กล่าว : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 120 / 274

0. ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 166 เจ้าจึงโกรธเลียนแบบเขาด้วยเล่า ๔) ศัตรูอาศัยความโกรธอันใดของเจ้า (เป็น ชนวน) จึงทำสิ่งไม่พึงใจให้ (เจ้า) ได้ เจ้าจง ตัตความโกรธอันนั้นเสียให้ได้เถ

ในบทนี้ กล่าวถึงการพิจารณาความโกรธและผลกระทบจากมัน โดยที่ผู้คนมักใช้ความโกรธเป็นที่พึ่ง แต่หากพิจารณาให้ดีจะพบว่า…

…ซาบยาพิษ แล้ว มิได้ยังจิตให้ (คิด) ประทุษร้ายในพรานผู้ทำความพินาศให้ ถึงเพียงนั้น ดังพระอรรถกถาจารย์กล่าวไว้ว่า ช้างมีอาการหนักด้วย (ถูก) ศรใหญ่ ก็ไม่มีจิตคิดร้าย กล่าว (ถาม) พราน (โดยดี) ว่า ดูกรพรานผู้สห…

ในฉัททันตชาดก พระโพธิสัตว์เป็นช้างชื่อฉัททันต์ แม้ถูกพรานยิงด้วยลูกศรกำซาบยาพิษ แต่ยังไม่คิดประทุษร้ายพราน เมื่อถามเหตุผลว่าทำไมถึงยิงตน ทำให้พรานบอกว่าเป็นคำสั่งของพระมเหสีพระเจ้ากาสี ในมหากปิชาดก พร

…ียงก็จักมีแก่ เรา (ด้วย)" ดังนี้แล้วยกก้อนหินทุ่มหัวเอา ก็ยังมองบุรุษนั้น ด้วยดวงตาอันนอง ด้วยน้ำตา กล่าว (กะเขาโดยดี) ว่า "นายจ๋า นายอย่าทำกะข้าซิ น่าติ : ท่านทำกรรม ! เช่นนี้ได้ (ลงคอ) ท่านก็ได้ชื่อว่าเป…

เนื้อหาที่นำเสนอเป็นการสนทนาเกี่ยวกับการต่อสู้เพื่อชีวิตและการเห็นคุณค่าของการดำรงอยู่ โดยอธิบายถึงบุรุษที่คิดจะฆ่าลิงเพื่อเป็นอาหารและความขัดแย้งภายในใจที่เกิดขึ้น นอกจากนี้ยังมีการสื่อสารถึงความสำคั

…ฐมฌานาทิวเสน...อย์ วิกุพฺพนา อปปนา ปมปชชติ เห็นว่า บทอปปนานั้นเกิน เพราะไม่มีความจะจอด และในแก้อรรถ กล่าวถึงความตอนนี้ (หน้า ๑๐๘ บรรทัดที่ 4 นับลง) ก็มีแต่วิกพพนา ไม่มีอปปนา คือ ยถา จาย อัปปนา ปตฺตจิตฺตสฺเ…

บทความนี้กล่าวถึงการบรรลุฌานต่างๆ ในพระโยคาวจรซึ่งสามารถเข้าถึงปฐมฌานและพัฒนาสู่ทุตยฌานและตติยฌาน โดยการมีใจสหรคตก…

…นว่า สพฺเพ ชนฺตุ สพฺเพ ชีวา ยังมีอยู่อีกก็จริง แต่ทว่า (ในปฏิสัมภิทา) ท่านถือเอาคำ ๕ คำนี้ เท่านั้น กล่าวไว้ว่า "เมตตาเจโตวิมุติ เป็นอโนธิโสผรณาด้วย อาการ ๕" ดังนี้ ก็โดยที่ (คำทั้ง ๕ นั้น) เป็นคำปรากฏ (คื…

…ชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของคำในปรัชญาและการปฏิบัติในแนวทางแห่งการทำจิตให้บริสุทธิ์ สัตว์ทั้งหลายที่กล่าวถึงมีอธิบายวิธีมองเห็นความหมายที่แตกต่าง รวมถึงการใช้คำไวพจน์ในการสื่อสารทางปัญญา นอกจากนี้ยังมีการก…

…หล่านี้ แม้นบทใด ๆ ปรากฏ (เห็นชัด ขึ้น) พระโยคาวจรก็พึ่งแผ่เมตตาไปตามกำลังของบทนั้น ๆ เถิด โดยนัยที่กล่าวมาดังนี้ อัปปนาในอโนธิโสผรณะจึงเป็น ๒๐ เนื่องด้วยอัปปนา ๔ ๆ ในอาการ ๕ ส่วนในโอธิโสผรณะเป็น ๒๘ เนื่อง…

บทนี้กล่าวถึงการเจริญเมตตาของพระโยคาวจร ตามอัปปนาในบทต่าง ๆ โดยอธิบายเกี่ยวกับจำนวนอัปปนาในแต่ละประเภทอาการ พร…

…ู่ (วันหนึ่ง) ยืนอยู่ในกลางป่า (พิจารณา) ตรวจค้นดูคุณธรรมของตนไป จะ บันลือเสียง (ให้ปรากฏไว้) จึงได้กล่าวความข้อ นี้ว่า "ข้าพเจ้าอุปสมบทมาโดยกาลเท่าใด (และ) มาในที่นี้โดยกาลเท่าใด ในระหว่างกาลเท่านั้นนี้ (…

การบรรพชาของพระเถระวิสาขะเป็นการเริ่มต้นเส้นทางที่น่าทึ่งในธรรมะ เขาได้สั่งสอนว่าให้คนที่เข้ามาในสถานที่ของเขาต้องไม่กลับไปมือเปล่า พร้อมจัดการให้ทำทานเพื่อการบรรพชา หลังจากนั้นได้มีการเรียนรู้และพัฒน

…ำดับ คือ ในบุคคลที่รักกัน ต่อนั้น ในบุคคลที่เป็นกลาง ๆ กัน แต่ ด. ตรงนี้น่าจะตก ปาปการี เพราะตอนนี้ กล่าวถึงคนมีความสุข แต่มักทำบาป ดังกล่าว ไว้ต้นประโยค จึงเติมวงเล็บไว้ ๒. สุสชชิโต มหาฎีกาแก้ว่า สุขานุภว…

เนื้อหานี้จัดการกับการสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับคนที่มีความสุขแต่ทำบาป โดยใช้ตัวอย่างเปรียบเทียบกับราชบุรุษที่มีความกรุณาต่อโจร เพื่อเน้นถึงความสำคัญของกัลยาณกรรมที่ต้องทำเพื่อหลีกเลี่ยงทุกข์ในอนาคตแม้ใ

…ป็นศัตรูกัน โดยอุบาย (วิธี) เดียวกันนั้น แต่ถ้าปฏิฆะ (ความขึ้งเคียด) ในศัตรูเกิดขึ้นแก่เธอ โดยนัยที่กล่าวมาในก่อนนั้นไซร้ ปฏิฆะนั้น เธอก็พึงระงับเสีย ตามนัยที่กล่าวในเมตตาภาวนานั่นเถิด อนึ่ง ในการแผ่กรุณาว…

ในเนื้อหานี้ พระโยคาวจรแนะนำให้ระงับความขึ้งเคียดในบุคคลที่เป็นศัตรูด้วยแนวทางของการแผ่กรุณา นอกจากนี้ยังเน้นถึงการที่จะเจริญกรุณาในทุกกรณีที่บุคคลประสบความเสื่อม และการทำสีมสัมเภทในชนทั้ง 4 เพื่อให้ค

…เป็น ทิสาผรณาด้วยอาการ ๑๐ นี้ และอานิสงส์ทั้งหลายมีข้อว่า หลับเป็นสุข เป็นต้น บัณฑิตพึงทราบโดยนัยที่กล่าวแล้วในเมตตาภาวนานั่นเทอญ นี้เป็นกถาอย่างพิสดารในการเจริญกรุณา [มุทิตาพรหมวิหาร] พระโยคาวจรผู้จะเริ่ม…

เนื้อหานี้เสนอวิธีการเจริญมุทิตาภาวนาในพระพุทธศาสนา โดยเน้นถึงความสำคัญของการเลือกบุคคลที่เหมาะสมในการฝึกฝนจิตใจ ซึ่งบุคคลที่รักถือเป็นปัจจัยที่ทำให้สามารถพัฒนามุทิตาได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ยัง

…าร ๓ เป็นทิสาผรณาด้วยอาการ ๑๐ อานิสงส์ทั้งหลาย มีข้อว่า หลับเป็นสุข เป็นอาทิ บัณฑิตพึงทราบตาม นัยที่กล่าวแล้วในเมตตาภาวนานั้นเทอญ นี้เป็นกถาอย่างพิสดารในการเจริญมุทิตา อุเบกขาพรหมวิหาร ส่วนพระโยคาวจารผู้ใค…

ในบทความนี้กล่าวถึงการเจริญมุทิตาและอุเบกขาพรหมวิหาร โดยมีรายละเอียดในการเริ่มทำอุเบกขาภาวนาออกจากฌานที่ ๓ หรือ ๔ ผ่…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 213 เสีย) (ส่วน) วิเหสา เป็นข้าศึกไกล (ของกรุณา) เพราะมี (สภาพ) ส่วนที่เป็นของต ปั่นของตนไม่เหมือนกัน เพราะเหตุนั้น พระโยคาวจรจึงไม่ต้อง กลัวแต่วิเหสานั้

ในบทนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์ความหมายของกรุณาและมุทิตาในอุดมคติของพระพุทธศาสนา โดยระบุว่า สิ่งที่จะเป็นข้าศึกต่อกา…

…่นั้น ๆ ยิ่งกว่านั้น ๆ · อาวาสในที่นี้ มิได้หมายถึงวัด แต่หมายถึงที่อยู่ของคนเป็นหลัง ๆ เพราะต่อไปมีกล่าวถึง ถนนสายหนึ่ง หมู่บ้านหนึ่ง กล่าวใหญ่ขึ้นโดยลำดับ จึงแปลเอาความว่า "เรือน'

บทความนี้นำเสนอการเจริญอุเบกขาในบริบทของพรหมวิหาร โดยอธิบายถึงกระบวนการขยายอารมณ์และความสำคัญของการมีจิตใจที่อ่อนโยนในการภาวนา หลักการปฏิบัติถูกเปรียบเทียบกับแนวทางการทำสวนของชาวนา ซึ่งเริ่มจากการกำหน

…องเขา) ภาวนาอันมีความบันเทิง ใจเป็นลักษณะนั้นเองเป็นมุทิตา ส่วนต่อนั้นไปพึงปฏิบัติโดยอาการ เป็นกลาง กล่าวคือความวางเฉย เพราะความไม่มีกิจอันควรจะทำ อุเบกขา ภาวนาอันมีความเป็นไปแห่งอาการเป็นกลางเป็นลักษณะนั้…

…ตา การแสดงอาการที่เป็นกลางซึ่งเกี่ยวข้องกับการภาวนา เช่น หยุดยั้งความคิดและอุเบกขา นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงลำดับของอัปปมัญญาทั้งสี่อย่างชัดเจน ได้แก่ เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา พร้อมกับแนวคิดในความเป็น…

…รือเป็นปัญจกฌานิกา (เป็นไปในฌานทั้ง ๕ ในปัญจกนัย เท่า ๆ กัน) บุคคลนั้น เป็นผู้อันภิกษุทั้งหลายพึงว่ากล่าวว่า "ท่านอย่าพูด อย่างนั้น เพราะเมื่อเป็นเช่นนั้น แม้ภาวนาทั้งหลายมีกายานุปัสนา เป็นต้น ก็จะพึงเป็นจ…

ในบทนี้กล่าวถึงการเจริญสมาธิจากหลักการของอัปปมัญญาทั้ง 4 ซึ่งรวมถึงการมีวิตกและวิจาร และการปฏิบัติที่เกี่ยวข้องก…

…- วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 225 โดยเป็นตึกฌานหรือจตุกฌานส่วน ๑ เป็นอวเสสเอกฌานส่วน ๑ ดัง กล่าวมานี้แล้วก็ดี ยังมีอานุภาพวิเสสไม่เหมือนกัน โดยภาวะมีความ เป็นสุภปรมา (มีสุภวิโมกข์เป็นอย่างยิ่ง) เป…

บทนี้กล่าวถึงเนื้อความที่ว่าด้วยความเป็นสุภปรมาและวิโมกข์ในพระพุทธศาสนา โดยใช้บริบทจากหลิททวสนสูตร กล่าวถึงการ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 230 อารุปปนิเทส อากาสานัญจายตนะ ก็ในอรูปกรรมฐาน ๔ ที่ท่านยกขึ้นแสดงไว้ในลำดับแห่งพรหม- วิหาร พระโยคาวจรผู้ใคร่จะเจริญอากาสานัญจายตนะ เป็นอันดับแรก (พิจาร

ในเนื้อหานี้ กล่าวถึงอรูปกรรมฐานที่พระโยคาวจรใช้ในการพัฒนาสติและปัญญา โดยการพิจารณาเห็นโทษในกรัชรูป การถือไม้พลอง และก…

…นั้น อนึ่ง แม้อุปมา (อื่นอีก) มีอุปมาด้วยสุนัขที่ถูกสุกร (ป่า) ขวิด และคนกลัวผีเป็นต้น ก็ควร (นำมา) กล่าว ในความข้อนี้ได้ พระโยคาวจรนั้น หน่ายจากกสิณรูปอันเป็นอารมณ์ของจตุตถ ฌานนั้นอย่างนี้แล้ว เป็นผู้ใคร่…

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงการพิจารณาเกี่ยวกับความกลัวและการหลีกหนีในบริบทของฌาน โดยพระโยคาวจรได้เห็นโทษในรูปาวจรจตุตถฌานว่า…

…ฐมฌานเป็นต้น เพราะในสมัย (ที่บรรลุฌาน) นั้น จิตย่อมไม่ เป็นไปทางทวารทั้ง ๕ ก็จริงอยู่ ถึงเช่นนั้นการกล่าวถึงสัญญาเหล่านั้น ในอากาสานัญจายตนกถานี้ (อีก) บัณฑิตพึงทราบว่า เป็นการ กล่าวโดย (หมายจะ) สรรเสริญฌา…

…มีการพูดถึงความหมายของสัญญาและทำให้เข้าใจว่าบุคคลผู้บรรลุฌานจะไม่มีสัญญาเหล่านั้น ซึ่งบางครั้งสามารถกล่าวถึงเพื่อสรรเสริญให้ผู้ปฏิบัติได้เข้าใจถึงคุณค่าในฌานนั้น แม้สัญญาจะไม่อยู่ในจิตของผู้ที่บรรลุฌาน แต่…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 240 เสียงเป็นหนาม (คือเป็นข้าศึก) สำหรับผู้เข้าปฐมฌาน” ส่วนใน อรูปฌานนี้ ตรัสความที่อรูปสมาบัติทั้งหลายเป็นอาเนญชา (ไม่หวั่น ไหว) และเป็นสันตวิโมกข์ (วิโ

ในบทนี้ได้กล่าวถึงการเข้าใจธรรมชาติของอรูปฌานที่มีอาเนญชาและสันตวิโมกข์ โดยลักษณะของปฏิฆสัญญาที่ผ่านมา กล่าวถึงประส…