แปล : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 92 / 198

…าษามคธนัก เห็นมีแต่คำว่า อปิธาน และ ปิทหติ เท่านั้น ถึงศัพท์ว่า อปิกจโฉ อปิกณโณ ก็ ไม่ใช่ภาษามคธแท้ แปลงเอามาแต่ภาษาสันสกฤต เพื่อเป็นอุทาหรณ์ ที่แปลว่า ใกล้ เท่านั้น, ในดิกชันนารีสันสกฤตว่า ในสันสกฤต ภาย…

…ยวกับนามและอัพพยศัพท์ในภาษาบาลี พบกับคำศัพท์และความหมายต่าง ๆ เช่น 'อนุ', 'อป' และ 'อภิ' พร้อมกับการแปลที่มาจากภาษาสันสกฤต โดยยังมีการอธิบายถึงการใช้งานในบริบทต่าง ๆ เพื่อช่วยให้เข้าใจศัพท์ได้ดีขึ้น ผ่าน…

…สส. ภิกษุ ท. ฟังตอบแล้ว ซึ่งคำ] แห่งพระผู้มีพระภาคเจ้า ว่า ภทันเต ดังนี้" ในภาษาของเราท่านบัญญัติให้แปลว่า "ข้าแต่ท่านผู้เจริญ" ภเณ เป็นคำสำหรับคนสูงกว่า พูดกับคนผู้ที่อยู่ในบังคับตน เช่น พระเจ้าแผ่นดิน …

…นภาษาบาลี โดยมีการอธิบายความหมายและการใช้คำที่เหมาะสม เมื่อพูดกับผู้มีสถานะสูงกว่า เช่น 'ภทันเต' ที่แปลว่า 'ข้าแต่ท่านผู้เจริญ' และ 'อมฺโภ' ที่หมายถึงการเรียกชายด้วยคำอ่อนหวาน. นอกจากนี้ยังมีตัวอย่างการใ…

…ยศัพท์ - หน้าที่ 105 ปัจจัยทั้งหลาย คือ ตร ตฺถ ห ธ ธิ หึ หึ หิญจน์ ว เป็น เครื่องหมาย สตฺตมีวิภัตติ แปลตาม สตฺตมี ดังนี้: สพฺพตร สพฺพตฺถ สพฺพธิ ใน-ทั้งปวง อตฺถ ใน-นี้ เอกตร " เอก ถ " ใน-เคียว " อญ ตร ใน-…

…มีการประยุกต์ใช้ปัจจัยต่างๆ เพื่อให้เข้าใจการวิเคราะห์วจีวิภาค ในส่วนท่านผู้อ่านจะได้เรียนรู้วิธีการแปลที่ถูกต้องและนานัปการของปัจจัยที่สำคัญในบาลี เพื่อเสริมสร้างทักษะการใช้ภาษาบาลีได้อย่างมีประสิทธิภาพ…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 1 อภิธัมมัตถสังคหบาลีแปล (ปริเฉทที่ ๑ ชื่อจิตตสังคหวิภาค 0 ขอความนอบน้อมจงมีแด่พระรัตนตรัย อภิธัมมัตถสังคหบาลี คาสถาเริ่มต้น…

ในเอกสารนี้เราจะสำรวจอภิธัมมัตถสังคหบาลี ซึ่งเป็นปกรณ์ที่สำคัญในพระอภิธรรม โดยมีการอภิปรายถึงองค์ประกอบหลัก ได้แก่ จิต เจตสิก รูป และนิพพาน นอกจากนี้ยังมีการนำเสนออย่างเคารพต่อพระรัตนตรัยและพระสัมมาสั

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 10 อภิธัมมัตถสังคหฎีกาแปล [ชื่ออภิธัมมัตถวิภาวินี] คาถาเริ่มต้น ข้าพเจ้า" ผู้ชื่อว่าสุมังคละ ขอถวายนมัสการ พระพุทธเจ้า ผู้มีพ…

…อให้เข้าใจแก่นักอภิธรรมที่มีจิตตั้งมั่นในธรรม ข้อความนี้สำคัญสำหรับกุลบุตรที่ต้องการศึกษาในบทสรุปการแปลพระอภิธัมมัตถสังคหะ

…อ โดยปราศจากความกลัว, ลาภ, ตระกูล, และอาจาระเป็นต้นฯ [อธิบายอภิธรรมและอรรถในอภิธรรม] บทว่า ภาสิสฺสํ แปลว่า จักกล่าวฯ ปกรณ์ทั้ง ๓ มีธัมมสังคณีเป็นต้น คือพระอภิธรรมปิฎก ชื่อว่า อภิธรรม โดยวิเคราะห์เป็นต้นว…

ในหน้าที่ 18 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงความสำคัญของหมู่แห่งพระอริยสงฆ์และพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยเน้นถึงความสัมพันธ์ระหว่างพระธรรมและอริยสงฆ์ รวมถึงการถวายบังคมด้วยความเคารพอย่างถูกต้อง อธิบายถึงก

…ยอิฏฐารมณ์เป็นลักษณะ ดุจพระราชา ผู้ทรงโปรดปรานรสแห่งโภชนะอันดีฉะนั้น ๆ บรรดาปีติและสุขเหล่านั้น ความแปลกแห่งปีติปรากฏในการได้อารมณ์ ดุจปีติแห่งบุคคล ผู้ลำบากในทางกันดาร เพราะได้เห็นน้ำที่ชายป่าเป็นต้นฉะน…

…อารมณ์เลิศอย่างเดียว โดยมีการเปรียบเทียบความรู้สึกของบุคคลที่ได้สัมผัสถึงน้ำในป่า ว่ามีความรู้สึกที่แปลกประหลาดและสุขเพียงใด ซึ่งเป็นการแสดงถึงความสำคัญของการบรรลุถึงภาวะที่ชื่อว่าเอกัคคะในจิตใจ

…บ"ฯ ก็ความพิเศษแห่งฌานนั้น ด้วยสามารถแห่งองค์สำหรับละเป็นต้น จักมีแจ่มแจ้งต่อไปข้างหน้าฯ ความพิเศษ (แปลก) ที่ได้อยู่ แม้ในจิตที่เป็นอรูปาวจรและโลกุตตระ จักมีแจ่มแจ้งต่อไปข้างหน้า เช่นกัน ฯ ถามว่า เหตุไฉน…

เนื้อหาในส่วนนี้เน้นถึงความแตกต่างระหว่างฌานในรูปาวจรกุศลและกามาวจรกุศล รวมถึงการวิเคราะห์ความเป็นไปของฌานตามหลักอภิธรรม อธิบายถึงการเกิดขึ้นและคุณลักษณะของฌานที่ได้จากการปรุงแต่ง โดยใช้หลักการทางอภิ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 70 ภิธัมมัตถสังคหบาลีแปล (ปริเฉทที่ ๒ ชื่อเจตสิกสังคหวิภาค) [สังคหคาถา] ธรรม ๕๒ อย่าง ประกอบกับจิต มีการ เกิดดับในที่เดียวกั…

…งๆ เช่น ผัสสะ, เวทนา, และเจตนา รวมถึงการชนิดต่างๆ ของเจตสิกที่มีผลต่อการทำงานของจิต ปัจจุบันบทนี้ถูกแปลโดยพระอริยเมธีมานิต ถาวโร ป.ธ.๕ จากวัดสัมพันธ์วงศ์ พระนคร เพื่อให้ความเข้าใจในหลักธรรมที่ซับซ้อนได้

…ป็นต้น) เหล่านั้น * พระอริยเมธี ปัจจุบันเป็นพระธรรมบัณฑิต (มานิต ถาวร) ป.ธ. ๕ วัดสัมพันธวงศ์ พระนคร แปล.

เนื้อหาในหน้าที่ 81 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา พรรณนาถึงการจำแนกจิตตามประเภทต่าง ๆ รวมถึงการอธิบายลักษณะของเจตสิก โดยเริ่มตั้งแต่ลักษณะของเจตสิกที่มีความเกิดและความดับในที่เดียวก

…ควรแก่มรรคจิตนั้น เพราะฉะนั้น ท่านอาจารย์จึงได้กล่าว คำมีอาทิว่า วิรติโย ปน ดังนี้ ฯ บทว่า สพฺพถาปิ แปลว่า โดยอาการแม้ทั้งหมด คือโดยอาการ

ในเนื้อหานี้ได้พูดถึงพวกจิตที่มีทิฏฐิวิปยุตและอิสสาที่สามารถเกิดขึ้นได้เฉพาะในปฏิฆจิต พร้อมอธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างเจตสิกและจิตที่แตกต่างกัน โดยเฉพาะการกระทำในพวกอสังขาริกจิต และการเกิดเจตสิกในโลภ

…ต กิริยาจิต และในมหัคคตจิตฯ ก็ท่านอาจารย์จักกล่าวตาม อาการที่ท่านกล่าวแล้วข้างหน้าฯ บทว่า กทาจิ นี้ แปลว่า ในกาล เว้นจากทุจริตอย่างหนึ่ง ๆ มีมุสาวาทเป็นต้น ฯ วิรัติทั้งหลา ન วิรัติทั้งหลายแม้เกิดได้

บทความนี้นำเสนอความสำคัญของการวิรัติในมาตรฐานของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา การพูดถึงการตัดทุจริตด้วยอำนาจของจิต โดยเฉพาะเมื่อเปรียบเทียบกับโลกุตตรจิตและโลกิยจิต การวิเคราะห์มีจุดมุ่

…ด้กล่าวคำว่า อนุตฺตเร ฌานธมฺมา เป็นอาทิฯ ฌานธรรมด้วยอำนาจ วิตก วิจาร ปีติ และสุข ในอนุตตรจิต มีความ แปลกกัน คือต่างกัน ๆ อัปปมัญญาและฌานธรรมในอมหัคคตจิตปาน กลางมีความแตกต่างกัน วิรัติ ญาณ และปีติกับอัปปม…

…บการทำความเข้าใจในด้านจิตวิทยา และอภิธัมมาที่ต้องการให้ผู้ศึกษาและปฏิบัติธรรมสามารถเห็นถึงการเปลี่ยนแปลงและความแตกต่างที่เกิดขึ้นในกระบวนการทางจิต.

* ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 109 อธิธัมมัตถสังคหบาลีแปล ปริเฉทที่ ๓ ชื่อปกิณณกสังคหะ [สังคหาคาถา] ธรรมคือจิตและเจตสิก ๕๓ อย่าง ประกอบกัน สมควรแก่การประกอบ …

บทนี้นำเสนอการวิเคราะห์อภิธัมมัตถสังคหะซึ่งเน้นการศึกษาธรรมที่ประกอบด้วยจิตและเจตสิก 53 อย่าง โดยการจัดแยกธรรมเหล่านั้นตามเวทนา เหตุ กิจ และอารมณ์ รับรู้ถึงเวทนาทั้ง 5 ได้แก่ สุข ทุกข์ โสมนัส โทมนัส แ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 118 อภิธัมมัตถสังคหฎีกาแปล พรรณนาความปริเฉทที่ ๓ [ข้อความเบื้องต้น] บัดนี้ ท่านอาจารย์เพื่อแสดงการสงเคราะห์จิตและสิกตามที่ กล่…

…่มาจากจิตตุปบาท ดังนั้นจึงขอเสนอการศึกษาและการเรียนรู้เพื่อให้เกิดความเข้าใจในธรรมเหล่านี้ ภายใต้การแปลและอธิบายจากพระราชวรญาณมุนี และพระเทพวราภรณ์.

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 141 อภิธัมมัตถสังคบาลีแปล ปริเฉทที่ ๔ ชื่อวิถีสังคหวิภาค [สังคหคาถา] ข้าพเจ้ากระทำการสงเคราะห์ (ประมวล) จิตตุปบาท อันยอดยิ่ง …

เนื้อหานี้กล่าวถึงการศึกษาวิถีสังคหวิภาคในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเน้นการประมวลจิตตุปบาทและการกำหนดสิ่งต่างๆ ในการวิเคราะห์ซึ่งแบ่งออกเป็นนักกะ 5 หมวด ได้แก่ วัตถุ ทวาร อารมณ์ วิญญาณ วิถี และวิสัยปวัติ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 150 อภิธัมมัตถสังหคหฎีกาแปล พรรณนาความปริเฉทที่ ๔ [ข้อความเบื้องต้น] ประกอบความว่า ข้าพเจ้าครั้นได้กระทำการสงเคราะห์ประเภท แห่ง…

…วถึงการสงเคราะห์จิตตุปบาทผ่านการตีความอภิธัมมัตถสังคหะ โดยแบ่งแยกเป็นภูมิและบุคคลเพื่อแสดงการเปลี่ยนแปลงและความสัมพันธ์ระหว่างจิต โดยอ้างอิงจากการแสดงปวัติสังคหะ และครอบคลุมการศึกษาที่รู้จักในพุทธศาสตร์ …

…ะการอะไรบ้าง คือ ความเกิด က ปรากฏ ๑ ความเสื่อมปรากฏ ๑ ความเป็นอย่างอื่นแห่งธรรมที่ตั้งอยู่ ๑. อวตวา แปลว่า กำหนด แต่หมายเอาสภาพก็ได้ อาการก็ได้ ฐานะก็ได้

ในบทนี้กล่าวถึงหลักการที่เกี่ยวข้องกับความปรากฏของธรรมในพระอภิธรรม ซึ่งย้ำว่าธรรมไม่สามารถตั้งอยู่ในช่วงเวลาชั่วขณะได้ พร้อมกับการอธิบายที่ชัดเจนเกี่ยวกับการกำหนดความเกิดและดับของธรรม ที่เชื่อมโยงกับแ

…ในพระสูตรนั้น ๆ แต่เพราะอุปสัคเป็นไปในอรรถ แห่งธาตุนั่นเอง บทว่า ปญฺญายติ นี้ จึงมีอรรถว่า วิญญายติ แปลว่า รู้แจ้งฯ เพราะฉะนั้น ขณะที่ตั้งอยู่แห่งจิต ท่านอาจารย์ไม่ควรคัดค้าน ด้วยคำของอาจารย์บางพวกเพียงเ…

ในบทนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์ของจิตและคุณสมบัติของธรรมที่เกี่ยวข้องกันตามอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยการสำรวจอำนาจของอุปปาทขณะ ฐิติขณะ และภังคขณะ การทำความเข้าใจในอารมณ์และความสามารถในการรู้แจ้งของจิตตลอดจนล

…อาความอย่างอื่น ปุพพกาลกิริยาจะเป็นศัพท์ มีกัตตาเสมอด้วยอปรกาลกิริยาไม่ได้เลย ฯ บทว่า ทวิตฺติกฺขตต์ แปล ว่า ๒ ครั้ง หรือ ๓ ครั้ง ฯ แต่บางอาจารย์กล่าวว่า บทว่า ติกฺขต 2 นี้ มีประโยชน์เพียงเพื่อทำถ้อยคำให้…

เนื้อหานี้นำเสนอการวิเคราะห์คำสอนในอภิธัมมัตถสังคหะและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเฉพาะการตัดสินใจและการตีความของท่านมัชฌิมภาณกาจารย์ เพื่อให้เห็นถึงแนวทางคำสอนและการประยุกต์ใช้หลักธรรม เหตุผลที่ท่านอาจ