คน : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 323 / 579

…าะอรรถว่า เป็นตัวชอบ คือเป็นประหนึ่งชอบใจรูปฯ เพราะศัพท์ว่า จกฺขติ (ผึ้งชอบน้ำหวาน) พยัญชน์ จกฺขติ (คนชอบกับข้าว)ฯ เหตุนั้น พระผู้มีพระภาคจึง ตรัสคำเป็นอาทว่า ดูก่อนมาคันทิยะ (ปริพาชก) จักขุแล มีรูปเป็น…

เนื้อหาในบทนี้พิจารณาถึงแนวคิดเกี่ยวกับประสาทสัมผัสโดยเฉพาะจักขุและโสต ว่ามีบทบาทในการรับรู้และความรู้สึกต่อรูปและเสียง โดยเชื่อมโยงกับคำสอนของพระพุทธเจ้าที่ชี้ให้เห็นถึงเหตุผลในความชอบและการรับรู้เป็

…จงไหว้ ย่อมปฏิบัติอย่างนั้น เมื่อนั้น จิตดวงที่ 4 ย่อมบังเกิด แก่พวกเด็กเล็ก ๆ นั้น ๆ อนึ่ง เมื่อใด คนอาศัยความไม่สมบูรณ์แห่ง ไทยธรรมและปฏิคาหกเป็นต้น หรือความไม่มีเหตุแห่งโสมนัสอย่างอื่น ย่อมเป็นผู้เว้…

บทความนี้นำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับการพัฒนาจิตและอภิธรรมตามศาสตร์ทางพระพุทธศาสนา โดยมีการอธิบายถึงแนวทางในการนับจิตตามบุญกิริยาวัตถุ รวมถึงวิธีการจำแนกจิตในระดับต่างๆ และแนวคิดเกี่ยวกับอำนาจอธิบดี โดยสรุป

…็นไปโดยอาการถูกตองอารมณ์ได้เท่านั้น แต่ความเป็นไปโดยอาการ ถูกต้องแห่งผัสสะนั้น จึงเห็นตัวอย่าง เช่น คนอื่นมองดูคนรับประทาน

บทความนี้กล่าวถึงเจตสิกธรรมว่ามีความสัมพันธ์กับจิตและรูปธรรมอย่างไร โดยเน้นการเกิดและดับร่วมกันในที่เดียวกัน รวมถึงหลักการทางภูมิศาสตร์ของธรรมที่มีลักษณะเฉพาะ คำว่า เอกนิโรธ และ เอกวัตถุ รวมไปถึงเสน่ห

…ก้าวขึ้นไปถึงมรรคฯ ส่วนปัญญาย่อมทำหน้าที่ทั้ง ๓ อย่าง ฯ ในข้อนี้มีการสังเกตรู้เหรียญกระษาปณ์ของเด็ก คนชาวบ้าน และเจ้าหน้าที่ การเงินเป็นตัวอย่าง ๆ ก็ในสัญญา วิญญาณ และปัญญานี้ วิญญาณ ย่อมเป็นอัพโพหาริก …

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเฉพาะการวิเคราะห์หน้าที่ของสัญญา วิญญาณ และปัญญาภายในจิต และความสัมพันธ์ระหว่างทั้ง 3 องค์ประกอบ ข้อคิดที่สำคัญคือ การทำหน้าที่ของปัญญาที่ครอบคลุมในทุกด้าน นอกจา

…ุมาหาราช อัน เป็นสถานที่อยู่แห่งท้าวมหาราชทั้ง ๔ เหล่านั้น ฯ พระอาจารย์ทั้งหลาย กล่าว่า "เหล่าชน ๓๓ คน พร้อมด้วยมฆมาณพ ร่วมบำเพ็ญบุญ ด้วยกันแล้ว บังเกิดในสถานที่นี้ เพราะเหตุนั้น สถานที่เที่ยวไปร่วม กัน…

…ยวกับเทวดาในชั้นต่างๆ โดยเฉพาะจาตุมหาราชิกาและดาวดึงส์ โดยมีการอธิบายความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับชน ๓๓ คนที่บำเพ็ญบุญและบังเกิดในสถานที่ของเทพ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงลักษณะของเทพในชั้นต่างๆ เช่น ยามะ, ดุสิต, …

…จ้า ย่อมได้ในสถานที่เหลือทั้งหลาย เว้นชั้นสุทธาวาส อบายภูมิ และอสัญญีสัตว์เสีย ฯ [อธิบายคำว่า อันธะ คนบอด เป็นต้น] ๆ บทว่า โอกุกนติกฺขเณ ได้แก่ ในขณะปฏิสนธิ ฯ ชื่อว่า คนบอดแต่กำเนิด เพราะอรรถว่า บอดมาแต…

…้าได้รับการเกิดในแต่ละภพ รวมถึงการอธิบายการเกิดของสัตว์ที่มีอาการบกพร่องในการมองเห็นหรือได้ยิน เช่น คนบอดแต่กำเนิด และคนหนวก โดยเน้นถึงกรรมที่ส่งผลต่อการเกิดของอวัยวะต่าง ๆ และการวิเคราะห์ปัญหาที่เกี่ยว…

…0 เป็นต้นเหล่านั้น ชื่อว่าปาณะ โดยโวหาร ได้แก่สัตว์ โดยปรมัตถ์ ได้แก่ชีวิตินทรีย์ ฯ เจตนาคิดจะฆ่าของคนผู้มีความสำคัญในสัตว์มีชีวิต นั้นว่า สัตว์มีชีวิต ซึ่งยังความพากเพียรจะเข้าไปตัดรอนชีวิตนทรีย์ให้ เก…

เนื้อหานี้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลีในเรื่องการแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของเจตนาในการกระทำ อาทิ ปาณาติบาต ซึ่งหมายถึงการฆ่าสัตว์, อทินนาทาน ซึ่งหมายถึงการลักขโมย และกาเมสุมิจฉาจาร ซึ่งรวมถึงการประพฤติผ

…เสียซึ่งความสามัคคี หรือเพราะอรรถว่า ทำ ความรักให้สูญฯ วาจาที่ชื่อว่าผรุสา เพราะอรรถว่า ทำตนเองบ้าง คนอื่นบ้าง ให้หยาบช้า หรือเพราะอรรถว่า มีสัมผัส (ร้ายกาจ) ดุจเลื่อยฉะนั้น ฯ เฯ คำพูดที่ชื่อว่าสัมผะ (ค…

บทความนี้กล่าวถึงการพูดและการสื่อสารในบริบทของอภิธรรม โดยเน้นอธิบายถึงคำพูดที่เป็นเหตุให้ความรักและความสามัคคีถูกทำลาย รวมถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นจากคำพูดที่ไม่เป็นประโยชน์ต่อตนเองและผู้อื่น ตัวอย่างที่น

…ฎีกา - หน้าที่ 223 เรื่องนำนางสีดามาเป็นต้นให้ตั้งขึ้น ชื่อว่าสัมผัปปลาปะ ๆ ก็สัมผัป ปลาปะนั้น เมื่อคนอื่นถือเอาความหมายนั้นเท่านั้น จึงเป็นกรรมบถ ฯ สองบทว่า วจีวิญฺญตฺติสงฺขาเต วจีทวาเร ความว่า (เพราะ …

เนื้อหาบทนี้นำเสนอกระบวนการใช้งานอรรถประโยคในอภิธัมมะ โดยเฉพาะการสร้างวจีและกรรมที่เกี่ยวข้องกับสภาพทางจิต เช่น ความโลภ อารมณ์พยาบาท และการเห็นผิด ฯลฯ อภิชฌาเป็นการมุ่งมาดต่อสิ่งของของผู้อื่น ที่อาจทำ

…อปรากฏเป็นสภาพใหญ่ในสันดานที่มีใจครองและไม่มีใจครอง ด้วยอำนาจแห่งธาตุพร้อมทั้งสัมภาระ ฯ อีกนัยหนึ่ง คนที่ชื่อว่ามหาภูต เพราะอรรถว่า มีสิ่งที่ไม่เคยมีหรือมีสิ่งที่ไม่เป็นจริงมากหลาย โดยแสดง สิ่งที่ไม่เคน…

บทความนี้นำเสนอความเข้าใจเกี่ยวกับมหาภูตรูป สามารถแบ่งแยกและอธิบายคุณสมบัติของธาตุที่มีมากมาย โดยเฉพาะปฐวีธาตุ ซึ่งจะมีการเปรียบเทียบกับลักษณะต่างๆ เช่น การแสดงสิ่งที่ไม่เคยมี สูตรกำกึ่งที่ใช้แสดงผล โ

…ึกว่าเย็นเป็นของ ไม่แน่นอน ประดุจความไม่แน่นอนในฝั่งโน้นหรือฝั่งนี้ฉะนั้น ๆ จริงอย่างนั้น ในฤดูร้อน คนยืนอยู่ที่แดดแล้วเข้าไปสู่ร่มเงา จะรู้สึกว่า

…การอธิบายถึงลักษณะของประสาทและการสัมผัสกับอาโปธาตุ รวมถึงการสร้างความรู้สึกจากความร้อนและความเย็นที่คนสามารถรับรู้ได้. การวิเคราะห์ลักษณะต่าง ๆ ของกายประสาทอาจช่วยให้เข้าใจการทำงานของอารมณ์และความประสบก…

…รรม สภาพคือความแปรผัน ชื่อว่ารูปฯ แม้ธรรมชาติประกอบด้วยรูปนั้น ก็ ชื่อว่ารูป ดุจอุทาหรณ์ในประโยคว่า คนประกอบด้วยโรคริดสีดวง ชื่อว่า มีโรคริดสีดวง ดอกอุบล แม้ประกอบด้วยกลีบเขียว ก็ชื่อว่าอุบลเขียวฯ รูปศั…

บทนี้กล่าวถึงแนวคิดเกี่ยวกับอาหารและรูปร่างของร่างกายมนุษย์ โดยเฉพาะการอธิบายลักษณะของอาหารที่สามารถเข้าไปช่วยสนับสนุนการทำงานของร่างกายและอินทรีย์ รวมถึงการจัดหมวดหมู่รูปธรรมและความเข้าใจในธรรมชาติขอ

…ุไหว อันบุคคลได้อยู่โดยความเป็น ปัจจัยแห่งความเคลื่อนไหวแห่งรูปกาย ดุจวิการแห่งความอุตสาหะในเวลา ที่คนยกหินแผ่นใหญ่ถือไว้ด้วยกำลังทั้งหมด ชื่อว่ากายวิญญัติฯ จริงอยู่ กายวิญญัตินั้น ยังคนอื่นให้รู้ความปร…

เนื้อหาในหน้า 279 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา กล่าวถึงการเคลื่อนไหวของวิญญัติที่เกิดจากวาโยธาตุ ซึ่งมีจิตเป็นตัวขับเคลื่อน และความสัมพันธ์ระหว่างการเคลื่อนไหวของการดำเนินการกายและก

…่ 286 อาศัย อันใด อันนั้น เป็นดุจการกระทบกระทั่งกัน เหตุนั้น จึงชื่อว่า ปฏิฆะ ๆ เหมือนอย่างว่า เมื่อคน ๒ คนมีการกระทบกระทั่งกันขึ้น “ความหวั่นไหวของคนที่อ่อนแอ ย่อมมี ฉันใด เมื่อมีการเผชิญหน้า กันระหว่า…

เนื้อหานี้พูดถึงการกระทบกระทั่งระหว่างคนและวัตถุ โดยเชื่อมโยงเข้ากับภวังคจิตที่ไม่มีกำลังและการประจวบกันด้วยอารมณ์ นอกจากนี้ยังมีการแยกแยะระ…

…รุทธาจริเยน รจิต อภิธมฺมตฺถสังคห์ นาม ปกรณ์ ปกรณ์ชื่ออภิธัมมัตถสังคหะที่ท่านพระอนุรุทธาจารย์รจนาไว้ คนฺถโต ปญฺญาสาธิากานิ อฏฺฐสตานิ สมตตานิ โดยข้อความที่เรียบเรียงเป็นข้อ ๆ ๘๕๐ ข้อ จบบริบูรณ์แล้ว ด้วยปร…

อภิธัมมัตถสังคหะ เป็นผลงานที่พระอนุรุทธาจารย์ได้รจนาไว้เพื่อเป็นแหล่งอ้างอิงในด้านอภิธัมมบท โดยเนื้อหามีการจัดเรียงในรูปแบบ 850 ข้อ เพื่อช่วยให้เข้าใจหลักการและแนวคิดในพระพุทธศาสนาได้อย่างละเอียด สะท้

…าบัติ ๘ ผู้ยัง ดำรงอยู่ในกามภพและรูปภพ) 1 บทว่า ตตฺถ คือ ในนิโรธสมาบัติ ฯ สองบทว่า ยาวากิญฺจญฺญายตน คนฺตฺวา ความว่า พระอริยาบุคคลดำเนิน ไปจนกระทั่งถึงอากิญจัญญายตนะ ด้วยอำนาจการให้สมถะและวิปัสสนา ถึงควา…

ในเนื้อหานี้พูดถึงพระอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยอธิบายเกี่ยวกับบุคคลที่เข้าถึงสุคติภพและพระอริยบุคคล เช่น พระโสดาบันและพระขีณาสพ และการเข้าถึงนิโรธสมาบัติ และความแตกต่างระหว่างกาม

๑๐ (สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส) คนกลัวแต่บุญเช่นนั้น ตรัสสอนให้ปลูกฉันทรุจิในบุญญกรรมนั้นแล้ว และอดทนกระทำเพราะบุญ นั้นย่อมอำนวยผลพิเศ…

…ในโลกนี้และโลกหน้า พร้อมทั้งยกตัวอย่างโดยใช้บทพุทธภาษิตเพื่อให้เห็นกุศลของผู้มีศีลเป็นตัวอย่างให้ผู้คนกระทำตามโดยเฉพาะผู้มีปัญญา

…้สึกด้วยในสมบัติวิบัติ ก็แต่มิตรนี้มี ประเภทต่าง ๆ เมื่อย่อกล่าวก็เป็น ๒ ข้อ คือ ปาปมิตร สหายที่เป็นคนไม่ดี กล่าวโดยอริย โวหารว่า มิตตปฏิรูป คนเทียมมิตร ก็มี กัลยาณมิตร สหายที่เป็นคนดี ที่จัดว่าเป็นมิตแ…

บทความนี้สนทนาเกี่ยวกับความสำคัญของญาติและมิตรในชีวิตมนุษย์ตามหลักพุทธศาสนา โดยระบุว่าหากบุคคลมีการคบหากับมิตรที่ดี เช่น กัลยาณมิตร จะส่งผลให้เกิดความเจริญ ในขณะที่การมีมิตรที่ไม่ดีอาจนำไปสู่ความเสื่อ

…พระยาวชิรญาณวโรรส) ๔๓ แปลงแก้ไขพระราชกำหนดกฎหมายขนบธรรมเนียมที่ขัดแก่เสรีภาพ คือความเป็นโสด แก่ตนมา คน โดยลำดับกาล ข้อนี้จึงสันนิษฐานโดยนัยที่พระราชทานอภัยปลดปละอำนาจที่จะพึงใช้ในราชกิจ หรือธรรมเนียมบาง…

เนื้อหาวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงพระราชกำหนดที่มีผลต่อเสรีภาพของประชาชน รวมถึงการเลิกทาสและความสำคัญของการมีสังกัดในสังคมไทย โดยเน้นให้ประชาชนได้สิทธิเสรีภาพมากขึ้น และความกรุณาของพระเจ้าแผ่นดินต่อประชาช

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ใน ศก ๑๒๔ ความเป็นผู้มีเมตตาเป็นเบื้องหน้า ๑ ๔๗ G) จะถวายวิสัชนาด้วยพระคุณพิเศษส่วนปรหิตปฏิบัติ ๓ ประการ คือ เมตตาปุเรจาริกตา ปฏิสันถารกุศลตา ความเป็นผู้ฉลาดใ

…ำที่มีเจตนาดีและพระราชอัธยาศัยที่เผื่อแผ่คุณประโยชน์ให้กับผู้อื่น รวมถึงการบ่งบอกถึงกุศลกรรมที่ทุกๆ คนควรทำเพื่อพาไปสู่ความสุขและเป็นสุขในภพหน้า เราหวังว่าสัตว์ทุกตัวที่ได้รับการบำเพ็ญกุศลนั้นจะมีส่วนได…