ก่อน : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 125 / 229

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 196 [เรื่องพระวิสาขเถระ] ได้ยินว่า พระวิสาขเถระนั้น (เมื่อเป็นคฤหัสถ์) เป็นกุฎิมพี อยู่ในกรุงปาฏลีบุตร ท่านอยู่ในกรุงนั้นแหละได้ยินข่าวว่า ตัมพ ปัณณิทวีป

…ัว แล้วออกเดินทางไปยังลังกา คอยเรืออยู่เดือนหนึ่งและใช้เวลาในการค้าขายจนสามารถรวบรวมทรัพย์ได้มากมาย ก่อนที่จะเดินทางมาที่มหาวิหารและขอบรรพชา ภิกษุทั้งหลายได้พบกับทรัพย์ที่ท่านทิ้งไว้และได้สอบถามเกี่ยวกับม…

… นะท่านผู้นิรทุกข์ทั้งหลาย" ๑. จะเป็นเยี่ยงที่คนไทยเรา (ผู้มีเงิน) จัดให้เจ้านาคโปรยทานที่หน้าโบสถ์ ก่อนจะเข้าไปขอ อุปสมบท (ซึ่งบัดนี้ไม่ใคร่นิยมกันแล้ว) หรือเปล่า ๒. สมวตฺตวาส มหาฎีกาให้อรรถาธิบายว่า กล่…

…ด้มีการเรียนรู้และพัฒนาตนเองอย่างสม่ำเสมอ หกเดือนแรกหลังจากบรรพชาท่านได้ใช้เวลาในการเรียนรู้พระวินัยก่อนที่จะออกบำเพ็ญวัตรในแต่ละวิหาร และยืนอยู่ในป่าพิจารณาคุณธรรมของตนเอง เพื่อให้เข้าใจละกันว่าตนเองไม่ม…

… "ท่านเจ้าข้า เมื่อท่านอยู่ที่นี่ พวกอมนุษย์ มีเมตตากันและกัน ทีนี้ ครั้นท่านไปเสีย เขาทั้งหลายก็จักก่อนการทะเลาะกัน พูดคำหยาบ กัน"- พระเถระจึงว่า "ถ้าเมื่ออาตมาอยู่ที่นี่ ความอยู่ผาสุก (เกิด) มีแก่ท่านทั…

ในเนื้อหานี้ท่านพระเถระเดินทางไปที่จิตตลบรรพตและพบกับเทวดาที่ชี้ทางให้ ท่านพักอยู่ที่นั่น ๔ เดือน ก่อนจะเกิดความคิดที่จะไปต่อ เทวดามนิลิยานั่งร้องไห้เพราะกลัวว่าหากท่านออกไปจะเกิดความขัดแย้งกันในหมู่พวก…

…ง เหมือนอย่างที่เห็นบุคคลผู้หนึ่ง ซึ่งเป็นคนยาก แค้นเข็ญใจ แล้วจึงสงสารฉะนั้น" ดังนี้ (เพราะฉะนั้น) ก่อนอื่น หมด พระโยคาวจร ได้พบใครสักคนที่น่าสงสาร (คือ) มีรูปร่างน่า เกลียด ถึงซึ่งความลำบากเต็มประดา ยาก…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการตั้งอยู่ในฐานะแห่งกรุณา และการเห็นอกเห็นใจต่อผู้อื่น ความสำคัญของการแผ่กรุณาไปยังสัตว์มีความทุกข์ และการเข้าใจปัญหาของผู้อื่น โดยการเปรียบเทียบกับบุคคลที่มีชีวิตลำบาก การแผ่กรุณาไ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 223 บาปอกุศลที่เกิดขึ้นแล้วไม่ยึดจิตตั้งอยู่ เมื่อนั้นเธอพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า "เมตตาเจโตวิมุติ จักเป็นภาวนาอันเราเจริญ ทำให้มาก ทำให้เป็น ดุจยาน ทำให้เ

…นการเจริญสมาธิและการบ่มเพาะคุณธรรม เช่น เมตตาและกรุณา โดยมีการแนะนำให้ปฏิบัติสมาธิที่มีวิตกและวิจาร ก่อนที่จะลุถึงจตุกฌานหรือปัญจกฌาน พร้อมทั้งการใช้พรหมวิหารในการเจริญสมาธิและการพัฒนาจิต เป็นต้น. สามารถศ…

…นเกิดขึ้นแล้ว (โยคาวจร) ภิกษุนั้น เห็นความรู้สึกที่เป็นไปอยู่ในอากาศด้วยนัยน์ตาวิญญาณัญจายตนฌานอยู่ ก่อนแล้ว ครั้นความรู้สึกนั้นมาหายไป เพราะมนสิการด้วยบริกรรมว่า "ไม่มี ไม่มี" เป็นต้นเสียแล้ว ก็เห็นแต่คว…

เนื้อหานี้กล่าวถึงนัยที่สำคัญของอัปปนาในบริบทของอากิญจัญญายตนะ โดยอธิบายว่าการเกิดขึ้นของอัปปนาจิตนั้นทำให้บัณฑิตเห็นความรู้สึกในอากาศ อย่างไรก็ดี เมื่อมนสิการว่า “ไม่มี” ความรู้สึกนั้นก็หายไป ทำให้เห

…่า "ก้าวล่วงอากิญจัญญายตนะ" นั้นเล่า ก็ หมายเอาทั้งฌานทั้งอารมณ์เป็นอากิญจัญญายตนะ โดยนัยที่กล่าวมา ก่อนเหมือนกัน จริงอยู่ แม้อารมณ์ที่ชื่ออากิญจัญญายตนะ เพราะ อรรถวิเคราะห์ว่า "อากิญจะ” (วิญญาณไม่มีสักน้…

ในเนื้อหานี้ อธิบายถึงการวิเคราะห์อากิญจัญญายตนะ ซึ่งเกี่ยวข้องกับฌานและอารมณ์ที่มีบทบาทสำคัญในการเข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนะ พระโยคาวจรต้องก้าวล่วงทั้งสองอย่างเพื่อให้เข้าถึงได้ ด้วยการไม่ให้ความคิดไป

…อยู่ในอิริยาบถใดก็ได้ ภิกษุจะเดินอยู่ ยืนอยู่ นั่งอยู่ หรือนอนอยู่ ก็เจริญธาตุ มนสิการได้ ยถาปณิหิต ก่อนจะเจริญธาตุมนสิการ ภิกษุจัดแจงแต่งกายให้อยู่ในท่า ที่ต้องการ เช่นนั่งขัดสมาธิ

บทความนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์จตุธาตุววัฏฐานซึ่งมีลักษณะเป็นทั้งแบบสังเขปและพิสดาร โดยเฉพาะในมหาสติปัฏฐานสูตรและสูตรอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง การอธิบายธาตุทั้ง 4 และกระบวนการพิจารณาดูกาย พร้อมคำแนะนำสำหรับภ

…ิภังคสูตรก็มีฉันนั้น [อธิบายคำในมหาหัตถิปทุปมสูตร] | (ต่อไป) นี้เป็นคำแก้บทที่ไม่ง่าย ในพระสูตรนั้น ก่อนอื่น บท อชฺฌตฺติ ปจฺจตฺติ ทั้งสองบทนี่เป็นคำทับศัพท์นิยกะ สิ่งที่เกิด ในตน หมายความว่าเนื่องอยู่ในสั…

ในเนื้อหานี้ประกอบด้วยการอธิบายเกี่ยวกับคำในมหาหัตถิปทุปมสูตรและบทวิภังคสูตร โดยมุ่งเน้นที่ความหมายของคำและการใช้คำในบริบทต่างๆ เช่น อชฺฌตฺติ และ ปจฺจตฺติ ซึ่งเกี่ยวข้องกับสิ่งที่เกิดขึ้นในตน นอกจากนี

… วาโยธาตุ....ด้วยอาการ ๖ ดังนี้แล นี่เป็นพรรณนาความแห่งบาลีในธาตุววัฏฐาน (วิตถารนัย) นั้น (เท่านี้) ก่อน ๑. ในตอนอานาปานสติ ท่านแก้ อัสสาสะ เป็นลมหายใจออก ปัสสาสะเป็นสมหายใจ เข้า ครั้นมาตอนนี้แก้กลับไปตรง…

บทความนี้อธิบายเรื่องการหายใจในบริบทของพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะการวิเคราะห์ลมทั้งสองเป็นส่วนหนึ่งของทฤษฎีธาตุในวิสุทธิมรรค อธิบายว่าลมอัสสาสะและปัสสาสะมีบทบาทสำคัญต่อจิตและสรีระทั้งยังเชื่อมโยงกับธาตุทั้

…์ต่าง ๆ แล้วซ่อนจิตไว้ในกรรมฐาน เราเข้าใจกันว่า ทั้งสองบทนี้เป็นส่วนกายวิเวกเท่านั้น การจะทำกรรมฐาน ก่อน อื่นก็ต้องหาที่ลับคน ถ้าไปนั่นทำอยู่ต่อหน้าคนหรือในที่ ๆ คนไปมาเห็นได้ ก็จะกลายเป็น อาปาถูกชุฌายี -…

บทความนี้กล่าวถึงวิธีการเจริญธาตุกัมมัฏฐานสำหรับภิกษุที่มีปัญญากล้า โดยเน้นการปลีกตัวไปสู่ที่ลับเพื่อทำกรรมฐานอย่างมีประสิทธิภาพ เช่น การกำหนดธาตุต่าง ๆ อนุญาตให้เกิดความชัดเจนในกรรมฐาน และควรหลีกเลี่

…ึ่ง (มีรูปร่าง) แล้วแต่ใจ ภายในร่างกายนี้ [๔ ญาณวิปผาราอิทธิ คุณวิเศษที่เกิดด้วยอานุภาพแห่งญาณ ในกาลก่อนหรือภายหลัง แต่ความเป็นไปแห่งญาณ ก็ดี ในขณะที่ญาณนั้นเป็นไป ก็ดี" ชื่อว่า ญาณวิปฺผาราอิทธิ - ฤทธิ์ญา…

บทความนี้กล่าวถึงฤทธิ์ต่างๆ ที่พระบาลีบรรยายถึง โดยเฉพาะวิกุพฺพนาอิทธิ ซึ่งรวมถึงการเปลี่ยนแปลงร่างกายและการแสดงเพศต่างๆ ที่โยคีสามารถกระทำได้ นอกจากนี้ยังมีมโนมยาอิทธิ ที่เกี่ยวข้องกับการสร้างร่างกาย

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 124 [เรื่องพระจุลปันถก] ได้ยินมาว่า ท่านสองพี่น้องนั้นได้นามว่าปันถูก เพราะท่านเกิด ใน (กลาง) ทาง ท่านทั้งสองนั้น ผู้พี่ชื่อว่ามหาปันถูก ท่านบวชแล้ว ได้บ

…กล่าวถึงพระจุลปันถกและพระมหาปันถูกที่มีความสำคัญในพระพุทธศาสนา เมื่อพระมหาปันถูกบวชและบรรลุพระอรหัต ก่อนที่จะบวชพระจุลปันถก แต่พระจุลปันถกมีปัญหาในด้านการท่องคาถาและถูกขับออกจากวิหารโดยพระเถระ เนื้อหานี้ส…

…เจ้านั้นเป็นรูปไหน " ครั้งนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสกะบุรุษผู้นั้นว่า "เจ้าจงไป (ใหม่) พบภิกษุรูปใดก่อน จงจับ ภิกษุนั้นไว้ที่ชายจีวร พูดขึ้นว่า "พระศาสดารับสั่งให้หาท่าน" แล้วนำ มาเถิด" บุรุษนั้นจึง (กลั…

ในบทนี้กล่าวถึงบุรุษที่ไปพบสวนมะม่วงของหมอชีวก อธิบายถึงการนำภิกษุไปกราบถวายพระพุทธเจ้า และการนิรมิตของภิกษุที่สามารถปรากฏได้ในอิริยาบถต่าง ๆ ทั้งยืน นั่ง พูด และนิ่ง รวมถึงการเปลี่ยนเพศให้มีความหลากห

…นั้นให้เป็นกำลัง (แรง กล้า) ขึ้น จึงขยาย (อารมณ์แห่งปาทุกฌาน คือกสิณนิมิต) กำหนด เอาเพียง ๑ องคุลี (ก่อน) ด้วยตั้งใจว่า "เราจะฟังเสียงในระหว่าง โอกาสนี้" แต่นั้นพึงขยาย (โดย) กำหนด ๆ ออกไปตาม (ลำดับ) ขนาด…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปรับมโนทวาราวัชชนะเพื่อให้เสียงที่ต้องการเป็นอารมณ์ที่เกิดขึ้นในขณะนั้น พร้อมกับการอธิบายถึงทิพพโสตธาตุและญาณที่เกิดขึ้นจากอัปปนาจิตตามแนวทางการฝึกสมาธิและภาวนา เพื่อให้บรรลุความสาม

…ะ) ต่อนั้นพึงอาวัชนาการถึงกิจที่ทำมา ทำมาตลอดคืนและวันทั้งสิ้น โดยย้อนลำดับดังนี้ คือ การปูอาเสวนะ (ก่อนจะนั่ง) การเข้ามาสู่เสนา สนะ (ที่นั่ง) การเก็บบาตรจีวร เวลาฉัน เวลามาจากหมู่บ้าง เวลา เที่ยวบิณฑบาตใ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการระลึกถึงปุพเพนิวาสของสาวกในพุทธศาสนา ผ่านการเปรียบเทียบกับการเดินบนสะพานที่แตกต่างกันตามลำดับของสาวกแต่ละประเภท เพื่อแสดงถึงการเข้าถึงการนั่งสมาธิและกิจกรรมที่ทำในชีวิตประจำวันเพื่อ

…ก็เกิดปรากฏขึ้นในที่ ๆ เคยเป็น กามาวจรเทวโลก ๔ ชั้นข้างบน แต่ครั้นงวดลงมาถึงที่ ๆ เคยเป็น แผ่นดินแต่ก่อน ลมแรงก็เกิดขึ้น ลมนั้นกั้นน้ำนั้นไว้ทำมิให้ระบาย ไปได้ ดังน้ำอยู่ในกระบอกกรองที่คนปิดช่อง (ระบายอาก…

บทความนี้อธิบายถึงกระบวนการที่ลมสามารถทำให้น้ำกลายเป็นก้อน และการแปรสภาพของน้ำจนเกิดเป็นพรหมโลกและเทวโลกตามคัมภีร์วิสุทธิมรรค โดยมีการเปรียบเทียบถึงการอยู่ในกระบอกกรองที่รองรับน้ำไว้ นอกจากนี้ยังพูดถึ

…ัฏฏะ] ส่วนในสมัยที่กัปพินาศด้วยน้ำ (คำพรรณนาทั้งปวง) บัณฑิต พึง (กล่าว) ให้พิสดารตามนัยที่กล่าวในตอนก่อน (คือในตอนเตโช สังวัฏฏะ) ว่า "แรกที่เดียว มหาเมฆล้างกัปตั้งขึ้น" ดังนี้เป็นต้น นั่นเถิด แต่ความ (ต่อ…

…ปรากฏของจันทร์และสูรย์ รวมถึงการพินาศด้วยน้ำ ในขณะที่มหาเมฆน้ำกรดปรากฏขึ้นเพื่อทำลายแผ่นดินและภูเขา ก่อนที่โลกจะเริ่มขึ้นใหม่อีกครั้ง บัณฑิตพึงทราบความแปลกของเหตุการณ์นี้และการเปรียบเทียบในแต่ละกัป

…มที่เหลสมฉัน เป็นแค่ชั้นเดียว คือ ตั้งวิเคราะห์ชั้น เดียว เป็นสมาคมเดียว สมาคมอย่างมีสมอ้นเป็นท้องมาก่อนก็มี การที่จะทราบว่า สมาครไหนเป็นสมามใหญ่ สมาคมไหนเป็นสมาสท้อง นั่น ทางที่แน่นอนที่สุด ก็ลงออกวิเครา…

…์การตั้งสมาคมต่างๆ และการระบุสมาคมใหญ่และท้องให้ถูกต้อง โดยเมื่อมีการแปลเนื้อความ ควรแปลสมาคมที่ตั้งก่อนเป็นอันดับแรก ส่วนสมาคมที่ตั้งหลังจะเรียกว่าเป็นสมาคมท้อง การเปรียบกับการจัดเรียงวัตถุชั้นทำให้เข้าใ…

ประโยค - วิภัชิมธรรมแปล ภาค ๑ ตอน ๑ หน้า 87 [ อุตุสังขังโลกภูม ๑๓ ] ในอุตุสังขังหลาย ก่อนอื่น สังขารทีสับปทด้วยอุตุส วิญญาณเดวที่ ๑ ในโลกุณ ( คือวิญญาณที่เป็นโสมาสรขคร ทุจิตคัมปฏ องสมบูร มี…

ในบทนี้พูดถึงอุตุสังขังที่เกี่ยวข้องกับสังขาร ๑๓ ประเภทในโลก พร้อมทั้งอธิบายถึงวิญญาณเดวที่ ๑ และแนวความคิดเกี่ยวกับความเป็นอายและความไม่อาย รวมถึงอภิฤกษะโบตัตปะ ซึ่งเป็นแนวคิดที่สื่อถึงความสงบและความ