แสดง : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 72 / 160

…ัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 182 อาจารย์นั้นแลกล่าวไว้ ในปรมัตถวินิจฉัย ในอธิการแสดงวิบาก ที่ประกอบด้วยญาณ ไม่เป็นแก่บุคคลนี้ว่า ญาณวิบากทั้งหลาย ย่อมไม่เป็นไปแก่ทวิเหตุกะ และอเหตุกบุค…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหะและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา เรียบเรียงการอภิปรายของอาจารย์เสนอบุคคล 8 ประเภทและคำอธิบายเกี่ยวกับวิบากที่ประกอบด้วยญาณที่แตกต่างกัน โดยมีอาจารย์จำนวนมากเห็นพ้องหรือแตกต่าง

…งขาร (และ) กรรมที่เป็นสสัง ขาร ย่อมไม่ให้วิบากที่เป็นอสังขาร" ฯ ตามมติของอาจารย์เหล่านั้น บัณฑิตพึง แสดงวิบาก ๑๒, ๑๐ และ ๘ ตามลำดับ

…กรรมในแต่ละภูมิและวิบากที่เกิดขึ้นในปวัติกาล การวิเคราะห์นี้มาจากมติของพระเถระซึ่งให้ความสำคัญกับการแสดงวิบากในระดับต่างๆ เพื่อทำความเข้าใจในธรรมที่ถูกต้อง

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 199 ปฏิสนธิ ย่อมมีในกามภพ ฯ ปฏิสนธิ ทั้งหลาย (ทุเหตุกปฏิสนธิ และติเหตุก ปฏิสนธิ) เว้นอเหตุกปฏิสนธิ มีต่อจาก รูปาวจรจุติ ปฏิสนธิทั้งปวง

…าเกี่ยวกับปฏิสนธิและจิตตสันตติ โดยพูดถึงปฏิสนธิที่เกิดในกามภพ รวมถึงทุเหตุกปฏิสนธิและติเหตุกปฏิสนธิ แสดงให้เห็นถึงความเชื่อมโยงกันระหว่างปฏิสนธิ การเกิดและดับของจิตที่เกิดขึ้นในชีวิต นอกจากนี้ยังกล่าวถึงก…

…่งภูมิที่เผล็ดผล ฯ [อธิบายกายกรรม] บัดนี้ ท่านอาจารย์ได้เริ่มคำว่า "ตตฺถากุศล" เป็นต้นไว้ ก็เพื่อ จะแสดงความเป็นไปแห่งอกุศลกรรมเป็นต้น ด้วยอำนาจแห่งทวาร ของกายกรรมเป็นต้น และประเภทแห่งอกุศลกรรมเป็นต้นนั้น…

ในเนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีมีการพูดถึงความหมายของกรรมและอโหสิกรรมซึ่งเป็นแนวคิดสำคัญในพระพุทธศาสนา กรรมสามารถแบ่งออกเป็นประเภทต่างๆ เช่นกายกรรม วจีกรรม เป็นต้น โดยยกตัวอย่างการกระทำที่ส่งผลต

…ัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 230 (ในฎีกาแห่งสังคีติสูตรและทสุตตรสูตร) ว่า "ก็การแสดง การฟัง และความเห็นตรง ย่อมถึงความสงเคราะห์เข้าในภาวนานัย เพราะเป็น การเสพกุศลธรรม " ดังนี้ ฯ ส่วนอา…

ในบทความนี้กล่าวถึงบทบาทของการแสดงและการฟังในอภิธรรมว่าเป็นการส่งเสริมการปฏิบัติธรรม โดยการแสดงและการฟังสามารถนำไปสู่การพัฒนาในภาวนาแล…

…จะกล่าวถึงรูป (ที่ถึงเข้า ตามลำดับ) ในรูปนั้น มีสังคหะ (การ รวบรวม) โดยอาการ ๕ นัย คือ โดย สมุทเทส (แสดงโดยย่อ) ๑ โดยวิภาค (การจำแนก) ๑ โดยสมุฏฐาน (เหตุเกิด) 0 โดยกลาป (หมวดหมู่) ๑ โดยลำดับ ปวัติ (การเกิด…

ในประโยคนี้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลี พร้อมกับการจำแนกธรรมต่าง ๆ โดยมีการรวบรวมและอธิบายตามลำดับของคำ ข้าพเจ้าได้จำแนกธรรมฝ่ายจิตและเจตสิก โดยอิงตามประเภทและปวัติ เพื่อเสนอความคิดเห็นเกี่ยวกับรูปสมุท

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 292 แสดงไว้ในวิภังคปกรณ์ โดยทรงแสดงนัย (เพราะเห็นได้โดยนัย) ฯ แม้ในวิภังค- ปกรณ์นั้น ก็ไม่ได้ตรัสความตั้งอยู…

บทความนี้เสนอการวิเคราะห์อภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยศึกษานัยที่แสดงในวิภังคปกรณ์ ข้อความที่กล่าวถึงลักษณะแห่งสังขตธรรมและความเกิดขึ้นของจิตในภาคจิตและรูป รวมถึงการอธิบ…

…ค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 305 คำมีประมาณเท่านี้แล้ว บัดนี้ เมื่อจะแสดงนิพพาน จึงกล่าวคำเป็นต้น ว่า นิพฺพานํ ปน ดังนี้ฯ ท่านอาจารย์แสดงความที่พระนิพพาน เป็นธรรมชาตสำเร็จโด…

บทความนี้กล่าวถึงการแสดงความเข้าใจในนิพพานผ่านคำสอนของอาจารย์ โดยเน้นการทำให้แจ้งเกี่ยวกับธรรมชาติและการตัดกิเลส พร้อมการวิเ…

…การเรียกว่ามิจฉาสมาธิ สมาธินทรีย์ และสมาธิพละ จึงกล่าวคำเป็นต้นว่า ตถา วิจิกิจฉาจิตฺเต ฯ ท่านอาจารย์แสดงความ ไม่มีแห่งอธิบดีในจำพวกจิตที่มีเหตุเดียว ด้วยทวิเหตุกศัพท์และติเหตุก- ศัพท์ฯ อวธารณะในคำว่า "ชวเ…

…กับการเกิดของอธิบดีในจิต และการปรุงแต่งของจิต ว่าจิตที่เป็นโลกิยวิบากนั้นไม่สามารถทำฉันทะได้เลย ซึ่งแสดงถึงความสำคัญของการเข้าใจคำสอนทางอภิธรรมที่พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ในเชิงลึก

…ยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้ หาก พระผู้มีพระภาคอจ้าจึงทรงยกขันธ์ ๒ ขึ้น แสดงไว้ ฯ ท่านอาจารย์ทำไว้ในใจว่า ก็พระนิพพาน พระผู้มีพระภาค ทรงสงเคราะห์ลงในอายตนะและธาตุ มิใช่หรือ ? เ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกาอธิบายถึงความสำคัญของขันธ์ในการเกิดทุกข์และการพ้นจากทุกข์ ซึ่งปรกฏว่า พระผู้มีพระภาคทรงยกขันธ์เป็นตัวแทนแห่งธรรมต่าง ๆ ที่มีความแตกต่างและเก

…ชื่อในพระผู้มีพระภาคว่า พระผู้มีพระภาคทรง ทราบสมรรถภาพพิเศษแห่งธรรมทั้งหลาย โดยอาการทุกอย่าง จึงทรง แสดงปัจจัย ๒๔ ไว้ดังนี้ ควรทำสุตมยญาณให้เกิดขึ้นว่า ธรรมเหล่านี้ มีความพิเศษอย่างนี้ แล้วทำความพากเพียรเ…

เนื้อหาในหน้านี้นำเสนอความเข้าใจในธรรมและปัจจัยที่มีความแตกต่างกัน โดยเฉพาะการมีอัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัย บัณฑิตต้องทำให้เกิดสุตมยญาณและภาวนายญาณ เพื่อเข้าใจความพิเศษในปัจจัยที่ตรัสไว้ในพระธรรม ่การพั

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 386 กับรูปไม่มี, รูปที่เป็นเพียงอารมณ์แห่งนามซึ่งบังเกิดเพราะอาศัยวัตถุ นั่นแล ชื่อว่าอาลัมพนะ เพราะฉะนั้น นามเหล่านั้น ก็ไม่มีการ รังเ

… หากมีอัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัยระบุเอาไว้ ถึงแม้พระนิพพานจะไม่มีลักษณะเป็นอัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัย แสดงออกถึงข้อเท็จจริงในธรรมที่ช่วยให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างสภาวะทางธรรม.

…าวจร ปัญจมฌาน ย่อมแนบแน่น โดยอนุรูปแก่บริกรรมนั้น ๆ ฯ [อธิบายความต่างกันแห่งอภิญญา ๕] บัดนี้ เพื่อจะแสดงความต่างกันแห่งอภิญญาทั้งหลาย โดยความ ต่างแห่งอารมณ์เท่านั้น ท่านอาจารย์จึงกล่าวคำว่า อิทธิวิธา ดังน…

บทนี้กล่าวถึงการบริกรรม ๓ หรือ ๔ หน สามารถเข้าถึงจิตของผู้อื่นได้ด้วยเจโตปริยญาณ คล้ายกับการมองด้วยทิพยจักษุ นอกจากนี้ยังอธิบายถึงการกำหนดอารมณ์ของจิตที่มีราคะและความแตกต่างระหว่างอภิญญา โดยเน้นความหม

…ส่วนเวยยาวัจจมัยบุญกิริยาวัตถุเกิดแต่ความขวนขวาย ในกิจที่ชอบ เป็นเครื่องเจริญบุญราศีแก่ผู้ประกอบ ดังแสดงในกาลทานสูตรว่า ความว่า เย ตตฺถ อนุโมทนฺติ น เตน ทักขิณา โอนา เวยยาวจจ์ กโรติ วา เตปิ ปุญฺญสฺส ภาคิโ…

…ยชน์แก่รัฐและประชาชน โดยเฉพาะการจัดการทรัพยากรให้มีประสิทธิภาพและการสร้างความสุขให้กับประชาชน ดังที่แสดงในบทอ้างอิงมากมายในพระคัมภีร์

…ทรงเห็นอำนาจประโยชน์ แล้วและพระราชทานอภัยแก่สัตว์จตุบาททวิบาทบางเหล่า มีหมู่มฤคและฝูงสุวสกุณเป็นต้น แสดง ไว้ในวัตถุนั้น ๆ เป็นนิทัสสนอุทาหรณ์, พระราชกรณียกิจฝ่ายพระพุทธจักร และราชอาณาจักร ซึ่ง ได้รับพระรา…

…รตั้งพระราชบัญญัติด้านกสิกรรมและพาณิชกรรม การวางแผนระบบการคมนาคม และการคุ้มครองสัตว์ป่า นอกจากนี้ยังแสดงให้เห็นถึงพระราชจริยาส่วนและการอุทิศตนที่สำคัญต่อสังคม.

…กเสียจนมีกำลังไม่พอจะทานกันไว้ได้ ก็ต่างจะล้มฉะนั้น แม้พระพุทธภาษิต ในปกิณณกวรรค แห่งพระธรรมบทก็ได้ แสดงความข้อนี้ไว้โดยบรรยายว่า ปรทุกฺขปธาเนน โย อตฺตโน สุขมิจฺฉติ บุคคลผู้ใดปรารถนาสุขเพื่อตน เพราะเข้าไป…

เนื้อหานี้สอนให้เห็นถึงความสำคัญของการรักษาประโยชน์ของกันและกันในหมู่ชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในหลักธรรมของพระพุทธศาสนา ซึ่งระบุว่าเมื่อผู้คนใส่ใจดูแลผลประโยชน์ของผู้อื่น ประโยชน์ของตนเองก็จะมั่นคงและยั่งย

…้นั้นย่อมหวังความเจริญได้ คงไม่มี ความเสื่อมทราบ แม้สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าก็ได้ตรัสแกมหานามลิจฉวี แสดงกิจของผู้ดำรง ฆราวาสจะพึงทำเพื่อผลนี้ ในอปริหานิยธรรมสูตรปัญจกนิบาต อังคุตตรนิกายสรุปความว่า กุลบุตร…

… เกี่ยวกับการเคารพผู้อาวุโสและความสามัคคีในชุมชน โดยยกตัวอย่างจากพุทธภาษิตและอปริหานิยธรรมสูตร เพื่อแสดงให้เห็นว่าความรักและการช่วยเหลือกันในหมู่คนสามารถนำไปสู่ความเจริญและความสำเร็จได้อย่างไร

…ตกบุรุษ ไม่ให้ใครรู้จักพระองค์ เสด็จเที่ยว สอดส่องเอง ได้ทราบข่าวดี และข่าวร้ายประจักษ์แจ้ง มีเรื่องแสดงไว้ในคัมภีร์อรรถกถาบาง คัมภีร์ บ้างก็มีในเวลาที่ข้าศึกมาประชิดพระนคร ต้องเสด็จนำพยุหแสนยากรออกต่อยุท…

ข้อความนี้สื่อถึงพระมหากรุณาของสมเด็จพระมหาสมณเจ้าในการให้ความยุติธรรมแก่ประชาชน และความพยายามที่จะนำพระพุทธศาสนาไปสู่ความเข้าใจแก่ผู้คน พระองค์มีพระกรุณาที่กว้างขวาง ตั้งใจให้ประชาชนได้พบกับความสุขแล

…ย่างไร วันคืนเปลืองไป ๆ ดังนี้ เวลาที่เปลืองไปย่อมไม่กลับ หลัง จึงควรให้เปลืองไปด้วยดี, พระองค์จะทรงแสดงแบบอย่างในข้อนี้อันสมแก่บรรพชิต จึงทรง แจกนิทเทสแห่งกาลัญญุตาวิกัปหลัง ดังนี้ว่า กาลญญ จ กถ โหติ ภิก…

บทความนี้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับความสำคัญของการใช้เวลาอย่างมีคุณค่า โดยอิงหลักการจากพระธรรมที่สอนให้ผู้อยู่ในธรรมวินัยรู้จักแยกแยะช่วงเวลาที่ควรทำกิจต่าง ๆ รวมทั้งการเข้าใจฤดูกาลต่าง ๆ เพื่อให้สามารถใช้

…าณวโรรส) ๖๒ อันมาก ในอันใช่เหตุ และอาจถึงปราชัยก็เป็นได้ แม้ในคัมภีร์ชาดก ท่านก็ได้ยกข้อความนี้ขึ้น แสดง โดยความเป็นภาษิตของอาจารย์ทิศาปาโมกข์ ติไก่ผู้ขันไม่เป็นเวลา ยังพวกมาณพผู้เรียน มนต์ให้ลุกขึ้นไม่เป…

บทความนี้เสนอความคิดเห็นเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงตามกาลในสังคม และการรู้จักประยุกต์ใช้เวลาของบุคคลที่มีความสามารถ ซึ่งพระมหาสมณเจ้าได้ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการปรับตัวในสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลง และพระร