กล่าว : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 121 / 274

…งมีอากาศเป็นที่ยึดหน่วงอยู่นั้นโดยไม่มีส่วนเหลือ ก็เท่ากับมนสิการว่า (วิญญาณ) ไม่มีที่สุด แม้คำใดที่กล่าวในวิภังค์ว่า "อนนต์ วิญญา ณนฺติ ตญฺเญว อากาส์ วิญญาเณน ฯเปฯ เตน วุจจติ อนนต์ วิญญาณ" ดังนี้ บทว่า "ว…

ในบทนี้พูดถึงการวิเคราะห์ความหมายของวิญญาณที่เชื่อมกับอากาศ โดยใช้หลักของมนสิการที่กล่าวถึงลักษณะของวิญญาณว่าเป็นอนันตะ ซึ่งไม่สามารถนับจำนวนได้และวิเคราะห์เพิ่มเติมเกี่ยวกับวิญญาณในทางพระ…

…ิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 249 ส่วนนัยแห่งอัปปนาแม้ในอากิญจัญญายตนะนี้ บัณฑิตก็พึงทราบ ตามนัยที่กล่าวแล้ว (ในอากาสานัญจายตนะ) เถิด แต่นี่เป็นความ แปลกกัน คือ เมื่ออัปปนาจิตนั้นเกิดขึ้นแล้ว (โยคาวจร) ภิ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงนัยที่สำคัญของอัปปนาในบริบทของอากิญจัญญายตนะ โดยอธิบายว่าการเกิดขึ้นของอัปปนาจิตนั้นทำให้บัณฑิตเห…

…ปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 251 เปล่า เปล่า' 'วิวิตต์ วิวิตต์ - ว่าง ว่าง" ดังนี้ (นั่นเอง) แม้คำ ใดที่กล่าวไว้ในวิภังค์ ว่า "คำว่า นตฺถิ กิญจิ คือทำวิญญาณนั้นแล ไม่ให้มี ให้ปราศไป ให้อันตรธานไป (จน) เห็นว่าไ…

…กิญจิ' ซึ่งหมายถึงการทำให้วิญญาณไม่เหลืออยู่ และอธิบายเกี่ยวกับการเข้าถึงอากิญจัญญายตนะ ว่ามีอรรถที่กล่าวถึงการปราศไปแห่งวิญญาณ โดยในสภาวะนี้ไม่มีแม้แต่ความรู้สึก ว่ามีสถานที่ว่างที่ไม่กระทบวิญญาณ ทั้งนี้ …

…เนือง ๆ ไป เมื่อเธอทำไปอย่างนั้น เนวสัญญานาสัญญายตนจิต ย่อมจะแนบแน่น (เป็นอัปปนา) อยู่ในขันธ์ทั้ง ๔ กล่าวคือ อากิญจัญญายตนสมาบัติ ดุจอากิญจัญญายตน (จิต) แนบแน่นอยู่ในความปราศไปแห่งวิญญาณ ฉะนั้น ส่วนนัยแห่ง…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการปฏิบัติเพื่อเจริญเนวสัญญานาสัญญายตนะ โดยเฉพาะการทำให้ชำนาญในอากิญจัญญายตนสมาบัติ และเห็นโทษของ…

…ะอยู่" แก้อรรถปาฐะในเนวสัญญานาสัญญายตนะ แม้ในที่นี้ บทว่า 'สพฺพโส - โดยประการทั้งปวง" นี้ก็มีนัยดัง กล่าวแล้วนั่นแล ในคำว่า "ก้าวล่วงอากิญจัญญายตนะ" นั้นเล่า ก็ หมายเอาทั้งฌานทั้งอารมณ์เป็นอากิญจัญญายตนะ โ…

ในเนื้อหานี้ อธิบายถึงการวิเคราะห์อากิญจัญญายตนะ ซึ่งเกี่ยวข้องกับฌานและอารมณ์ที่มีบทบาทสำคัญในการเข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนะ พระโยคาวจรต้องก้าวล่วงทั้งสองอย่างเพื่อให้เข้าถึงได้ ด้วยการไม่ให้ความคิดไป

…าเอง ที่เขาจ้างด้วยข้าวและค่าจ้าง ฆ่าโคแล้วชำแหละทำให้เป็นส่วนๆ พึงนั่ง (ขาย) อยู่ที่ทางใหญ่สี่แพร่ กล่าวคือที่ตรงกลางทางใหญ่ อัน (แล่น) ไปสู่ทิศทั้งสี่ ฉันใด ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน พิจารณา ดูกายที่ชื่อว่…

ในส่วนนี้ของวิสุทธิมรรค แสดงถึงการเข้าใจธาตุในร่างกาย โดยเปรียบเทียบถึงกรรมวิธีการฆ่าโคและการชำแหละ โดยมีความสัมพันธ์กับการพิจารณาอาการของกาย อธิบายในบันทึกว่า ภิกษุควรพิจารณาให้เห็นถึงธรรมชาติและอิริ

…ัพท์นิยกะ สิ่งที่เกิด ในตน หมายความว่าเนื่องอยู่ในสันดานของตน ชื่อว่านิยกะ นิยกะ นี้นั้น (แหละ) ท่านกล่าวเสียว่า อชฺฌตฺติ เพราะสิ่งนั้นเป็นไป อยู่ในตน กล่าวเสียว่า ปจฺจตฺติ เพราะสิ่งนั้นอาศัยตนเป็นไป เหมือ…

ในเนื้อหานี้ประกอบด้วยการอธิบายเกี่ยวกับคำในมหาหัตถิปทุปมสูตรและบทวิภังคสูตร โดยมุ่งเน้นที่ความหมายของคำและการใช้คำในบริบทต่างๆ เช่น อชฺฌตฺติ และ ปจฺจตฺติ ซึ่งเกี่ยวข้องกับสิ่งที่เกิดขึ้นในตน นอกจากนี

…ยสสัมภารวิภัติ) อย่างไร ? คือภิกษุนั้น ชั้นแรก พึงทำอุคคหโกศล ๒ ประการ และมนสิการโกศล ๑๐ ประการ ที่ กล่าวแล้วกายคตาสติกรรมฐานนิเทศทั้งหมดมิให้บกพร่องแล้วทำวิธี กล่าวในกายคตาสติกรรมฐานนิเทศนั้นทุกอย่าง ตั้ง…

เนื้อหาในวิสุทธิมรรคพูดถึงการเจริญกรรมฐานแบบสสัมภารวิภัติ ซึ่งภิกษุต้องทำอุคคหโกศลและมนสิการโกศล โดยเน้นที่กายคตาสติกรรมฐาน นิเทศถึงอาการต่างๆ ของมนสิการส่วนต่างๆ เช่น ผมซึ่งมีการตั้งจิตไว้ในปฏิกูลและ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 39 คานหามเก่า” ฉะนั้น ธรรม (คือสิ่ง) ทั้งหลายนั่น ปราศจากความคิด คำนึงและไตร่ตรองถึงกันและกัน อันหัวใจเป็นโกฏฐาสแผนกหนึ่ง ในร่างกายนี้ไม่มีความคิด เป็นอั

ในหน้าที่ 39 ของวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ กล่าวถึงธรรมชาติของร่างกายที่ปราศจากความคิดและการตั้งอยู่ของตับในระบบสรีระ โดยเปรียบเทียบถึงการไม่มีอัตตา…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - สิงฆาณิกา - น้ำมูก - หน้าที่ 51 ว่า "น้ำมูก เกิดขึ้นเมื่อใด เมื่อนั้นมันก็ (ขัง) เต็มโพรงจมูก อยู่บ้าง ไหลออกมาบ้าง ในโพรงจมูกกับน้ำมูกนั้น โพรางจมูกหารู้ ไม่ว่า

…้อไม่สามารถรับรู้ถึงซึ่งกันและกัน เช่นเดียวกับน้ำมันที่ทาเพลา หรือเปลือกหอยโข่งที่มีนมส้มอยู่ด้านใน กล่าวถึงว่าเป็นธรรมซึ่งไม่มีการคิดหรือรู้สึกตัว เป็นอำนาจที่ว่างจากอัตตา อธิบายแนวคิดพุทธศาสนาเกี่ยวกับสิ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 53 อัพยากฤต ว่างเปล่า (จากอัตตา) หาสัตว์ (คือวิญญาณ) มิได้ มี อาการเผาไหม้ เป็นเตโชธาตุ" ว่า "ร่างกายย่อมทรุดโทรมเพราะไฟใด ไฟ (อันเป็นเหตุ ทรุดโทรมแห่งกา

เนื้อหาในหน้าที่ 53 ของวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ กล่าวถึงการอธิบายเกี่ยวกับร่างกายที่มีการเผาไหม้ซึ่งเป็นเตโชธาตุ ไม่มีความคิด รวมถึงการทำงานและการย่อยอาห…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 60 นับว่าหญิงว่าชายเป็นต้น และประกาศภาวะ (ต่าง ๆ) มีความผอมอ้วน สูงต่ำ ล่ำสัน บอบบาง เป็นอาทิ ส่วนอาโปธาตุที่ถึงความเป็นของเหลว มีอาการซึมซาบในสรีระ นี้

ในเนื้อหานี้ กล่าวถึงการอธิบายลักษณะต่าง ๆ ของสรีระที่ถูกกำหนดโดยธาตุทั้งสี่ ได้แก่ ปฐวี, อาโป, เตโช และ วาโย ซึ่งมีส่…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 64 นั้น ในอนุปาทินนสันดาน กล่าวไว้แล้วในพุทธานุสตินิเทศ โดย นัยว่า แผ่นดินนี้คำนวณด้านหนาได้ประมาณเท่านี้ คือ ๒๔๐,๐๐๐ โยชน์ ดังนี้เ…

บทความนี้กล่าวถึงแนวคิดในสัทธรรมของวิสุทธิมรรค โดยเฉพาะเรื่องอุปาทินนสันดานและการเปรียบเทียบว่าสิ่งต่าง ๆ ในจักรวา…

…มอด้วยภูตใหญ่ มี ยักษ์เป็นต้น เหตุว่ามีที่อยู่อันคิด (หา) ไม่ได้” ประการ ๑ นัยหนึ่ง ภูตใหญ่ทั้งหลาย กล่าวคือยักษิณี ปกปิดภาวะที่ตน ๑. มหาภูต นัยนี้มหาฎีกาท่านให้แยกเป็น มหา + อพฺภูต (คนประหลาดใหญ่) หรือ มห…

…งมีระบบ ซึ่งสะท้อนถึงลักษณะและการทำงานของจิตและธาตุทั้งหลาย ที่แม้จะมีความเกี่ยวข้องกัน แต่ไม่สามารถกล่าวอย่างชัดเจนได้ว่าเชื่อมโยงกันอย่างไร โดยมีการอ้างอิงถึงการปฏิบัติและการพิจารณาตามหลักการที่เหมาะสม

… (ของเราทั้งหลาย) " ดังนี้ไม่ นัยในธาตุทั้งปวงก็ดุจนัยนี้ พระโยคาวจร พึงมนสิการ โดยไม่มีคิดคำนึง ดังกล่าวมาฉะนี้ [ความจำแนกปัจจัย] ข้อว่า "โดยจำแนกปัจจัย" นั้น มีพรรณนาว่า ก็ปัจจัยของธาตุ ทั้งหลายมี ๔ คือ …

เนื้อหาอธิบายเกี่ยวกับการจำแนกปัจจัยของธาตุต่างๆ โดยเน้นที่กรรมนั้นเป็นปัจจัยหลักที่มีอิทธิพลต่อธาตุ รวมถึงบทบาทของจิต อาหาร และฤดูในการเกิดขึ้นของธาตุแต่ละชนิด การอ้างอิงถึงบทความทางพระพุทธศาสนาในเรื

…วีกสิณ ก็ไม่ได้ (เพราะกสิณเป็นรูป) แต่ส่วนคำที่ว่า "เพิกนีลกสิณแล้วเข้าอากาสานัญจายตนะ" เป็นต้น ซึ่งกล่าวในตอน "เลื่อนทั้งองค์ทั้งอารมณ์นั้น " ต่อไปนั้น จึงเห็นว่าเป็นคำกล่าวไปตามที่ได้ที่มี หรือว่า กล่าวโ…

บทความนี้อธิบายถึงกระบวนการการเข้าปฐมฌานซึ่งเริ่มจากการเข้าปฐวีกสิณและเลื่อนไปยังเตโชกสิณ รวมถึงการข้ามกสิณต่าง ๆ ด้วยการควบคุมจิตใจ เพื่อให้เกิดสมาธิและอ่านเข้าใจความหมายของฌานต่าง ๆ ให้ดีขึ้น สู่การ

…จะทำให้เป็นใหญ่ จึงได้บรรลุ สังขารอันเป็นตัวความเพียร ชื่อว่าปธานสังขาร คำนี้เป็นชื่อ แห่งความเพียร กล่าวคือสัมมัปปธาน อันยังกิจ ๔ ให้สำเร็จ คำว่า มาพร้อม... คือประกอบด้วยฉันทสมาธิ และปธานสังขาร ทั้งหลายด้…

…าร ได้แก่ ฉันทสมาธิ วิริยสมาธิ จิตตสมาธิ และวีมังสาสมาธิ ซึ่งมีความสำคัญต่อการบรรลุธรรม นอกจากนี้ยังกล่าวถึงปธานสังขารที่เป็นตัวช่วยในการพัฒนาความเพียรที่สำคัญต่อการเจริญในทางธรรม นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึง…

… ว่า เอว์ สมาหิเต จิตฺเต ครั้นเมื่อจิตตั้งมั่น ... อย่างนี้แล้ว " ดังนี้เป็นต้น " โดยแท้ แต่ว่าท่าน กล่าวไว้อีก ก็เพื่อแสดงความที่ฌานมีปฐมฌานเป็นอาทิ เป็นภูมิ เป็น บาท เป็นบท และเป็นมูลแห่งฤทธิ์ อนึ่ง นับก…

…รกำกับโดยวิริยะ สติ สมาธิ และปัญญา โดยอธิบายถึงความไม่หวั่นไหวของจิตในแต่ละกรณี เช่น อาเนญชะที่มีดังกล่าวเป็นเหตุให้จิตถึงความสว่างและมีฤทธิ์ นอกจากนี้ยังมีการยกอ้างอิงถึงพระบาลีและพระสูตรต่าง ๆ เพื่ออธิบา…

…นั้น เป็นจิตสัมปยุตด้วย รูปาวจรจตุตถฌาน เกิดขึ้นดวงเดียวเท่านั้นต่อกับโคตรภูจิต เช่นดัง อัปปนาจิตที่กล่าวมาแต่ก่อน แม้ในคำที่กล่าวในปฏิสัมภิทาว่า "โดย ปกติ (พระโยคี) เป็นคนผู้เดียว (แต่) นึกให้เป็นคนมากจำน…

บทความนี้กล่าวถึงกระบวนการอธิษฐานจิตโดยการนึกถึงจำนวนคนที่มากซึ่งในพระโยคีกำหนดให้มีจิตสัมปยุตด้วยรูปาวจรจตุตถฌานแ…

…ป็นคนอภัพในพระศาสนา " แล้วขับออกจากวิหารไป ก็แลใน คราวนั้น พระเถระเป็นพระภัตตุเทสก์ หมอชีวกไปหาเถระ กล่าว (นิมนต์) ว่า "ท่านผู้เจริญ พรุ่งนี้ ขอท่านจงพาภิกษุ ๕๐๐ รูปพร้อม ทั้งพระผู้มีพระภาคเจ้า ไปรับภิกษาใ…

บทนี้กล่าวถึงพระจุลปันถกและพระมหาปันถูกที่มีความสำคัญในพระพุทธศาสนา เมื่อพระมหาปันถูกบวชและบรรลุพระอรหัต ก่อนท…