คำว่า : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 68 / 149

… ทรงเป็นสัตถา คือเป็นสัตถวาหะ ยัง สัตว์ทั้งหลายให้ข้ามภพกันดาร ให้ข้ามชาติกันดาร"... ดังนี้เป็นอาทิ คำว่า เทวมนุสฺสานํ ความว่าของเทวดาทั้งหลายด้วย ของมนุษย์ ทั้งหลายด้วย คำ ( เทวมนุสฺสาน) นี้ตรัสโดยกำหนดเอ…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีพระนามว่าสัตถา (ศาสดา) เนื่องจากทรงสอนเวไนยสัตว์ให้เข้าถึงประโยชน์ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า โดยเปรียบเทียบถึงการนำของสัตถวาหะ (นายกองเกวียน) ที่นำหมู่เกวียนข้าม

…บูชา เหตุนั้น วัตถุนั้น ชื่อว่าอาหนะ หมายความว่า วัตถุที่เขานำมาแม้แต่ไกลถวายในท่านผู้มีศีลทั้งหลาย คำว่า อาหุนะ นั่น เป็นเชื่อแห่งปัจจัย ๔ พระสงฆ์เป็นผู้ควรที่จะรับ อาหนะนั้น เพราะทำอาหนะนั้นให้มีผลมาก เห…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของการบูชาพระสงฆ์ โดยอธิบายถึงวัตถุที่นำมาบูชา เช่น พระสงฆ์ซึ่งถือเป็นอาหวนียะ ซึ่งควรได้รับการบูชาเป็นอย่างมาก การถวายของในพระสงฆ์มีผลเกินกว่าการบูชาวัตถุอื่น เช่น ไฟที่พราห

…อว่า ปราศจากมลทินและ ความตระหนี่ เพราะความที่มลทินอื่นๆ เช่นราคะ โทสะ และความ ตระหนี่ด้วยปราศไปแล้ว คำว่า เจตสา วิหรามิ ความว่า เราเป็น ผู้มีจิตมีประการดังกล่าวแล้วอยู่ ส่วนในพระสูตรตรัสว่า อคาร์ อชุฌาวสาม…

บทนี้กล่าวถึงความสำคัญของการให้และการแบ่งปันในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเอาชนะความตระหนี่ ซึ่งเป็นมลทินที่ขัดขวางความผ่องใสของจิต การที่สัตว์ทั้งหลายถูกมลทินครอบงำนั้น เป็นสาเหตุให้ไม่สามารถให้

…ถบท อตฺถเวท์ เป็นต้นในมหานามสูตร] ก็แล ในการทรงแสดงอนุสสติเหล่านั้นโดยพิสดาร พระผู้มีพระ ภาคเจ้าตรัสคำว่า " ในสมัยนั้น จิตของเธอเป็นจิตดำเนินไปตรงแน่ว ปรารภตถาคต " ดังนี้เป็นต้น แล้วตรัสพุทธวจนะใดว่า " ดูก…

บทความนี้กล่าวถึงการทำความไม่ประมาทในเทวตานุสสติที่มีอานุภาพมาก โดยการพิจารณาและปฏิบัติตามคำสอนของพระพุทธเจ้า ซึ่งเน้นให้ผู้มีปัญญาปฏิบัติอย่างตั้งใจและละเอียด โดยอ้างถึงพุทธวจนะที่กล่าวถึงอารมณ์และคว

…เธอย่อม เป็นจิตดำเนินไปตรงแน่ว เป็นจิตออกไป พ้นไป เลิกไปจากเคธะ (ด้วยวิกขัมภนวิมุติ ) ภิกษุทั้งหลาย คำว่า เคธะ นั้นแลเป็นชื่อแห่ง กามคุณ ๕ ภิกษุทั้งหลาย สัตว์ลางพวกในโลกนี้ ทำอนุสสติฌานนี้ ให้เป็นอารมณ์แล้…

อนุสสติ ๖ จะสำเร็จแก่ท่านอริยสาวกทั้งหลาย เพื่อทำให้จิตของท่านหมดจดจากกามคุณและเข้าถึงปรมัตถวิสุทธิ์ พระพุทธเจ้าตรัสถึงอนุสสติ ๖ เฉพาะในธรรมวินัยของพระโสดาบัน เช่น ในมหานามสูตรและเคธสูตร เพื่อแสดงถึงว

… จึงน่าจะสันนิษฐานว่าศัพท์ที่เป็นลิงค์โดย กำเนิดจะไม่สมมติให้เป็นลิงค์อื่นก็ได้ คือคงไว้ตามภาวะเดิม คำว่า รชุชุ แท้จริงก็เป็นนปุสกลิงค์โดยกำเนิด แต่ท่านสมมติให้เป็นอิตถีลิงค์ ส่วน ในอุทาหรณ์ที่ยกมานั้นส่อใ…

…นี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ที่มุ่งเน้นไปที่การอธิบายนามและอัพยยศัพท์ โดยยกตัวอย่างการใช้งานของคำว่า 'ปุริโส' และ 'ปุริสา' เพื่ออธิบายหลักการของเอกวจนะและพหุวจนะ ซึ่งเพื่อให้ผู้ฟังเข้าใจความหมาย และจำ…

…ท์ - หน้าที่ 33 คนมีปัญญา คนมีบุญ 6. พันธุมนฺตุ คนมีพวกพ้อง 4. ปุญญวนๆ ภควนต ล ๑๐. สติมันตุ คนมีสติ คำว่า ภควนฺตา ภควนฺเต ภควนฺโต นั้น มีวิธีใช้ไม่เหมือน กัน ภควนฺตา ภควนฺเต ใช้เป็นทวิวจนะ สำหรับกล่าวถึงคน…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับการใช้คำบาลีในรูปแบบนามและอัพยยศัพท์ โดยเฉพาะการใช้ศัพท์ต่าง ๆ เช่น 'ภควนฺตา', 'ภฺูมิ', 'คุณวนฺตุ' และวิธีใช้งานภายในไวยากรณ์ รวมถึงการจำแนกประเภทของลิงค์ เช่น ปุ๊ลิงค์ และอิตถ

…บศัพท์ที่เป็น อิ การันต์ หรือ อุ การันต์ ๒. ภควนฺตุ เป็นได้เฉพาะลิงค์อย่างเดียว ๓. ฝ่ายพหุวจนะ ถ้ามีคำว่า ตา หรือ เต อยู่ท้ายศัพท์ เช่น คำว่า ภควนฺตา, ภควนฺเต ใช้เป็นทวิวจนะ, ส่วน ภควนฺโต และ ที่นอกจาก ภคว…

เนื้อหาเกี่ยวกับการใช้บาลีไวยากรณ์ในนามและอัพยยศัพท์ โดยอธิบายถึงการใช้คำต่างๆ เช่น นุต, คุณวนฺตานิ, และการแปลงคำในบริบทต่างๆ นอกจากนี้ยังมีการยกตัวอย่างการใช้ศัพท์และแนวทางในการแบ่งประเภทคำในบาลีไวยา

…ียนหนังสือไม่ใช่ ใช้ ตาต แทน, ใช้ได้ทั่วไปทั้งเรียกบิดาหรือบุตรเหมือนภาษา เอก. ตาต พหุ. ตาตา ของเรา คำว่า ตาต (พ่อ) ถ้าเป็นวิภัตติอื่น เป็นชื่อของบิดา ถ้า เป็น อาลปนะ ใช้เรียกได้ทั้งบิดาทั้งบุตร ปิตุ ศัพท์…

…ตติและการันต์เช่นเดียวกับศัพท์อื่น พร้อมกับตัวอย่างการใช้งานในประโยคเพื่อให้เข้าใจง่าย โดยยกตัวอย่างคำว่า ตาต (พ่อ) ที่ใช้ได้ทั้งบิดาและบุตร การประยุกต์ใช้คำศัพท์ในสถานการณ์ต่างๆ ดังนั้นเรียนรู้เรื่องเหล่า…

… ไว้ คาเวสุ เอา โอ แห่ง โค เป็น อาว แล้ว คง สุ ไว้ สุ อยู่หลัง เอา อะ เป็น เอ คาโว (เหมือน ป. พหุ.) คำว่า โค นี้ เป็นคำเรียกรวมทั้งตัวผู้และตัวเมีย แต่ในที่บาง แห่ง ที่แหยให้รู้ว่าตัวผู้ตัวเมียแล้ว . เอา โ…

…ี้กล่าวถึงการอธิบายบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะนามและอัพยยศัพท์ พร้อมมีตัวอย่างการใช้ เช่น การเปลี่ยนรูปของคำว่า โค ซึ่งเรียกรวมถึงตัวผู้และตัวเมีย การใช้คำศัพท์ต่าง ๆ และการแจกตามระบบการันต์ที่เหมาะสมในบริบทต่าง…

…ูดหมายถึงนามนามลงข้างหลังคุณนาม เพื่อบ่งให้คำพูดชัดขึ้น เช่น คนอ้วน สัตว์ผอม ดังนี้ ก็จะรู้ได้ทันที คำว่า คน สัตว์ นั้นเป็นนามนาม อ้วน ผอม เป็นคุณนาม หรือคำพูดใด ๆ ก็ตาม เมื่อผู้ฟังฉงนสงสัยยังต้องถามถึงนาม…

บทความนี้ให้ความรู้เกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ โดยเน้นที่การใช้และการเข้าใจนามและอัพยยศัพท์ รวมถึงการนับจำนวนที่ใช้ในประโยคต่างๆ การศึกษาควรเริ่มจากการท่องศัพท์ให้แน่นอน เพื่อช่วยในการสร้างประโยคที่ถูกต้อง

…ลคูณจำนวนที่คูณแล้ว โดยคูณกันเป็นระยะ ๆ เช่น 00 ๑๐x๑๐ เป็น ๑๐๐ , แล้วเอา ๑๐๐x๑๐ เป็น 1,000 เป็นต้น, คำว่า ๑๐ และ ๑,๐๐๐ เป็นต้น ฟังดูคล้าย ๆ จักมีเอกศัพท์ในสังขยาเพื่อบอก จำนวนอยู่ด้วย แต่ที่แท้ไม่ต้องใช้เอ…

…วน ๑๐ เพื่อให้ได้จำนวนเต็ม เช่น ๑๐๕๑๐ เพื่อให้ได้ ๑๐๐ จากนั้นนำมาคูณอีกครั้งเพื่อให้ได้ 1,000 การใช้คำว่า ๑๐ และ ๑,๐๐๐ ในภาษาบาลีมีความหมายคล้ายกันแต่ไม่ต้องใช้เอกศัพท์ข้างหน้า เรียกว่าศัพท์เดียว หากมีเศษจ…

… ว่า "นายดำ ไปหานายขาว แกถามเขาว่า ทำไม คุณไม่ไปเที่ยวที่บ้างผมบ้าง เดี๋ยวนี้ที่นั้นสนุกมาก" ดังนี้ คำว่า แก เขา คุณ ผม นั้น ทั้ง ๕ คำนี้ปรากฏขึ้นในประโยคตัวอย่างข้างหลัง เพื่อจะตัดคำนาม นามที่ซ้ำกันออกเสี…

สัพพนามถือเป็นส่วนหนึ่งของนามศัพท์ที่ใช้แทนคำนามทั้งสาธารณะและอสาธารณะ เพื่อเลี่ยงการซ้ำซ้อนในบทสนทนา สามารถใช้แทนคำที่พูดถึงแล้วเพื่อทำให้ประโยคกระชับและเข้าใจง่ายขึ้น อย่างเช่น 'นายดำ ไปหานายขาว' โด

…ือจะต้องเอ่ยถึงตัว นามนาม คือ นายดำ นายขาว กันเรื่อยไป จนกว่าจะจบเรื่อง, ส่วนตัวอย่างข้างปลายนั้น มีคำว่า แก เป็นต้น เข้า มาแทนตัวนามนาม คำซ้ำซากจึงหมดไป นับว่าเป็นการถูกต้องตาม วิธีภาษาที่นิยมที่ใช้กันอยู…

บทที่อธิบายเกี่ยวกับการใช้งานของนามและสัพพนามในบาลีไวยากรณ์ โดยมีการเปรียบเทียบตัวอย่างที่แสดงความแตกต่างในการใช้คำซ้ำซากและการใช้สัพพนามเพื่อลดการซ้ำซาก ซึ่งถือเป็นวิธีการที่ถูกต้องตามภาษาที่นิยม โดย

…ความเคอะเขินที่จะต้องออกนามจริงกันซึ่งหน้า ตัวอย่างเช่น พระ ก. ถามพระ ข. ว่า "ท่านไปไหนา ? " ดังนี้ คำว่า "ท่าน" เป็นคำแทนชื่อของพระ ข. ซึ่งเป็นผู้ฟังคำถามของพระ ก. เพราะ ฉะนั้น พระ ข. จึงต้องเป็นมัธยมบุรุ…

…เนื่องจากในภาษาอื่น ๆ ไม่ค่อยนิยมระบุชื่อผู้ฟังในบทสนทนา โดยตัวอย่างเช่น การถามคำถามในภาษาบาลีที่ใช้คำว่า 'ท่าน' แทนชื่อของผู้ฟัง เพื่อให้การสื่อสารเหมาะสมกับความสัมพันธ์ระหว่างผู้พูดและผู้ฟัง การแปลคำต่าง…

…นชื่อผู้พูด เพื่อให้คู่สนทนาเข้าใจความหมาย เช่นตัวอย่างว่า พระ ก. บอกกับ พระ ข. ว่า "วันนี้ผมอาพาธ" คำว่า "ผม" เป็นคำแทนชื่อของ พระ ก. ซึ่งเป็นตัวผู้พูด และเป็นอุดมบุรุษ ในภาษาบาลีท่านบัญญัติ

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะการใช้ชั้นผู้พูดและชั้นผู้ฟังในภาษาบาลี การใช้คำแทนเช่น 'ผม' ที่เป็นอุดมบุรุษ ตัวอย่างการใช้ในบทสนทนา การแยกประเภทผู้พูดและฟังเพื่อให้เข้าใจความหมายในบริบท

…มอื่น ซึ่งได้ออกชื่อมาแล้วด้วย ฉะนั้น เพื่อจะให้ทราบความต่างกันในข้อนี้ จึงสมควรที่จะทำความเข้าใจใน คำว่า วิเสสนะ เสียก่อน วิเสสนะ คำนี้ ถ้าแปลเป็นภาษาไทย ก็ต้องเขียนเป็น วิเสสน์ แปลว่า การแยก การทำให้แตกต…

บทความนี้อธิบายถึงวิเสสนสัพพนามในภาษาบาลี ซึ่งมีความสำคัญในการทำให้คำแสดงความแตกต่างระหว่างนามนามต่าง ๆ โดยวิเสสนสัพพนามจะทำหน้าที่ประกอบกับนามเพื่อชี้แจงลักษณะ และให้ผู้เรียนเข้าใจถึงประเภทต่างๆ ของว

…า ทวๆที่สาการา) มหาฎีกาท่านเกรงว่าจะเกิดปัญหาขึ้น จึงบอกไว้ว่า อาการา ปการาติ หิ เอโก อตฺโถ ที่จริง คำว่า อาการ ประการ ก็ความเดียวกัน

ในบทนี้กล่าวถึงการตีความเรื่องร่างกายและสิ่งที่ไม่สะอาด โดยแบ่งเป็นหลายข้อตามหลักคำสอนในวิสุทธิมรรค โดยระบุให้เห็นความสัมพันธ์ในบทบาลีและอธิบายถึงคำศัพท์ที่มีความหมายเกี่ยวข้องกับร่างกายและอาการต่างๆ

…่านั้น ส่วน (วิสภาคบริเฉท) ตัดตอน ด้วยส่วนที่ผิดกับตนก็ เป็นเช่นเดียวกับ (การกำหนด) ผมนั่นแล [เล็บ] คำว่า นขา - เล็บทั้งหลาย เป็นชื่อแห่งใบเล็บ ๒๐ อัน" เล็บ ทั้งปวงนั้น โดยสี เป็นสีขาว โดยสัณฐาน มีสัณฐานดั…

เอกสารนี้วิเคราะห์การตัดตอนในวิสุทธิมรรคเกี่ยวกับการกำหนดเล็บและลิขา โดยชี้ให้เห็นว่าการตัดตอนนี้มีลักษณะเป็นบันทึกที่ระบุขอบเขตของร่างกายและส่วนต่างๆ เช่น เล็บและนิ้ว บทเรียนในวิสุทธิมรรคยังให้ความสำ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 53 [เนื้อ คำว่า มิส - เนื้อ คือเนื้อ ๕๐๐ ชิ้น เนื้อทั้งปวงนั้น โดยสีแดง เช่นดังดอกทองกวาว โดยสัณฐาน เนื้อปลีแข้ง สั…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเปรียบเทียบเนื้อในวิสุทธิมรรค โดยมีการบรรยายรูปร่างของเนื้อในทิศต่าง ๆ และทำการเปรียบเทียบกับสิ่งอื่น ๆ เช่น ใบตาลและมะม่วงแผ่น การใช้คำศัพท์ในบริบทต่าง ๆ เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน นอ