จิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 198 / 373

…ขันธ์เหล่านั้นทั้งปวงก็เป็นเช่นเดียวกัน คือ (ดับ) ไปโดยไม่ต่อกัน โลก (คือสัตว์) ชื่อว่าไม่เกิด เพราะจิตไม่เกิด ชื่อว่าเป็นอยู่ เพราะจิตเกิดขึ้น จำเพาะหน้า ชื่อว่าตายเพราะจิตดับ (นี้) บัญญัติ ทางปรมัตถ์ พ…

เนื้อหาพูดถึงการระลึกถึงความตายและการฝึกฌานในชีวิตประจำวัน อธิบายลักษณะของจิตที่เกิดขึ้นและดับไป การพิจารณาอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับความตายจะช่วยให้จิตตั้งมั่นและลดนิวรณ์ได้ ฌานที่เ…

…ง กระทั่ง ๑๐๐,๐๐๐ ๑๐๐ ครั้งก็ดี ด้วยว่า ด้วยการสาธยายทางปาก (อย่างนั้น) ระบบ กรรมฐาน ย่อมจะคล่องตัว จิตจะไม่แล่นไปทางโน้นทางนี้ โกฏฐาส ทั้งหลายก็จะปรากฏ คือชัด (เป็นถ่องแถว) ดังแถวนิ้วมือ และดัง แถวกระทู…

บทความนี้เสนอการสาธยายกรรมฐานด้วยวาจาและใจ โดยเน้นบทบาทของการสาธยายที่ช่วยให้จิตมุ่งมั่นและไม่วอกแวก เพื่อการเข้าถึงโกฏฐาสได้ชัดเจน โดยมีการอธิบายถึงมิติสี สัณฐาน ทิศ และโอกาสของโก…

…ห็น ฉันนั้น (ต่อไป) นี้เป็นคำประเทียบอุปไมยกับอุปมา โกฏฐาส ๓๒ ในกายนี้เปรียบเหมือนตาล ๓๒ ต้นใจดงตาล จิต ตามในมหาฎีกาว่า ที่ว่าปรากฏนั้น คือปรากฏโดยลักษณะของโกฏฐาสนั้น ๆ

…กฏฐาสในกระบวนการมนสิการที่มีลักษณะเฉพาะของโกฏฐาสแต่ละเหล่า รวมถึงการใช้ภาพอุปมาในการอธิบายวิธีการที่จิตใจตอบสนองต่อเสียงและการกระทำ เช่นเดียวกับที่พรานใช้เสียงในการไล่ลิงในดงตาลเป็นตัวอย่างของการดำเนินไป…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - ๑ - หน้าที่ 39 เหมือนลิง พระโยคาวจรเหมือนพราน การที่จิตของพระโยคี ท่อง เที่ยวไปในกายอันมีโกฏฐาส ๓๒ โดย (ทำให้) เป็นอารมณ์เหมือนการ ที่ลิงอาศัยอยู่ในดงตาลอั…

บทนี้พูดถึงแนวทางการปฏิบัติของพระโยคี ที่ใช้การเปรียบเทียบเพื่ออธิบายถึงการทำให้จิตดำเนินไปในโกฏฐาส และการมีสมาธิในการปฏิบัติคล้ายกับการที่ลิงอาศัยอยู่ในดงตาล การแสดงถึงความสำคัญของกา…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 42 ประกอบอธิจิตพึงมนสิการปัคคหนิมิตส่วนเดียวเท่านั้นไซร้ ย่อมเป็น ได้ที่จิต (ของเธอ) จะพึงเป็นข้างอุทธัจจะเสีย ถ้าภ…

บทความนี้กล่าวถึงวิธีการควบคุมจิตของภิกษุ โดยเน้นให้เห็นความสำคัญของการมีสมาธิและการประมวลอารมณ์ให้ถูกต้อง เพื่อให้จิตมีความอ่อนและผ่…

…อม สำเร็จแก่เขาแล ฉันใด ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบอธิชาติ (ต้อง มนสิการนิมิต ๓ ตามกาลอันควร) ฯลฯ (จิตของเธอจึงจะ) ตั้ง มันถูกทางเพื่อสิ้นอาสวะทั้งหลาย แม้นเธอน้อมจิตไปเพื่อทำให้แจ้ง ด้วยปัญญาอันยิ่ง ซึ…

ในวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ กล่าวถึงการปฏิบัติธรรมของภิกษุที่มีอธิจิตต โดยมีธรรม ๖ ประการ ที่ช่วยในการเข้าถึงสีติภาวะอันยอดเยี่ยม จิตของภิกษุต้องถูกตั้งอย่างถูกต้องเพื่อ…

…แหลกด้วยสากคือฟัน คลุก Q. มิส----กิลิฏฐิ ปาวารบุปผกสทิส ในปรมัตถโชติกาเป็นบทเดียวว่า มีสกสมพุปลิเวฏ จิตกิลิฏฐปาวารบุปผกสทิส และ กฎจิตปนสตจสุส ในปรมัตถโชติกา เป็น----ผลสฺส ในที่นี้ แปลตามปาฐะปรมัตถโชติกา …

ในเอกสารนี้มีการอธิบายพยาธิ 32 ประเภทที่อาศัยอยู่ในอุทร ขนาดและลักษณะที่แตกต่างกัน เช่น พยาธิประเภทต่างๆ ที่เปรียบเสมือนหนอนในอุทรที่มีพฤติกรรมที่แสดงถึงการแย่งอาหารในร่างกายมนุษย์ เมื่อร่างกายมีอาหาร

…ญ่ อยู่ติดเนื้อต่ำในระหว่างหัวใจกับ ปอด ซึ่งเมื่อมันกำเริบ (เป็นดีเดือด) สัตว์ทั้งหลายจะเป็นบ้าขึ้น จิตวิปลาสไป ละเลยหิริโอตตัปปะ ที่ไม่น่าทำก็ทำได้ ที่ไม่น่าพูดก็พูด ได้ ที่ไม่น่าคิดก็คิดไปได้ โดยตัดตอน…

…ดที่ ทั้งนี้ น้ำดีติดที่มีสีเขียวและน้ำดีไม่ติดที่มีสีเหลืองหม่น สภาวะของน้ำดีส่งผลต่อสภาพร่างกายและจิตใจของสัตว์ เมื่อเกิดโรคดีซ่านจะทำให้ดวงตาเหลือง และเมื่อเกิดดีเดือดจะทำให้สัตว์มีอาการแห่งจิตวิปลาส …

…้างที่แห้งเสียแล้ว (มัน) แผ่ไปทั่ว ร่างกายที่มีใจครองทั้งสิ้น ตามสายข่ายเส้น (เลือด) อยู่เสมอ สันนิ จิตโลหิต (ขังอยู่) เต็มส่วนใต้ที่ตั้งของตับ มีประมาณเต็มบาตรหนึ่ง ค่อย ๆ ซึมไปบนไต หัวใจ ตับ และปอด ทำไ…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของโลหิตและเสโทในร่างกาย โดยอธิบายว่าการหลั่งเสโทซึ่งเป็นส่วนนึงของอาโปธาตุมีโอกาสเกิดขึ้นที่ใด และมีผลต่อสภาพร่างกายอย่างไร การพูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างตับและโลหิตก็เป็นสิ่ง

…ยศ) ก็จะพึง หมอบอิง หรือนอนอิงหลักนั้นอยู่นั่นเองฉันใดก็ดี แม้ภิกษุนี้ก็ฉันนั้น เหมือนกัน ใครจะทรมานจิตร้าย อันเติบขึ้นด้วยการดื่มรสอารมณ์มี รูปารมณ์เป็นต้นมาเสียนาน ก็พึ่งพราก (มัน) เสียจากอารมณ์มีรูปเป…

เนื้อหานี้อธิบายถึงการฝึกจิตใจที่สามารถเปรียบเทียบได้กับการฝึกลูกโกโกง โดยสอนให้ผูกจิตของตนกับอารมณ์กรรมฐานด้วยสติ เช่นเดียวกับว…

…หนังเนื้อและเอ็นนั้น เป็นปัจจัย เวทนาเหล่านั้นก็จะไม่เกิดขึ้นแก่เธอ ครั้นเวทนาเหล่านั้น ไม่เกิดขึ้น จิตก็จะมีอารมณ์เป็นหนึ่ง กรรมฐานไม่ตก เข้าถึงความ ๑. มหาฎีกาช่วยขยายความว่า อนุกูลแก่ฤดู คือป่าอนุกูลใน…

…ติภาวนาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และเผยให้เห็นถึงความสำคัญของอิริยาบถในบริบทของการพัฒนาการเจริญสติและจิตใจที่สงบ มีการเน้นความสำคัญของต้นไม้ที่เป็นที่อาศัยและความสัมพันธ์กับฤดูกาลและธาตุ ซึ่งเป็นปัจจัยที่…

…จออกและ หายใจเข้ายาว ในเพราะกาลที่นับว่าระยะยาว เป็นลมละเอียดยิ่งกว่านั้น ไปอีก ด้วยอำนาจปราโมชอยู่ จิตก็ผละจากกลมหายใจออกและลม · มหาฎีกาว่า ฉันทะนี้ได้แก่กัตตุกามตาฉันทะ (ความพอใจอันมีลักษณะใคร่จะทำ) เก…

…ละหายใจออกยาวที่เกิดจากอำนาจฉันทะและปราโมช โดยเน้นที่ความละเอียดของลมในระยะยาว การลดความยุ่งเหยิงของจิตผ่านการตระหนักรู้ถึงลมหายใจ ซึ่งสัมพันธ์กับการพัฒนาจิตใจและสมาธิ โดยผู้ฝึกจะสามารถพัฒนาความรู้สึกดีแ…

…หนดดูกายในกาย ๑. มหาฎีกาว่า ลางอาจารย์ว่า "เพราะลมหายใจละเอียดเข้าโดยลำดับจนไม่ปรากฏว่ามีหรือ ไม่มี จิต (ซึ่งตามกำหนดดูลมนั้น) จึงได้ผละคือเลิกกำหนด" แต่ส่วนมติของท่านว่าเมื่อลม หายใจละเอียดหนักเข้าด้วยก…

…ากพระโยคาวจรมาใช้ในการฝึกปฏิบัติ และการเข้าสู่ระยะแห่งสมาธิที่ชัดเจนผ่านการทำความเข้าใจกับลมหายใจและจิต

…่ตรัสโดยเป็น กรรมฐานสำหรับอาทิกัมมิกะ (ผู้เริ่มปฏิบัติ) ส่วนจตุกกะ ๓ นอกนี้ ตรัสโดยเป็นเวทนานุปัสนา จิตตานุปัสนา และธัมมานุปัสนา สำหรับ ผู้ได้ฌานในจตุกกะแรกนี้แล้ว เพราะเหตุนั้น อาทิกัมมิกกุลบุตรผู้ใคร่ …

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงกรรมฐานในจตุกกะ ที่มีความสำคัญสำหรับผู้เริ่มต้นปฏิบัติ โดยเฉพาะอาทิกัมมิกะ ที่จะต้องทำให้ศีลบริสุทธิ์และเรียนกรรมฐานอันมีสนธิ ๕ ซึ่งรวมถึงการเรียนรู้ วิธีการถามและการกำหนดกรรมฐา

…่าวมาก่อนก็ได้ ตัดปลิโพธเล็กน้อยเสีย ทำภัตกิจ บรรเทาความเมา อาหารแล้วนั่งให้สบาย (คือนั่งตามแบบ) ยังจิตให้ร่าเริงด้วยระลึกถึง คุณพระรัตนตรัย ไม่ลืมแม้สักบทเดียวแต่ที่เรียนจากอาจารย์ มนสิการ ไปเทอญ [วิธีม…

…บคุณพระรัตนตรัย การปฏิบัติในสำนักของอาจารย์นั้น จะช่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถบรรเทาความเมาอาหาร และพัฒนาจิตให้ร่าเริงและตั้งมั่น นอกจากนี้ ยังมีแนวทางในการย้อนดูวิวฏฺฏนาและปาริสุทธิ์ในบทต่าง ๆ ของอานาปานสติก…

…แลเมื่อนับ ไม่พึงหยุดได้ ๕ ไม่พึงนำไปเหนือ ๑๐ ไม่พึงแสดงความ (นับ) ขาดในระหว่าง เพราะเมื่อหยุดใต้ ๕ จิต- ตุบาทจะดิ้นรนอยู่ในโอกาสอับแคบ ดังฝูงโคถูกกั้นไว้ในคอกแคบ ๆ ดิ้นอยู่ฉะนั้น เมื่อนำไปเหนือ ๑๐ เล่า …

ในบทนี้อธิบายถึงการนับกรรมฐานอย่างถูกต้องเพื่อให้จิตไม่ดิ้นรนและพะวง รวมถึงวิธีการนับที่ช้าและมีระเบียบ โดยมีความสำคัญในการทำให้จิตไม่หวั่นไหวและมุ่งมั่…

…๒, ๓, ๔. ๕, ๖, ๗, ๘. 8 ๑. ๒, ๓, ๔. 4. 5. 6. 6. 6. ๑๐ ๆ ฉันนั้น เพราะว่าในกรรมฐานที่เนื่องด้วยการนับ จิตจะมีอารมณ์ เดียวได้ก็ด้วยกำลังแห่งการนับเท่านั้น ดุจความหยุดของเรือในกระแส น้ำเชี่ยว จะมีได้ก็ด้วยอำ…

เนื้อหานี้พูดถึงการนับเร็วในการฝึกกรรมฐาน โดยมีการเปรียบเทียบการนับกับการค้ำเรือในกระแสน้ำ เพื่อให้จิตหมายมั่นอยู่ในลม เมื่อผ่านการนับที่สม่ำเสมอ จะทำให้กรรมฐานปรากฏและไปได้โดยไม่มีช่องว่าง การตั้งสติแล…

…ย สำหรับลมเข้าข้างใน ก็ปลายนาสิกเป็นต้น หทัยเป็นกลาง นาภีเป็นปลาย ก็เมื่ออาทิกัมมิกะนั้นตามลมนั้นไป จิตอันแกว่งไปมา จะเป็น (ไป) เพื่อความป่วนปั่นและหวั่นไหวเป็นแท้ ดังท่านกล่าว ไว้ (ในบาลีปฏิสัมภิทา) ว่า…

…้อหาในส่วนนี้เน้นการพัฒนาสมาธิโดยการนับลมและติดตามการหายใจ เพื่อสร้างสติให้แน่วแน่ โดยมีการอธิบายว่าจิตใจที่ป่วนปั่นสามารถประจักษ์ได้เมื่อทำตามลมทั้งต้น กลาง และปลาย การปฏิบัติอย่างตั้งใจนี้จะช่วยให้จิตใ…

…ค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 119 กระดานชิงช้า) ฉันใดก็ดี ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน ยืนที่โคนเสา อันเป็นที่ผูก (จิต คือปลายจมูก) ด้วยอำนาจแห่งสติ ไกวชิงช้าคือ ลมอัสสาสะปัสสาสะแล้ว นั่งลงที่นิมิตนั้นแหละด้วยสติ เมื่อ…

ในบทนี้มีการบรรยายเกี่ยวกับการฝึกจิตโดยใช้ความหมายของลมอัสสาสะและปัสสาสะเป็นอุปมาให้เข้าใจได้ง่าย โดยนำเอาอุปมาของคนรักษาประตูมาใช้ในการ…

…รม ๓ อย่าง (นี้) ภาวนาย่อมสำเร็จ က มีอธิบายอย่างไร ? มีอธิบายว่า ธรรม ๓ อย่างนี้ มิได้เป็น อารมณ์ของจิตดวงเดียวกัน แต่ธรรม ๓ นี้ จะเป็นสิ่งที่พระโยคีไม่รู้ก็ หามิได้ จิตเล่าก็มิได้ถึงซึ่งความส่ายไป ปธาน …

…๓ อย่างที่สำคัญต่อการสำเร็จในภาวนา โดยกล่าวถึงวิธีการที่ภิกษุตั้งสติในการนำธรรมเหล่านี้มาใช้ในการฝึกจิต โดยเปรียบว่าเหมือนการเลื่อยไม้ที่ต้องตั้งใจอยู่ที่จุดที่ฟันเลื่อยกระทบไม้ และไม่ควรใส่ใจต่อความเคลื…