คำว่า : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 67 / 150

… รวมกันเรียกว่าอักขระ (อักขระ ตัดหรือแยกออกเป็น อ=ขร, อ แปลว่า ไม่ ขร แปล ว่า สิ้น, แข็ง) โดยนัยนี้ คำว่า อักขระ ท่านจึงแปลไว้ ๒ อย่าง คือ ไม่รู้จักสิ้น อย่าง ๑ ไม่เป็นของแข็ง อย่าง ๑. ที่แปลงว่า ไม่รู้จัก…

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์เน้นไปที่สมัญญาภิธานและความสำคัญของอักขระในการสื่อความหมายอย่างถูกต้อง โดยอธิบายถึงบทบาทของสระและพยัญชนะ และอธิบายความสำคัญของการใช้คำที่ถูกต้องในการสื่อสารเพื่อหลีกเลี่ยงค

…ิ - หน้าที่ 5 พยัญชนะ อักขระที่เหลือจากสระนั้น ๓๓ ตัว มี ก เป็นต้น มีนิคคหิตเป็น ที่สุด ชื่อพยัญชนะ คำว่า พยัญชนะ แปลว่าทำเนื้อความให้ปรากฏ และเป็นนิสิต คือต้องอาศัยสระ จึงจะออกเสียงได้ โดยนัยนี้ สระ กับ พ…

บทความนี้อธิบายความหมายและความสำคัญของพยัญชนะและสระในภาษาบาลี โดยชี้ให้เห็นว่าพยัญชนะต้องอาศัยสระในการออกเสียง และไม่สามารถมีเสียงได้เพียงลำพัง การทำให้เสียงของพยัญชนะปรากฏชัดเจนจึงต้องพึ่งพาเสียงสระ

…อ อิ อุ ตัวใดตัวหนึ่งเสมอ จะอยู่หลัง สระอื่นจากสระ ๓ ตัวนี้ไม่ได้ แต่ตามอักษรไทยเขียนไว้ข้างบน เช่น คำว่า ติ ก็พึงเข้าใจเถิดว่า มีสระ อะ อยู่ด้วย แต่อักษรไทยท่านไม่ เขียนสระ อะ ไว้ให้ปรากฏ คงเขียนแต่พยัญชน…

เนื้อหาดังกล่าวแสดงวิธีการเขียนสระในบาลีตามแบบภาษามคธ และความสำคัญของฐานและกรณ์ในการศึกษาภาษา โดยให้ความสำคัญว่าสระต่างๆ ต้องวางเรียงหลังพยัญชนะอย่างถูกต้อง รวมทั้งพื้นฐานการเกิดของอักขระในแต่ละฐานที่

ประโยค๑ - อธิบายบาลีไวยากรณ์ สมัญญาภิธานและสนธิ - หน้าที่ 8 อ อา, ก ข ค ฆ ง ห 4 ตัวนี้ เกิดในคอ เรียก กัณฐชา อิ อี จ ฉ ช ฌ ญ ย 4 ญ, ข 4 ตัวนี้ เกิดที่เพดาน ฏ ฐ ฑ ฒ ณ, ร พ ) ,ลส) ต ถ ท ธ น ล ส ) ตัวนี้

…ถึงการสร้างคำที่ประกอบด้วยพยัญชนะต่าง ๆ ด้วยความลึกซึ้ง พร้อมตัวอย่างการใช้ที่ชัดเจนในภาษาบาลี เช่น คำว่า ปญฺโห และ อุณโหทก์ เป็นต้น

…าส แม้สังฆารามทั้งหมดก็เรียกว่า อาวาส” อาวาสนี้นั้นหาเป็นปลิโพธต่อภิกษุทั้งปวงไปไม่ ก็แต่ภิกษุใด ๑. คำว่าอาวาส ต้องแปลว่า "ที่อยู่" ไม่แปลว่า "วัด" คำว่า โอวรกะที่แปลว่า ห้องเล็กๆ นั้น น่าจะหมายเอากุฏิเล็ก…

…คัญของอาวาสถูกอธิบายว่าเป็นที่อยู่ที่ภิกษุต้องกำจัดความกังวลทั้งปวง เพื่อเจริญสมาธิให้มีประสิทธิภาพ คำว่าอาวาสหมายถึงสถานที่ที่กินนอน ไม่เป็นสัญลักษณ์ของวัด และมีอิทธิพลต่อการทำสมาธิ

…สมควรแก่พระเถระ ท่านแล้ว " คันถะ ย่อมไม่เป็นปลิโพธแก่ภิกษุทั้งหลายผู้มีคุณธรรมเช่นนี้ [อิทธิปลิโพธ] คำว่า อิทธิ หมายเอาฤทธิ์อันมีในปุถุชน อันฤทธิ์ที่มีในปุถุชน นั้น เป็นสิ่งที่รักษายาก ดุจเด็กอ่อนที่ยังนอน…

บทความนี้สำรวจการเข้าใจพระอรหัตมรรคและบทบาทของพระอาจารย์ในการให้กรรมฐานแก่ศิษย์ โดยชี้ให้เห็นถึงธรรมะที่สำคัญในกองรวมกันของคุณธรรม และการอธิบายเรื่องอิทธิปลิโพธ ในการบรรลุสมาธิและวิปัสสนาได้อย่างชัดเจ

…ผู้นี้ชื่อว่า กัมมฐานทายกะ ) ผู้ให้กรรมฐาน พระโยคาวจร จึงเข้าไปหาท่านผู้ให้กรรมฐานนั้น [กัลยาณมิตร] คำว่า ผู้เป็นกัลยาณมิตร คือผู้เป็นมิตรที่ดี ผู้ตั้ง (ตน) อยู่ใน ฝ่ายเจริญ แสวงหาประโยชน์เกื้อกูล (ผู้อื่น…

ในบทความนี้ พบกับคำอธิบายเกี่ยวกับกัลยาณมิตร ผู้ที่เป็นมิตรที่ดีและมีคุณสมบัติในการช่วยเหลือผู้อื่น โดยอิงตามพระพุทธพจน์ กัลยาณมิตรเป็นผู้ที่มีคุณธรรม และเมื่อมีกรรมฐานในสำนักที่ถูกต้อง ตามแนวทางของพร

…น [จริยา และ จริต ๖] บัดนี้ พึงทราบความพิสดาร ในข้อว่า " กรรมฐานอันอนุกูลแก่ จริยาของตน " นั้นต่อไป คำว่า จริยา ได้แก่จริยา ๖ คือ ราคจริยา โทสจริยา โมหจริยา สัทธาจริยา พุทธิจริยา วิตกจริยา แต่อาจารย์ลางพวก…

เนื้อหาเกี่ยวกับความเข้าใจในกรรมฐานและจริยาที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล ความสำคัญของการเข้าไปหากัลยาณมิตรเมื่อกายใจมีความพร้อม ในบทนี้จะพูดถึงจริยา ๖ และการแบ่งกลุ่มของจริยา ๑๔ ดังที่ได้กล่าวไว้ การที่ราคะ

…ากับวัตถุ ๓ ข้างหลัง มีสัทธาเป็นต้นอีกก็ได้ เพราะฉะนั้น พึงทราบว่า ๓ โดยสังเขป จริยาก็มี ๖ เท่านั้น คำว่า จริยา ปกติ อุสฺสนุนตา (ความหนา) (๓ ความก็อันเดียวกัน นี้ ) โดย เนื่องด้วยจริยา ๖ นั้น บุคคลที่มี ๖ …

เนื้อหาในวิสุทธิมรรคพูดถึงจริยา ๖ และความสัมพันธ์ระหว่างราคะ สัทธา และโทสในบุคคล โดยอธิบายว่าคนแต่ละประเภทมีความก้าวหน้าในทางกุศลอย่างไร และเปรียบเทียบกับทางอกุศล ทั้งนี้เพื่อให้เข้าใจความเป็นเอกภาพขอ

…ปปาโย ที่ว่า นี่เป็นสัปปายะ ของคนราคจริตนั้น มีอธิบายว่า อย่างนี้กิเลสของเขาจึงจะไม่ฟุ้งขึ้น ดังนี้ คำว่า เป็น สัปปายะ ก็หมายความว่า เหมาะแก่การที่จะกำหราบกิเลสที่เป็นเจ้าเรือนของเขานั่นเอง

เนื้อหาเกี่ยวกับสัปปายะสำหรับคนราคจริตและโทสจริตแสดงถึงการเลือกอาหารและสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม สัปปายะหมายถึงความเหมาะสมในการจัดเตรียมสิ่งต่างๆ เช่น อาหารและสถานที่เพื่อสนับสนุนการเจริญสติและการปฏิบัติธ

…อธิมุติอันถึงพร้อมขอกรรมฐานเถิด [การมอบตัว] ในการมอบตัวนั้น จึงมอบตัวแด่พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า ด้วย คำว่า " อิมาห์ ภควา อตฺตภาว์ ตุมหาก ปริจฺจชาม " "ข้าแต่ พระผู้มีพระภาคเจ้า ข้าพระพุทธเจ้าขอสละอัตภาพนี้แด…

ในบทนี้พูดถึงการมอบตัวแด่พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า เพื่อให้ผู้ปฏิบัติธรรมรู้สึกมั่นใจและมีความกล้าเผชิญกับอารมณ์ที่น่ากลัว ทั้งยังช่วยให้เกิดความดีใจเมื่อพิจารณาถึงการมอบตัวนี้ การมอบตัวลดความเสี่ยงที่จะ

…๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 77 ก็แล ครั้นกรรมฐานอันอาจารย์บอกอยู่อย่างนี้ พระโยคีนั้น จึงฟังถือเอานิมิตให้ได้ คำว่า " ถือเอานิมิต" หมายความว่า ผูก พันอาการนั้น ๆ เข้าไว้ (ในใจ) อย่างนี้ว่า นี่เป็นบทเบื้องต่ำ นี่ เป็…

ในบทนี้ ผู้อ่านจะได้เรียนรู้เกี่ยวกับความสำคัญของกรรมฐานและการถือเอานิมิตตามคำแนะนำจากอาจารย์ โดยเน้นการฟังและการยึดถือกรรมฐานที่เหมาะสม เพื่อให้เกิดการบรรลุคุณวิเศษ การอธิบายถึงกรรมฐานที่เหมาะสมกับจร

…นขอดทั้งปวงของกรรมฐาน ( เสีย ให้ได้) ทำกรรมฐานที่เนื่องด้วยความนึกหน่วงให้หมดจดดีแล้ว ไป มหาฎีกาว่า คำว่า ตัด ในที่นี้หมายความว่าตัดข้อที่เป็นขอดเป็นปม เพราะเข้าใจ ยากออกไป โดยหาความเข้าใจให้ถูกต้องตามที่เ…

พระโยคีควรพิจารณาความเหมาะสมของวิหารในการทำสมาธิ หากวิหารที่อยู่ไม่ให้ความผาสุก ควรไปวิหารที่สัปปายะเพื่อบำเพ็ญกรรมฐานและชำระความคิดที่อาจไม่ตรงตามอรรถในการปฏิบัติธรรมนั้น ต้องเตรียมความพร้อมทั้งการศึ

…ว จึงแต่งกสิณให้มีสัณฐานกลม กว้าง ประมาณ ๑ คืบ 4 นิ้ว ด้วยดินสีอรุณที่ชำระดีแล้วลงข้างบน อันที่จริง คำว่า " ขนาดเท่ากะโล่ หรือขนาดเท่าชามอ่าง " (นั้น) พระ โบราณจารย์กล่าวหมายเอาประมาณ ๑ คืบ 4 นิ้ว) นี้นั่น…

บทนี้เกี่ยวกับการแต่งวงกสิณชนิดเคลื่อนที่และตั้งอยู่กับที่ โดยเสนอวิธีการเตรียมดินและวัสดุในการสร้างวงกสิณที่มีลักษณะกลม ในวงกสิณชนิดเคลื่อนที่จะใช้ท่อนผ้าเก่าหรือแผ่นหนัง ตรึงด้วยไม้ และนำดินที่บดละเ

…ียรมีกำลังยิ่งกว่านิกกมธาตุนั้น (ขึ้นไป) อีก เพราะก้าวย่างสู่ฐานะยิ่งๆ ต่อไป เรียกว่า ปรักกมธาตุ ก็ คำว่า " ธรรมทั้งหลายอันเป็นที่ตั้งแห่งปีติสัมโพชฌงค์ " นั้น เป็น ชื่อแห่งปีตินั่นเอง มนสิการที่ยังปีติแม้…

ในบทนี้พูดถึงการทำโยนิโสมนสิการซึ่งเป็นพื้นฐานในการเกิดปีติสัมโพชฌงค์ โดยเน้นความสำคัญของธรรมเป็นที่ตั้งของปีติและการบำเพ็ญบุญในทางกรรมฐานเพื่อเสริมสร้างปีติสัมโพชฌงค์. การแก้อรรถปาฐะบทร่วมถึงธรรมที่เ

…ัทธิเป็นต้นได้แล้วยังธรรมทั้ง ๓ นั้น ให้เกิดขึ้นนั่นแล ชื่อว่าโยนิโสมนสิการในบททั้ง ๓ ในพระบาลีนั้น คำว่า " อัพยัคคนิมิต " ก็เป็นคำเรียกสมถะนั้นเหมือนกัน โดยอรรถว่าไม่ฟัง ซ่าน [ทางเกิดแห่งปัสสัทธิ สมาธิ อุ…

เนื้อหาว่าสิ่งที่เป็นอาหารเพื่อการเกิดขึ้นแห่งสมาธิสัมโพชฌงค์และอุเบกขาสัมโพชฌงค์นั้นควรให้ความสำคัญแก่ตรรกะและธรรมต่างๆ โดยการทำโยนิโสมนสิการให้มาก ยังมีแนวทางในการเข้าใจธรรมทั้ง ๓ เพื่อให้เกิดปัสสัท

…ิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที 143 แต่เนื้อความแม้ในวิภังคปาฐะนั้น ก็พึงเห็นว่าอย่างเดียวกันนี้ คำว่า "ปฐมิ ฌานิ' นี้จักมีแจ้งข้างหน้า บทว่า อุปสมฺปชฺช แปลว่าเข้าถึงแล้ว มีอธิบายว่าบรรลุแล้ว หรือแปลว่า…

บทความนี้สำรวจความหมายของคำว่า 'อุปสมฺปชฺช' ในวิภังคปาฐะที่เกี่ยวข้องกับการบรรลุฌานที่ ๑ โดยกล่าวถึงความสำคัญของการละนิวรณ์ ๕ ได้แ…

…งๆ) แล้ว ธรรม ทั้งหลายเหล่านั้น ( มีศรัทธาเป็นต้น ) ย่อมเป็นธรรมมีรสเป็นอันเดียว * มหาฎีกาอธิบายว่า คำว่า "ในขณะนั้น" หมายความในภังคขณะ เพราะเมื่ออุปปาทขณะ ล่วงไปแล้ว ตั้งแต่ฐิติขณะไป อาเสวนจึงเป็นไป อาเสว…

บทความนี้กล่าวถึงการปฏิบัติทางจิตในวิสุทธิมรรค โดยชี้ให้เห็นความสำคัญของอุเบกขาในการทำให้จิตผ่องแผ้วและพ้นจากกิเลสต่างๆ การบรรลุญาณสามารถทำให้สัมผัสถึงความสำเร็จและความสงบของจิต รวมถึงการคงไว้ซึ่งความ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 165 เหตุนั้นธรรมนั้นจึงชื่อว่า เอโกทิ คำว่า เอโกทิ นี้ เป็นชื่อแห่งสมาธิ ทุติฌานนี้ยังเอโกทินี้ให้มี คือให้เจริญ เหตุนั้น ทุติยฌานนั้นจึงชื่อว่…

ในบทนี้กล่าวถึงธรรมชาติของเอโกทิภาวะในทุติยฌานซึ่งเกี่ยวข้องกับการเจริญสมาธิ เมื่อเทียบกับปฐมฌานซึ่งยังไม่บริสุทธิ์เพียงพอ โดยอธิบายถึงความแตกต่างระหว่างศรัทธาในแต่ละฌานและผลกระทบที่มีต่อการปฏิบัติ นอ

…ข์ด้วย บทว่า " ก่อน เทียว " หมายความว่า การละนั้นแลได้มีมาก่อนแล้ว มิใช่เพิ่งมามีใน ขณะแห่งจตุตถฌาน คำว่า " เพราะโสมนัสและโทมนัสดับหายไป " นั้น ความว่า เพราะธรรมทั้ง ๒ นี้ คือ เจตสิกสุข และเจตสิกสุขด้วย ดั…

ประโยคนี้วิเคราะห์ความหมายและสำคัญของการละสุข ทุกข์ โสมนัส โทมนัส ในจตุตถฌานปาฐะ โดยยกตัวอย่างถึงการที่สิ่งเหล่านี้ละไปในอุปจารขณะที่แตกต่างกัน ซึ่งแสดงถึงความเข้าใจในธรรมะที่ลึกซึ้งซึ่งต้องอาศัยการพั