คำว่า : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 93 / 147

…ขึ้้น กำลังความมีเดียได้ และประโยค ว่าพระจันทร์ส่องขึ้นไป ย่อมสว่าง ดังนี้เป็นต้น อีกอย่างหนึ่ง คำว่า ปาย ปฏิวริต นั้น บันฑิตพึงทราบความว่า สัตว์อ้น บุคคลอ่อนด้วยดนธรรมนัน เหตุนี้ปรนน จดนธรรมนันจึงชื…

เอกสารนี้นำเสนอการวิเคราะห์ประโยคในมังคลัตถ์เกี่ยวกับความเข้าใจในช่วงเวลาและวัตถุในธรรมะ บทนี้ชี้ให้เห็นถึงการแปลความหมายของประโยคต่าง ๆ เพื่อให้บัณฑิตสามารถเกี่ยวโยงกับการศึกษาและการปฏิบัติธรรมได้อย่

…ืออยู่เต็มไปด้วย; เพราะเหตุนี้, พระอรรถกถาจึงกล่าวว่า 'สมุทปกิตสาน ขย" ดังนี้. แท้จริง อาสวะ ศพท ในคำว่า อาสวะ ขย นี้ เป็นเพียงเครื่องเข้าไปกำหนด. ชื่อว่า หอสะวะมิได้ เพราะอาสวะทั้งหลาย ไม่เข้าถึงความเป็น…

เนื้อหาในเอกสารนี้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับอาสวะในพระพุทธศาสนา รวมถึงการอธิบายว่าอาสวะมีความหมายอย่างไรและวิธีการพิจารณาถึงอาสวะจากมุมมองทางจิตใจ โดยอ้างถึงพระอรรถกถาและแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาส

…ขึ้น ถูกฆ่าเสียในสถานที่เขาพบเห็นเข้า ได้กันหนี ไปสำนักของพระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์ทราบเหตุนั้นแล้ว คำว่า "สู้นอกจากไม่มีโอกาสเข้าไปในสถานที่รงารามได้, กรรมมัน จักเป็นกรรมของพวกสู้นั้น ที่รงเลี้ยงไว้ในภายใ…

ในเรื่องนี้พูดถึงการประสบพบกันระหว่างพระโพธิสัตว์และสัตว์ที่ถูกฆ่าในสถานที่ต่าง ๆ การเข้าใจกรรมและผลของการกระทำที่ส่งผลถึงทุกสิ่ง พระโพธิสัตว์ได้เข้าไปยังพระนครและมีการสนทนากับพระราชาซึ่งแสดงให้เห็นถึ

…ปญฺญสุข ความว่า ราษฎร แบ่งราษฎรเหล่านั้นแห่งลูกปักษ์และ กัดหนปักษ์ให้เป็น (ปกิละ) สาม ๆ เพราะฉะนั้น คำว่า ปักษ์ บันฑิตควรประกอบเข้า ในบททุกบทราว่า "ปญฺญสุข อาจุทุกสี ปญฺญสุข ปจฺจุฑสี ปญฺญสุข อจุฑามี" ดังนี…

ในมังกีลัตถีย์นี้มีการกล่าวถึงวันต้นแห่งปักษ์และการแบ่งราษฎรเป็นสามกลุ่ม รวมถึงการชี้แนะเกี่ยวกับการปฏิบัติที่ถูกต้องในพระพุทธศาสนา พระผู้พระภาคได้ตรัสว่าไม่ควรถือเอาสิ่งของที่ไม่ให้และไม่ควรกล่าวเท็จ

…ดี ทรงแบ่งพระราชสมบัติออกเป็น ๑๐ ส่วน มีกระสลากถึงพระฤกษ์ฉบับเลียบ เมื่อพระราชานั้น ทรงละลึกได้ใหม่ คำว่า "พวกเราจะแบ่งให้เป็น ๑๐ ส่วน" พระเจ้า อังครูผู้เป็นพระณิฏฐของพระราชาทุกพระองค์ จึงตรัสว่า "ขอพระ- เ…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการแบ่งพระราชสมบัติของพระราชาทั้งหมดในนคร ๖ หมื่น ๓ พัน มีการปรึกษาหารือและข้อคิดเห็นเกี่ยวกับการทำการค้าขายและการรับผิดชอบในการดำเนินชีวิตของตนเอง พระราชาได้มีการปล่อยทาสเพื่อให

…ุจรณ์ด้วยอัสนี คำบ คึงและใบ เป็นแดนซานออกแห่งรัศม มีผลเป็นทีปุใจ เชื่อว่า สิริสุญญบ. กล่าวว่า อุฏฐา คำว่า ต้นซึ่งนั้น ได้คิอ์ ตั้งอยู่แล้ว ที่ประตูวิมาน แสดงว่า ผลเป็นเหมือนกับบรรรม." ฯ เรื่องคนเลี้ยงโค จ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงกรรมและผลในพระพุทธศาสนา โดยบรรยายถึงเรื่องราวของเด็กเลี้ยงโคที่มีประสบการณ์ในการทำกรรมดีและผลที่ได้รับจากกรรมที่ทำ ในการฟังธรรมกถาของพระศาสดา ซึ่งนำไปสู่ความเข้าใจในหลักธรรมชาติแห่งก

…คล คงึเป็นต้น. เพราะเหตุนี้นั่น เถนอันนี้ใน เบื้องต้นทั้งหมด พระอรรถถากระชิ่งกล่าวว่า 'ไม่เป็นกรรมม คำว่า อานาเปตุวา ๗ ป ๗ อานนุตวาส พระอรรถถวากล่าวว่า หมายถึงความที่สัตว์นั้น อนุญาตว่าไม่ใช่. อธิบายว่า อุ…

เนื้อหาครอบคลุมการวิเคราะห์วิฤาวารและกรรมมบตามลำดับความสำคัญในพระพุทธศาสนา โดยมีการกล่าวถึงการกระทำของมนุษย์และผลที่ตามมา ไม่ว่าจะเป็นกายกรรมหรือมนกรรม ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกันในทางธรรมและกรรมมบ ซึ่งช่

…า สยโม. เหตุนนั้นพระอรรถกถายังกล่าวไว้ ในอรรถกถาว่า "ชื่อว่าการสำรองจากการดื่มน้ำเมา ข้าพเจ้ากล่าว. คำว่า มัชชปนสัญญโม นี้ เป็นชื่อแห่งเจตนาคือแหล่งอาจถือย่อจากฐานะ เป็นที่ตั้งแห่งความประมาณ เพราะน้ำเมาคือ…

เนื้อหาพูดถึงนิยามของน้ำเมาและมัชชะตามที่กล่าวในอรรถกถา โดยอธิบายถึงการที่สุราและเมรัยเป็นที่ตั้งแห่งความเมา และการสำรวมจากการดื่มน้ำเมาเป็นหลักการสำคัญในการฝึกปฏิบัติตามแนวทางศาสนา อรรถกถาได้กล่าวถึง

ประโยคเล่ม 3 (หน้า 183) เหตุนี้ คำว่า วิสุ อบมูปฺปลวโต จังนั้น เป็นคำที่ปราก- รยะกล่าวดีแล้ว." ก็ในมคคลว่าข้อว่า อารติ วิริติ ปาปา นี้ แม…

ในพระธรรมมีการอธิบายว่า การดื่มสุราถือเป็นบาปและสะท้อนถึงสถานะของบุคคลตามแนวทางแห่งธรรมะ พระผู้มีพระภาคตรัสถึงกรรมที่เกี่ยวกับการดื่มสุราไว้อย่างเหมาะสม และบัณฑิตควรเข้าใจว่า การดื่มสุราอาจนำไปสู่อันต

…ั้นตั้งอยู่ในฐานปราชัย." เพราะฉะนั้น นันต์ ทิงวิจารณาว่า "สุราปนเวรมศิลเวลาก โ โหติ." [๑๗] ในอรรถก คำว่า "ไม่เป็นอาบัติ ในเพราะยาดองวิสัย ชื่ออิริยาบถ ซึ่งไม่เป็นน้ำเมา เล่ากัน มาว่า ขนทั้งหลายทำด้วยดองวิ…

บทนี้พูดถึงความสำคัญของศิลในการควบคุมการดื่มสุรา โดยที่ศิลอนาคหมายถึงการมีเจตนาที่ดี ไม่ดื่มสุรา การขาดศิลเกี่ยวกับการดื่มสุราอาจนำไปสู่ความผิดหวังและการขาดวินัยในการดำรงชีวิต นอกจากนี้ยังกล่าวถึงเรื่

…วยสามารถจิตอยู่ปกหัวเหล่านนั้น บัดนี้ เพื่อแสดงเนื้อความ ตามที่กล่าวไว้โดยพิสดาร พระอรรถกล่าวยังรึ่งคำว่า กฤษฎา ปน' เป็นต้น คำว่า กายเน ย พระอรรถกล่าวยังกำว่าไว้ ด้วย สามารถแห่งผูไม่อาจจะประกาศ [ขอ] สรรคมน…

เนื้อหาพูดถึงความไม่เบียดเบียนและธรรมที่ต้องมีอยู่ในจิตใจ รวมถึงการอธิบายทางพระอรรถรสเกี่ยวกับกายกรรมและมุสาวาท โดยมุ่งเน้นถึงคุณธรรมและความสำคัญในการปฏิบัติตามหลักศีล และการศึกษาจากสเลบสูตรเพื่อความ

…าคือไม่ค่ำบูชาหลายผู้สงบแล้ว คือ บุญบุญเป็นนิรันดติประกอบ แล้วด้วยคุณมีสังเป็นต้น. บางว่า ยอวาทีว่า คำว่า ยอมพูดสิงใด ด้วยวาจา ยอมทำสิ่งนั้นนั้นแหละด้วยกาย. [๒๒๗] ก็ในเวลาจาบคาบแห่งเทพฤธนั้น ๆ ปุโรหิต คิด…

ในเนื้อหานี้พูดถึงเทพเจ้าที่เกี่ยวข้องกับการบูชาของบรรดามนุษย์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการกล่าวถึงปุโรหิตซึ่งมีบทบาทสำคัญ การบูชาด้วยดอกไม้และการพยายามเสาะหาแนวทางในการให้เทวดาได้รับสิ่งที่ควรสมควรผ่านปุโรหิ

…เหมือนนักลงทำลายหม้อแล้ว ย่อมเตือนร้อนใน ภายหลัง ฉะนั้น..." [๒๒๔] บรรดาบทเหล่านี้ ว่า สุพพบก์ ท์ คำว่า ซึ่งหม้ออันสามารถจะให้วัสดุกันปวง. บทว่า ภูมิ เป็นไวพจน์ ของหม้อ. บทว่า ยาว ได้แก่ ตลอดกาลมีประมาณเ…

พระศาสดาได้ตรัสเกี่ยวกับการใช้ทรัพย์สมบัติและการมีปัญญาในการดำเนินชีวิต โดยยกตัวอย่างนักลงที่มีความรอบคอบในการใช้และรักษาทรัพย์สิน ว่าความสุขนั้นตราบใดที่เขามีการใช้จ่ายอย่างมีสติและประมาณ บุคคลมีปัญญ

…าการ. สัพพว่า มงจิตตุตต์ เป็นศัพท์แสดงกว.] [๒๔๓] อรรถกา*วิจารณ์คุณว่า "ความเดินเล่า ชื่อว่า ประมาณ. คำว่า โย เอวรูป มมโตก นี้ ชื่อว่าเป็นคำแสดงอาการ เพราะความไม่สิ้นสุดแห่งกระบวนวรรณและกระบวนพัชชนะ. พระผู้…

บทความนี้กล่าวถึงแนวคิดแห่งการไม่ประมาณในพุทธศาสนา โดยอธิบายถึงความเป็นผู้ใฝ่รู้ท้อถอยและความไม่มีความตั้งอยู่ในกิจกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับกุศลธรรม โดยอ้างอิงถึงศัพท์เฉพาะที่แสดงอาการของการไม่ผสมและ

…ธรรมทั้งหลายที่เกิดขึ้นแล้วอ่อนเสื่อมไป." [๒๔๕] อรรถกาถึงสุดตรง ๒ นั้น ว่า "ความประมาณนี้วิจินฉันในคำว่า ยถูมิท ภิกขเว ปาโท นี้ ดังต่อไปนี้:- บทว่า ภิกขเว เป็นอปลนฺนะ ความว่า "ความประมาณนี้ ฉันใด." อาการ…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงความเกี่ยวเนื่องระหว่างการประมาณอ้อมและการเกิดขึ้นหรือเสื่อมไปของอคุลิและกุศลธรรม ในพระธรรมคำสั่งสอนของพระผู้มีพระภาค กล่าวถึงว่าการประมาณอ้อมทำให้เกิดอคุลิในขณะที่การไม่ประมาณสามา

…ธรรมอันมิใช่ธรรมเป็นเหตุวุ่นวา) คือธรรมอันเป็นปฏิบัติพึงต่อความประมาท ได้แก่ความไม่อยู่ปราศจาก สติ. คำว่า ไมประมาทนั่น โดยเนื้อความ เป็นชื่อแห่งคำถั่งตั้งมั่น อยู่เป็นนิตย์. ส่วนความประมาท บัญฑิตพึงเห็นว่า…

…้าใจถึงความสำคัญของการมีสติในการดำเนินชีวิตและการหลีกเลี่ยงความประมาท พระอรรถกถาอธิบายถึงความหมายของคำว่าความไม่ประมาทว่าเป็นหลักหรือฐานที่แข็งแกร่งในการปฏิบัติธรรม เพื่อไม่ให้จิตใจหลงลืม หรือตกอยู่ในสภาพท…

…าง หาเป็นศัพท์บอกประเทศอันใกล้ซึ่งมิได้ปรากฏ ไม่ด้วยเหตุนี้ พระอรรถกถาจึงกล่าวว่า "ปรสิลสมฺภูรินี." คำว่า สปาทกุปปานี พระอรรถกถาจึงกล่าวให้พิเจอออกไป เพราะท่านกำลังกล่าวถึงรอยเท้าอยู่. บทว่า สมธาน คือ ซึ่ง…

บทความนี้พูดถึงความไม่ประมาทในธรรมะ โดยยกตัวอย่างจากคัมภีร์โบราณที่อธิบายถึงรอยเท้าและฤทธิ์ของผู้ที่มีความไม่ประมาท ผลดีจากการไม่ประมาทนำไปสู่การบรรลุคุณธรรมที่สำคัญในชีวิต ทำให้ผู้คนมีความกล้าหาญในกา

…ความเกี่ยวรั้นรั้น. บรจาความสำรวมนิทธ์และความเพียรทั้ง 2 นั้น ความ สำรวมนิทธ์ คือว่า อินทรียังสัง. คำว่าสำรวมนิทธ์นั้น โดย ความก็ถือว่าตี ด้วยเหตุนี้ ในฏุกฏวนปฏิปทาสก จนจึงกล่าวว่า "คุณอเทืองสำรวมนิทธิ ชื…

เอกสารนี้พูดถึงความสำคัญของธาตุในกลุ่มประเภทต่าง ๆ เช่น วาตะ และ ตป โดยเน้นถึงการสำรวมนิทธ์ที่ถือว่ามีความสำคัญในการช่วยรักษานิทธ์ ว่าควรเผชิญหน้ากับอิทธิผลทางจิตใจและความเครียด ในการพัฒนาจิตใจอย่างต่

…สัมปน ด้วยประกาศพรรณามะนั้น. ด้วยเหตุนัน พระพุทธโฆษาจึงกล่าวว่า ”ซึ่งนิิมิตอันเป็นที่ตั้งแห่งกิเลส” คำว่า ทิฏฐุมุตตะโย สญฺญาติ ความว่า หยุดอยู่ในอายตนะคือรูปลักษณ์ว่า จักษุวิญญาณ และวิจิติจิตจับแล้วเท่านั้…

เนื้อหาพูดถึงการเข้าถึงความรู้และการวิเคราะห์กิเลสในมุมมองของพระพุทธศาสนา โดยอธิบายถึงอำนาจแห่งความเพ่งเพ่งอารมณ์และการเชื่อมโยงกับราคะ โทสะ และโมหะ รวมถึงความสำคัญของสัมปนในขบวนการนี้ และการทำความเข้

…ระโยชน์แก่การปิดอินทรีย์คืออัญชะนั้น" ด้วยบรรประคูอศสัด ไม่กว่าว่า "เพื่อประโยชน์แก่การปิดอัศจรรย์" คำว่า เพื่อประโยชน์ แก่การปิดอินทรีย์คืออัญชะนั้นด้วยบรรประคูอศสัดนี้นั้น ท่านกล่าวไว้ ก็เพราะทำอธิบายว่า…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการไม่สำรวมอินทรีย์โดยเฉพาะอัญชะและผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการไม่สำรวมดังกล่าว เช่น ความซ่านไปของอิทธิมาที่เกิดขึ้น พระผู้มีพระภาคทรงแสดงให้เห็นเหตุแห่งการไม่สำรวมอินทรีย์อัญชะและเชื่อม