ไม่มี : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 215 / 396

…พิสดาร ท่านประกาศจิตตุปบาทไว้ถึง ๔๑ ฯ นี้เป็นปริตตชวนวารในวิสัยปวัติสังคหะนี้ ฯ ค แต่ในอัปปนาชวนวาร ไม่มีความต่างแห่งวิภูตารมณ์และอวิภูตา รมณ์ ฯ ตทาลัมพนะ ก็ไม่เกิดเหมือนกัน ฯ จริงอยู่ เมื่อกาม กามาวจร ชวน…

ในหน้าที่ 144 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงมโนทวารและผลของวิธีการจิต รวมทั้งการเจาะลึกไปยังภวังคบาต (จิตตกภวังค์) การเกิดของตทาลัมพนะ และการระบุชวนะที่เกิดขึ้นต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับญาณ ไม่ว่าจะเป็นก

…ไป ก็เป็นภวังคบาต (จิตตกภวังค์) เลยฯ บัณฑิตพึงทราบว่า เพราะกระทำคำว่า แต่ในสมาบัติวิถี ในที่ทั้งหมด ไม่มีวิถีนิยมดุจกระแสภวังค์ จึงได้ชวนะ แม้เป็นอันมากฯ બૈ [สังคหคาถา] กามาวจรชวนะ บัณฑิตกล่าวไว้ ๒ ครั้ง ม…

ในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกานี้ เนื้อหาพูดถึงการเกิดและลักษณะของจิต การปรากฏของจิตในช่วงเวลาต่าง ๆ ทั้งในปัจจเวกขณจิต ในเวลาที่มีการปฏิบัติธรรม และกรรมวิธีในการเข้าถึงนิโรธสมาบัติ โด

…ฎีกา - หน้าที่ 148 ก็แลในวิถีสังคหะนี้ กิริยาชวนะและอัปปนาชวนะ ย่อมไม่ได้แก่ บุคคลผู้มีเหตุ ๒ และผู้ไม่มีเหตุฯ อนึ่ง วิบากที่ประกอบด้วยญาณ ย่อมได้ในสุคติภูมิเช่นกันฯ ก็แลมหาวิบากที่เป็นญาณวิทยุต ย่อม ไม่ได…

ในบทนี้นำเสนอรายละเอียดเกี่ยวกับวิถีจิตในอภิธัมมัตถสังคหะ โดยอธิบายถึงกิริยาชวนะและอัปปนาชวนะที่มีต่อบุคคลในแต่ละประเภท รวมถึงการเข้าถึงวิบากและการแสดงถึงความต่างของบุคคลในโลกุตตรชวนะซึ่งเกิดขึ้นเฉพาะ

…ไปอยู่อย่างนี้พึงทราบว่า เป็นไป ด้วยอำนาจจิตนิยมเท่านั้น ดุจฤดูนิยมและพืชนิยมเป็นต้นฉะนั้น แม้เมื่อ ไม่มีการกผู้ชักจูง โดยนัยเป็นต้นว่า ท่านที่ชื่อว่าอาวัชชนะ จงมีในลำดับ แห่งภวังค์ ท่านมีชื่อว่าทัสสนะเป็น…

เนื้อหานี้อภิปรายเกี่ยวกับการเกิดขึ้นของตทาลัมพนะในปริบทของจิตและอารมณ์ โดยชี้ให้เห็นถึงการไม่มีการเกิดตทาลัมพนะซ้ำใน ๒ หน่วยอารมณ์ เนื่องจากไม่เพียงพอแก่การเกิดในช่วงระยะเวลา ๑๔ ขณะจิต ซึ่งสร้างค…

…นัยที่มาในอรรถกถาทั้งหลาย เท่านั้นนั่นแลฯ สองบทว่า นตฺถิ วีถีจิตตุปปาโท ความว่า ความเกิดแห่งวิถีจิต ไม่มี เพราะอติปริตตารมณ์แม้มีอายุชั่ว ๒ ขณะจิต โดยที่สุดอย่างสูงก็ไม่ เพียงพอเพื่อให้โวฏฐัพพนะเกิด ๒ ครั้…

เนื้อหานี้สื่อถึงหลักการทางอภิธัมมะ เกี่ยวกับวิบากและการเกิดของวิถีจิต ซึ่งได้รับการอธิบายโดยนักปราชญ์ที่อ้างอิงจากอรรถกถาต่างๆ โดยเฉพาะในเรื่อง 'โวฏฐัพพนะ' และบทวิเคราะห์ของอาจารย์อนุรุทธาเกี่ยวกับจิ

…งอยู่ อติปริตตารมณ์ ย่อมเป็นปัจจัยของการบัญญัติว่า โมฆวารได้ ฯ ก็เมื่อถือเอาความอย่างอื่น ปัจฉิมวาร ไม่มีความเป็นไป બૈ ๆ ในอติปริตตารมณ์ เพราะภวังคจลนะเป็นไปในอารมณ์ของตน ๆ เท่านั้น เพราะฉะนั้น คำว่า เป็นอ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการศึกษาอภิธัมมัตถสังคหะในด้านวิถีจิตและอารมณ์ที่เกิดขึ้นในปัญจทวาร โดยเฉพาะการพิจารณาโมฆวารและอติปริตตารมณ์ โดยมีการอธิบายถึงความเหมาะสมของการเกิดขึ้นของจิตและอารมณ์ในสภาวะแตกต่างๆ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 168 วิถีสมาบัติ ไม่มีบ่อยครั้ง เพราะฉะนั้น ท่านจึงกล่าวคำว่า อปุปนาวสาเน ดังนี้ไว้อีก ฯ ได้ยินว่า พวกนิกายันตริกะ (พวกภิก…

ในเนื้อหานี้ได้พูดถึงการวิเคราะห์อภิธัมมัตถที่เกี่ยวข้องกับชวนะในระดับต่างๆ โดยเฉพาะการชวนะที่ประกอบด้วยญาณทั้ง 4 ซึ่งเกี่ยวข้องกับมายาและความจริงทางศาสนา นอกจากนี้ยังมีการเปรียบเทียบระหว่างนิกายต่างๆ

…ระโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 170 อารมณ์อย่างเดียว ย่อมมีได้ เพราะไม่มีการกำหนดถือเอา เพราะ วิบาก (จิต) นั้น ไม่มีการกำหนด ดุจเงาหน้าในกระจกฉะนั้น ๆ แต่การที่กุศลและอกุศลถ…

บทที่ 170 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา นำเสนอการวิเคราะห์อารมณ์อย่างละเอียด โดยเน้นการกำหนดอารมณ์ของจิตในบริบทของกุศลและอกุศล สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นว่าจิตมีความหลากหลายในการรับสัมผัส

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 171 เพราะจิตวิปัลลาสไม่มีแก่พระขีณาสพทั้งหลาย เพราะฉะนั้น ท่านอาจารย์ จึงกล่าวคำว่า ในที่สุดแห่งกิริยาชวนะที่สหรคตด้วยโสมนัส …

…กล่าวถึงการตีความในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกาเกี่ยวกับจิตวิปัลลาสและตทาลัมพนะ ซึ่งไม่มีแก่พระขีณาสพ ท่านอาจารย์ได้อธิบายถึงความแตกต่างระหว่างโสมนัสและโทมนัส และเหตุผลที่พระผู้มีพระภาคไม่ต…

…ในที่สุดแห่งโทมนัสชวนะ ฯ ฉะนั้น ตทารมณ์ ที่สหรคตด้วยอุเบกขา จึงเกิดในที่สุดแห่งโทมนัสชวนะ ฯ แม้ความ ไม่มีแห่งการตกภวังค์ ย่อมเป็นอันท่านอาจารย์แสดงไว้ ด้วยบทว่า โสมนสฺสปฏิสนธิกสฺส นี้แล เพราะโสมนัสไม่มีในล…

…และผลของการเกิดขึ้นของจิตตุปบาทตามความเป็นตทารมณ์ อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างตทารมณ์ โทมนัส และความไม่มีแห่งการตกภวังค์ โดยอาจารย์แสดงหลักการเหล่านี้อย่างละเอียด เน้นการตบแต่งความเข้าใจเกี่ยวกับการเกิดและ…

…ิจคือสันตีรณะ เพราะไม่เป็นไป ด้วยอำนาจพิจารณาอารมณ์ตามที่สัมปฏิจฉันนจิตรับไว้แล้ว ใน ปฏิสนธิและจุติ ไม่มีคำจำจะต้องกล่าว แต่โดยเนื้อความที่เหลือ ควรกล่าวได้ว่า "ด้วยกิจคือภวังค์" เพราะเป็นองค์แห่งภพ ฯ จริง…

เนื้อหานี้วิเคราะห์ถึงลักษณะของจิตที่เว้นจากอาวัชชนะซึ่งอาจารย์ไม่ได้กล่าวไว้โดยตรง จิตนี้ไม่ยึดติดกับอารมณ์และประกอบไปด้วยกิจที่เป็นภวังค์ ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับความไม่เหมือนกันระหว่างปฏิสนธิจิตและภวังค

…ที่กามตัณหา เป็นเหตุ ให้เกิดแล้ว ย่อมเกิดขึ้นไม่ได้ในลำดับชวนจิตฝ่ายรูปาวจร อรูปาวจร และโลกุตตระ อันไม่มีสภาพเช่นนั้น ๆ เหตุไรหรือ? เพราะชวนจิตฝ่ายรูปาวจรเป็นต้นนั้น ไม่ใช่ตัวให้กำเนิด และเพราะ ไม่มีภาวะเส…

ข้อความนี้กล่าวถึงความสำคัญของกามาวจรในบริบทของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและความสัมพันธ์ระหว่างจิตอันเกิดจากกรรม รวมถึงการที่กามตัณหามีผลต่อการกำเนิดของจิตในรูปแบบต่าง ๆ เช่น รูปาวจรและอรูปาวจร ไม่ว่าจะเป็นก

…แก่ปุถุชน ๔ จำพวก ด้วยอำนาจทุเหตุกบุคคล อเหตุกบุคคล อปายิกอเหตุกบุคคล และตึกเหตุกบุคคล (ผู้มีเหตุ ๒ ไม่มีเหตุ ไม่มี เหตุที่เกิดในอบาย และมีเหตุ ๓) (และ) พระอริยบุคคล ๘ จำพวก ด้วยอำนาจพระผู้ตั้งอยู่ในมรรค (…

เนื้อหาชี้ให้เห็นถึงการหยุดการกระทำทางจิตวิญญาณ อนาคามิผล และอรหัตตผล และการวิเคราะห์จิตที่เกิดขึ้นตามประเภทบุคคล โดยมุ่งแสดงการกำหนดวิถีจิต ที่เกี่ยวข้องกับอภิญญาและมรรค สมาบัติ การกำหนดประเภทบุคคลใน

…าะอรรถว่า ชนเหล่านี้มีเหตุ ๒ คือ อโลภะ และ อโทสะ ที่สหรคตด้วยปฏิสนธิวิญญาณ ฯ ที่ชื่อว่าอเหตุกะ เพราะไม่มีเหตุเช่น นั้น ฯ ม อักษรที่การต่อบท ฯ อัปปนาชวนะย่อมไม่ได้ เพราะมี เครื่องกั้นคือวิบาก ๆ จริงอยู่ ปฏิ…

…นี้กล่าวถึงคำว่า 'ทวิเหตุกะ' ที่แสดงถึงเหตุสองประการ คือ อโลภะและอโทสะ ในขณะที่ 'อเหตุกะ' หมายถึงการไม่มีปัจจัยเช่นนั้น การวิเคราะห์ของท่านอาจารย์โชติปาลเถระเกี่ยวกับตทาลัมพนะที่อาจเกิดขึ้นได้แม้ในกรณีที่ไ…

…) นี้เป็นลำดับจุติและปฏิสนธิในอธิการนี้ ฯ จิตนั้นนั่นแล (คือ ใจ) ที่เรียกว่า ภวังคสันตติ เพราะเมื่อ ไม่มีวิถีจิตเกิด ก็เป็นองค์แห่งภพ ปรารภอารมณ์นั้นนั่นเองเป็นไปไม่ ขาดสาย แก่เหล่าสัตว์ คว์ผู้มีปฏิสนธิอัน…

ในเนื้อหานี้ศึกษาเกี่ยวกับปฏิสนธิและจิตตสันตติ โดยพูดถึงปฏิสนธิที่เกิดในกามภพ รวมถึงทุเหตุกปฏิสนธิและติเหตุกปฏิสนธิ แสดงให้เห็นถึงความเชื่อมโยงกันระหว่างปฏิสนธิ การเกิดและดับของจิตที่เกิดขึ้นในชีวิต น

…นภพอื่นอีก ฉันนั้น ๆ ก็พวกผู้รู้ พิจารณาปฏิสนธิจิตเป็นต้นนี้ (ว่า) ไม่ยั่งยืนถาวรแล้ว ได้บรรลุบทอัน ไม่มีจุติแปรผัน เป็นผู้ตัดเครื่องผูกมัด คือความเยื่อใยเสียได้ด้วยดี เป็นผู้มีวัตร เป็นอันดี (คือมีความประ…

บทความนี้กล่าวถึงแนวทางในการพิจารณาปฏิสนธิจิตและภวังคจิตในอภิธัมมัตถสังคหะ ซึ่งมีความสำคัญต่อการบรรลุถึงธรรมอันสงบและการหลุดพ้นจากความผูกพันต่างๆ ในภพ ถ้าผู้รู้พิจารณาแล้วเข้าถึงการตัดขาดจากเครื่องผูก

…สัยนี้ ด้วยศัพท์ว่า ดิรัจฉานกำเนิดและเปรตวิสัยหมายเอาเฉพาะขันธ์เท่านั้น เพราะโอกาสที่ กำหนดเช่นนั้น ไม่มีแก่ดิรัจฉานกำเนิดและเปรตวิสัยเหล่านั้น ๆ ก็อีก อย่างหนึ่ง สัตว์ทั้งหลายเหล่านั้น ย่อมอยู่ประจำเป็นนิ…

บทความนี้นำเสนอคำอธิบายเกี่ยวกับนรกและกำเนิดของสัตว์ต่าง ๆ เช่น ดิรัจฉานและเปรต โดยใช้คำศัพท์และคำอธิบายที่เกี่ยวข้องกับธรรมชาติของแต่ละประเภทสัตว์ เนื้อหาเน้นการเข้าใจในความหมายและเหตุผลที่อยู่เบื้อง

…ราะอรรถ ว่า พรหมเหล่านั้นมีผลอย่างไพบูลย์ ซึ่งเกิดขึ้นด้วยอำนาจของฌาน ฯ ที่ชื่อว่าอสัญญา (คือพรหมที่ไม่มีสัญญา) เพราะอรรถว่า สัญญา และอรูปขันธ์ที่เหลือทั้งหลาย ที่ท่านกล่าวไว้ โดยมีสัญญานั้นเป็นประ મૈં ธาน…

เนื้อหานี้กล่าวถึงรัศมีแห่งสรีระในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยการอธิบายถึงพรหมที่มีคุณลักษณะต่างๆ เช่น ปริตตสุภา, อัปปมาณสุภา, และสุภากิณณา เป็นต้น นอกจากนี้ยังพูดถึงการสถิตของพรหมที่มีรัศมีงดงามและความสำค

…สังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 209 ไว้ว่า "บุคคลบางพวกเป็นอเหตุกปฏิสนธิ (คือมีปฏิสนธิไม่มีเหตุ) เป็นผู้มีอินทรีย์ไม่บกพร่อง (ไม่วิกลวิการ) แต่มีวิจารณญาณน้อย เป็นปกติ แม้บุคคลเช่นนั้น ก็สงเค…

ในเอกสารนี้กล่าวถึงวินิปาติกเปรตซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับภุมมเทวดา โดยที่เนื้อหาสื่อถึงการไม่มีการกำหนดอายุของสัตว์อบายและมนุษย์ รวมถึงกรรมที่กำหนดอายุในอบาย การพูดถึงความแตกต่างของสัตว์ในอบายที่…

…ส ได้แก่ อสงไขยกัลป์ ฯ ๆ จริงอยู่ การกำหนดอายุพรหม ๒ จำพวก มีพรหมปาริสัชชาเป็นต้น ด้วยอำนาจมหากัลป์ ไม่มีเลย เพราะไม่เกิดในกัลป์ที่บริบูรณ์ โดย เหตุที่พรหมเหล่านั้น จะไม่พินาศแม้ในกัลป์อันหนึ่งไม่มีฯ จริง …

ในบทนี้กล่าวถึงการพินาศของโลกซึ่งเกิดจากไฟ น้ำ และลม โดยอธิบายถึงอำนาจของฌานที่ส่งผลต่อการพินาศในแต่ละชั้นของพรหมโลก คำอธิบายสรุปถึงการเปลี่ยนแปลงของโลกในแต่ละกลุ่มเวลา โดยแบ่งแยกตามพฤติกรรมและอำนาจที