ตัว : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 172 / 313

" ระหว่าง หุร เหฏฐา อนุตรา อนุโต ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 105 แปลว่า ภายใต้ ปาร์ ภายใน แปลว่า ฝั่งนอก " โลกอื่น สมมุขา ต่อหน้า ติโร " ภายนอก ปรมมุขา " ลับหลัง " 11 รโห "

…จากนี้ยังมีการพูดถึงเงินศัพท์ที่มีการอุปมาอุปไมย เช่น 'เสยฺยถา' ที่แปลว่า 'ฉันใด' และ 'ตถา' เป็นต้น ตัวอย่างที่ยกขึ้นมาเป็นการอธิบายการใช้ที่สำคัญในพื้นฐานการเรียนรู้บาลี.

…จัยพวกนี้ ท่านกำหนดให้ลงในกาลคือ ให้ใช้เป็นเครื่องหมายบอกเวลาอย่างเดียว ศัพท์ที่ประกอบ ด้วยปัจจัย ๒ ตัวนี้ ทางสัมพันธ์เรียกว่า [กาลสัตตมี] ทั้งนั้น ดัง อุทาหรณ์ต่อไปนี้ :- ศัพท์เดิม ปัจจัย รูปสำเร็จ แปลว…

…าลไร' โดยคำที่ประกอบจากปัจจัยนี้จะเรียกว่า คำกาลสัตตมี ซึ่งสำคัญในด้านไวยากรณ์ของภาษาบาลี โดยมีการยกตัวอย่างการใช้ในบริบทต่างๆ

…วันอื่น อปร ชฺชุ อปรชฺชุ ในวันอื่นอีก เฉพาะที่ลงท้าย กึ ศัพท์ ใช้ จิ ต่อท้ายได้บ้าง ปัจจัยในกิตก์ ๕ ตัว คือ เตว, ๆ, ตูน, ตวา, ติวาน ทั้ง ๕ นี้สำหรับใช้ลงท้ายธาตุ เมื่อลงแล้วใช้เป็นเครื่องหมายกิริยา ปัจจั…

…่างๆ การอธิบายความหมายของคำที่เป็นศัพท์เดิมและรูปแบบในการใช้ปัจจัยเหล่านี้ในภาษา. ปัจจัยมีทั้งหมด 5 ตัวที่ใช้ในการลงท้ายธาตุ พร้อมทำความเข้าใจเกี่ยวกับการแปลศัพท์ที่อาจทำให้เกิดความสับสน, เนื้อหานี้เป็นป…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 13 ตัวเราจักพ้นเล่า พระมหาฤษีเหล่าใดอาศัย (จับเอา) นิมิต นั้นๆ มาพิจารณาสอบสวนไป" (จน) ได้ บรรลุอาสวักขัยด…

เนื้อหานี้กล่าวถึงพระมหาฤษีที่สามารถบรรลุอาสวักขัยด้วยญาณของตนเอง แม้จะไม่สามารถหลีกเลี่ยงความตายได้ พระสัมมาสัมพุทธะมีลักษณะอันทรงพลังทั้งทางกายและปัญญา รวมถึงการพิจารณาจากนิมิตที่เกิดขึ้น มุญจิสสามิ

…ึงยังอัปปนาให้เกิดขึ้นได้ (ต่อไป) นี้เป็นอุปมาในข้อนั้น เหมือนอย่างว่าพราน (ผู้หนึ่ง) ใคร่จะจับลิง (ตัวหนึ่ง) ซึ่งอยู่ในดงตาลอันมีต้นตาล ๓๒ ต้น จึงใช้ศร ยิงใบตาลต้นที่ยืนอยู่ต้นเพื่อนแล้วทำเสียงตะเพิด ที…

…การอธิบายวิธีการที่จิตใจตอบสนองต่อเสียงและการกระทำ เช่นเดียวกับที่พรานใช้เสียงในการไล่ลิงในดงตาลเป็นตัวอย่างของการดำเนินไปตามลำดับ และการหลบซ่อนเมื่อเผชิญกับความท้าทาย เรียนรู้วิธีการทำงานของจิตและเหตุกา…

…๑ - - หน้าที่ 66 ว่า ข้างในอุทรนั้นเป็นดังข้างในของผลขนุนละมุด” ดังนี้ก็ชอบ มัน เป็นที่ที่หมู่หนอน (ตัวพยาธิ) อันมีแตกต่างกันถึง ๓๒ ตระกูล มี ชนิดตักโกฏกะ (พยาธิปากขอ) ชนิดคัณฑุปปาทกะ (พยาธิตัวกลม) ชนิดต…

ในเอกสารนี้มีการอธิบายพยาธิ 32 ประเภทที่อาศัยอยู่ในอุทร ขนาดและลักษณะที่แตกต่างกัน เช่น พยาธิประเภทต่างๆ ที่เปรียบเสมือนหนอนในอุทรที่มีพฤติกรรมที่แสดงถึงการแย่งอาหารในร่างกายมนุษย์ เมื่อร่างกายมีอาหาร

…) อาบแผ่ไปทั่วน้ำ ฉะนั้น ซึ่งเมื่อมันกำเริบ (เป็นโรคดีซ่าน) ดวงตาของสัตว์ทั้งหลาย จะเหลืองวิเวียนไป ตัวก็จะอักเสบเป็นผื่นคัน ที่ติดที่ ขังอยู่ในฝัก น้ำดี” ซึ่งคล้ายกับรังบวบใหญ่ อยู่ติดเนื้อต่ำในระหว่างห…

เนื้อหานี้อธิบายความหมายและประเภทของน้ำดีในหนังสือวิสุทธิมรรค โดยแยกน้ำดีออกเป็น 2 ประเภท คือ ดีติดที่และดีไม่ติดที่ ทั้งนี้ น้ำดีติดที่มีสีเขียวและน้ำดีไม่ติดที่มีสีเหลืองหม่น สภาวะของน้ำดีส่งผลต่อสภ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - [ปุพโพ-น้ำเหลือง-หนอง] - หน้าที่ 72 คำว่า ปุพฺโพ มีอธิบายว่า บุพโพนั้น (โดยสีปกติ) มีสี (เหลืองอ่อน) ดังสีใบไม้เหลือง แต่ในร่างคนตาย (กลาย) เป็นมีสี (ขาวหม่น) ดั

…วกัน โลหิตก็ถูกแบ่งออกเป็นสองประเภท คือ สันนิจิตโลหิต และ สังสรณโลหิต ที่มีลักษณะและสีที่แตกต่างกัน ตัวบทนี้สำรวจให้เข้าใจความละเอียดของแต่ละคำ ผ่านอธิบายที่ชัดเจนซึ่งมีความสำคัญต่อการเรียนรู้ในด้านนี้.

…กฏะกฏะ คล้ายคนเที่ยวทำ เสียงดีดมือไปฉะนั้น เมื่อเขาเดินทางแม้สัก ๑ โยชน์ ๓ โยชน์ วาโย- ธาตุจะกำเริบ ตัวจะระบม แต่ว่าของผู้ใดมีมาก กระดูกทั้งหลายของ ผู้นั้นจะไม่ลั่นดังกฏะกฏะในเพราะความเคลื่อนไหวมีลุกนั่น…

บทนี้อธิบายถึงการทำงานของไขข้อต่าง ๆ ในร่างกายที่มีผลต่อการเคลื่อนไหว โดยไขข้อแต่ละประเภทจะมีหน้าที่ต่างกัน ผลกระทบต่อการเคลื่อนไหวและความเจ็บปวดของผู้ที่มีไขข้อน้อยหรือมาก ทั้งยังกล่าวถึงการไหลของมุต

…็นของละเอียดยิ่งนัก (แต่มันเข้าไป) ทำอัทธานะ (คือที่) อัน ยาว ในร่างกายช้างและในร่างกายงู กล่าวคือลำตัวของมันให้เต็มช้าๆ แล้วออกช้า ๆ เหมือนกัน เพราะฉะนั้น เขาจึงว่าลมหายใจ (ของช้าง และงู) ยาว ลมนั้น (เข…

บทความนี้อธิบายความยาวและสั้นของลมหายใจในสัตว์และมนุษย์ โดยอธิบายการเปรียบเทียบลมหายใจของสัตว์ขนาดใหญ่เช่นช้างและงู กับสัตว์ขนาดเล็กเช่นสุนัขและกระต่าย การอธิบายมีการเชื่อมโยงการหายใจตามอัทธานะ รวมถึง

…มฐานไว้ว่า กรรมฐานนี้มีลักษณะอย่างนี้ ชื่อว่า ลักษณะ พระโยคาวจร เมื่อเรียนเอากรรมฐานมีสนธิ ๕ ดังนี้ ตัวเอง * ปญฺจสนธิก มหาฎีกาและให้แปลว่า ปญฺจปพพ์ - ๕ หมวด ๕ ข้อ หรือ ปญจภาคี - ๕ ส่วน

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงกรรมฐานในจตุกกะ ที่มีความสำคัญสำหรับผู้เริ่มต้นปฏิบัติ โดยเฉพาะอาทิกัมมิกะ ที่จะต้องทำให้ศีลบริสุทธิ์และเรียนกรรมฐานอันมีสนธิ ๕ ซึ่งรวมถึงการเรียนรู้ วิธีการถามและการกำหนดกรรมฐา

…วยรูปภพและ อรูปภพ (๑) ผู้เข้านิโรธ (๑)" ฉะนี้แล้วจึงตักเตือนตนด้วยตนเอง ดังนี้ว่า "นี่แน่ะพ่อบัณฑิต ตัวเจ้ามิใช่ผู้อยู่ในท้องของมารดา มิใช่ผู้ดำ ลงในน้ำมิใช่ผู้สลบ มิใช่ผู้ตายแล้ว มิใช่ผู้เข้าจตุตถฌาน มิ…

ในบทนี้มีการกล่าวถึงกรรมฐานและความสำคัญของการนำลมคืน โดยวิถีการปฏิบัติกรรมฐานนั้นจะต้องรักษาอิริยาบถให้อยู่ในสภาพที่สงบ และระลึกถึงลมอัสสาสะปัสสาสะ เพื่อทำความเข้าใจถึงสภาวะที่แท้จริงของการอยู่ในโลกนี

…ยฌานโดยลำดับ ๒. มหาฎีกาแสดงอุปมาว่า เหมือนคนเดินหาจับงู เมื่อพบโพรงที่อาศัยของมันแล้วก็เท่ากับได้พบ ตัวงู แล้วเขาก็จับมันได้จริง เพราะการจับงูด้วยอำนาจมนต์นั้นทำได้ง่าย ๆ ฉันใด เมื่อภิกษุได้รู้ อารมณ์ (ฌ…

เนื้อหานี้พูดถึงการทำความเข้าใจปีติในฌานของภิกษุ โดยการพิจารณาอารมณ์และอสัมโมหะในขณะที่เข้าฌาน ทั้งยังมีการเปรียบเทียบการรู้ชัดปีติเหมือนคนจับงูในโพรงที่เป็นที่อาศัยของมัน เพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ชัด

…รุษขี้โกรธ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้มิใช่หรือว่า (๑) "ดูกรภิกษุทั้งหลาย แม้หากพวกโจรป่า” จะพึง (จับ ตัว) ตัดองค์อวัยวะด้วยเลื่อยที่มีด้าม ๒ ข้าง แม้นผู้ใดยังใจให้คอด ๑. ความตอนนี้ ฉบับยุโรปเรียงไว้เป็นรู…

ในเนื้อหานี้เกี่ยวกับการสอนของโยคาวจรภิกษุที่ใช้พระโอวาทของพระพุทธเจ้าเป็นแนวทางในการละปฏิฆะ และแสดงออกถึงความสำคัญของการควบคุมอารมณ์ โดยเฉพาะความโกรธ การอ้างอิงถึงคำสอนในฉบับยุโรปและการแก้ไขศัพท์ต่าง

…นก็ไม่ได้ เป็นฟืนในป่าก็ไม่ได้ ฉันใดก็ดี เรากล่าวบุรุษบุคคลผู้นี้ว่า มีอุปมา ฉันนั้น" ดังนี้ บัดนี้ ตัวเจ้านั้นมัวโกรธอยู่อย่างนี้ ก็จะไม่ชื่อว่าเป็นสาสนกร (ผู้ ทำตามคำสอน) ของพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วย มัวโ…

บทนี้เน้นถึงการมองโลกในแง่ดี และการควบคุมอารมณ์โกรธในการใช้ชีวิต โดยสอนให้ดำเนินตามคำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า และหันมาเห็นคุณค่าของการระลึกถึงคุณงามความดีของผู้อื่น เพราะการโกรธนั้นจะทำให้วิบัติและไม่

…ถ้าศัตรูทำทุกข์ให้แก่เจ้าใจสิ่งอันเป็นวิสัย (คือกาย) ของตนไซร้ ไฉนเจ้าจึงปรารถนาจะทำ ทุกข์ไว้ในใจของตัว ซึ่งมิใช่วิสัย (คือไม่ใช่กาย) ของเขาเล่า (๒) ตัวเจ้า (เมื่อออกบวช) ยังละ (มารดาบิดา) ผู้มีอุปการคุณ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการเจริญเมตตา และการจัดการกับอาฆาตในพระพุทธศาสนา มีการอ้างอิงถึงอาฆาตปฏิวินัยสูตรในปัญจกนิบาต ซึ่งสอนให้เข้าใจว่าการอาฆาตมีแต่ทำให้ตนเองทุกข์ และการรักษาใจให้สงบเป็นสิ่งสำคัญสำหรับผู้ป

…็นไปชั่วขณะ แล้วทีนี้เจ้ามาโกรธให้ ใครกันในที่นี้ (๑๐) ศัตรูใดจะทำทุกข์ให้แก่บุคคลใด เว้น (คือ ไม่มีตัว) บุคคลนั้นเสีย ศัตรูนั้นจะทำทุกข์ให้ใคร ได้ ตัวเจ้าเป็นเหตุของทุกข์อยู่เองฉะนี้ ทำไมเจ้า จึง (ไป) โ…

…ถึงการพิจารณาความโกรธและผลกระทบจากมัน โดยที่ผู้คนมักใช้ความโกรธเป็นที่พึ่ง แต่หากพิจารณาให้ดีจะพบว่าตัวเองเป็นเหตุแห่งทุกข์ ศัตรูไม่สามารถทำให้เราทุกข์ได้หากเราไม่ให้ความสำคัญกับความโกรธ การวิเคราะห์ถึงข…

…ะ พ่อเอ๊ย เจ้าโกรธเขาแล้ว เจ้าจักทำอะไร กรรมอันมีโทสะเป็นเหตุ นั่นมันจักเป็นไปเพื่อความเสื่อมเสียแก่ตัวเจ้าเองมิใช่หรือ เพราะว่า เจ้าเป็นผู้มีกรรมเป็นของ ๆ ตน เป็นผู้รับมรดกของกรรม เป็นผู้มี กรรมเป็นกำเน…

…เอง ที่แท้กรรมเป็นสิ่งที่ผู้ปฏิบัติต้องรับผล แม้จะโกรธคนอื่น ผู้ที่มีอารมณ์โกรธนั้นก็เหมือนกับทำร้ายตัวเอง ดังนั้นการเข้าใจกรรมและการพิจารณาตัวเองจึงเป็นสิ่งสำคัญในการดำเนินชีวิตอย่างถูกต้อง

…งคนเข็ญใจ มีความเป็นวิฆาสาทเป็นอาทิ และยังทุกข์ชั้นวิเศษทั้งหลายมีทุกข์ในนรกเป็นต้น ให้เป็นไปแก่เขา ตัวเขานั้นเมื่อทำกรรมนี้ (ลงไป) ก็เท่ากับโปรย (โทษ) ใส่ตนเอง ดังบุรุษผู้ยืนทวนลมอยู่ หวังจะโปรยฝุ่นใส่ค…

เนื้อหาส่วนนี้ว่าด้วยการทำร้ายผู้อื่นซึ่งไม่ควรทำและผลกรรมที่ย้อนกลับมาถึงผู้กระทำ โดยยกตัวอย่างของโทสะเป็นเหตุที่ทำให้เกิดความเสื่อมเสีย นอกจากนี้ยังพูดถึงกรรมที่มีผลต่อการเข้าถึงความรู้ต่าง…

…กเรา โกรธเขาขึ้นมา จะทำ (ร่างกาย) เขาให้ (ไหม้) เป็นเถ้าไปโดยทันทีก็ได้ (แต่) ถ้าเราจักเป็นผู้ ตามใจตัว (ทำร้ายเขาดังกล่าวมานั้น ไซร้ เราก็จักเสื่อมจากศีล เมื่อเราเสื่อมจากศีลเสียแล้ว ประโยชน์สูงสุด (ที่…

บทความนี้เสนอแนวคิดที่สำคัญเกี่ยวกับการควบคุมอารมณ์และการรักษาศีลจากเรื่องราวของสังขปาลนาคราช แม้จะมีสถานการณ์ที่คับขัน แต่ผู้มีสติและการควบคุมจิตใจจะไม่ทำร้ายผู้อื่น แม้จะมีพลังที่จะทำได้ การเฝ้าระวั