คำว่า : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 19 / 150

…ัย ทั้งนี้ เพื่อส่องเนื้อความให้ชัดเจนขึ้นกว่าปกติ การันต์ คำนี้ได้แก่สระที่สุดอักษรหรือที่สุดศัพท์ คำว่า อะ การันต์คือ สระที่ท้ายศัพท์มีเสียงปรากฏเป็น อะ เช่น ปุริสะ กุละ เป็นต้น แม้ คำว่า อิ การันต์ จนถึ…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับกรรมวิธีการใช้บาลีไวยากรณ์ในนามและอัพยยศัพท์ โดยเฉพาะการใช้วิภัตตินามและวิภัตติอาขยายที่มีความหมายแตกต่างกัน การอธิบายลักษณะของการันต์ในภาษาบาลี รวมถึงการแบ่งประเภทการันต์ตามกา

…ี่ 87 ของนามนาม ให้ปรากฏชัดเจนขึ้น เพื่อให้รู้ว่า นามนามนั้นเป็น อย่างไร ตัวอย่างเช่น "บุรุษนั้นดี" คำว่า บุรุษ เป็นนามนาม เป็น บทประธานในประโยคคำพูดนี้, คำว่า "นั้น" เป็นวิเสสนสัพพนาม เพราะเป็นคำที่ใช้ประ…

…นามในบาลีไวยากรณ์ โดยมีการแจกแจงตัวอย่างต่าง ๆ เพื่อให้เข้าใจความแตกต่างกันได้ชัดเจนขึ้น เช่น การใช้คำว่าบุรุษเป็นนามนาม และการระบุคำว่า ‘นิยม’ และ ‘อนิยม’ ที่มีความหมายที่แตกต่างกัน โดยจะกล่าวถึงวิธีการใช…

…่า (ข้าพเจ้าได้ฟังมาแล้วอย่างนี้) สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาค เสด็จประทับอยู่ในเมืองสาวัตถี ฯลฯ ดังนี้ คำว่า เอก เป็นวิเสสนะ (อนิยมวิเสสนสัพพนาม) ของ สมย์ แต่ไม่ได้ มุ่งหมายที่จะนับ สมัย ว่า หนึ่งสมัย หรือ สอ…

…ขยาจะนับจำนวนของนามนาม ส่วนอนิยมวิเสสนใช้ประกอบกับบทนามเพื่อสละสลวยในการกล่าวถึงในพระสูตรต่างๆ เช่น คำว่า เอก ในพระสูตรไม่ได้มุ่งหมายที่จะนับแต่ใช้เพื่อเสริมสำนวนในข้อความ.

…มรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 50 ตัดตอนด้วยส่วนที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับ (การกำหนด) ผมนั่นแล [ฟัน] คำว่า ทนฺตา - ฟันทั้งหลาย คือกระดูกฟัน ๓๒ ซี่ของผู้มีฟัน เต็ม แม้ฟันทั้งหลายนั้น โดยสีขาว โดยสัณฐาน มีสัณ…

…ช่น ฟันที่มีรากเดียวและหลายราก รวมถึงการกำหนดส่วนที่ตัดออกจากฟัน ด้วยการเปรียบเทียบกับการกำหนดผม และคำว่าหนังที่หุ้มร่างกายซึ่งมีสีต่างๆ ทั้งนี้เพื่อความเข้าใจในศาสตร์ของวิสุทธิมรรคและสัญญาณของร่างกายที่มี…

…ะดูกเหล่านั้น ส่วน (วิสภาคบริเฉท) ตัดตอนด้วยส่วนที่ ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล [เยื่อในกระดูก] คำว่า อฏฐิมิญช์-เยื่อในกระดูก คือเยื่ออันอยู่เฉพาะภายในแห่ง กระดูกทั้งหลายนั้น ๆ เยื่อในกระดูกนั้น โดยสี …

เนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายเยื่อในกระดูกและลักษณะของไต พร้อมพูดถึงศัพท์ทางการแพทย์ที่เกี่ยวกับอวัยวะภายใน โดยใช้คำอธิบายเชิงเปรียบเทียบเพื่อให้เข้าใจง่ายและชัดเจน ทั้งนี้เพื่อให้นักอ่านสามารถเข้าใจสภาพแ

…ยส่วนของตนแห่งหัวใจนั้น ส่วน (วิสภาค บริเฉท) ตัดตอนด้วยส่วนที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล [ตับ] คำว่า ยกนํ - ตับ ได้แก่แผ่นเนื้อสองแฉก ตับนั้น โดยสี แดง (แต่) พื้นเหลือง (จึง) ไม่แดงจัด สีดังสีหลังกลีบ…

บทนี้อธิบายเกี่ยวกับการตัดตอนของหัวใจและตับ โดยระบุวิธีการตัดตอน เช่นการกำหนดส่วนต่าง ๆ ของหัวใจและตับ ตลอดจนรายละเอียดเกี่ยวกับพังผืดประเภทต่าง ๆ การวิเคราะห์โดยใช้ศัพท์เกี่ยวกับธรรมและการอธิบายลักษณ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 63 [ปอด] คำว่า บุปผาส-ปอด ได้แก่เนื้อปอดอันมีเนื้อย่อย ๆ ๓๒ ชิ้น (ประกอบกันอยู่) ปอดนั้น โดยสี แดงดังสีผลมะเดื่อที…

เนื้อหาวิเคราะห์เกี่ยวกับลักษณะและโครงสร้างของปอดและไส้ใหญ่ โดยชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างกรรมและสภาพของปอดที่ไม่สดใส รวมถึงการทำงานหลักของอวัยวะทั้งสองนี้ เช่น หน้าที่รับสารอาหารและของเหลวในร่าง

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - [ปุพโพ-น้ำเหลือง-หนอง] - หน้าที่ 72 คำว่า ปุพฺโพ มีอธิบายว่า บุพโพนั้น (โดยสีปกติ) มีสี (เหลืองอ่อน) ดังสีใบไม้เหลือง แต่ในร่างคนตาย (กลาย) เ…

บทความนี้นำเสนอคำอธิบายเกี่ยวกับคำว่า 'ปุพฺโพ' และ 'โลหิต' ซึ่งมีความหมายที่แตกต่างกันในทางศาสนา โดยเฉพาะในเรื่องของสีและลักษณะของน้ำเหลื…

…้ำลายนั้น ส่วน (วิสภาคบริเฉท) ตัดตอนด้วยส่วนที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล [สิงฆาณิกา - น้ำมูก] คำว่า สิงฆาฬิกา - น้ำมูก ได้แก่น้ำไม่สะอาดที่ไหลออกจากมัน ในสมอง น้ำมูกนั้น โดยสี มีสีดังเยื่อในเม็ดตาลอ่…

เนื้อหานี้กล่าวถึงเรื่องน้ำมูกและการไขข้อภายในวิสุทธิมรรค แสดงให้เห็นถึงวิวัฒนาการและอาการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับน้ำมูกในสถานการณ์ต่างๆ โดยอธิบายลักษณะของน้ำมูก สี และการเกิดขึ้นตามฤดูกาล รวมถึงการใช้น

…ล้ว" จงทรงชี้อิริยาบถอันสงบ ไม่เป็นไปข้างหูและไม่เป็นข้างฟุ้ง แก่พระโยคาวจรภิกษุนั้น (ต่อไป) จึงตรัสคำว่า "นั่ง" ต่อนั้น เมื่อจะทรงแสดงความมั่นคงแห่งการนั่ง ความเป็นไปสะดวกแห่งลม หายใจออกเข้า และอุบายในการ…

ในบทนี้กล่าวถึงวิธีการนั่งที่เหมาะสมสำหรับการฝึกสมาธิ โดยมีการชี้แนะการตั้งกายให้ตรงและการรักษาสติในลมหายใจเข้าออก เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอาการเวทนาและเสริมสร้างสมาธิให้มั่นคงมากขึ้น การนั่งในลักษณะที่

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - - หน้าที่ 96 เจริญงอกงามขึ้น คำว่า ดำรงสติไว้เฉพาะหน้า คือตั้งสติให้มุ่งหน้าต่อ กรรมฐาน อีกนัยหนึ่ง อรรถาธิบายในคำนี้พึงทราบโดยนัยที่ก…

บทนี้กล่าวถึงการตั้งสติในกรรมฐานและการเจริญงอกงาม โดยเสนอความหมายของคำต่าง ๆ เช่น สติที่มีความมั่นคงและการไม่หลงลืม นอกจากนี้ ยังเสนอวิธีการที่พระโยคาวจรสามารถสังเกตพฤติกรรมเหล่านั้นเพื่อพัฒนาอารมณ์ดี

…วนขวายจุดปลายทั้ง ๒ ข้าง และกลาง (ของ ๑. ถ้ายอมรับว่า พระพุทธโฆสแต่งวิสุทธิมรรคนี้ก่อนอรรถกถาอื่น ๆ คำว่า "ในอรรถกถาทั้งหลาย นี้ ก็ต้องหมายถึงอรรถกถาทั้งหลาย ที่ปราชญ์ชาวสีหลแต่งไว้ก่อน เช่น มหาอรรถกถา (?)…

เอกสารนี้พูดถึงการมนสิการในวิสุทธิมรรค โดยการอธิบายถึงวิธีการต่างๆ เช่น อนุพันธนาและผุสนา การนับลม และการตั้งจิต ที่ช่วยให้บัณฑิตเข้าใจถึงแนวทางการปฏิบัติอย่างถูกต้อง พร้อมกับอุปมาที่ช่วยอธิบายแนวความ

…อพฺยาปชฺฌา ดหนฺตุ- ขอสัตว์ทั้งหลายทั้งปวงจงเป็นผู้มีความไม่บีบคั้นเถิด" นี้ก็เป็นอัปปนา อันหนึ่งได้ คำว่า 'อพยาปชฺฌา - ไม่มีความบีบคั้น" นั้น คือ พยาปาทรหิตา ปราศจากพยาบาท ภาวนาว่า "(สพฺเพ สตฺตา) อนีฆา โหน…

ในการทำเมตตาภาวนา ผู้ปฏิบัติสามารถอธิษฐานให้สัตว์ทั้งหลายมีความสุขและปราศจากเวร โดยแบ่งเป็นคำอธิษฐาน ๕ ประการ เช่น ขอให้สัตว์ไม่มีเวร, ไม่มีความบีบคั้น, และไม่มีทุกข์ นอกจากนี้ยังมีคำอธิษฐานอีกมากมายท

…ในเนวสัญญานาสัญญายตนะ แม้ในที่นี้ บทว่า 'สพฺพโส - โดยประการทั้งปวง" นี้ก็มีนัยดัง กล่าวแล้วนั่นแล ในคำว่า "ก้าวล่วงอากิญจัญญายตนะ" นั้นเล่า ก็ หมายเอาทั้งฌานทั้งอารมณ์เป็นอากิญจัญญายตนะ โดยนัยที่กล่าวมา ก่…

ในเนื้อหานี้ อธิบายถึงการวิเคราะห์อากิญจัญญายตนะ ซึ่งเกี่ยวข้องกับฌานและอารมณ์ที่มีบทบาทสำคัญในการเข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนะ พระโยคาวจรต้องก้าวล่วงทั้งสองอย่างเพื่อให้เข้าถึงได้ ด้วยการไม่ให้ความคิดไป

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 258 ในคำของสามเณรนั้น คำว่า "น้ำมันมี" ก็ใช่ โดยมุ่งถึงความ (ที่น้ำมัน) ไม่ควร (ปน) กับยาคู เพราะมัน (มีติด) อยู่ข้างใน (บาตร) …

เนื้อหาพูดถึงการเข้าใจและพิจารณาสัญญาในทางวิปัสนา สัญญากิจที่จำเป็นต้องมีเพื่อการเข้าถึงความเป็นจริง เมื่อพูดถึงธาตุไฟในน้ำร้อน เป็นภาพลักษณ์ที่สื่อถึงความไม่สามารถทำกิจได้แม้จะมีธรรมแม้ว่าเป็นธรรมชาต

… "สามเณร ถ้านำมี ก็จงนำ ผ้าอาบมา เราจักอาบน้ำ" จึงเรียนว่า "(น้ำ) ไม่มีดอก ขอรับ" ในคำของสามเณรนั้น คำว่า "น้ำมี" ก็ใช่ โดยมุ่งถึง (มันมี) พอเปียกรองเท้า คำว่า (น้ำ) ไม่มี" ก็ใช่ โดยมุ่งถึง (มันไม่มี พอจะ)…

บทความนี้วิเคราะห์ถึงความหมายของน้ำในบริบทของสมาบัติ โดยมีการอุปมาที่ช่วยให้เข้าใจถึงการรับรู้และการสัญญา ความแตกต่างระหว่างการมีและไม่มีน้ำทำให้เห็นถึงความละเอียดของจิตที่เป็นเศษสังขาร ซึ่งสามารถอธิบ

…ตัวความเพียร ชื่อว่าปธานสังขาร คำนี้เป็นชื่อ แห่งความเพียร กล่าวคือสัมมัปปธาน อันยังกิจ ๔ ให้สำเร็จ คำว่า มาพร้อม... คือประกอบด้วยฉันทสมาธิ และปธานสังขาร ทั้งหลายด้วย คำว่า อิทธิบาท ได้แก่กองจิตและเจตสิกที…

บทนี้พูดถึงอิทธิบาทในพระธรรมวินัย โดยเฉพาะการเจริญอิทธิบาทสี่ประการ ได้แก่ ฉันทสมาธิ วิริยสมาธิ จิตตสมาธิ และวีมังสาสมาธิ ซึ่งมีความสำคัญต่อการบรรลุธรรม นอกจากนี้ยังกล่าวถึงปธานสังขารที่เป็นตัวช่วยในก

…อธิษฐาน ด้วยญาณว่า "เราจงเป็นคนจำนวนมาก" เธอก็เป็นคนมากจำนวน ๑๐๐ ดังท่านจุลปันถกฉะนั้น " ดังนี้เล่า คำว่า "อาวชฺชติ - นึก" ท่านก็ กล่าวโดยเป็นบริกรรมนั่นเอง (ไม่ใช่อาวัชชนะ) คำว่า "ครั้นนึกแล้ว ก็อธิษฐานด้…

…จตุตถฌานแบบเฉพาะ อธิบายถึงการเกิดขึ้นของจิตในสมาบัติและการอธิษฐานด้วยญาณในอภิญญา โดยแสดงความสำคัญของคำว่า 'อธิษฐานด้วยญาณ' ที่พึงเข้าใจในลักษณะโดยรายละเอียดในการปฏิบัติ.

…ที่กำหนดไว้ มัน จึง(กลับ) เป็นน้ำไปตามเดิม (อากาเส ปัลลังกกมปาฏิหาริย์ - นั่งขัดสมาธิไปในอากาศก็ได้ คำว่า ปลุลงเกน กมติ ความว่า ไปทั้ง (ที่นั่งคู่) บัลลังก์ (คือนั่งขัดสมาธิไป) คำว่า ปกขี สกุโณ แปลว่า นกที…

เนื้อหาเกี่ยวกับการทำปาฏิหาริย์ในอากาศ ซึ่งสามารถทำได้โดยการนั่งขัดสมาธิ และการอธิษฐานให้แผ่นดินเกิดขึ้นในอากาศได้ โดยมีการอธิบายถึงนกที่มีปีกและสัตว์น้ำต่างๆ โดยนำเสนอหลักธรรมของพระพุทธศาสนาในการประย

…เองฉันใด ปาฏิหาริย์ข้อนี้ก็อุปมาฉันนั้น [กาเยน วสวัตตนปาฏิหาริย์ - ใช้อำนาจด้วยกายไปถึงพรหมโลกก็ได้ คำว่า "ยาว พรหมโลกาปิ - เพียงไรแต่พรหมโลกก็ได้" หมาย ความว่าทำพรหมโลกให้เป็นที่กำหนดก็ได้" คำว่า "กาเยน ว…

ในบทความนี้กล่าวถึงวิสุทธิมรรคในภาค ๒ ตอน ๒ ที่อธิบายถึงปาฏิหาริย์ของการอธิษฐานไปสู่พรหมโลก ซึ่งเป็นการใช้ฤทธิ์ของตนเพื่อย้ายที่หมายไปที่ใกล้และไกล ทั้งยังมีตัวอย่างการอธิษฐานที่สามารถเปลี่ยนของมากให้