โส : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 86 / 200

…่น เสโข ดังนี้เป็นทีฆะมีเสียงยาว แต่ถ้ามีพยัญชนะสังโยค คือตัวสะกดที่ซ้อน อยู่เบื้องหลัง เช่น เสยฺโย โสตฺถิ ดังนี้เป็นต้นเป็น รัสสะ มีเสียงสั้น สระที่เป็น รัสสะ ล้วน ไม่มีพยัญชนะสังโยค (ตัวสะกด) และ ไม่ม…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างพยัญชนะและสระในการออกเสียง มีการจำแนกประเภทของสระเป็นรัสสะและทีฆะ อธิบายรายละเอียดเกี่ยวกับเสียงสั้นและเสียงยาว ความสำคัญของพยัญชนะสังโย

…ไม่ขัดอุจจารณวิธี คือเชิงสวด มีตัวอย่างมาก เช่นบทคาถาว่า อริยจิตตกโร สิยา แม้ ในคาถานี้ บาทท้าย คือ โส อิมิ วิชฎเย ชฎ์ ก็เป็น 8 ( เคยเห็นเป็น วิชเฏ ก็มี เช่นนี้ ก็ได้ ๘ พอดี หรือจะสนธิ โส อิม เป็น โสม เ…

ในบทความนี้นำเสนอการอธิบายเกี่ยวกับสมาธิที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้ในพระบาลี ซึ่งมีความสำคัญต่อการบำเพ็ญในทางโยคะ การตั้งมั่นในศีล และความพยายามบรรลุธรรมตามที่พระองค์ได้สอน. สาระสำคัญคือ การเข้าใจ

…ตฺตจาคตา ( ความสละปล่อยเลย ) อริยาน์ ทสฺสนกามตา ( (ความใคร่ที่จะได้พบพระอริยะทั้งหลาย ลาย ) สทฺธมฺม โสตุกามตา ( ความใคร่จะฟังพระธรรม) ปาโมชฺชพหุลตา (มี ความชื่นบานในธรรมมาก ) อสถตา ( ความไม่โอ้อวด ) อมา…

เนื้อหาที่นำเสนอในบทนี้เกี่ยวข้องกับธรรมต่างๆ ที่มีผลต่อบุคลิกภาพและจิตใจของคนในรูปแบบต่างๆ เช่น ความโกรธ, ความหลง, และความเชื่อมั่นในธรรม ซึ่งมีคำอธิบายถึงคนแต่ละประเภทที่เกิดจากธรรมเหล่านี้ ที่สำคัญ

…คาวจรแผ่ไปด้วยกสิณตลอดโอกาสเท่าใด ภายใน โอกาสนั้น เธอย่อมเป็นผู้สามารถจะได้ยินเสียง (ทุกอย่าง) ด้วย โสตธาตุทิพย์ ที่จะเห็นรูปทั้งหลายด้วยจักษุทิพย์ และที่จะรู้จิตของ สัตว์อื่นๆ ด้วยใจ (ของตน) ได้ ส่วนกา…

ในบทนี้กล่าวถึงการทำกรรมฐานซึ่งประกอบไปด้วยการก้าวล่วงอารมณ์ โดยสามารถขยายหรือไม่ขยายนิมิตได้ ข้อความเน้นว่ากรรมฐานในกสิณ ๑๐ ที่ควรมีการขยาย เนื่องจากพระโยคาวจรสามารถได้ยินเห็นเสียงและเห็นรูปลักษณะต่า

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 64 พระเถระโสปากะก็ได้กล่าวคำนี้ ( กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้า ) ใน โสปากปัญหาพยากรณ์ว่า " ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า…

ในบทนี้พระเถระโสปากะได้กล่าวถึงความชัดเจนของรูปสัญญาและอัฏฐิกสัญญา โดยนำเสนอความเข้าใจเกี่ยวกับนิมิตที่ปรากฏสำหรับผู…

… ยังไม่แล้วดี ) ความเป็นวิหารเก่า ( ทรุดโทรมแล้ว ) (๔) ปนฺถสนุนิสฺสิตต์ ความเป็นวิหารติดทางเดิน (๕) โสณฺฑ์ วิหารมีตระพังน้ำ (๖) ปณฺณ์ วิหารมีไม้ใบ ( ที่เป็นผัก) (๒) ปุปุÀ วิหารมีไม้ดอก (๘) ผล วิหารมีไม้…

บทนี้อธิบายเกี่ยวกับวิหารทั้งสองประเภทที่มีผลต่อการบำเพ็ญสมาธิ โดยเฉพาะวิหารที่ไม่เหมาะสม ซึ่งมีโทษจำแนกเป็นทั้งหมด ๑๘ ประการ เช่น ความเป็นวิหารใหญ่เกินไป, วิหารใหม่ที่ยังไม่สมบูรณ์, วิหารเก่าที่ชำรุด

…วิหารติด ทางเดินใด ความคับคั่งด้วยอาคันตุกะเช่นนั้นไม่มี ก็ควรอยู่ในวิหาร (แม้ติดทางเดิน ) นั้นได้ [โสณฺฑุ] สระโบกขรณีกรุด้วยหิน ชื่อว่า ตระพัง ในวิหารมีตระพังนั้น ชนมากันมากเพื่อ (ตัก ) น้ำดื่ม พวกอันเ…

ในวิสุทธิมรรคภาค ๑ ตอน ๒ มีการอธิบายถึงเสนาสนะที่เหมาะสมสำหรับการปฏิบัติกรรมฐาน โดยแนะนำว่าสถานที่ควรมีความสงบและไม่แออัด โดยเฉพาะในวิหาร ที่มักจะมีเสียงรบกวนจากผู้หญิงที่มาหาใบไม้อยู่ใกล้ๆ เป็นอันตรา

…ี้ ในอุเบกขาเหล่านี้ ฌานุเบกขาท่านประสงค์เอา ในที่นี้ ฌานุเบกขานั้นมีความวางเฉยเป็นลักษณะ มีความไม่ โสตถิกฤตย์ ไทยเราเรียก "ดอกจันทน์" นักปราชญ์ว่า เครื่องหมายสวัสดิกะ มี ๒ อย่าง คือสี่แฉกอย่างหนึ่ง สาม…

เนื้อหาเกี่ยวกับการวางเฉยในภาวะต่าง ๆ ของพระโยคาวจรที่ทำวิปัสสนา โดยอธิบายการเกิดขึ้นของความวางเฉยในการค้นหาสังขาร และการยึดถือสังขารต่างๆ รวมถึงการแตกต่างของความวางเฉยในแต่ละรูปแบบ เช่น วิปัสสนูเบกขา

… ครั้นเมื่อพระโยคาวจรนั้นออกจากตติยฌานแล้ว มีสติสัม ปชัญญะปัจจเวกขณ์องค์ฌานทั้งหลายอยู่ สุขกล่าวคือ โสมนัสเวทนา เจตสิกสุข ปรากฏโดยความเป็นองค์หยาบ อุเบกขาเวทนาและจิตเต กัคคตาปรากฏโดยความเป็นองค์ละเอียดใ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการบรรลุถึงจตุตถฌานซึ่งเป็นการเข้าใจบริสุทธิ์ของจิต โดยการทำสมาธิและการฝึกปฏิบัติภาวนา เพื่อให้เกิดความอุเบกขาและความสงบ การค้นคว้าจิตวิญญาณผ่านการสัมผัสที่ละเอียดและการละความรู้สึกท

…" ก่อน เทียว " หมายความว่า การละนั้นแลได้มีมาก่อนแล้ว มิใช่เพิ่งมามีใน ขณะแห่งจตุตถฌาน คำว่า " เพราะโสมนัสและโทมนัสดับหายไป " นั้น ความว่า เพราะธรรมทั้ง ๒ นี้ คือ เจตสิกสุข และเจตสิกสุขด้วย ดับหายไป ( ซ…

ประโยคนี้วิเคราะห์ความหมายและสำคัญของการละสุข ทุกข์ โสมนัส โทมนัส ในจตุตถฌานปาฐะ โดยยกตัวอย่างถึงการที่สิ่งเหล่านี้ละไปในอุปจารขณะที่แตกต่างกัน ซึ่งแสดงถึ…

…ที่ ๑ อยู่ ทุกขินทรีย์อันเกิดขึ้นแล้วย่อมดับไปไม่เหลือ ในที่นี้ ก็โทมนัสสินทรีย์ ... สุขินทรีย์ ... โสมนัสสินทรีย์อันเกิดขึ้นแล้ว ย่อมดับไปไม่เหลือในที่ไหน ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เพราะละสุขด้…

…นความดับสนิทที่เกิดขึ้นในฌานและการวิเคราะห์ทุกขินทรีย์ที่เกิดขึ้น เช่น โทมนัสสินทรีย์ สุขินทรีย์ และโสมนัสสินทรีย์ ที่ปรากฏในช่วงของการปฏิบัติธรรมในรูปแบบต่าง ๆ จากที่สะสมในร่างกาย, รวมถึงการอธิบายเกี่ย…

…ปัจจัยแห่งเจโตวิมุตติที่เป็นอทุกข มสุขนั้น ดังพระธรรมทินนาเถรีกล่าว (กะวิสาขอุบาสก ) ว่า " ดูกร อาวุโส ปัจจัยแห่งเจโตวิมุติสมาบัติที่เป็นอุทกขมสุขมี ๔ ประการแล ดูกรอาวุโส ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ เพราะละส…

เนื้อหาในบทนี้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับปัจจัยที่ส่งผลต่อเจโตวิมุตติในวิสุทธิมรรค ผ่านการวิเคราะห์คุณสมบัติของเวทนาและการเข้าถึงฌานที่ 4 โดยระบุว่าราคะและโทสะต่างถูกขจัด ซึ่งส่งผลให้เกิดความสุขอทุกขมและเจโ

…ค์ ๑ ประกอบ ด้วยองค์ ๒ บัณฑิตพึงทราบอรรถาธิบายในคำนั้นต่อไป ความที่ จตุตถฌานละองค์ ๑ พึงทราบโดยการละโสมนัส ก็แลโสมนัสนั้น ละได้แต่ในชวนะต้นๆ ในวิถีอันเดียวเพราะฉะนั้น โสมนัสนั้นจึง เรียกว่า ปหานังคะ (อง…

…นธ์ระหว่างจตุตถฌานกับปัญจกฌาน รวมถึงการพัฒนาจิตใจจากปฐมฌานไปยังทุติยฌาน โดยเน้นความสำคัญของการละทิ้งโสมนัสและการเข้าถึงธรรมที่ละเอียดมากขึ้นในกระบวนการปฏิบัติ

…ตุนั้น พระโยคาวจรผู้ได้บอกแก่ภิกษุมีประการดังกล่าว แล้ว เกิดความจำนงยิ่งในอันจะดูอสุภนิมิตจึงยังปีติโสมนัสให้เกิดขึ้น ไป (ดู) โดยวิธีที่ท่านกล่าวไว้ในอรรถกถาทั้งหลาย (ให้) เหมือน กษัตริย์เกิดปีติโสมนัสเ…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับวิธีการดูอสุภโดยอิงตามอรรถกถา ที่พระโยคาวจรได้สอนแก่ภิกษุให้เกิดปีติโสมนัสในขณะไปดูอสุภนิมิต โดยมีการเตรียมความพร้อมทางจิตใจและการศึกษาอสุภนิมิตที่อยู่ในธรรมชาติ เช่น หิน…

…ั้งอยู่ในสรณะและในศีลได้ แม้มนุษย์บุรุษทั้งหลาย เช่น สัจจกะ นิครนถบุตร อัมพัฏฐมาณพ โปกขรสาติพราหมณ์ โสณทัณฑ พราหมณ์ กูฎทันตพราหมณ์ แม้อมนุษย์บุรุษทั้งหลาย เช่น อาฬวกยักษ์ สูจิโลมยักษ์ ขร โลมยักษ์ และสัก…

บทความนี้กล่าวถึงการอธิบายคำสอนเกี่ยวกับการฝึกอบรมบุรุษที่พึงฝึกได้ทั้งหลาย ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงนำไป ยังได้กล่าวถึงบุรุษที่ยังมิได้ฝึกและวิธีการนำ ไปสู่ทางที่ถูกต้อง รวมถึงการฝึกที่เข้าถึงได้ของบุ

…ิมิตวิโมกข์ และซึ่งอุตตริมนุสสธรรมทั้งที่เป็นโลกิยะ ๑. อรรถแห่งอริยสัจ ๑๖ อย่างนี้ มหาฎีกาท่านเรียก โสฬสาการ (อาการ ๑๖) ๒. ทิพวิหาร ได้แก่รูปาวจรฌาน อริยวิหาร ได้แก่ผลสมาบัติ

ในพระวิสุทธิมรรคมีการจำแนกธรรมโดยการแบ่งออกเป็นประเภทต่างๆ เช่น กุศลธรรม อริยสัจ และการระบุลักษณะต่างๆ เช่น ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค โดยมีการประมวลมาในรูปแบบที่ชัดเจน การอธิบายธรรมอย่างลึกซึ้งด้วยอร

…ส่วนในพระสูตรตรัสว่า อคาร์ อชุฌาวสามิ ( เรา ... อยู่ครองเรือน ) เพราะเมื่อเจ้ามหานามศากยะ ผู้เป็นพระโสดาบันทูลถามถึงนิสสัยวิหาร ( ธรรมที่พึ่งอาศัยอยู่ของพระ โสดาบัน ) ก็ทรงแสดงไปโดยแนวนิสสัยวิหารด้วยกัน…

บทนี้กล่าวถึงความสำคัญของการให้และการแบ่งปันในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเอาชนะความตระหนี่ ซึ่งเป็นมลทินที่ขัดขวางความผ่องใสของจิต การที่สัตว์ทั้งหลายถูกมลทินครอบงำนั้น เป็นสาเหตุให้ไม่สามารถให้

… ผู้นำไป ๒. ขตฺตุ ผู้ขุด บ ๓. ฌาตุ ผู้ร ๔. ทาตุ ผู้ให้ ๓. ภตฺตุ ผู้เลี้ยง, ผัว ๔. วตฺตุ ผู้กล่าว ๔. โสตุ ผู้ฟัง ๕. นตฺตุ หลาน ข้อควรจำใน สตฺถุ ๑๐. หนฺตุ ผู้ฆ่า ศัพท์ ๑. ศัพท์นามกิตก์ ซึ่งประกอบด้วย ตุ ป…

เนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายไวยากรณ์ภาษาบาลี โดยเน้นไปที่การแปลงศัพท์ในรูปแบบเอกและพหุ โดยใช้ตัวอย่างของคำที่แสดงถึงการทำหน้าที่ต่างๆ เช่น ผู้ทำ ผู้ขุด ผู้ให้ และอื่นๆ พร้อมอธิบายความสำคัญของคำในความหมาย

…บ เช่น เตรส ๑๓ เป็นต้น และให้เอา ท หรือ ร เป็น ฬ ได้ ในเมื่อ 2 อันเป็นเศษของ ๑๐ คือ ๑๖ ถูก แปลงเป็น โส แล้ว จึงเป็น โสฬส. และบางแห่งท่านให้ลง ติ หลัง ศัพท์เหล่านี้ได้บ้าง คือ วีสติส เป็น วีสติ ตีสติ และ…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับไวยากรณ์บาลีในส่วนของนามและอัพยยศัพท์ โดยเริ่มจากการใช้ตัวเลขตั้งแต่สิบขึ้นไป การคูณและแปลงตัวเลขที่มีเศษในภาษาบาลี เช่น การใช้ศัพท์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับตัวเลข ๑๐, ๒๐, ๓๐ แล

…วจนะ วิภัตติ ตรงกันกับตัว นามนาม ที่ออกซึ่งถึง และเป็นปุริสสัพพนาม ก็ แปลคล้าย ๆ กับ ตุมห อมุห เช่น โส อันว่า เขา เป็นต้น ถ้า เป็นวิเสสนสัพพนาม ก็แปลว่า นั้น โดยไม่ต้องออกชื่ออายตนิบาต แต่จะต้องโยคตัวนา…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับวิธีการใช้และการแปลนามและอัพยยศัพท์ในภาษาบาลี โดยเฉพาะความสำคัญของคำที่ใช้ในการสนทนา และการใช้สัพพนามในบริบทที่เหมาะสม รวมถึงการเคารพในภาษาเมื่อพูดกับผู้ที่มีอายุมากกว่า เช่น ก