คำว่า : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 69 / 147

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - [น้ำดี] - หน้าที่ 70 คำว่า ปิตติ-น้ำดีนั้น มีพรรณนาว่า ดีมี ๒ คือ ดีติดที่ (มีฝัก) ดีไม่ติดที่ (ไม่มีฝัก) ๑ ในดี ๒ อย่างนั้น ด…

เนื้อหานี้อธิบายความหมายและประเภทของน้ำดีในหนังสือวิสุทธิมรรค โดยแยกน้ำดีออกเป็น 2 ประเภท คือ ดีติดที่และดีไม่ติดที่ ทั้งนี้ น้ำดีติดที่มีสีเขียวและน้ำดีไม่ติดที่มีสีเหลืองหม่น สภาวะของน้ำดีส่งผลต่อสภ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - [เสมหะ] - หน้าที่ 71 คำว่า เสมุห์-คือเสลด อันมีประมาณเต็มบาตรหนึ่งอยู่ภายใน ร่างกาย เสมหะนั้น โดยสี ขาวดังสีน้ำใบแตงหนู โดยสัณ…

บทความนี้พูดถึงลักษณะของเสมหะที่มีอยู่ในร่างกาย รวมถึงสี รูปร่าง และถิ่นกำเนิดของมัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเมื่อมันได้รับสารอาหารและเกิดกลิ่นเหม็นที่ไม่พึงประสงค์จากกระเพาะ อธิบายถึงภูมิต้านทานแบบต่าง ๆ

…ตนแห่งโลหิตนั้น ส่วน (วิสภาคบริเฉท) ตัดตอนด้วยส่วนที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผม นั่นแล [เสโท-เหงื่อ] คำว่า เสโท เหงื่อ ได้แก่อาโปธาตุที่ไหลออกตามช่องใน ร่างกายมีช่องขุมขนเป็น เสโทนั้น โดยสี สีสีดังสีน้ำมันง…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของโลหิตและเสโทในร่างกาย โดยอธิบายว่าการหลั่งเสโทซึ่งเป็นส่วนนึงของอาโปธาตุมีโอกาสเกิดขึ้นที่ใด และมีผลต่อสภาพร่างกายอย่างไร การพูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างตับและโลหิตก็เป็นสิ่ง

…งตนแห่งเสโทนั้น ส่วน (วิสภาค บริเฉท) ตัดตอนด้วยส่วนที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล [เมโท-มันข้น] คำว่า เมโท-คือมันข้น” มันข้นนั้น โดยมี มีสีทั้งขมิ้นแตกหน่อ (เหลืองอ่อน ?) โดยสัณฐาน ว่าสำหรับคนอ้วนก่อน …

วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ กล่าวถึงการเกิดขึ้นของเสโทจากเหตุการณ์ต่าง ๆ เช่น ร้อนไฟ ร้อนแดด และฤดูที่เปลี่ยนแปลง ซึ่งทำให้เกิดการหลั่งของเสโทผ่านช่องขุมผมและขนโดยไม่เท่ากัน และวิธีการที่พระโยคีสามารถก

…แห่งมันข้นนั้น ส่วน (วิสภาคบริเฉท) ตัดตอนด้วย ส่วนที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล [อสสุ - น้ำตา] คำว่า อสฺสุ-น้ำตา ได้แก่อาโปธาตุที่ไหลออกทางดวงตา น้ำตา นั้น โดยสี มีสีดังสีน้ำมันงาใส โดยสัณฐาน มีสัณฐาน…

ในบทนี้มีการพูดถึงน้ำตา อสสุ ซึ่งหมายถึงน้ำที่ไหลออกจากดวงตา และมีรายละเอียดเกี่ยวกับสีและสัณฐานของน้ำตา การเกิดน้ำตาจากความรู้สึกต่างๆ เช่น ความดีใจหรือความเสียใจ พร้อมทั้งอธิบายลักษณะการอยู่ของน้ำตา

…ตน แห่งน้ำตานั้น ส่วน (วิสภาคบริเฉท) ตัดตอนด้วยส่วนที่ผิดกับคน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล [วสา-มันเหลว] คำว่า วสา แปลว่ามันเหลว มันเหลวนั้น โดยสี มีสีดังสีน้ำมัน มะพร้าว แม้จะกล่าวว่า มีสีดังน้ำมันที่ราดลงไปใน…

ในบทนี้มีการพูดถึงการเกิดน้ำตาเนื่องจากอารมณ์ต่างๆ เช่น ความดีใจและความเสียใจ รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างน้ำมันและน้ำตา โดยนำเสนอการเผชิญกับอารมณ์และการทำความเข้าใจในสถานการณ์ต่างๆ ที่ส่งผลต่อการเกิดน้ำ

…่งมันเหลวนั้น ส่วน (วิสภาคบริเฉท) ตัดตอน ด้วยส่วนที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล [เขโฬ - น้ำลาย] คำว่า เขโฬ - น้ำลาย คืออาโปธาตุที่ประสมขึ้นเป็นฟองภายใน ปาก น้ำลายนั้น โดยสี ขาวดังสีฟองน้ำ โดยสัณฐาน มีส…

บทความนี้กล่าวถึงการกระจายของธาตุพิการ ซึ่งมีลักษณะคล้ายหยาดน้ำมันที่กระจายอย่างน้ำใส นอกจากนี้ยังอธิบายถึงน้ำลาย (เขโฬ) ว่าเป็นอาโปธาตุที่เกิดจากการตอบสนองต่ออาหารและความรู้สึกของสัตว์ การวิเคราะห์อง

…อนั้น ส่วน (วิสภาคบริ เฉท) ตัดตอนด้วยส่วนที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล [มุตติ - มูตร] วินิจฉัย คำว่า มุตติ - บุตร บุตรนั้น โดยสี มีสีดังน้ำด่างถั่ว มาส โดยสัณฐาน มีสัณฐานดังน้ำอยู่ภายในหม้อน้ำที่เขาตั…

บทนี้อธิบายถึงการทำงานของไขข้อต่าง ๆ ในร่างกายที่มีผลต่อการเคลื่อนไหว โดยไขข้อแต่ละประเภทจะมีหน้าที่ต่างกัน ผลกระทบต่อการเคลื่อนไหวและความเจ็บปวดของผู้ที่มีไขข้อน้อยหรือมาก ทั้งยังกล่าวถึงการไหลของมุต

…จ ภิกฺขเว อานาปานสฺสติสมาธิ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อานาปานสติสมาธิ บุคคลทำให้มีอย่างไร" เป็นต้นนี้ก่อน คำว่า 'ก' เป็นพระปุจฉาด้วยความเป็นผู้ทรงใคร่จะตรัสการเจริญอานาปานสติสมาธิ ให้พิสดาร โดยประการต่าง ๆ คำต่อ…

เนื้อหานี้สำรวจเรื่องอานาปานสติกรรมฐานซึ่งเน้นการเจริญสมาธิที่เกี่ยวข้องกับลมหายใจ ทั้งนี้มีการอธิบายว่าการทำให้เกิดขึ้นของอานาปานสติสมาธิเป็นอย่างไร มีการถามพระพุทธเจ้าถึงวิธีการและประโยชน์จากการฝึกส

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 94 (ในการภาวนา) แก่โยคาวจรภิกษุนั้น จึงตรัสคำว่า อรญฺญคโต วา เป็นอาทิ [แก้อรรถบทต่าง ๆ แห่งบาลีคำเฉลย] ในบทเหล่านั้น บทว่า อรญฺญคโต ความว่า ในบรรดาป…

บทความนี้เสนอความรู้เกี่ยวกับการภาวนา บทความอธิบายความหมายของคำบาลีที่สำคัญ เช่น อรญฺญคโต รุกขมูล และ สุญญาคาร โดยชี้ให้เห็นถึงสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมสำหรับการปฏิบัติธรรม รวมถึงการเลือกสถานที่สงบและว่าง

…ป็นองค์ตลอด) ขันธ์ ๒ มีเวทนาเป็นต้น ชื่อจิตตสังขาร ก็ในบทสุขปฏิสัเวทีนั้น ท่านแก้ไว้ในปฏิสัมภิทาว่า คำว่า สุข ได้แก่ สุข ๒ คือกายิกสุข ๑ เจตสิกสุข ๑ ดังนี้ เพื่อแสดงวิปัสนาภูมิ ข้อว่า ปสฺสมฺภย์ จิตฺตสงฺขาร…

หนังสือการแปลวิสุทธิมรรคในเนื้อหานี้ เน้นการเข้าใจเกี่ยวกับสุขปฏิสเวทีและจิตตสังขารภายในพระพุทธศาสนา ซึ่งแบ่งแยกเป็นฌานต่าง ๆ วิเคราะห์และอธิบายในแง่ของสมถะและวิปัสนา การศึกษาเนื้อหาของมหาฎีกาภายในวิส

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 186 สหคตจิต) มีคำว่า วิปุเลน ดังนี้เป็นอาทิ หรือว่า เพราะในตอน อโนธิโสผรณะนี้ มิได้ใช้ตถาศัพท์หรืออิติศัพท์อีก ดังในตอนโ…

ในบทนี้ได้กล่าวถึงเมตตาสหคตจิตที่มีอำนาจในการแผ่และเป็นจิตที่ไม่มีประมาณ พร้อมอธิบายว่าเมตตานั้นมีความสำคัญอย่างไรในการพัฒนาจิตสงบและการเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับความเป็นไปของจิต นอกจากนี้ยังเกี่ยวข้อง

…น หมายคามว่า ย่อมไปในนิริยะที่เรียกนั้น เหตุนั้นจึงชื่อ บุคคล” ๑. สํ. ขันธวาร. ๑๗/๒๓๒ ๒. มหาฎีกาว่า คำว่า สัตตะ ในที่นี้ ได้แก่พุทธ หรือ วิริยะ หรือ เดช เพราะฉะนั้น สตฺโตก แปลว่า ผู้ประกอบด้วยพุทธ (คือความ…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์และตีความคำว่า 'สัตว์' ตามหลักธรรมในวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ โดยเฉพาะคำว่า สัตว์ ที่มีการใช้ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง เ…

…ิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 192 ร่างกาย เรียกอัตภาพ อีกนัยหนึ่ง อัตภาพ ก็คือขันธ์ ๕ นั่นเอง คำว่าอัตภาพนี้ ก็เป็นแต่คำที่หมายเอาขันธ์ ๕ บัญญัติขึ้นโดยสภาวะ สัตว์ทั้งหลายนับเนื่องอยู่ในอัตภาพนั้น เห…

ในเนื้อหานี้ได้มีการวิเคราะห์คำว่าอัตภาพซึ่งหมายถึงขันธ์ ๕ และการทำความเข้าใจสัตว์ทั้งหลายในแง่มุมต่าง ๆ คำเหล่านี้ช่วยชี้ให้เห็นถึงคว…

…ฺตสญฺญาน์ อมนสิการา ข้อว่า นานตฺตสญฺญาน์ อมนสิการา (เพราะไม่ทำในใจถึง นานัตตสัญญา) มีอรรถาธิบายว่า (คำว่า นานอุตสญฺญาน์) คือซึ่ง สัญญาทั้งหลายอันเป็นไปในโคจร (คืออารมณ์) อันเป็นต่างกัน ๆ กัน หรือซึ่งสัญญาท…

ในบทนี้ได้กล่าวถึงการเข้าใจธรรมชาติของอรูปฌานที่มีอาเนญชาและสันตวิโมกข์ โดยลักษณะของปฏิฆสัญญาที่ผ่านมา กล่าวถึงประสบการณ์ของอาฬารดาบสที่ไม่ได้ยินเสียงแม้มีเกวียนจำนวนมาก ผ่านความปรองดองในการพิจารณาสัญ

…ัญจะ อากาสานัญจะนั้นชื่อว่าเป็น อายตนะ โดยอรรถว่าเป็นที่อาศัยอยู่แห่งฌานนี้ พร้อมทั้งสัปยุต ธรรม ดังคำว่า เทวายตนะ (คือ เทวสถาน) ของเทวดาทั้งหลาย เหตุนั้น ฌานนั้นจึงชื่ออากาสานัญจายตนะ (ฌานมีอากาศหาที่สุดม…

…ิบายเกี่ยวกับการเข้าถึงอากาสานัญจายตนะ ซึ่งเป็นฌานที่ไม่มีที่สุดในอากาศ โดยมีการวิเคราะห์ความหมายของคำว่าอากาสานัญจายตนะ ทำให้เข้าใจถึงการเข้าถึงและวิธีการทำสมาธิในระดับนี้ รวมไปถึงการพิจารณาเห็นโทษของอากา…

…่ 251 เปล่า เปล่า' 'วิวิตต์ วิวิตต์ - ว่าง ว่าง" ดังนี้ (นั่นเอง) แม้คำ ใดที่กล่าวไว้ในวิภังค์ ว่า "คำว่า นตฺถิ กิญจิ คือทำวิญญาณนั้นแล ไม่ให้มี ให้ปราศไป ให้อันตรธานไป (จน) เห็นว่าไม่มีอะไร ๆ เพราะฉะนั้นจ…

ในเนื้อหานี้มีการวิเคราะห์คำว่า 'นตฺถิ กิญจิ' ซึ่งหมายถึงการทำให้วิญญาณไม่เหลืออยู่ และอธิบายเกี่ยวกับการเข้าถึงอากิญจัญญายตนะ ว่าม…

…าบัติมีเพียงเศษสังขารเป็นอารมณ์ ?) เพราะเหตุนั้น จึงเรียกว่า "เนวสัญญีนาสัญญี" ดังนี้ ในคำเหล่านั้น คำว่า "ทำในใจโดยว่าเป็นธรรมละเอียด" นั้น คือ ทำในใจซึ่งอากิญ จัญญายตนะนั้นว่าเป็นสมาบัติละเอียด เพราะความ…

เนื้อหาในหน้าที่ 254 นี้ อธิบายถึงแนวคิดและความหมายของอากิญจัญญายตนะและเนวสัญญานาสัญญายตนะ โดยอ้างถึงการปฏิบัติของพระโยคาวจรในวิภังค์ซึ่งมีการทำใจในอากิญจัญญายตนะอย่างละเอียด โดยเฉพาะในความเข้าใจว่าเป

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 256 คำว่าสังขาราวเสสสมาบัติ ก็คืออารูปสมาบัติที่ ๔ อันมีสังขารถึง ซึ่งความละเอียดที่สุด [คำว่าเนวสัญญานาสัญญา…

ข้อความนี้เป็นการอธิบายความหมายของคำว่า เนวสัญญานาสัญญายตนะ ซึ่งเกี่ยวข้องกับฌานและถูกอธิบายโดยการอ้างถึงทั้งจิตและเจตสิกของผู้ที่เข้าถึงฌา…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 260 กันอีกก็ได้ คำว่า 'อุปสมฺปชฺช วิหรติ-เข้าถึง...อยู่” นี้ มีนัยอันกล่าว มาแล้วนั่นแล นี่เป็นกถาอย่างพิสดาร ในเนวสัญญาน…

บทนี้กล่าวถึงประเด็นสำคัญเกี่ยวกับอารูป ๔ และการเข้าใจปกิณณกกถาที่มีนัยตลอดจนการสัมผัสกับอารมณ์ในการฝึกสมาธิ มีกล่าวถึงตัวอย่างของพราหมณ์ที่ขอภาชนะที่มีสุราและการไม่สามารถได้สิ่งที่ต้องการ ทั้งนี้มีกา