แต่ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 97 / 1689

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 46 อิ ทุติยาวิภัตติ เอา อิ เป็น โอ แต่ไม่ต้องลง ส อาคม ศัพท์มโนคณะ เมื่อต่อเข้าเป็นบทสมาสกับศัพท์อื่นแล้ว ต้อง เอาสระที่สุดของตนเป็น โอ เห…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับการใช้ทุติยาวิภัตติและศัพท์มโนคณะ รวมถึงการแจกวิภัตติในบทสมาส เช่น การใช้สระและรูปแบบการแจกตามการันต์และลิงค์ในศัพท์ โดยยกตัวอย่างเช่น มโนคโณและอนึ่งเกี่ยวกับการแจกตามระบบ อ กา

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 71 แต่พวกบุรุษฝ่ายเดียวเท่านั้น หาได้เกี่ยวข้องไปถึงฝ่ายผู้หญิงไม่ แต่ ถ้าใครเข้าใจเช่นนั้น ก็นับว่าเข้าใจ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการใช้คำในภาษาบาลี โดยเฉพาะคำว่า 'ปุริโส' ซึ่งเป็นสาธารณะโวหารที่ไม่จำกัดเพศและฐานะ อธิบายถึงการแบ่งประเภทบุรุษในไวยากรณ์บาลี รวมถึงการใช้ปุริสสัพพนามที่มีการจัดแบ่งตามหลักทางไวยากรณ

…ปุ๊. ติ อจิจิ มธุ ธนานิ ตานิ อจฺจีนิ มธูนิ ตามตัวอย่างข้างบนนี้จะเห็นได้ว่า นามนาม มีการันต์ต่างกัน แต่ ต ศัพท์ แจกวิภัตติแล้วยังคงรูปอยู่อย่างเดียว และจะต้องตรง กันเช่นนี้ไปทุกๆวิภัตติ ส่วนการแจกและการเ…

…หนังสือ นี้อธิบายถึงการจำแนกนามในรูปแบบเอกวจนะและพหุวจนะ โดยอธิบายถึงการเปลี่ยนแปลงและความหมายของนามแต่ละประเภท เช่น ชโน มุนิ โส และรายละเอียดการแจกวิภัตติ โดยสามารถเห็นความสำคัญในการใช้งานและการเปลี่ยนแ…

…นรวมเรียกว่า อัพยยศัพท์ เพราะรวมอุปสัค เข้าด้วย) จะแจกด้วยวิภัตติทั้ง ๒ ไม่ได้ ไม่มีลิงค์ ไม่มีวจนะ แต่ จำต้องใช้ศัพท์นั้น ๆ ในฐานะที่เป็น ตติยาวิภัตติ และ สัตตมีวิภัตติ แม้จะประกอบเข้ากับนามนาม ที่เป็น …

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการศึกษาสัพพนามในภาษาบาลี ซึ่งมีการเปลี่ยนรูปเมื่อใช้ร่วมกับอัพยยตัทธิต และการใช้ศัพท์ในฐานะที่เป็นตติยาวิภัตติและสัตตมีวิภัตติ การแจกวิภัตติของสัพพนามจะแตกต่างจากนามนาม ผู้เรียนคว

…เข้ากับเยื่อในกระดูกอย่างนี้ว่า "ดูกร ภิกษุทั้งหลาย ก็แลข้ออื่นยังมีอีก ภิกษุพิจารณาเห็นกายนี้นี่แล แต่ พื้นเท้าขึ้นไป แต่ปลายผมลงมา มีหนังหุ้ม เต็มไปด้วยของไม่สะอาด มีประการต่าง ๆ คือ ผมทั้งหลายมีอยู่ใน…

บทนี้เน้นการทำสมาธิและการระลึกถึงกายตามคำสอนในวิสุทธิมรรค มุ่งเน้นอานาปานบรรพเป็นกรรมฐาน ที่ชี้ให้เห็นถึงธรรมชาติของกายมนุษย์ที่เต็มไปด้วยสิ่งไม่สะอาด เพื่อให้เกิดการสำนึกในความไม่ถาวรของร่างกายและจิต

…ด้สังเกตจำทางที่พึงเดิน และทางที่ พึงเว้น ทำการคมนาคมด้วยฝีเท้าอันเร็วตั้ง ๒ เที่ยว ทางไปสุดก็ จริง แต่ (เขาจำทางไม่ได้) ต้องถาม (ผู้อื่น) ไป (ทุกเที่ยว) ฉะนั้น เพราะเหตุนั้น พระโยคาวจรจึงมนสิการอย่าเร่ง…

บทความนี้อธิบายถึงการเดินทางในธรรมะที่ต้องระวังไม่ให้จิตฟุ้งซ่านและต้องมีการป้องกันอารมณ์หลากหลาย โดยเปรียบเทียบการเดินทางกับการเข้าใจกรรมฐานเพื่อไม่ให้บิดเบือนจากจุดหมาย และมีแนวทางในการระมัดระวังการ

…ม่ปรากฏ โกฏฐาส เหล่าใด ๆ ปรากฏ เธอพึงทำงาน (มนสิการ) ในโกฏฐาสเหล่า นั้น ๆ ไปจนกว่าเมื่อโกฏฐาสปรากฏ (แต่) ๒ แล้ว ๒ นั้นเล่า อันหนึ่งย่อมปรากฏดีกว่า (อีกอันหนึ่ง) ก็และพระอาทิกัมมิกะผู้มนสิ การโกฏฐาสอันนั้…

ในบทนี้กล่าวถึงการปรากฏของโกฏฐาสในกระบวนการมนสิการที่มีลักษณะเฉพาะของโกฏฐาสแต่ละเหล่า รวมถึงการใช้ภาพอุปมาในการอธิบายวิธีการที่จิตใจตอบสนองต่อเสียงและการกระทำ เช่นเดียวกับที่พราน…

…(เป็นที่โคจรบิณฑบาต) อยู่ การที่เมื่อพระโยคี มนสิการไปๆ สละโกฏฐาสทั้งหลายที่ไม่ปรากฏเสีย ทำบริกรรม (แต่) ในโกฏฐาสทั้งหลายที่ปรากฏ ๆ ไปจน (เหลือแต่) ๒ โกฏฐาส ก็ เหมือนการที่ปิณฑบาติกภิกษุได้ภิกษา ๒ ที่ ใน…

ในบทนี้กล่าวถึงการบิณฑบาตของภิกษุที่อาศัยหมู่บ้านต่างๆ โดยใช้การเปรียบเทียบกับการทำบริกรรมของพระโยคี การรับภิกษาในเรือนหลังต่างๆ เป็นการสื่อความหมายถึงการพัฒนาทางจิตใจ ซึ่งเปรียบเหมือนการละทิ้งความคิด

…ดารอย่าง นั้น ประกอบกรรมฐานไปได้คุณวิเสส (แห่งภาวนาขั้น ๑) แล้วจึง (ขอ) ให้ท่านบอกขั้นสูง ๆ ขึ้นไป (แต่) พระโยคีผู้ใคร่จะ (ไป) อยู่ที่อื่น จึงให้อาจารย์บอกให้โดยพิสดาร โดยวิธีตามที่กล่าวแล้ว ทบทวนบ่อย ๆ …

เนื้อหานี้เสนอการแปลและอธิบายเกี่ยวกับกรรมฐานในวิสุทธิมรรค โดยชี้แจงถึงการทำอุคคหโกสัลละและการปฏิบัติกรรมฐานของพระโยคี พร้อมทั้งการเตรียมตัวก่อนจะเริ่มกรรมฐาน รวมถึงการทำบริกรรมตามหลักการที่เกี่ยวข้อง

…าไปโดยระหว่างแห่งบาตรที่สวมถลกฉะนั้น แล้ว และแยกความที่หนังเนื่องเป็นอันเดียวกันกับกระดูกออก กำหนด (แต่) หนังศีรษะ ต่อนั้น กำหนดหนังคอ ต่อนั้นกำหนดหนังมือขวาทั้งโดย อนุโลมและโดยปฏิโลม" ครั้นแล้วกำหนดหนัง…

ในบทนี้ว่าด้วยการกำหนดหนังในร่างกาย ผ่านการส่งญาณเข้าไปในแต่ละส่วน ซึ่งเริ่มจากหนังศีรษะไปจนถึงหนังท้องน้อยและอวัยวะอื่นๆ เพื่อให้เข้าใจถึงการเข้าถึงภวังค์และกา…

…ตกแยะออกจากกัน ?) โดยทิศ กระดูกเกิดในทิศทั้ง ๒ โดยโอกาส (ว่า) โดยไม่ แปลกกัน มันตั้งอยู่ทั่วร่างกาย แต่ (ว่า) โดยแปลกกัน ในกระดูก ทั้งหลายนั้น กระดูกศีรษะตั้งอยู่บนกระดูกคอ กระดูกคอตั้งอยู่บน กระดูกสันหล…

…กายมนุษย์ โดยเริ่มจากกระดูกข้อโคนนิ้วมือ ไปจนถึงกระดูกศีรษะ รวมถึงการจัดเรียงและลักษณะเฉพาะของกระดูกแต่ละชิ้นในโครงสร้าง ซึ่งมีการเปรียบเทียบลักษณะสัณฐานของกระดูกต่างๆ กับวัตถุต่างๆ เช่น เมล็ดขนุนและกะโห…

…นที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล [ตับ] คำว่า ยกนํ - ตับ ได้แก่แผ่นเนื้อสองแฉก ตับนั้น โดยสี แดง (แต่) พื้นเหลือง (จึง) ไม่แดงจัด สีดังสีหลังกลีบบัวแดง โดย สัณฐาน ที่โคนเป็นแผ่นเดียว ที่ปลายเป็นสองแฉก …

บทนี้อธิบายเกี่ยวกับการตัดตอนของหัวใจและตับ โดยระบุวิธีการตัดตอน เช่นการกำหนดส่วนต่าง ๆ ของหัวใจและตับ ตลอดจนรายละเอียดเกี่ยวกับพังผืดประเภทต่าง ๆ การวิเคราะห์โดยใช้ศัพท์เกี่ยวกับธรรมและการอธิบายลักษณ

อื่น ๆ ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 75 ว่าเป็นมัน (แต่) เพราะมันเป็นของน่าเกลียดนัก คนทั้งหลายจึงไม่ ถือเอาใช้เป็นน้ำมันทา (ผม) ที่ศีรษะ ไม่ถือเอาใช้เป็นน…

ในบทนี้มีการพูดถึงน้ำตา อสสุ ซึ่งหมายถึงน้ำที่ไหลออกจากดวงตา และมีรายละเอียดเกี่ยวกับสีและสัณฐานของน้ำตา การเกิดน้ำตาจากความรู้สึกต่างๆ เช่น ความดีใจหรือความเสียใจ พร้อมทั้งอธิบายลักษณะการอยู่ของน้ำตา

…) ภาวนาย่อมสำเร็จ က มีอธิบายอย่างไร ? มีอธิบายว่า ธรรม ๓ อย่างนี้ มิได้เป็น อารมณ์ของจิตดวงเดียวกัน แต่ธรรม ๓ นี้ จะเป็นสิ่งที่พระโยคีไม่รู้ก็ หามิได้ จิตเล่าก็มิได้ถึงซึ่งความส่ายไป ปธาน (ความเพียร) เล่…

ในบทนี้มีการอธิบายธรรม ๓ อย่างที่สำคัญต่อการสำเร็จในภาวนา โดยกล่าวถึงวิธีการที่ภิกษุตั้งสติในการนำธรรมเหล่านี้มาใช้ในการฝึกจิต โดยเปรียบว่าเหมือนการเลื่อยไม้ที่ต้องตั้งใจอยู่ที่จุดที่ฟันเลื่อยกระทบไม้

…กปทุม เหมือนล้อรถ เหมือนวงดวงจันทร์ และเหมือนวงดวงอาทิตย์ก็มี ก็แลกรรมฐานนี้นั้นก็อย่างเดียวนั่นแล (แต่นิมิต) ปรากฏต่าง ๆ กัน ก็เพราะความที่พระโยคาวจรมีสัญญาต่าง ๆ กัน เปรียบเหมือนเมื่อภิกษุ หลายรูปนั่งส…

…ขณะสวดพระสูตรเดียวกัน เหตุผลในการปรากฏต่างกันอาจเกิดจากสัญญาและความเข้าใจของผู้ศึกษา เช่นเดียวกับที่แต่ละคนมองเห็นข้าวของแตกต่างกันจากมุมมองของตัวเอง นอกจากนี้ยังพูดถึงความงามและความลึกซึ้งของพระสูตรที่ม…

…เธอจึงไปหาพระมหาเถระ (รูปหนึ่ง) เรียนว่า "ท่านผู้เจริญ การเข้าเมตตาฌานของข้าพเจ้า คล่องแคล่วทีเดียว แต่ (เวลานี้) ข้าพเจ้าไม่อาจเข้าเมตตาฌานนั้น ได้ เหตุอะไรเล่าหนอ ?" พระเถระแนะว่า "เธอจงหานิมิตดูเถิด อ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเข้าเมตตาฌานและความสำคัญของการพัฒนาตนเองก่อนการแผ่เมตตาไปยังผู้อื่น โดยมีพระมหาเถระแนะนำให้หานิมิตและศึกษาเกี่ยวกับการเข้าเมตตาฌาน เพื่อไม่ให้เกิดการเบียดเบียนและสร้างความสุขให้กั

…" ดังนี้เป็นต้น ก็แล (เมื่อเจริญไป) ในบุคคลเห็นปานนั้น อัปปนาย่อมจะสำเร็จเป็นแท้ [เจริญเมตตารวมแดน] แต่ (โยคาวจร) ภิกษุนี้ เป็นผู้ไม่ถึงซึ่งความพอใจด้วยความ

ในบทนี้มีการชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการเจริญเมตตาให้ตนเองก่อน จากนั้นจึงควรแผ่เมตตาไปยังผู้อื่น โดยเน้นว่าทุกคนต้องการความรักและไม่ควรเบียดเบียนผู้อื่น การทำให้ตนนั้นเป็นที่รักและให้เกียรติผู้อื่นจะส

…จ้งออกมาทางกายบ้าง ทาง วาจาบ้าง ฟังธรรม สำหรับลางคน มโนสมาจารอย่างเดียวเป็นส่วน ที่เรียบร้อยดังนี้ (แต่) กายสมาจารและวจีสมาจาร ไม่เรียบร้อย พระ โยคาวจรก็อย่าคิดถึงกายสมาจารและวจีสมาจารของเขานั้น ระลึกถึง…

ในบทนี้กล่าวถึงความสำคัญของการทำความเลื่อมใสแห่งจิตให้ชัดเจนผ่านทางกายและวาจา ขณะที่เฉพาะบุคคลบางคนอาจรับฟังธรรมแล้วไม่ได้แสดงออกทางกายหรือวาจาเท่าไร บทความยังพูดถึงความใจบุญที่มีต่อผู้ที่อาจไม่ได้เข้

…ละเป็นพระราชาเฉพาะในประเทศหนึ่งเป็นต้น อย่างใดอย่างหนึ่ง ให้สำเร็จแก่เขาก็หามิได้เลย ที่แท้กรรมนี้มีแต่จะยังเขาให้เคลื่อนจาก พระศาสนาแล้ว ยังภาวะแห่งคนเข็ญใจ มีความเป็นวิฆาสาทเป็นอาทิ และยังทุกข์ชั้นวิเศ…

เนื้อหาส่วนนี้ว่าด้วยการทำร้ายผู้อื่นซึ่งไม่ควรทำและผลกรรมที่ย้อนกลับมาถึงผู้กระทำ โดยยกตัวอย่างของโทสะเป็นเหตุที่ทำให้เกิดความเสื่อมเสีย นอกจากนี้ยังพูดถึงกรรมที่มีผลต่อการเข้าถึงความรู้ต่างๆในทางธรร

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 170 แม้แต่เพียงยังพระจิตให้ (คิด) ประทุษร้าย (เขา) (แต่) อาศัย การคุ้ยดินของฝูงสุนัขจิ้งจองซึ่งมาจะ (หา) กินซา…

บทความนี้พูดถึงขันติวาทีชาดก ที่เล่าเรื่องของดาบสโพธิสัตว์ที่ปฏิบัติอย่างมีจรรยาบรรณและไม่โกรธ แม้จะถูกทำร้ายอย่างรุนแรง โดยมีพระราชากระทำอัตลักษณ์ตามทางพระพุทธศาสนา ซึ่งสร้างแรงบันดาลใจให้ผู้คนเรียนร