จิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 195 / 373

…าก คือเป็นการยาก หมายความว่า เจริญไม่สะดวกสำหรับคนบางคน เพราะธรรมอันเป็นข้าศึก มีนิวรณ์ เป็นต้นยึด (จิต) โดย (เกิด) ขึ้นท่องเที่ยว (ในจิต) (แต่) เป็นการ สะดวกสำหรับบางคน เพราะไม่มีธรรมอันเป็นข้าศึกนั้น อ…

บทความนี้นำเสนอความเข้าใจเกี่ยวกับอภิญญาและปฏิปทา โดยเน้นการพิจารณาถึงความยากง่ายในการเจริญปฏิปทาและอภิญญาในผู้ฝึกฝน ในขณะที่การเสพสิ่งสัปปายะและอสัปปายะส่งผลต่อการพัฒนาปัญญาและความสะดวกในการปฏิบัติธร

…น ทิวา อปชชลนา ก็จะเป็นการดี ไม่ต้องมีปัญหา ๒. คำ หุราหุรี ชาวนา นี้ มหาฎีกาท่านหมายเอาเป็นกิริยาของจิต แก้ไว้ว่า อิโต จิโต จ ตตฺถ ตตฺถ อารมฺมณ จิตตโวสสคโค ปล่อยจิตไปทางนั้นทางนี้ คือในอารมณ์นั้น ๆ ถ้าอย…

…่าด้วยการอธิบายความคิดวิตกจริตตามหลักธรรมในวิสุทธิมรรค รวมถึงคำอธิบายต่างๆ เกี่ยวกับจริยาและอาการของจิตที่ไม่สามารถดำเนินกิจกรรมได้ตามความคิดและความเข้าใจของมนุษย์ ที่อาจเกิดจากการขาดสมาธิและกระจัดกระจาย…

…าะ ส่วน อารมณ์สำหรับคนโมหจริต ไม่ควรเป็นปริตกสิณ (วงเล็ก) ขนาดครก หรือขนาดขัน เพราะในโอกาสที่คับแคบ จิต ( ของเขา ) จะถึงความ หลงยิ่งขึ้น เพราะฉะนั้น จึงควรเป็นกสิณที่วงกว้างเป็นมหากสิณ สัปปายะที่เหลือก็เ…

เนื้อเรื่องนี้เกี่ยวกับความเหมาะสมของบริบทและวิธีการในการปฏิบัติธรรมสำหรับผู้ที่มีจิตใจแตกต่างกัน โดยเฉพาะในเรื่องของเสนาสนะ อิริยาบถ และอารมณ์ที่เหมาะสมเพื่อนำไปสู่การปฏิบัติที่ดีที่สุ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 76 จิตของเธอน้อมไปในกรรมฐานบทไหน ดังนี้เป็นต้น จึงจะทราบได้ พระอาจารย์ได้ทราบอย่างนี้แล้วจึงบอกกรรมฐานอันอ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงกรรมฐาน และวิธีการปฏิบัติที่อาจารย์แนะนำให้ผู้เรียนศึกษา โดยจำแนกเป็น 3 วิธีหลักตามสภาพการเรียนรู้ นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงรายละเอียดต่าง ๆ ของปฐวีกสิณกรรมฐาน รวมถึงอาการและวิธีการในก

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 81 อยู่) ในที่สำหรับเร้น ( จิตใจ ) ก็ยังจะซัดส่ายได้ด้วยเสียงเอ็ดอึง และการทำ ( อะไร ) รบกวนกัน ) แห่งสามเณรและภิกษุหนุ่ม ทั้งหลาย…

เนื้อหาเกี่ยวกับการอยู่ในวิหาร ทั้งวิหารใหม่และเก่าที่มีข้อควรระวังและวิธีการดูแล โดยเฉพาะการให้ภิกษุปฏิบัติสมณธรรมตามสบาย และความสำคัญของการสร้างบรรยากาศที่น่าอยู่ในวิหาร. ข้อเสนอแนะว่าควรมีการจัดการ

…ทั้งหลายมุ่งมั่น คือที่ชาวโลกแต่งตั้ง ให้ ( ว่าเป็นวิหารวิเศษ ) เช่นทักขิณาคีรีวิหารหัตถิกุจฉิวิหาร จิตตลบรรพตวิหาร คนทั้งหลายยกให้ว่าเป็นพระอรหันต์ (เขา) ใคร่จะได้ไหว้ ( เธอ ) ก็มาออกันอยู่ให้รอบไป เพรา…

เนื้อหานี้กล่าวถึงคำพูดภายในวิหารเกี่ยวกับการขอผลไม้และความขัดแย้งที่เกิดขึ้นระหว่างคนที่ต้องการผลไม้กับพวกอุบาสก ข้อความเสนอให้เห็นถึงวิหารที่ถูกมองว่าเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ซึ่งเกิดปัญหาต่อพระโยคีที

…รากฏเกิน ( จริง ) ไปด้วย โดยวิธีนั้น นิมิต ( แท้ )ก็จะไม่เกิด ขึ้นแก่เธอ ผู้หรี่ตา (ดู) ดวงจะไม่ชัด จิตก็จะหดหูไปเสียด้วย แม้โดยวิธีอย่างนี้ นิมิต (แท้) ก็ไม่เกิด เหมือนกัน ) เพราะ เหตุนั้น ต้องลืมตาโดยอ…

เนื้อหาว่าด้วยการเห็นโทษในกามทั้งหมด รวมถึงอุบายที่ช่วยสลัดกามออกไป โดยการพึ่งพาการระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ ซึ่งจะก่อให้เกิดความสงบและปีติ การทำความเข้าใจในนิพพานและการเพ่งดูนิมิต โดยไม่ให้แ

…าให้เป็นต่างๆ ได้ ) เมื่อเธอทำอยู่อย่างนั้นนิวรณ์ทั้งหลาย จะราบลง กิเลสทั้งหลายจะระงับลงได้โดยลำดับ จิตจะตั้งมั่นด้วย อุปจารสมาธิ ปฏิภาคนิมิตจะเกิดขึ้น [ความต่างกันแห่งอุคคหนิมิตกับปฏิภาคนิมิต (ต่อไป ) น…

ในบทนี้กล่าวถึงการฝึกจิตผ่านนิมิต โดยเน้นถึงศักยภาพของอุคคหนิมิตและปฏิภาคนิมิตในการเสริมสร้างสมาธิและการกำจัดนิวรณ์ต่างๆ อธิ…

…่เวลาที่ปฏิภาคนิมิตนั้นเกิดขึ้นแล้ว นิวรณ์ ทั้งหลายก็เป็นอันถูกข่มราบไป กิเลสทั้งหลายก็ระงับเรียบไป จิต เป็นอันตั้งมั่นด้วยอุปจารสมาธิแท้แล [สมาธิ ๒ ต่างกัน] ก็สมาธิมี ๒ คือ อุปจารสมาธิ ๑ อัปปนาสมาธิ ๑ จ…

…้ได้กล่าวถึงสมาธิ ๒ อย่างคือ อุปจารสมาธิและอัปปนาสมาธิ โดยอธิบายถึงธรรมชาติของนิมิตและการตั้งมั่นของจิตเมื่อประสบกับภาวนา การเข้าใจในความแตกต่างระหว่างสองระดับของสมาธิ และพัฒนาการของจิตในขณะที่ปฏิบัติอย่…

…ี่ 100 ทั้งหลายเกิดมีกำลังแล้ว เพราะความที่องค์ทั้งหลายเกิดมีกำลังแล้ว เมื่ออัปปนาสมาธิเกิดขึ้นแล้ว จิตตัดภวังค์วาระเดียวแล้วย่อมตั้งอยู่ คือเป็นไปตามทางกุศลชวนะโดยลำดับตลอดทั้งคืนทั้งวันทีเดียว เปรียบ เ…

ในบทนี้กล่าวถึงวิธีการรักษานิมิตและการบรรลุอัปปนาให้อธิบายชัดเจน โดยเสนอแนวทางการปฏิบัติที่พระโยคาวจรควรทำเพื่อให้นิมิตเกิดและคงอยู่ได้อย่างมั่นคง การรักษานิมิตมีความสำคัญเนื่องจากช่วยในการเจริญสมาธิแ

…ที่ยังไม่เกิดก็ไม่เกิดขึ้นก็ดีที่เกิดแล้วเสื่อม หายไปเสียก็ดี สติที่ยังไม่ตั้งมั่นก็ไม่ตั้งมั่นด้วย จิตที่ยังไม่เป็นสมาธิ ก็ไม่เป็นสมาธิด้วย อาวาสนี้นับเป็นอสัปปายะ เมื่อเธออยู่ในอาวาส ใด นิมิตเกิดและถาว…

บทความนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์อาวาสและโคจรคามในวิสุทธิมรรคแปล ซึ่งสำรวจความสำคัญของสภาวะจิตและการตั้งอยู่ในอาวาสที่เหมาะสม เพื่อให้ได้ผลสัมฤทธิ์ในการบำเพ็ญภาวนาในพระธรรม การระบุอาวาสที่มีความ…

…ล] แม้บุคคลที่เป็นผู้ไม่พูดติรัจฉานกถา ถึงพร้อมด้วยสีลาทิคุณ ซึ่งพระโยคาวจร ได้อาศัยแล้ว เป็นเหตุให้จิตที่ยังไม่เป็นสมาธิย่อม จะเป็นสมาธิบ้าง จิตที่เป็นสมาธิแล้วจะตั้งมั่นยิ่งขึ้นบ้าง เช่นนี้เป็น สัปปายะ…

ในวิสุทธิมรรคแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการพูดคุยและผลกระทบที่มีต่อการพัฒนาจิตใจ โดยระบุว่า ถ้อยคำที่เกี่ยวกับติรัจฉานกถาเป็นอสัปปายะ สามารถทำให้จิตใจของผู้สนทนาเสื่อมสมาธิ ในทาง…

… ลางคนก็ร้อน เป็นสัปปายะ เพราะฉะนั้น เมื่อพระโยคาวจรเสพโภชนะใดก็ดี ฤดูใดก็ดี ความผาสุก ย่อมเกิดมี ( จิตของเธอ ) ที่ยังไม่เป็นสมาธิย่อมเป็นสมาธิ หรือว่า จิตที่เป็นสมาธิแล้วย่อมตั้งมั่นยิ่งขึ้นก็ดี โภชนะนั…

เนื้อหานี้วิเคราะห์ถึงโภชนะและฤดูที่ส่งผลต่อจิตของพระโยคาวจร โดยแบ่งเป็นประเภทที่เรียกว่า สัปปายะ และอสัปปายะ ตามลักษณะของโภชนะและฤดูต่างๆ นอกจากนี…

…ือก็ดี เมื่อนั้นชื่อว่าวัตถุภายนอกไม่สดใส คือ ไม่สะอาด ก็แลเมื่อวัตถุภายในและภายนอกไม่สดใส แม้ญาณใน จิตเจตสิกทั้งหลายที่เกิดขึ้น ก็พลอยไม่หมดจดไปด้วย ดุจแสงของ เปลวประทีปที่อาศัยโคม ไส้ และน้ำมันอันไม่สะ…

…โยคาวจร ซึ่งมีผลต่อการพิจารณาสังขารโดยญาณที่หมดจด หากวัตถุภายในและภายนอกไม่สดใส จะส่งผลกระทบต่อญาณในจิตเจตสิก ทำให้สังขารไม่ปรากฏชัดและกรรมฐานไม่เจริญงอกงาม การปรับอินทรีย์ให้เสมอกันก็สำคัญ โดยเฉพาะการมี…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 109 วิสัชนา ในกาลใด จิตของเธอหดหู่เพราะเหตุมีความเพียรย่อ หย่อนนักเป็นต้น ในกาลนั้นอย่าเจริญสัมโพชฌงค์ ๓ มีปัสสัทธิ สัมโพชฌ…

ในช่วงที่จิตหดหู่ การเจริญสัมโพชฌงค์บางอย่างจะไม่เหมาะสม เช่น ปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ และสมาธิสัมโพชฌงค์ เนื่องจากจิต…

…ด้วยอาการเหล่านี้ ดังกล่าวมา ชื่อว่าทำสัมโพชฌงค์ ๓ มีธัมมวิจยสัมโพชฌงค์เป็นต้น ให้เจริญ พระโยคาวจรยกจิตในสมัยที่ควรยก อย่างนี้แล (๕) ข่มจิตในสมัยที่ควรข่ม ถามว่า " พระโยคาวจรข่มจิตในสมัยที่ควรข่มอย่างไร …

ในประโยคที่ 8 ของวิสุทธิมรรค พระโยคาวจรได้อธิบายถึงการน้อมใจไปในปีติ และวิธีการข่มจิตในช่วงเวลาที่ควรจะข่ม โดยเฉพาะเมื่อจิตมีอาการฟุ้งซ่าน การเจริญสัมโพชฌงค์ในสมัยที่ไม่เหมาะสมอาจทำให้จ…

…6 จะเจริญสมาธิสัมโพชฌงค์ เป็นกาลที่จะเจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์ นั่นเพราะเหตุอะไร ภิกษุทั้งหลาย (เพราะ) จิตฟุ้งซ่านอยู่ อันจิต ฟุ้งซ่านนั้น พระโยคาวจรจึงทำให้สงบได้โดยง่ายด้วยธรรมเหล่านั้น เปรียบเหมือนบุรุษใ…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการเจริญสมาธิสัมโพชฌงค์และอุเบกขาสัมโพชฌงค์ รวมถึงวิธีการทำให้จิตสงบจากความฟุ้งซ่าน โดยใช้การเปรียบเทียบกับการดับไฟใหญ่ด้วยวิธีการต่างๆ ที่สนับสนุนให้ภิกษุสามารถเจริ…

… หน้าที่ ดังกล่าวมาแล้ว ชื่อว่าทำสัมโพชฌงค์ ๓ มีปัสสัทธิสัมโพชฌงค์เป็นต้น ให้เจริญ พระโยคาวจรย่อมข่มจิตในสมัยที่ควรข่ม อย่างนี้แล (๖) ทำจิตให้ร่าเริงในสมัยที่ควรร่าเริง ៨ ถามว่า พระโยคาวจรทำจิตให้ร่าเริง…

บทความนี้พูดถึงการทำสัมโพชฌงค์ ๓ โดยระบุถึงการทำจิตให้ร่าเริงและการเพ่งดูจิตในเวลาที่เหมาะสม พระโยคาวจรมีวิธีในการบ่มเพาะจิตใจเพื่อสร้างความสำนึกรู้เรื…

…ษุรูปหนึ่ง ครั้นเมื่อ ( ปฏิภาค ) นิมิตเกิดแล้วมุ่งว่าจะถึงอัปปนาโดยเร็วทีเดียว ทำความเพียรอย่างหนัก จิตของเธอก็ตกไปในอุทธัจจะเสีย เพราะปรารภความเพียรมากเกินไป เธอก็ไม่อาจถึงอัปปนาได้ ภิกษุรูปหนึ่งเห็นโทษ…

บทความนี้เล่าถึงการเปรียบเทียบความฉลาดและความเพียรในรูปแบบของบุรุษที่ดึงใยแมลงมุมและต้นหนที่ควบคุมเรือ การไม่ให้เกินไปหรือขาดความกล้าเป็นสิ่งสำคัญในการประสบความสำเร็จ อุปมาในเรื่องการทำให้ถึงอัปปนาก็ป

…าะมีความเพียรหย่อนไป แม้เธอ (รูปนี้) ก็ไม่อาจถึง อัปปนาได้ (เหมือนกัน )ส่วนว่าภิกษุใด (ค่อย) เปลื้องจิตที่หดหู่ไป แม้หน่อยหนึ่งเสียจากความหดหู่ ที่ฟุ้งซ่านไปแม้นิดหนึ่งเสียจากความ ฟุ้งซ่านแล้ว ยังจิตอันม…

เนื้อหานี้อธิบายถึงความสำคัญของการพัฒนาจิตใจในการปฏิบัติธรรม และการเพียรพยายามในการเปลื้องจิตจากความหดหู่และฟุ้งซ่าน เพื่อให้สามารถเข้าถึงอัปป…