จิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 200 / 373

… ๆ เล่า ๆ ทำไปจนเป็นนิมิตที่นึกเอามาได้ ตรึกเอามาได้อย่างนั้นอยู่ นิวรณ์ทั้งหลายก็รำงับ สติตั้งมั่น จิตเป็น สมาธิชั้นอุปจาร เธอต้องเสพเจริญทำให้มากซึ่งนิมิตนั้นให้บ่อยเข้า ๆ เมื่อเธอต้องเสพ เจริญ ทำให้มา…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการนึกหน่วงเอากสิณในฌานอุปจาร การพัฒนาจิตให้รู้ลึกในนิมิตแห่งอากาศ การรำงับนิวรณ์และเสริมสร้างสมาธิ ที่สำคัญคือ การเข้าใจในรูปแบบการละนิวรณ์อ…

…หล่านั้น ย่อมไม่มีแม้แก่พระโยคาวจรผู้บรรลุรูปาวจรฌาน มีปฐมฌานเป็นต้น เพราะในสมัย (ที่บรรลุฌาน) นั้น จิตย่อมไม่ เป็นไปทางทวารทั้ง ๕ ก็จริงอยู่ ถึงเช่นนั้นการกล่าวถึงสัญญาเหล่านั้น ในอากาสานัญจายตนกถานี้ (…

… ซึ่งบางครั้งสามารถกล่าวถึงเพื่อสรรเสริญให้ผู้ปฏิบัติได้เข้าใจถึงคุณค่าในฌานนั้น แม้สัญญาจะไม่อยู่ในจิตของผู้ที่บรรลุฌาน แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจิตของเขาว่างเปล่า การทำความเข้าใจเกี่ยวกับสัญญานั้นจะอยู่ใน…

…ะ (ตรึกเอามาได้) แต่อย่างมนสิการ (แต่เพียง) ว่า 'อนนต์ อนนฺต์ - ไม่มีที่สุด ไม่มีที่สุด, เมื่อเธอยังจิตให้ท่องไปในนิมิตนั้น เนือง ๆ อย่างนั้น นีวรณ์ทั้งหลายจะรำงับลง สติจะตั้งมั่น จิตจะเป็น สมาธิชั้นอุปจ…

…การเข้าถึงวิญญาณัญจายตนะและการใช้ใจในการนึกและตรึกตาม โดยเน้นการทำให้สติแน่นแฟ้นและการลดนิวรณ์ ทำให้จิตเป็นสมาธิอุปจาร และเข้าถึงการเจริญนิมิตที่เป็นธรรมชาติที่แผ่อยู่ทั่วอากาศ การเจริญสมาธินี้จะช่วยให้ส…

…ล่า' หรือว่า "วิวิตต์ วิวิตต์ - ว่าง ว่าง ดังนี้แล้ว ๆ เล่า ๆ ทำจนเป็นตักกาหตะวิตักการตะ เมื่อเธอยังจิตให้ ท่องไปในนิมิตนั้นเนือง ๆ อย่างนั้น นิวรณ์ทั้งหลายจะระงับ สติจะตั้ง มั่น จิตจะเป็นสมาธิชั้นอุปจาร…

…นะอย่างมีสติ เพื่อเข้าถึงความไม่มีและความเปล่าว่าง และรายละเอียดในการใช้วิธีการคิดและทำสมาธิเพื่อให้จิตติดอยู่ในความว่างเปล่า ซึ่งนำไปสู่อุปจารสมาธิได้อย่างมั่นคง

…็นเช่นนั้นก็หา มิได้ ที่แท้ แม้เวทนาก็เป็น เนวเวทนานาเวทนา- เป็นเวทนาก็มิใช่ ไม่เป็นเวทนาก็มิใช่ แม้จิตก็เป็น เนวจิตตินาจิตต์- เป็นจิตก็มิใช่ ไม่เป็นจิตก็มิใช่ แม้ผัสสะก็เป็น เนวผสฺโสนาผสฺโส - เป็นผัสสะก…

…นับว่าเป็นสัญญาที่ชัดเจนหรือไม่เป็นสัญญา ความเข้าใจนี้ช่วยชี้ให้เห็นถึงธรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น เวทนา จิต ผัสสะ ซึ่งล้วนมีลักษณะที่มีอยู่ในที่แบบเดียวกัน สุดท้ายมีการเปรียบเทียบด้วยเรื่องน้ำมันทาบาตร เพื่อ…

…ดังในรูปาวรสมาบัติทั้งหลายไม่ ด้วยในสมาบัติเหล่านั้นทุกข้อมีองค์ ฌานอยู่ ๒ องค์เท่านั้น คือ อุเบกขา จิตเตกัคคตา [อารูปประณีตกว่ากันเพราะองค์ประณีตเข้าโดยลำดับ] แม้เมื่อเป็นเช่นนั้น ในอารูปสมาบัตินี้ สมาบ…

ในบทความนี้เราจะพูดถึงอารูปสมาบัติ 4 ซึ่งประกอบด้วยการก้าวล่วงที่มีความแตกต่างกัน โดยอธิบายว่าบัณฑิตไม่ต้องการก้าวล่วงองค์แห่งสมาบัติเหล่านั้น เนื่องจากทุกข้อมีองค์ฌานอยู่ 2 องค์ จึงควรได้ทราบถึงความป

…บัติทั้ง ‹ ๔ ก็มีองค์ ๒ คือ เท่านั้นโดยแท้ ถึงอย่างนั้น บัณฑิตก็พึงทราบเถิดว่า ในสมาบัตินี้ อุเบกขา จิตตกัคคตา นี้ สมาบัติข้อหลัง ๆ ย่อมประณีตดีกว่า โดยความประณีตและประณีตกว่า กันแห่งองค์เหล่านั้น ด้วยคว…

เนื้อหาที่เสนอถึงความแตกต่างระหว่างสมาบัติอารูป ๔ โดยใช้การเปรียบเทียบกับผ้าชนิดต่างๆ ซึ่งมีความประณีตที่แตกต่างกันตามชนิดเนื้อผ้าและน้ำหนักของผ้า ข้อความนี้สื่อถึงความสำคัญของการเข้าใจในระดับความประณ

…ิกูล เธอ ส้องเสพเจริญทำให้มากซึ่งนิมิตนั้นแล้ว ๆ เล่า ๆ เมื่อเธอทำไป อย่างนั้น นิวรณทั้งหลายจะรำงับ จิตจะตั้งมั่น โดยอุปจารสมาธิ อัน ไม่ถึงอัปปนา เพราะความที่กพฬิงการาหารเป็นสภาพลึก โดยความ * - ปกจะในวิส…

…ละการทำความสะอาดมือ โดยมีการยกตัวอย่างถึงการล้างมือและอาการของความปฏิกูลที่เชื่อมโยงกับความรู้สึกทางจิต การศึกษาความปฏิกูลนี้ช่วยให้เข้าใจถึงการฝึกสมาธิและการอยู่ในปัจจุบัน การศึกษานี้ยังเน้นว่าความสะอาด…

… (แยก ก้อนออกไปเป็นส่วนย่อย) ต่อเมื่อเธอพิจารณาเห็นโดยธาตุ สัตต สัญญา (ความรู้สึกว่าสัตว์) จึงหายไป จิตจึงตั้งมั่นอยู่โดยว่าเป็น ธาตุเท่านั้น เพราะเหตุนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า "ดูกรภิกษุ ทั้งหลาย…

…มเข้าใจในธรรมชาตินี้ ผลงานดังกล่าวจะเหมาะสำหรับผู้สนใจในพระธรรมและการปฏิบัติธรรมเพื่อการเจริญขึ้นทางจิตใจ สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ dmc.tv

…รรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 25 ก็แลในลม ๖ อย่างนี้ ลม ๕ ข้างต้นเป็นจตุสมุฏฐาน ลม อัสสาสะปัสสาสะเป็นจิตสมุฏฐานอย่างเดียว ด้วยบทนี้ว่า "ยำ วา ปนญฺญมฺปิ กิญจิ หรือแม้สิ่งใดสิ่งหนึ่งอื่น อีก" ในทุกนิเทศ (มี…

…วิเคราะห์ลมทั้งสองเป็นส่วนหนึ่งของทฤษฎีธาตุในวิสุทธิมรรค อธิบายว่าลมอัสสาสะและปัสสาสะมีบทบาทสำคัญต่อจิตและสรีระทั้งยังเชื่อมโยงกับธาตุทั้ง 4 ซึ่งได้แก่ ปฐวีธาตุ, อาโปธาตุ, เตโชธาตุ และ วาโยธาตุ อธิบายถึง…

…วามรู้ว่า รโหคต เป็นส่วนกายวิเวก คือไปสู่ที่อันอนุกูลแก่การเจริญภาวนาอยู่ผู้เดียว ปฏิสลลียา เป็นส่วนจิตตวิเวก คือพราก จิตจากอารมณ์ต่าง ๆ แล้วซ่อนจิตไว้ในกรรมฐาน เราเข้าใจกันว่า ทั้งสองบทนี้เป็นส่วนกายวิเ…

บทความนี้กล่าวถึงวิธีการเจริญธาตุกัมมัฏฐานสำหรับภิกษุที่มีปัญญากล้า โดยเน้นการปลีกตัวไปสู่ที่ลับเพื่อทำกรรมฐานอย่างมีประสิทธิภาพ เช่น การกำหนดธาตุต่าง ๆ อนุญาตให้เกิดความชัดเจนในกรรมฐาน และควรหลีกเลี่

…ุพโพ มูตร เป็นอตุสมุฏฐาน (มีฤดูเป็น สมุฏฐาน) อย่างเดียว ๔ นี้คือ น้ำตา เหงื่อ น้ำลาย น้ำมูก เป็นอุต จิตตสมุฏฐาน (มีฤดูบ้าง จิตบ้างเป็นสมุฏฐาน) ไฟที่ยังอาหารที่กิน เข้าไปเป็นต้น ให้ย่อย เป็นกรรมสมุฏฐาน (ม…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพรรณนาคำว่า 'โดยสมุฏฐาน' ในวิสุทธิมรรค แสดงให้เห็นว่าโกฏฐาสมีหลายประเภทและอธิบายถึงชนิดต่าง ๆ ของสมุฏฐาน ได้แก่ อาหารใหม่ อาหารเก่า และองค์ประกอบอื่น ๆ เช่น น้ำตา เหงื่อและลมหายใจ โ

…น เข้ากับ พหิ ศัพท์เดียว แต่ที่เดียวเข้ากับ อนฺโต ด้วย จึงควรเรียงแยกเป็น หหิ ฐาน จะได้ไม่ชวนเขว ๓. จิตานิ หากเป็นวิเสสนะดังที่แปลไว้นี้ ได้ความดีกว่าเป็นวิกติกัตตา ถ้าเช่นนั้น หุตวา น่าจะเกินเข้ามา ในที…

…มายที่ถูกต้อง โดยเฉพาะในกรณีของการรวมคำและการจัดเรียงคำอย่างมีระบบ ซึ่งสะท้อนถึงลักษณะและการทำงานของจิตและธาตุทั้งหลาย ที่แม้จะมีความเกี่ยวข้องกัน แต่ไม่สามารถกล่าวอย่างชัดเจนได้ว่าเชื่อมโยงกันอย่างไร โด…

…กรรมเป็นสมุฏฐาน ย่อมเป็นปัจจัยแห่งมหาภูตทั้งหลาย ที่มีกรรมเป็นสมุฏฐาน (ด้วยกัน) บ้าง ที่มีสิ่งอื่นมีจิตเป็นต้นเป็น สมุฏฐานบ้าง (ก็ได้) ฉันเดียวกัน มหาภูตที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน ย่อมเป็นปัจจัยแห่ง มหาภูตทั้งห…

…้อหานี้ได้กล่าวถึงบทบาทของอาหาร ธาตุ และสาเหตุหลักที่ส่งผลต่อการเกิดของมหาภูตต่างๆ ทั้งในแง่ของกรรม จิต และฤดู พิจารณาถึงลักษณะของปัจจัยที่เข้ามามีบทบาทในการเกิดและการดำรงอยู่ของธาตุ ซึ่งล้วนมีเครื่องชี้…

…บ” แห่งพระเสขะและปุถุชนทั้งหลาย ผู้ เจริญ (สมาธิ) ด้วยประสงค์ว่า ออกจากสมาบัติแล้วจักทำวิปัสสนาทั้ง จิตที่ยังตั้งมั่นอยู่ ชื่อว่ามีวิปัสสนาเป็นอานิสงส์ เพราะสมาธินั้นเป็น ปทัฏฐาน (เหตุใกล้ที่สุด) แห่งวิป…

ในบทนี้กล่าวถึงการเจริญฌานธรรมและการมีวิปัสสนาเป็นอานิสงส์ ทั้งการเจริญอัปปนาสมาธิและการทำวิปัสสนา โดยสมาธิถือเป็นปทัฏฐานหลักที่นำไปสู่การรู้ตามความเป็นจริง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้สอนให้ภิกษุทั้งหลายพึง

…ื่องตายไปและได้ กำเนิดขึ้นแห่งสัตว์ทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้โดยนัยว่า "ภิกษุนั้น ครั้นเมื่อจิตตั้งมั่น บริสุทธิ์สะอาด ไม่มีอังคณะ (ความคิดไปตามอำนาจความปรารถนา ?) ปราศจากอุปกิเลส เป็นจิตอ่อนควรแ…

…้อความดังกล่าวในวิสุทธิมรรคแสดงถึงความรู้เกี่ยวกับการตายและการเกิดใหม่ของสัตว์ โดยอ้างอิงถึงการพัฒนาจิตที่บริสุทธิ์ซึ่งสามารถนำไปสู่การบรรลุฤทธิ์หลายประเภท เช่น การเป็นคนเดียวหรือหลายคนได้ ซึ่งการทำสมาธิ…

…าแต่ปางก่อน) แรงกล้า เช่นพระพุทธ พระปัจเจกพุทธ และพระอัครสาวกทั้งหลาย แม้เว้นภาวนานุกรม (คือการฝึกฝนจิตตามลำดับ) มีประการดังกล่าว มานี้ อิทธิวิกุพพนะนี้ และคุณทั้งหลายอื่นต่างโดยปฏิสัมภิทาเป็นต้น ก็สำเร็…

บทนี้กล่าวถึงการฝึกฝนจิตและการพัฒนาคุณธรรมที่ช่วยให้เกิดอิทธิวิธะ โดยเน้นว่าผู้มีบุพโยคะสามารถทำได้แม้ไม่ต้องฝึกตามลำดับ การ…

…ห้สำเร็จนั้น จะพึงทำด้วยวิธีใด พระผู้มีพระภาคเจ้าจะทรงแ ทรงแสดงวิธีนั้น จึงตรัสว่า "โส เอว์ สมาหิเต จิตฺเต - ภิกษุนั้น ครั้นเมื่อจิตตั้ จิตตั้งมั่นอย่างนี้แล้ว " ดังนี้ เป็นอาทิ [วินิจฉันคำ โส เอว์ สมาหิ…

เนื้อหาในบทนี้มีการวิเคราะห์วิธีการทำโยคะเพื่อบรรลุจตุตถฌาน โดยเริ่มจากการตั้งมั่นของจิตในขั้นตอนต่างๆ โดยอ้างถึงบทพระบาลี เช่น "โส เอว์ สมาหิเต จิตฺเต" และวินิจฉัยความหมายของคำต่างๆ เพื่อ…

…สุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 96 เพราะความไม่มีอังคณะนั่นแล จึงชื่อว่า ปราศจากอุปกิเลส เพราะว่าจิตย่อมเศร้าหมองด้วยอังคณะ ชื่อว่า เป็นจิตอ่อน เพราะความเป็นจิตที่ได้อบรมดีแล้ว อธิบาย ว่า เป็นจิตถึงซึ…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของจิตที่อ่อนและการอบรมที่ดี ซึ่งทำให้จิตปราศจากอุปกิเลสและมีความไม่หวั่นไหว โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อจิตได้ร…

…ล้วย่อมไม่หวั่นไหวด้วย ความไม่รู้ ไปกับแสงสว่าง (แห่งญาณ) แล้ว ย่อมไม่หวั่นไหวด้วย ความมืด คือกิเลส จิตอันธรรม ๖ ประการนี้จับแล้ว ย่อมเป็นจิต ๖ ถึงซึ่งความไม่หวั่นไหว จิตประกอบด้วยองค์ ๘ ดังกล่าวมานี้ จึ…

ข้อความนี้พูดถึงความไม่หวั่นไหวของจิตที่เกิดจากวิริยะ, สติ, สมาธิ, และปัญญา ที่ช่วยให้เข้าถึงความรู้ยิ่งและอภิญญา ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญในทางธ…