คำ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 32 / 810

…บาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 378 อัพยากตชวนวิบากและไม่ยังวิบากอื่นให้ถือเอาอาเสวนะ ฯ แม้คำที่ท่าน อาจารย์ธรรมปาลเถระกล่าวไว้ว่า "ชวนะที่จะพ้นไปจากอาเสวนะไม่มี" ดังนี้ ต้องเข้าใจว่า ท่านกล่าว…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเฉพาะการศึกษาเกี่ยวกับอาเสวนะและมรรค โดยอาจารย์ธรรมปาลเถระได้กล่าวถึงปัจจัยต่างๆ ที่ส่งผลต่อการเกิดขึ้นของรูปธรรมและจิต โดยอธิบายถึงควา

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 384 อารมณ์ที่ทำให้หนักฯ คำว่า สหชาตา ฯเปฯ นามรูปานํ ความว่า สหชาตาธิบดี มีถึง ๔ อย่าง (คือ ฉันทาธิบดี วิริยาธิบดี จิตตาธิบดี แ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา พูดถึงอารมณ์ที่ใช้ในการวิเคราะห์สหชาตาธิบดี ซึ่งประกอบด้วยฉันทาธิบดี วิริยาธิบดี จิตตาธิบดี และวีมังสาธิบดี ที่มีอำนาจร่วมกันในการเกิดนามร

…าจแห่งวิชชุมานบัญญัติ อวิชชมาน บัญญัติ และความประกอบกันแห่งบัญญัติทั้ง ๒ อย่างนั้น ท่านอาจารย์ กล่าวคำมีอาทิว่า วิชฺชมานปญฺญตฺติ ฯ คำว่า เอตาย ปญฺญาเป็นติ ความว่า บัณฑิตทั้งหลายย่อมประกาศด้วยคำมีอาทิว่า…

ในบทนี้กล่าวถึงหลักการของอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการจำแนกนามออกเป็น 4 ประเภท ได้แก่ สามัญนาม คุณนาม กิริยานาม และยกิจฉนาม นอกจากนี้ยังมีการอภิปรายเกี่ยวกับเสียงและการแสดงถึงอภิลาป การอภิปรายเกี่ยวกับ

…รือนัยหนึ่งว่า เพราะความเป็นผู้ใช้ผ้าที่ฉีกเป็นชิ้นแล้ว ในบทว่า สำรวมด้วยปาฏิโมกขสังวรนี้ มีความว่า คำว่า ปาฏิ โมกข์ หมายเอาศีลที่เป็นสิกขาบท เพราะว่าผู้ใดเฝ้าระวัง คือรักษาศีล นั้น ศีลนั้นย่อมยังผู้นั้…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับแนวความคิดของปาฏิโมกข์ในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะการรักษาศีลและการปฏิบัติสังวร ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการพ้นจากทุกข์ ข้อความนี้กล่าวถึงบทบาทของศีลในสังวรและการใช้ปาฏิโมกข์ในการปฏิบัติตา

…ฉัยในอินทรียสังวรศีลนั้นดังต่อไปนี้ :- บทว่า ภิกษุนั้น ได้แก่ภิกษุผู้ตั้งอยู่ในปาฏิโมกขสังวรศีลนั้น คำว่าเห็นรูปด้วยจักษุ ความว่าเห็นรูปด้วยจักษุวิญญาณอันสามารถใน การเห็นรูป ซึ่งได้โวหารจักษุ ด้วยอำนาจแ…

…ั้งองค์ประกอบและเหตุผลต่าง ๆ เมื่อจักษุกระทบอารมณ์จะทำให้เกิดการเห็นรูป และยังมีการอธิบายความหมายของคำว่า 'สัมภารกถา' ที่อธิบายถึงองค์ประกอบในการทำให้เข้าใจในบริบทของการเห็นรูปด้วยจักษุวิญญาณได้อย่างชัด…

…ังนี้ ก. ในบท สาชีโว มหาฎีกาท่านตัดเป็น ส - อาชีโว และแก้ว่า ส ได้แก่ อสส (พึงเป็น) ลบ อ เสีย เช่นในคำว่า เอวิส เต เป็นต้น ข. คำว่า ไส้ ในประโยคเราใช้ อนุต ในคาถาใช้ อนุตคุณ ถ้าจะแปลไปตามที่ซึมซาบ ว่า "…

ในบทนี้มีการวิเคราะห์เกี่ยวกับคำสอนในวิสุทธิมรรค โดยพูดถึงการเป็นผู้บริโภคที่ต้องควบคุมอาชีวะ แม้จะมีความต้องการจนถึงขั้นหิว การตีคว…

…าวะแห่งผ้าอันบุคคลเกลียด อธิบายว่า ถึงความ เป็นผ้าที่เขาเกลียด ดุจฝุ่น การทรงไว้ซึ่งผ้าบังสุกุลที่มีคำไขอันได้แล้ว อย่างนั้น ชื่อ ปังสุกุล ความทรงผ้าบังสุกุลเป็นปกติของภิกษุนั้น เหตุนั้น ภิกษุนั้นจึงชื่…

…หมายว่า 'ผ้าดุจกองฝุ่น' และสิ่งที่เกี่ยวข้องกับการทรงผ้าของภิกษุในพระพุทธศาสนา นอกจากนี้ยังอธิบายถึงคำว่า บิณฑบาต ที่แสดงถึงการแสวงหาก้อนข้าวจากบุคคลต่างๆ ที่ให้ภิกษุ โดยมีการสรุปเกี่ยวกับคำสำคัญในบริบท…

… - - หน้าที่ 125 ถือเอาก้อนข้าวในบาตรเป็นปกติ) องค์แห่งภิกษุปัตตปิณฑิกะนั้น ชื่อว่า ปัตตปิณฑิกังคะ. คำว่า ขลุ เป็นนิบาตในอรรถปฏิเสธ ภัตรที่ภิกษุเป็นผู้ห้าม (ภัตร) แล้วได้มาในภายหลัง ชื่อว่า ปัจฉาภัตร กา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการฉันปัจฉาภัตรที่เป็นปกติของภิกษุในวิสุทธิมรรค อธิบายถึงคำว่า ขลุ และ ขลุปัจฉาภัตรติกะ รวมถึงการเข้าไปอยู่ในป่าของภิกษุอารัญญิกะและการเข้าไปอยู่ที่โคนไม้ การอ…

…หน้าที่ 199 (มณฑล ) แล้วยังมนสิการว่า โลหิตก์ โลหิตก์ ให้เป็นไปโดยนัย ที่กล่าวแล้วในนีลกสิณนั้นเถิด คำที่เหลือก็เช่นเดียวกันนั้นแล โลหิตกสิณ จบ [โอทาตกสิณ] แม้ในโอทาตกสิณ (ก็พึงทราบนัยดังนี้) โดยคำ ( ใน…

เนื้อหาเกี่ยวกับการสร้างนิมิตสำหรับการทำสมาธิในโลหิตกสิณและโอทาตกสิณ โดยเฉพาะสำหรับพระโยคาวจร โดยมีการอ้างอิงถึงนิมิตที่เกิดจากสีขาวของดอกไม้และผ้าขาว ซึ่งเหมาะกับผู้มีบุญ นอกจากนี้ยังพูดถึงการใช้ธาตุ

… ของน่าเกลียด เพราะเป็นสิ่งปฏิกูล เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่า อุทธ มาตกะ ( อุทธุมาตกอสุภอันน่าเกลียด ) คำว่า อุทธุมา กะ คำเรียกซากศพที่เป็นอย่างนั้น [วินีลกอสุภ] นั่นเป็น อสุภที่มีสีเขียวคล้ำคละด้วยสีต่างๆ…

ในเนื้อหานี้มีการอธิบายเกี่ยวกับอสุภที่ไม่มีวิญญาณ ซึ่งจัดแบ่งออกเป็น 10 ประเภท เช่น อุทธุมาตกะ ซึ่งหมายถึงซากที่พองขึ้น และ วินีลกะ ที่มีสีเขียวคล้ำ โดยทั้งสองประเภทนี้จัดว่าเป็นสิ่งปฏิกูลและน่าเกลีย

…ี่ 87 ของนามนาม ให้ปรากฏชัดเจนขึ้น เพื่อให้รู้ว่า นามนามนั้นเป็น อย่างไร ตัวอย่างเช่น "บุรุษนั้นดี" คำว่า บุรุษ เป็นนามนาม เป็น บทประธานในประโยคคำพูดนี้, คำว่า "นั้น" เป็นวิเสสนสัพพนาม เพราะเป็นคำที่ใช้…

…นามในบาลีไวยากรณ์ โดยมีการแจกแจงตัวอย่างต่าง ๆ เพื่อให้เข้าใจความแตกต่างกันได้ชัดเจนขึ้น เช่น การใช้คำว่าบุรุษเป็นนามนาม และการระบุคำว่า ‘นิยม’ และ ‘อนิยม’ ที่มีความหมายที่แตกต่างกัน โดยจะกล่าวถึงวิธีกา…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 89 หาความกำหนดแน่นอนลงไปเดียวไม่ได้ ส่วนคำต่อไปนอกจาก เอก กับ กี๋ มี อญฺญ เป็นต้น ก็มีนัยเดียวกัน เอก ถ้าผู้ศึกษาตรวจดูในข้อ ๒๓-๘๑ เล่มนาม และ…

…ขยาจะนับจำนวนของนามนาม ส่วนอนิยมวิเสสนใช้ประกอบกับบทนามเพื่อสละสลวยในการกล่าวถึงในพระสูตรต่างๆ เช่น คำว่า เอก ในพระสูตรไม่ได้มุ่งหมายที่จะนับแต่ใช้เพื่อเสริมสำนวนในข้อความ.

…มรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 50 ตัดตอนด้วยส่วนที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับ (การกำหนด) ผมนั่นแล [ฟัน] คำว่า ทนฺตา - ฟันทั้งหลาย คือกระดูกฟัน ๓๒ ซี่ของผู้มีฟัน เต็ม แม้ฟันทั้งหลายนั้น โดยสีขาว โดยสัณฐาน มี…

…ช่น ฟันที่มีรากเดียวและหลายราก รวมถึงการกำหนดส่วนที่ตัดออกจากฟัน ด้วยการเปรียบเทียบกับการกำหนดผม และคำว่าหนังที่หุ้มร่างกายซึ่งมีสีต่างๆ ทั้งนี้เพื่อความเข้าใจในศาสตร์ของวิสุทธิมรรคและสัญญาณของร่างกายที…

…ะดูกเหล่านั้น ส่วน (วิสภาคบริเฉท) ตัดตอนด้วยส่วนที่ ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล [เยื่อในกระดูก] คำว่า อฏฐิมิญช์-เยื่อในกระดูก คือเยื่ออันอยู่เฉพาะภายในแห่ง กระดูกทั้งหลายนั้น ๆ เยื่อในกระดูกนั้น โดย…

…่ยวกับการอธิบายเยื่อในกระดูกและลักษณะของไต พร้อมพูดถึงศัพท์ทางการแพทย์ที่เกี่ยวกับอวัยวะภายใน โดยใช้คำอธิบายเชิงเปรียบเทียบเพื่อให้เข้าใจง่ายและชัดเจน ทั้งนี้เพื่อให้นักอ่านสามารถเข้าใจสภาพและลักษณะของอ…

…ยส่วนของตนแห่งหัวใจนั้น ส่วน (วิสภาค บริเฉท) ตัดตอนด้วยส่วนที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล [ตับ] คำว่า ยกนํ - ตับ ได้แก่แผ่นเนื้อสองแฉก ตับนั้น โดยสี แดง (แต่) พื้นเหลือง (จึง) ไม่แดงจัด สีดังสีหลังก…

บทนี้อธิบายเกี่ยวกับการตัดตอนของหัวใจและตับ โดยระบุวิธีการตัดตอน เช่นการกำหนดส่วนต่าง ๆ ของหัวใจและตับ ตลอดจนรายละเอียดเกี่ยวกับพังผืดประเภทต่าง ๆ การวิเคราะห์โดยใช้ศัพท์เกี่ยวกับธรรมและการอธิบายลักษณ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 63 [ปอด] คำว่า บุปผาส-ปอด ได้แก่เนื้อปอดอันมีเนื้อย่อย ๆ ๓๒ ชิ้น (ประกอบกันอยู่) ปอดนั้น โดยสี แดงดังสีผลมะเดื่…

เนื้อหาวิเคราะห์เกี่ยวกับลักษณะและโครงสร้างของปอดและไส้ใหญ่ โดยชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างกรรมและสภาพของปอดที่ไม่สดใส รวมถึงการทำงานหลักของอวัยวะทั้งสองนี้ เช่น หน้าที่รับสารอาหารและของเหลวในร่าง

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - [ปุพโพ-น้ำเหลือง-หนอง] - หน้าที่ 72 คำว่า ปุพฺโพ มีอธิบายว่า บุพโพนั้น (โดยสีปกติ) มีสี (เหลืองอ่อน) ดังสีใบไม้เหลือง แต่ในร่างคนตาย (กลาย…

บทความนี้นำเสนอคำอธิบายเกี่ยวกับคำว่า 'ปุพฺโพ' และ 'โลหิต' ซึ่งมีความหมายที่แตกต่างกันในทางศาสนา โดยเฉพาะในเรื่องของส…

…้ำลายนั้น ส่วน (วิสภาคบริเฉท) ตัดตอนด้วยส่วนที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล [สิงฆาณิกา - น้ำมูก] คำว่า สิงฆาฬิกา - น้ำมูก ได้แก่น้ำไม่สะอาดที่ไหลออกจากมัน ในสมอง น้ำมูกนั้น โดยสี มีสีดังเยื่อในเม็ดตา…

เนื้อหานี้กล่าวถึงเรื่องน้ำมูกและการไขข้อภายในวิสุทธิมรรค แสดงให้เห็นถึงวิวัฒนาการและอาการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับน้ำมูกในสถานการณ์ต่างๆ โดยอธิบายลักษณะของน้ำมูก สี และการเกิดขึ้นตามฤดูกาล รวมถึงการใช้น

…ล้ว" จงทรงชี้อิริยาบถอันสงบ ไม่เป็นไปข้างหูและไม่เป็นข้างฟุ้ง แก่พระโยคาวจรภิกษุนั้น (ต่อไป) จึงตรัสคำว่า "นั่ง" ต่อนั้น เมื่อจะทรงแสดงความมั่นคงแห่งการนั่ง ความเป็นไปสะดวกแห่งลม หายใจออกเข้า และอุบายใน…

ในบทนี้กล่าวถึงวิธีการนั่งที่เหมาะสมสำหรับการฝึกสมาธิ โดยมีการชี้แนะการตั้งกายให้ตรงและการรักษาสติในลมหายใจเข้าออก เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอาการเวทนาและเสริมสร้างสมาธิให้มั่นคงมากขึ้น การนั่งในลักษณะที่

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - - หน้าที่ 96 เจริญงอกงามขึ้น คำว่า ดำรงสติไว้เฉพาะหน้า คือตั้งสติให้มุ่งหน้าต่อ กรรมฐาน อีกนัยหนึ่ง อรรถาธิบายในคำนี้พึงทราบโดยนัยท…

บทนี้กล่าวถึงการตั้งสติในกรรมฐานและการเจริญงอกงาม โดยเสนอความหมายของคำต่าง ๆ เช่น สติที่มีความมั่นคงและการไม่หลงลืม นอกจากนี้ ยังเสนอวิธีการที่พระโยคาวจรสามารถสังเกตพฤติก…