คน : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 339 / 579

…ะสุรเสียงของพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ ( ว่าทรงแสดงธรรม มีจิต เลื่อมใส ขึ้นมาหมอบนิ่งฟังอยู่บนบก ท้ายหมู่คน ) คนเลี้ยงลูกโคผู้หนึ่ง ( เร่เข้าไปยืนฟัง และยืนอยู่ชิดกบ แต่กบกำลังเลื่อมใสในผูกพันอยู่ ในพระสุรเส…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการที่สัตว์ดิรัจฉานได้อุปนิสัยสมบัติจากการฟังธรรม โดยมีมัณฑุกเทพบุตรเป็นตัวอย่างสำคัญของการฟังธรรมจนทำให้เกิดในภพดาวดึงส์ โดยเรื่องเล่าถึงการเกิดขึ้นในวิมานทองหลังจากที่กบได้รับฟัง

… จำพวกวาริโคจร ( หากินทางน้ำ อยู่) ในน้ำ เมื่อข้าพระองค์กำลังฟัง พระสุรเสียงแสดง ธรรมของพระองค์อยู่ คนเลี้ยงลูกโคได้ทำให้ ข้าพระองค์ตาย " พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงทรงแสดงธรรมแก่เทพบุตรนั้น ธรรมาภิสมัย ได้มี…

ในบทนี้กล่าวถึงเรื่องของเทพบุตรที่บอกเล่าถึงชาติปางก่อนที่เป็นกบและได้ฟังพระธรรมของพระพุทธเจ้า ก่อนจะน้อมนำตัวเองเข้าสู่การตรัสรู้และได้รับการเทศน์ธรรมซึ่งทำให้บรรลุผลในขั้นของโสดาปัตติผล นอกจากนี้ยัง

…โม ( โคฝึก-รุ่นกระทง ) พลิพทฺโท ( โคถึก-โคงาน )ดังนี้เป็นต้น ชื่อว่า อาวัตถิกนาม ชื่อเช่นว่า ทณฑี ( คนถือไม้เท้า = คนแก่) จตฺตี (ผู้มีฉัตร = พระราชา ) สิขี ( สัตว์มีหงอน = นกยูง ) กรี ( สัตว์มีงวง = ช้า…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงประเภทของชื่อที่ใช้ในพุทธศาสนา ได้แก่ อาวัตถิกนาม คือลักษณะของการตั้งชื่อที่เกี่ยวข้องกับสิ่งที่มีอยู่จริง, ลิงคิกนาม ที่แสดงถึงลักษณะหรือความสามารถเฉพาะ และ เนมิตติกนาม ซึ่งมักถูก

…ามถึง พร้อมแห่งพระธรรม เป็นอันแสดงด้วยความที่ทรงเป็น ( ภคฺคโทสะ ) ผู้หักโทสะ ความเป็นผู้ที่ชาวโลกและคนใกล้เคียงทั้งหลายรู้จักมากก็ดี ความเป็นผู้ที่คฤหัสถ์และบรรพชิตทั้งหลาย จึงไปมาหาสู่ก็ดี ความ เป็นผู้…

ในวิสุทธิมรรค ภาค ๑ ตอน ๒ ท่านได้ชี้ให้เห็นถึงคุณสมบัติของพระผู้มีพระภาคเจ้า โดยพระองค์ทรงสามารถหักราคะ โทสะ และโมหะได้ ทำให้พระองค์ไม่สามารถมีอาสวะได้ บัณฑิตจึงตั้งพระนามให้พระองค์ว่า พระภควา พระองค์

…ฺยญฺชนะ เพราะเป็นวิสัยแห่งธรรมปฏิสัมภิทา และนิรุติปฏิสัมภิทา ชื่อว่า สาตฺถะ เหตุเป็นคุณยังปริกขกชน (คนมีปัญญาสอบ สวน ) ให้เลื่อมใส เพราะเป็นปัณฑิตเวทนียธรรม ( สำหรับคนฉลาด จะพึงรู้ได้ ) ชื่อว่า สพฺยญฺชน…

บทวิเคราะห์นี้ครอบคลุมการศึกษาธรรมในวิสุทธิมรรค โดยแยกแยะความเป็นคุณลึกของสาตฺถะและสพฺยญฺชนะ ซึ่งส่งผลให้ผู้มีปัญญาและประชาชนทั่วไปเกิดความเลื่อมใสทั้งในด้านอรรถและเทสนา โดยอธิบายถึงความสำคัญของพยัญชน

…ย่อมเป็นผู้มีสุคติเป็นที่ไปใน เบื้องหน้า * หมายเอาภัย ๔ คือ อัตตานุวาทภัย (ตนติตนเอง ) ปรานุวาทภัย (คนอื่นติ) ทัณฑภัย ( ถูกจับลงอาชญา ) ทุคคติ (ตายไปแล้วไปทุคติ)

ในเนื้อหาเกี่ยวกับวิสุทธิมรรค ภาค ๑ ตอน ๒ อธิบายความสำคัญของศีลและฌานที่เกิดจากการระลึกถึงคุณของศีล โดยจิตที่มีศีลไม่ขาดจะสามารถหลุดพ้นจากราคะ โทสะ และโมหะ และยังทำให้เกิดฌานที่เป็นอุปจารซึ่งเชื่อมโยง

… เพราะยินดี โดยประกอบอย่างยิ่งเนืองๆ ในโวสสัคคะนั้น บทว่า ยาจโยโค อธิบายว่า เป็นผู้ควรในการขอ เพราะ คนอื่นๆ ขอสิ่งใดๆ ก็ให้สิ่งนั้นๆ ปาฐะว่า ยาชโยโค ก็มี แปลว่า ผู้ประกอบด้วยยาชะ กล่าวคือการบูชา (การให้…

ในบทนี้ กล่าวถึงการเสียสละในรูปแบบของ โวสุสคฺครโต หรือการบริจาค ซึ่งมีผลต่อจิตใจของผู้ให้ โดยเฉพาะเมื่อพระโยคาวจรระลึกถึงคุณความดีของตน ความไม่ตระหนี่และความพร้อมในการให้ทำให้จิตของบุคคลนั้นไม่ถูกคร

…รวมเรียกว่า "สิ่งของ" สภาพหรือ ธรรมชาติต่าง ๆ ต่างโดยฌานและสมาบัติเป็นต้น รวมเรียกว่า "สภาพ" ชื่อของคนเป็นต้นเหล่านี้ เรียกว่า "นามนาม" แปลว่า "ชื่อของ สิ่งที่มีชื่อ." สาธารนาม นามนามนั้นยังแยกประเภทออก…

…นชื่อเฉพาะ เช่น ประเทศไทย การแบ่งประเภทนี้ช่วยในการทำความเข้าใจและใช้ภาษาบาลีได้อย่างถูกต้อง. สำหรับคนไทยถือว่าเป็นสาธารณนามได้ เพราะสามารถใช้เพื่ออ้างถึงกลุ่มคนที่มีอยู่ทั่วไปในประเทศไทย

…ของสิ่งเดียวหรือบุคคลผู้เดียว เรียกเอก วจนะ ถ้ามุ่งหมายตรงกันข้ามคือหมายเอาของหลายสิ่งหรือบุคคลหลาย คนตั้งแต่ ๒ ขึ้นไปเรียกว่าพหุวจนะ เช่น ปุริโส ชายคนเดียว เป็น เอกวจนะ ปุริสา ชายหลายคน เป็นพหุวจนะ. กา…

บทความนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ที่มุ่งเน้นไปที่การอธิบายนามและอัพยยศัพท์ โดยยกตัวอย่างการใช้งานของคำว่า 'ปุริโส' และ 'ปุริสา' เพื่ออธิบายหลักการของเอกวจนะและพหุวจนะ ซึ่งเพื่อให้ผู้ฟังเข้าใจควา

…ิภัตติทั้ง ๓ หมวด เช่น เสหิ แปลว่า ของตน ได้ในคาถา ธรรมบทว่า เสหิ กมฺเมหิ ทุมเมโธ อคฺคิทฑฺโฒว ตปปติ คนมี ปัญญาทรามย่อมเดือดร้อน ดุจถูกไฟไหม้ เพราะกรรมของตน ดังนี้ แปลงเป็น สก ก็มี เมื่อแปลงแล้วแจกตามแบบ…

เอกสารนี้เป็นการวิเคราะห์เกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ในเรื่องนามและอัพยยศัพท์ โดยเริ่มจากการอธิบายถึงการใช้วจนะในวิภัตติทั้ง ๓ หมวด ได้แก่ เสหิ, สก และ อตฺต รวมทั้งการเปรียบเทียบการใช้งานแต่ละคำในบริบทต่างๆ

…ิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 25 อตฺต ศัพท์นี้ โดยตรงใช้แทน กตฺตา ใช้เป็นคำแทนชื่อของ คนเหมือนกันสัพพนาม พูดปรารภขึ้นเฉย ๆ โดยไม่กล่าวถึงมาก่อน เช่น อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนแลเป็นที่พึ่งของ…

บทนี้กล่าวถึงการใช้ศัพท์บาลี 'อตฺต' และการวิเคราะห์ในบริบทต่าง ๆ โดยให้รายละเอียดว่า 'อตฺต' หมายถึง 'ของตน' และสามารถใช้งานได้ในหลายรูปแบบ เช่น เอกวจนะและพหุวจนะ พร้อมทั้งตัวอย่างการใช้ศัพท์ในประโยคต่

…็น อะ เอา นฺตุ กับ สิ ภควนฺโต (เหมือน ป. พหุ.) เป็น อา ศัพท์เหล่านี้แจกเหมือน ภควนฺตุ ๑. อายสฺมนฺตุ คนมีอายุ ๔. ชุติมนฺตุ คนมีความโพลง ๒. คุณวนฺตุ คนมีอายุ ๕. ธนวนตุ คนมีทรัพย์ ๓. จกฺขุมนตุ คนมีจักษุ ๖.…

บทนี้นำเสนอวิธีการศึกษาบาลีไวยากรณ์ที่เน้นการวิเคราะห์ประเภทต่างๆ ของนามและอัพยยศัพท์ เช่น ภควโต, ภควา, และการใช้งานในรูปแบบต่างๆ นอกจากนี้ยังอธิบายถึงแนวทางที่สำคัญในการจำแนกประเภทของศัพท์ที่มีความหม

๓. ปญฺญวนๆ ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 33 คนมีปัญญา คนมีบุญ 6. พันธุมนฺตุ คนมีพวกพ้อง 4. ปุญญวนๆ ภควนต ล ๑๐. สติมันตุ คนมีสติ คำว่า ภควนฺตา ภควน…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับการใช้คำบาลีในรูปแบบนามและอัพยยศัพท์ โดยเฉพาะการใช้ศัพท์ต่าง ๆ เช่น 'ภควนฺตา', 'ภฺูมิ', 'คุณวนฺตุ' และวิธีใช้งานภายในไวยากรณ์ รวมถึงการจำแนกประเภทของลิงค์ เช่น ปุ๊ลิงค์ และอิตถ

…่อจะให้รู้จำนวนที่นับโดยแน่นอน คำพูดที่ไม่มีจำนวนเลขเป็นเครื่องนับ จะรู้ไม่ได้ว่าเท่าไร เช่น พูด ถึงคนว่า คนมีจำนวนน้อย ก็ไม่รู้ว่ามีน้อยเท่าไร เมื่อจะพูดว่าคนมี จำนวนมาก ก็ไม่รู้ว่ามากเท่าไรเหมือนกัน เ…

…ได้แก่ ปกติสังขยา และปูรณสังขยา ซึ่งการนับในแต่ละชนิดก็แสดงถึงจำนวนที่ชัดเจนมากขึ้น เช่น การนับจำนวนคนว่ามีคน ๑ คน หรือ ๒ คน เป็นต้น เมื่อตัวเลขถูกใช้เป็นเครื่องบ่งบอกจำนวนทำให้ชัดเจนว่าอยู่ในปริมาณใด ซ…

…ยค๑ - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 52 ลำดับติดกัน ที่นับเว้นเสียบ้างในระหว่าง เช่น คนผู้หนึ่ง ถือ สมุดสามเล่ม ดินสอขาวห้าแท่ง ดินสอฝรั่งเจ็ดแท่ง กระดาษเก้าแผ่น เดินไป เป็นต้น การนับเช่น…

บทความนี้ให้ความรู้เกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ โดยเน้นที่การใช้และการเข้าใจนามและอัพยยศัพท์ รวมถึงการนับจำนวนที่ใช้ในประโยคต่างๆ การศึกษาควรเริ่มจากการท่องศัพท์ให้แน่นอน เพื่อช่วยในการสร้างประโยคที่ถูกต้อง

…จำนวนนามนาม ในที่เต็ม คือนับเฉพาะ เช่น ที่ ๑ ที่ ๒ ที่ ๓ เป็นต้น หมายเอาแต่ อย่างเดียว ที่เดียว หรือคนเดียว จึงได้ความสันนิษฐานว่า เป็น เอกวจนะอย่างเดียว เหมือนอย่างว่า คนยืนหรือนั่งเป็นแถว ๆ สัก ๒๐ คน …

บทความนี้เสนอการอธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ของนามและอัพยยศัพท์ พร้อมตัวอย่างที่ชัดเจน รวมถึงการใช้ปูรณสังขยาในการนับจำนวนและการใช้ศัทพ์ต่างๆ ในบริบทต่างๆ โดยมีการกล่าวถึงการส่งผ่านปัจจัยและเว้นตัวอย่า

…มีทั่ว ๆ ไป ดังกล่าว แล้ว. อีกนัยหนึ่ง โดยมากสำนวนโวหารของภาษาบาลีที่พูดเป็นกลางๆ ไม่เจาะจงใคร หรือ คนพวกหนึ่ง พวกใด แต่มุ่งจะกล่าวสอนหรือ ตักเตือนเป็นเบื้องหน้า ก็มักจะยกคำว่า บุรุษ บุคคล ชน สัตว์ ขึ้น…

การศึกษาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ที่เน้นถึงการใช้คำว่า 'บุรุษ' เป็นประธานในการกล่าวอ้างในสำนวนภาษาบาลี มุ่งเป้าหมายการสอนหรือเตือนผู้อื่น โดยมีตัวอย่างพระพุทธภาษิต 4 ข้อที่แสดงการใช้เนื้อหาที่เกี่ยวข้องกั

…ใหญ่ พระสงฆ์สามเณร ผู้ที่นับถือ มีมารดาบิดาเป็นต้น ผู้ที่ยกย่อง ผู้เสมอกัน หรือ ผู้ที่ไม่สนิทสนมกัน คนแก่ ผู้ที่ไม่ใช่อยู่ในเกณฑ์เคารพนับถือ สัตว์ดิรัจฉาน สิ่งของ สถานที่ ๑. ดัดแปลงมาจาก สนามไวยากรณ์ วิ…

ในบทเรียนนี้ได้กล่าวถึงการใช้สัพพานามและนามนามในบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะการใช้คำปุริสสสัพพนาม ซึ่งช่วยให้การสื่อสารในภาษาบาลีไม่เกิดความซ้ำซาก นอกจากนี้ยังมีการเปรียบเทียบการใช้คำในภาษาไทย ซึ่งแตกต่างกัน

…เจ้านาย ตู (โบราณ) สามัญ สามัญ ข้า (โบราณ) ผู้น้อย ผู้ใหญ่ ข้า, กู (ไม่สุภาพ) ผู้เป็นนาย, เพื่อนกัน คนใช้, เพื่อกัน เรา (โบราณ) ผู้ใหญ่ ผู้น้อย เรา ทั่วไปหลายคน ทั่วไปไม่ใช่เจ้านาย และขุนนางชั้นสูง ข้าพ…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับอุดมบุรุษในภาษาบาลี โดยเจาะลึกถึงปุริสสัพพนามที่ใช้ในการสนทนา รวมถึงประเภทต่างๆ ของการใช้คำ เช่น อิฉัน ผู้ใหญ่ สามัญ และคำแปลที่แตกต่างกันตามกาลสมัยและท้องถิ่น ผู้เขียนแสดงให้เ

…า นั้น โดยไม่ต้องออกชื่ออายตนิบาต แต่จะต้องโยคตัวนามนามที่กล่าวแล้วข้างต้นมาด้วย เช่น โส นโร อันว่า คนนั้น. อนึ่ง เฉพาะ ตุมห ศัพท์นั้น เมื่อคู่สนทนาจะแสดงความ เคารพ ในเมื่อผู้พูด เป็นผู้น้อย อีกฝ่ายหนึ่…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับวิธีการใช้และการแปลนามและอัพยยศัพท์ในภาษาบาลี โดยเฉพาะความสำคัญของคำที่ใช้ในการสนทนา และการใช้สัพพนามในบริบทที่เหมาะสม รวมถึงการเคารพในภาษาเมื่อพูดกับผู้ที่มีอายุมากกว่า เช่น ก