับ “โคจร” คำว่า “มรรยาท” บางทีก็เขียน “มารยาท” แต่ในตำรา พระพุทธศาสนา มักนิยมใช้คำว่า “อาจาระ” อาจาระนั้นแบ่ง ออกเป็น ๒ อย่าง คือ อาจาระที่ดี กับ อาจา…

บทความนี้กล่าวถึงมรรยาทและโคจรในพระพุทธศาสนา โดยเน้นถึงคำศัพท์ที่สำคัญ 2 คำ คือ มรรยาท และ โคจร ซึ่งอธิบายถึงอาจาระที่ดีและไม่ดี อาจาระที่ดีประกอบด้วยความเคารพ ยำเกรง และการสำรวมในศีล ขณะที่อาจาระที่ไ

…. ธัมมานุปัสสนาสติปัฏฐาน หมายถึง การตั้งสติ ตามเห็นธรรมในธรรม คือ ดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายต่าง ๆ ตั้ง แต่กายมนุษย์จนถึงกายธรรม ตรงกันข้ามกับโคจร คือ อโคจร “อโคจร” หมายถึงบุคคลและสถานที่ซึ่งพระภิกษุไม่ควร ไ…

…ย์ นอกจากนี้ยังมีธัมมานุปัสสนาสติปัฏฐาน ซึ่งเป็นการตั้งสติในการเห็นธรรมที่ทำให้เกิดร่างกายต่างๆ ตั้งแต่ร่างกายมนุษย์จนถึงร่างธรรม สำหรับอโคจร คือ สถานที่ที่พระภิกษุไม่ควรเข้าชุมชนหรือไปหาสถานที่ เช่น โรง…

…สําหรับอโคจร ถ้าเขาเชื้อเชิญนิมนต์ด้วย กิจอันสมควร พระภิกษุก็สามารถไปปฏิบัติหน้าที่ในฐานะ นักบวชได้ แต่จะต้องไม่ไปด้วยเรื่องอื่น นอกจากกิจนิมนต์ เช่น ไม่ไปสนทนาปราศรัยอย่างสามัญชนทั่วไป เพราะอาจจะถูก เข้…

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้เปรียบเทียบพระภิกษุที่เที่ยวไปในอโคจรว่าเหมือนโคในถิ่นเสือ โดยให้ความสำคัญว่าพระภิกษุต้องไปในฐานะนักบวชเพื่อปฏิบัติหน้าที่ที่เกี่ยวข้องเท่านั้น การสนทนาหรือกิจอื่น ๆ อาจทำให้เข้า

…ระเสริฐ ดังนั้นจึงต้องพยายามละเว้นความชั่ว ทุกอย่าง ด้วยการระมัดระวังมิให้ประพฤติผิดศีลอย่างเด็ดขาด แต่ถ้าเมื่อใดเกิดประพฤติผิดพลาดขึ้นแม้เพียงเล็กน้อยโดยมิได้ เจตนา ก็จะต้องตระหนักว่านั่นคือตนได้ก่อบาปอ…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของการระมัดระวังเพื่อป้องกันความผิดพลาดในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะเมื่อพระภิกษุประพฤติพรหมจรรย์ การละเว้นความชั่วนั้นสำคัญอย่างยิ่ง และความผิดเล็กน้อยก็ยังถือเป็นความผิด ทำให้พระ

…ุญมาก ครั้นเมื่อทายกนำ สิ่งของมาถวาย ก็จะเสแสร้งกล่าวว่า ความจริงตนไม่ปรารถนา จะรับสิ่งเหล่านั้นเลย แต่เพื่อจะอนุเคราะห์ทายกนั้น ตนก็ยินดี จะรับ การแสดงพฤติกรรมเช่นนี้ ก็เพื่อลวงให้ทายกรู้สึกนิยม ชมชอบตน…

…ื้อหานี้กล่าวถึงพฤติกรรมของพระภิกษุที่แสร้งทำเป็นผู้สันโดษ เพื่อให้ทายกเห็นคุณค่าและนำสิ่งของมาถวาย แต่ในความเป็นจริงแล้วมีเจตนาที่ต่างออกไป นอกจากนี้ยังมีการพูดเป็นเลศนัยเพื่อให้คนเข้าใจว่าตนบรรลุธรรมสู…

…เมถุนธรรม ซึ่งเป็น เรื่องของชาวบ้าน และไม่ทำสิ่งที่เป็นข้าศึกแก่พรหมจรรย์ ๔. ละเว้นจากการพูดเท็จ พูดแต่คำจริง รักษาคำสัตย์ พูดจาเป็นหลักเป็นฐาน เชื่อถือได้ ไม่พูดลวงโลก ๕. ไม่พูดส่อเสียดให้หมู่คณะแตกร้าว…

เนื้อหาในบทเรียนนี้กล่าวถึงการปฏิบัติตนที่ดีตามหลักคำสอนในพระพุทธศาสนา ซึ่งรวมถึงการประพฤติพรหมจรรย์ การพูดความจริง การไม่พูดส่อเสียด การพูดคำไพเราะและเป็นประโยชน์ โดนเฉพาะการส่งเสริมความสนิทสนมในหมู่

…ขับร้อง ประโคมดนตรี และ ชมการแสดงที่ยั่วยุให้กามกิเลสกำเริบขึ้นในใจ ๑๑. เว้นขาดจากการทัดทรง ประดับตกแต่งร่างกาย ด้วยดอกไม้ของหอม และเครื่องประทินผิว หรือสิ่งต่าง ๆ ที่นำ มาตกแต่งร่างกาย เพื่อให้เกิดความส…

…ที่เรียบง่าย อย่างเช่น การเลือกบริโภคเฉพาะในตอนเช้าและการหลีกเลี่ยงสิ่งที่นำไปสู่กามกิเลส เช่น การตกแต่งร่างกายและการใช้ชีวิตที่ฟุ่มเฟือย สิ่งเหล่านี้เป็นคำสอนเพื่อให้พัฒนาความสงบและการเจริญภาวนาอย่างแท้…

…จากการกล่าวถ้อยคำโอ้อวด ยกตนข่มท่าน หรือกล่าวดูถูกดูหมิ่นผู้อื่น เช่น ท่านไม่รู้ทั่วถึงธรรมวินัยนี้ แต่ ข้าพเจ้ารู้ทั่วถึง ภิกษุอย่างท่านจะมีปัญญารู้ทั่วถึงธรรมวินัยนี้ ได้อย่างไร ท่านปฏิบัติผิดแนวทางแล้…

เนื้อหาเกี่ยวกับแนวทางการพูดของภิกษุที่ควรเว้นจากการพูดคุยเรื่องที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับกิจการสงฆ์ และการหลีกเลี่ยงการโอ้อวดหรือดูถูกผู้อื่น ว่าด้วยการพูดที่มีความเหมาะสมและการเคารพธรรมวินัย รวมถึงการทำ

…ห้เลี้ยงชีพด้วย ติรัจฉานวิชาต่าง ๆ ดังต่อไปนี้ ๑. เว้นขาดจากการเลี้ยงชีพผิดด้วยติรัจฉานวิชา นับตั้ง แต่การทายอวัยวะ เช่น ทายลายมือลายเท้า การทายนิมิต เช่น ทายลางบอกเหตุ ทายฟ้าผ่า ทำนายฝัน ทำนายหนูกัดผ้า …

เนื้อหานี้สื่อถึงพระวินัยที่ห้ามพระภิกษุไม่ให้ใช้ติรัจฉานวิชาต่าง ๆ ในการดำรงชีวิต เช่น การทายอวัยวะ การทำนายฝัน หรือการใช้พิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับไฟ เพื่อรักษาความบริสุทธิ์ในชีวิตทางจิตวิญญาณ เป้าหมา

…ะว่า “อินทรียสังวรศีล” มีคำศัพท์ที่ควรแยกพิจารณาได้ ๓ คำ คือ คำที่ ๑ “อินทรีย์” มีความหมายหลายอย่าง แต่ในศีล ข้อนี้มุ่งถึงอินทรีย์ 5 หรืออายตนะภายใน 5 คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ คำที่ ๒ “สังวร” หมายถึง ส…

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสถึงความสำคัญของการคุ้มครองทวารในอินทรีย์ โดยเน้นถึงการสำรวมระวังอินทรีย์ทั้ง 5 ซึ่งประกอบด้วย ตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ ดั้งนั้น 'อินทรียสังวรศีล' จึงหมายถึง ความปรกติในการควบคุ

…หลายอธิบายว่า ลำพังจักษุหรือตาเห็นรูปไม่ได้ เพราะไม่มีใจ ลำพังใจก็เห็นรูป ไม่ได้ เพราะไม่มีประสาทตา แต่ขบวนการของการเห็นจะต้อง ประกอบด้วยองค์ ๓ คือ ตา รูป และใจ กล่าวคือ จักษุ (ทวาร) กับรูป (อารมณ์) กระท…

บทความนี้เกี่ยวกับการทำความเข้าใจคำศัพท์ที่สำคัญในพระดำรัส ซึ่งพูดถึงอายตนะภายในและภายนอก รวมถึงคำว่า 'ทวาร' ที่หมายถึงประตูรับรู้ของอารมณ์ทั้งห้า การเห็นรูปด้วยจักษุจะต้องประกอบด้วยจักษุ รูป และใจ กา

…่งที่ก่อให้เกิดกิเลส เช่นไม่สนใจว่างาม เป็นต้น ดังนั้นการไม่ถือนิมิตก็คือ การยั้งหยุดอยู่ในอาการสัก แต่ว่าเห็นเท่านั้น ไม่เก็บไปคิดนึกปรุงแต่งต่อไปอีก ๑๗๖

…รมารมณ์ด้วยใจพูดถึงการเข้าใจธรรมชาติของสิ่งต่าง ๆ ตลอดจนการฝึกปฏิบัติเพื่อไม่ให้มีความคิดหรือการปรุงแต่งตามสิ่งที่เห็นหรือได้ยิน บริษัทดอททีวียังมีบทความที่น่าสนใจเพื่อเปิดโลกแห่งความรู้เกี่ยวกับพระพุทธศ…

… ซึ่งจะก่อให้เกิดกิเลส โดยสรุปก็คือ เมื่อได้ เห็นองค์ประกอบเล็ก ๆ น้อย ๆ ของอายตนะภายนอก หยุดอยู่สักแต่ว่าเห็น ไม่เก็บไปคิดนึกปรุงแต่งวิพากษ์วิจารณ์ ต่อไปอีก เพราะจะทำให้กิเลสกามเฟื่องฟูขึ้นในใจ - ະ กยง …

…กิดจากอายตนะภายนอก อาทิ ลักษณะของมือ เท้า หรือการพูด โดยการใช้สติเป็นเครื่องป้องกันความคิดและการปรุงแต่งที่อาจนำไปสู่กิเลส การสำรวมจักษุมีความสำคัญในการศึกษาธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า การมองเห็นสิ่งต่าง …

…ด้ของ มาดังใจหมาย ของนั้นก็ไม่บริสุทธิ์ แม้จะรู้สึกเป็นสุข ก็เป็น ความสุขหลอก ๆ เพียงช่วงเวลาสั้น ๆ แต่จะมีวิบากกรรมติด ตามไปอีกยาวนาน หรือหากไม่ได้ของนั้นมาก็รู้สึกผิดหวัง เกิด โทมนัส ดังที่พระสัมมาสัมพ…

…นำไปสู่การกระทำที่ไม่บริสุทธิ์ เป็นชนวนที่ทำให้เกิดวิบากกรรมและความทุกข์ยาวนาน แม้จะมีความสุขชั่วขณะแต่ก็ไม่แท้จริง

…ทั้งหลายได้ว่า พระภิกษุในพระธรรมวินัยนั้น เมื่อเห็นรูป ซึ่งอาจ จะเป็นคน สัตว์ หรือสิ่งของก็ตาม ก็สักแต่ว่าเห็น ไม่คิด ปรุงแต่งต่อไปอีกว่า สิ่งนี้ คนนี้สวยหรือไม่สวย หรือสวยน้อย สวยมาก ทั้งนี้เพราะไม่ถือน…

…าและโทมนัส โดยชี้ให้เห็นถึงการคุ้มครองทวารในอินทรีย์ เช่น การใช้สติในการมองเห็นสิ่งต่าง ๆ โดยไม่ปรุงแต่งหรือกำหนดคุณค่า ทำให้สามารถรักษาใจให้พ้นจากทุกข์และเสวยสุขได้ในภายหลัง การไม่ถือสาหรือไม่คิดปรุงแต่…

…ภิชฌา ก็จะรู้สึกโทมนัส คือเป็นทุกข์ ถึงแม้จะได้รูปนั้นมาตามต้องการ ก็อาจรู้สึก พึงพอใจชั่วระยะหนึ่ง แต่ก็จะต้องเกิดความโทมนัสในที่สุด อยู่นั่นเอง เพราะรูปนั้นไม่เที่ยง ย่อมเสื่อมสลาย หรือ พลัดพรากจากเราไ…

บทความนี้พูดถึงการสำรวมอินทรีย์และผลของการไม่สำรวมที่ส่งผลให้เกิดทุกข์ใจ โดยชี้ให้เห็นว่าสุขที่แท้จริงมาจากการสำรวมใจและการฝึกฝนจิต พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่า การรักษาใจให้ดีจะช่วยป้องกันราคะจากการเข้

9 lo คําอธิบายที่กล่าวมาทั้งหมดนี้เป็นเรื่องของทฤษฎี ซึ่งดู เหมือนเป็นเรื่องง่าย แต่ในเชิงปฏิบัติ เพื่อที่จะไม่ถือนิมิต ไม่ถือ อนุพยัญชนะ หรือเพื่ออบรมจิตนั้น ไม่ใช่เรื่องง่ายเลย พระเด…

เนื้อหาของการอบรมจิตตามศาสตร์ของพระพุทธเจ้า ซึ่งมีการแนะนำให้ตั้งใจที่ศูนย์กลางกาย เพื่อรักษาและป้องกันการเกิดอภิชฌาและโทมนัส โดยมีการอธิบายถึงตำแหน่งของดวงธรรมที่อยู่กลางกายมนุษย์ และความสำคัญในการรั

… “สติสัมปชัญญะ” โดยถือว่า “สติ” เกิดก่อนทำ พูด และคิด ส่วน “สัมปชัญญะ” เกิดในขณะกำลังทำ พูด และ คิด แต่ธรรมทั้ง สองนี้จะเกิดควบคู่กันเสมอ ใน คัมภีร์อรรถกถา ปาฏิกวรรค ได้แบ่งสัมปชัญญะ ออกเป็น ๔ ประการ คือ…

เนื้อหานี้เน้นถึงความสำคัญของธรรมคือสติและสัมปชัญญะซึ่งช่วยให้อยู่ในปัจจุบันและไม่หลงลืมสิ่งที่ต้องทำ ทั้งสองมีความสัมพันธ์กัน โดยสติช่วยให้รู้ก่อนการกระทำ และสัมปชัญญะช่วยให้รู้ตัวขณะทำ ซึ่งมีการแบ่ง