๑ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 193 / 592

…ู้ชักนำให้พระองค์ทรงหลงผิดนั้น แท้จริงคือโจรในคราบ พระภิกษุนั่นเอง เพราะจะหาศีลสักข้อในตัวก็ทั้งยาก ๑๗๒

เนื้อหาพูดถึงความสำคัญของศีลในการให้ความสุขแก่พระภิกษุ อธิบายว่าศีลที่ดีทำให้มีจิตใจที่สงบและปราศจากภัยจากภายนอก โดยเฉพาะเมื่อมีการเคารพศีลจะทำให้พระภิกษุได้รับการนับถืออย่างจริงใจซึ่งส่งผลต่อความสงบข

…ารในอินทรีย์ทั้งหลายมีคำศัพท์เฉพาะว่า “อินทรียสังวรศีล” มีคำศัพท์ที่ควรแยกพิจารณาได้ ๓ คำ คือ คำที่ ๑ “อินทรีย์” มีความหมายหลายอย่าง แต่ในศีล ข้อนี้มุ่งถึงอินทรีย์ 5 หรืออายตนะภายใน 5 คือ ตา หู จมูก ลิ…

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสถึงความสำคัญของการคุ้มครองทวารในอินทรีย์ โดยเน้นถึงการสำรวมระวังอินทรีย์ทั้ง 5 ซึ่งประกอบด้วย ตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ ดั้งนั้น 'อินทรียสังวรศีล' จึงหมายถึง ความปรกติในการควบคุ

…ภิกษุชื่อว่าเป็น ผู้คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลายด้วยประการ ดังกล่าวมานี้แล” สามัญญผลสูตร ที.สี. ๙/๑๒๒/๙๓ ๑๗๘

ภิกษุในธรรมวินัยนี้ต้องไม่ถือรูปลักษณ์หรือเสียงใดๆ เพื่อหลีกเลี่ยงอกุศลธรรม เช่น อภิชฌาและโทมนัส ด้วยการสำรวมและปกป้องอินทรียทั้งหลาย เพื่อการมีความสุขที่ปราศจากกิเลส ความสำรวมในอินทรีย์จะช่วยให้ผู้ปฏ

…นรูป ด้วยจักษุวิญญาณ” “วิญญาณ” ในที่นี้หมายถึง การรับรู้ด้วยใจ ในขณะที่อายตนะภายในและภายนอกกระทบกัน ๑๗๕

บทความนี้เกี่ยวกับการทำความเข้าใจคำศัพท์ที่สำคัญในพระดำรัส ซึ่งพูดถึงอายตนะภายในและภายนอก รวมถึงคำว่า 'ทวาร' ที่หมายถึงประตูรับรู้ของอารมณ์ทั้งห้า การเห็นรูปด้วยจักษุจะต้องประกอบด้วยจักษุ รูป และใจ กา

…ั้นการไม่ถือนิมิตก็คือ การยั้งหยุดอยู่ในอาการสัก แต่ว่าเห็นเท่านั้น ไม่เก็บไปคิดนึกปรุงแต่งต่อไปอีก ๑๗๖

บทความนี้กล่าวถึงการรับรู้สิ่งต่างๆ ด้วยวิญญาณในมุมมองของพระพุทธเจ้าซึ่งเน้นให้เห็นความสำคัญของการเห็นได้ด้วยจักษุวิญญาณและไม่ถือนิมิตเพื่อหลีกเลี่ยงกิเลสและการติดยึดในเครื่องหมายภายนอก เช่น เพศและควา

…ินัยนี้ เห็นรูปด้วยจักษุแล้ว ไม่ถือนิมิต ไม่ถืออนุพยัญชนะ เธอย่อมปฏิบัติ เพื่อสํารวมจักขุนทรีย์...” ๑๗๗

บทความนี้พูดถึงการไม่ถืออนุพยัญชนะซึ่งคือการไม่ยึดถือสิ่งเล็กน้อยที่เกิดจากอายตนะภายนอก อาทิ ลักษณะของมือ เท้า หรือการพูด โดยการใช้สติเป็นเครื่องป้องกันความคิดและการปรุงแต่งที่อาจนำไปสู่กิเลส การสำรวม

…ที่เมื่อไม่สำรวมแล้ว จะเป็นเหตุให้อกุศล ธรรมอันลามก คือ อภิชฌา และโทมนัส พระวิสุทธิมัคค์ เผด็จ เล่ม ๑ หน้า ๙๙ ๑๗๘

การสำรวมอินทรีย์อื่นอีก ๕ อย่าง ต้องใช้สติเป็นเครื่องคุ้มครอง ซึ่งมีความสำคัญในการปฏิบัติในทางพุทธศาสนา อภิชฌาและโทมนัสถือเป็นอกุศลธรรมที่ต้องระวัง เนื่องจากความโลภและความทุกข์ใจอาจนำไปสู่การกระทำที่ไ

…นทรีย์ แต่ถ้าสำรวมไม่ได้ คือหยุดความคิดไม่ได้ เกิดชอบใจหรือพอใจรูปที่ตนเห็น ก็จะเกิดอภิชฌา คือ ความ ๑๗๙

บทความนี้อธิบายความสำคัญของการรักษามนินทรีย์และการสำรวมจิตใจให้พ้นจากการครอบงำของอภิชฌาและโทมนัส โดยชี้ให้เห็นถึงการคุ้มครองทวารในอินทรีย์ เช่น การใช้สติในการมองเห็นสิ่งต่าง ๆ โดยไม่ปรุงแต่งหรือกำหนดค

…ัสว่า “ฝนย่อมไม่รั่วรดเรือนที่มุงดีแล้วฉันใด ราคะย่อมไม่รั่ว เข้าจิตที่อบรมดีแล้วฉันนั้น” ขุ. ธ. ๒๕/๑๑/๑๖ ๑๘๐

บทความนี้พูดถึงการสำรวมอินทรีย์และผลของการไม่สำรวมที่ส่งผลให้เกิดทุกข์ใจ โดยชี้ให้เห็นว่าสุขที่แท้จริงมาจากการสำรวมใจและการฝึกฝนจิต พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่า การรักษาใจให้ดีจะช่วยป้องกันราคะจากการเข้

…ดงของไก่ เป็นของละเอียดที่ไม่อาจมองเห็นได้ด้วยตามนุษย์ จะเห็นได้ด้วยใจที่หยุดนิ่งเป็น สมาธิเท่านั้น ๑๘๑

เนื้อหาของการอบรมจิตตามศาสตร์ของพระพุทธเจ้า ซึ่งมีการแนะนำให้ตั้งใจที่ศูนย์กลางกาย เพื่อรักษาและป้องกันการเกิดอภิชฌาและโทมนัส โดยมีการอธิบายถึงตำแหน่งของดวงธรรมที่อยู่กลางกายมนุษย์ และความสำคัญในการรั

…่ม ในเสียงนั้น.... พอกลิ่นกระทบจมูกเข้า แล่นแปลบเข้าไป ถึงใจอีกเหมือนกัน กลิ่นนี้หอมชื่นใจนัก จะเอา ๑๔๒

บทความนี้พูดถึงแนวคิดในการหยุดจิตที่กลางกั๊ก โดยเมื่อประสาทสัมผัส เช่น ตา หู จมูก สัมผัสกับภายนอก ย่อมมีอิทธิพลต่อจิตใจ หากจิตไม่หยุดก็จะเกิดความรู้สึกต่างๆ ทั้งดีและร้าย การไม่สามารถหยุดจิตอาจนำไปสู่

…องเสวยทุกขเวทนา เพราะความคิดฟุ้งซ่าน หรือเพราะพฤติกรรมทุศีลของตนเองอยู่ ร่ำไป มรดกธรรม หน้า ๔๘๕-๔๔๖ ๑๘๘

พระธรรมเทศนาของหลวงพ่อวัดปากน้ำชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการเจริญสมาธิภาวนาในการควบคุมสภาวะจิตใจ โดยเฉพาะในการแก้ไขปัญหาความคิดฟุ้งซ่านและความทุกข์ที่เกิดจากอารมณ์ เช่น อภิชฌาและโทมนัส การฝึกสมาธิจะช่ว

…จได้ด้วย “สติ” อาชีวปาริสุทธิศีล สำเร็จได้ด้วย “ความเพียร” ปัจจัยสันนิสสิตศีล สำเร็จได้ด้วย “ปัญญา” ๑๘๕

เนื้อหาเกี่ยวกับการที่พระภิกษุบำเพ็ญอินทรียสังวรศีลจนสำเร็จ ทำให้ไม่ถูกอภิชฌาและโทมนัสครอบงำจิตใจ ส่งผลให้ปาฏิโมกขสังวรศีลสำเร็จด้วยศรัทธา โดยสติสัมปชัญญะทำให้เกิดความรู้สึกตัวในการก้าวและถอย นอกจากนี

…นไข้ก็อาจเสียชีวิต พระลืมลงสวดปาฏิโมกข์ก็ต้องอาบัติ เป็นต้น ดังนั้นสติจึงเป็น สามัญญผลสูตร ที. ส. ๙/๑๒๓/๔๔ ๑๘๖

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของ 'สติ' ในพระพุทธศาสนา โดยอธิบายว่าความระลึกได้หรือ 'สติ' ช่วยไม่ให้งานการเสียหายเนื่องจากการลืม เช่น การลืมสวดมนต์หรือการให้ยาคนไข้ ซึ่งอาจส่งผลร้ายแรงได้ สติเป็นธรรมที่มี

…รรมทั้ง สองนี้จะเกิดควบคู่กันเสมอ ใน คัมภีร์อรรถกถา ปาฏิกวรรค ได้แบ่งสัมปชัญญะ ออกเป็น ๔ ประการ คือ ๑. สาตถูกสัมปชัญญะ ความรู้สึกตัวว่า สิ่งที่ตนกำาลัง ทํานั้นมีประโยชน์หรือไม่ ๒. สัปปายสัมปชัญญะ ความร…

เนื้อหานี้เน้นถึงความสำคัญของธรรมคือสติและสัมปชัญญะซึ่งช่วยให้อยู่ในปัจจุบันและไม่หลงลืมสิ่งที่ต้องทำ ทั้งสองมีความสัมพันธ์กัน โดยสติช่วยให้รู้ก่อนการกระทำ และสัมปชัญญะช่วยให้รู้ตัวขณะทำ ซึ่งมีการแบ่ง

…ยหายอย่าง ร้ายแรงต่อสถาบันศาสนาทีเดียว ทั้งนี้เพราะพระภิกษุเป็นที่ตั้ง แห่งศรัทธาของฆราวาสโดยทั่วไป ๑๘๘

สติสัมปชัญญะคือความรู้สึกตัวในการกระทำต่าง ๆ ของพระภิกษุ โดยยืนยันว่าทุกอิริยาบถต้องทำด้วยสติ ป้องกันความผิดพลาดและความหลงลืม ความสำคัญของสติสัมปชัญญะไม่เพียงตนเอง แต่ยังต่อชื่อเสียงและความน่าเชื่อถือ

…นโดษ” (ความยินดีในของของ ตน) กับ “อัปปิจฉา” (ความมักน้อย) ซึ่งคนส่วนมากเข้าใจ สามัญญผลสูตร ที. ส. ๙/๑๒๕/๙๔ ๑๙๐

เนื้อหาเกี่ยวกับมหาบพิตรภิกษุ ที่มีความสันโดษด้วยจีวรและบิณฑบาตเป็นเครื่องบริหารกายและท้อง ในการใช้ชีวิตตามธรรมวินัย การมีความสุขและความพอใจในปัจจัย ๔ ทั้งผ้านุ่งห่ม อาหาร ที่นอน ที่นั่ง และยา เน้นการ

… ตนเป็นสิ่งที่ดีไหม คำตอบก็คือ เป็นสิ่งที่ดี ผู้ที่มีความพอใจในของของตน ก็คือผู้มีสันโดษ ซึ่งสํานวน ๑๙๑

บทความนี้ชี้แจงความหมายของสันโดษและอัปปิจฉาในพระพุทธศาสนา โดยอธิบายว่าสันโดษคือความยินดีในการมีสิ่งต่าง ๆ ที่ตนมี และอัปปิจฉาคือความมักน้อย ผู้ที่มีความพอใจในของที่ตนมีเป็นผู้มีสันโดษ ทั้งนี้ยังกล่าวถ

…ดูถูกตนเอง มีความพอใจและเชื่อมั่น ในตนเอง ทั้งป้องกันตัวเองไม่ให้ประพฤติผิดศีลธรรมและกฎหมาย ได้ด้วย ๑๙๒

ในพระพุทธศาสนา สันโดษคือการพอใจในสิ่งที่ตนมี ซึ่งช่วยให้เรารักษา ทำนุบำรุง และส่งเสริมบุคคลหรือสถาบันที่เราพอใจ การมีสันโดษทำให้เจริญและป้องกันการประพฤติที่ผิดศีลธรรม เป็นธรรมที่ช่วยเสริมสร้างความขยัน

สันโดษในแง่ที่เป็นธรรมปฏิบัติของภิกษุนั้นแบ่งออกเป็น ต ประการ คือ ๑) ยถาลาภสันโดษ คือ ยินดีตามที่ได้หมายความว่า เมื่อได้สิ่งใดมาด้วยความเพียรของตน ก็พอใจในสิ่งนั้น ไม่…

สันโดษในแง่ที่เป็นธรรมปฏิบัติของภิกษุนั้นแบ่งออกเป็นสามประเภท ได้แก่ 1) ยถาลาภสันโดษ คือการยินดีตามสิ่งที่ได้มาโดยความเพียรของตน 2) ยถาพลสันโดษ คือการพอใจตามกำลังและขอบเขตการใช้สอยของตน และ 3) ยถาสารุ