บัณฑิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 45 / 65

…ลย อนึ่ง ใจของผู้มีศีล ถึงพร้อม ย่อมแล่นไปสู่พระนิพพานสมบัติ อัน เป็นสมบัติที่สงบระงับสุดยอดเป็นแท้ บัณฑิตพึงแสดงอานิสงส์อันมีอาการต่างๆ เป็น อันมาก ในศีลซึ่งเป็นมูลแห่งสมบัติทั้งปวง ด้วย ประการฉะนี้แล. * ท…

เนื้อหาว่าด้วยบทบาทของศีลในชีวิตประชาชนและเทวดา โดยการมีศีลที่ถึงพร้อม จะเป็นเหตุให้เกิดความสงบสุขและไม่เป็นภัยต่อผู้อื่น รวมถึงเป็นปัจจัยนำไปสู่นิพพาน สมบัติทั้งหลายในการมีศีลย่อมไม่ยากสำหรับผู้ประพฤ

…างไรว่า บุคคลนี้เป็น ราคจริต " ดังนี้เป็นต้น พึงทราบนัยในข้อนั้น ดังต่อไปนี้ ต" [มาติกาแห่งลักษณะ | บัณฑิตพึงบอกแจ้งจริยาทั้งหลายได้โดย อิริยาบถ โดยกิจ โดยการบริโภค โดยอาการ มีการดูเป็นต้น และโดยธรรมประวัติ…

เนื้อหานี้พูดถึงการวิเคราะห์จริตของบุคคลตามกรรมและอิทธิพลการแวดล้อมที่มีผลต่อพฤติกรรม โดยนำเสนอว่าบุคคลที่เกิดมาด้วยกรรมที่ต่างกัน ย่อมแสดงออกถึงจริตที่แตกต่างกัน และสามารถวิเคราะห์จริยาทางจิตได้จากอิ

…ต้น เพราะเหตุนั้น อิริยาบถแม้แห่ง บุคคล ๓ ข้างปลายมีคนสัทธาจริตเป็นต้นนั้น ก็เป็นเช่นเดียวกันนั่นแล บัณฑิตพึงบอกจริยาด้วยอิริยาบถ ดังกล่าวมานี้ เป็นอันอับแรก [ลักษณะโดยกิจ] พึงทราบนัยในข้อว่า " โดยกิจ " ต่อ…

ในเนื้อหาดังกล่าวได้ชี้ให้เห็นถึงลักษณะการทำกิจกรรมของบุคคลที่มีจิตนิสัยแตกต่างกัน เช่น คนสัทธาจริต คนราคจริต และคนโทสจริต โดยอธิบายว่าการทำกิจกรรมนั้นมีผลต่อผลลัพธ์และคุณภาพของงาน เช่น การกวาดและการซ

* ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 50 นั่นเถิด เพราะมีส่วนเสมอกันแล บัณฑิตพึงบอกจริยาโดยกิจ ด้วย ประการฉะนี้ (ลักษณะโดยการบริโภค ข้อว่า " โดยการบริโภค " มีนัยดังนี้ คนราคจริต…

เนื้อหาเกี่ยวกับการบริโภคที่สัมพันธ์กับจริตของบุคคล ประเภทต่างๆ เช่น คนราคจริตจะชอบของหวานและบริโภคอย่างระมัดระวัง ส่วนคนโทสจริตชอบของหยาบและบริโภคอย่างไม่ใส่ใจ คนโมหจริตมีความชอบที่ไม่แน่นอน ข้อมูลนี

…ล ๓ ที่เหลือมีคนสัทธาจริตเป็นต้น พึงทราบตามแนวแห่งบุคคล ๓ ที่กล่าวมาแล้วนั่นเถิด เพราะมีส่วนเสมอกัน บัณฑิตพึงบอกจริยาโดยอาการมีการดูเป็นต้น ด้วยประการฉะนี้ [ลักษณะโดยธรรมประวัติ ข้อว่า " และโดยธรรมประวัตินั…

บทความนี้เกี่ยวข้องกับการพิจารณาความรู้สึกของมนุษย์เมื่อเห็นรูปต่างๆ โดยอธิบายถึงบุคคล 3 ประเภทที่มีการตอบสนองต่อรูปดังกล่าว ทั้งคนโทสจริต คนโมหจริต และคนสัทธาจริต พร้อมทั้งมีการพูดถึงคุณสมบัติของผู้ท

…ี่ 53 ( กลางวันไม่ลุกเป็นเปลว ) หุราหุริ ชาวนา ( พลุ่งพล่าน ) ดังนี้ เป็นต้น เปีนไปมากแก่คนวิตกจริต บัณฑิตพึงบอกจริยาโดยธรรม ประวัติ ด้วยประการฉะนี้เทอญ แต่เพราะว่า วิธีบอกจริยานี้ มิได้มาในพระบาลี มิได้มาใ…

เนื้อหาว่าด้วยการอธิบายความคิดวิตกจริตตามหลักธรรมในวิสุทธิมรรค รวมถึงคำอธิบายต่างๆ เกี่ยวกับจริยาและอาการของจิตที่ไม่สามารถดำเนินกิจกรรมได้ตามความคิดและความเข้าใจของมนุษย์ ที่อาจเกิดจากการขาดสมาธิและก

…ปวงก่อน เพราะว่ากรรมฐานนั้นจักมีแจ้งโดยแท้ในความพิสดาร แห่งบทมาติกอันจะกล่าวเป็นลำดับ เพราะเหตุนั้น บัณฑิตพึงทราบ วินิจฉัยในกรรมฐาน ในคำที่ข้าพเจ้ากล่าวแล้วว่า " ถือเอากรรมฐาน ในกรรมฐาน ๔๐ ข้อใดข้อหนึ่ง " น…

บทความนี้กล่าวถึงสัปปายะที่เหมาะสมกับคนวิตกจริต โดยแนะนำว่าเสนาสนะควรเป็นสถานที่สงบและไม่เปิดเผย เช่น ซอกเขาหรือถ้ำ เพื่อหลีกเลี่ยงความวิตกกังวล เสนาสนะที่มีป่าสมควรจะเป็นที่พักที่ลดการกระตุ้นจากภายนอ

…ัญญายตนะ เนวสัญญานาสัญญายตนะ อาหาเรปฏิกูลสัญญา ชื่อว่า สัญญา ๑ จตุธาตุววัฏฐาน ชื่อ ว่า ววัฏฐาน ๑ แล บัณฑิต พึงทราบวินิจฉัยโดยแสดงจำนวน ดังนี้ [อุปจารปปนาวหโต บทว่า " โดยเป็นกรรมฐานนำมาได้เพียงอุปจารฌานหรือถ…

ในส่วนนี้ของวิสุทธิมรรคได้กล่าวถึงการฝึกกรรมฐานที่มีจำนวน 10 ข้อ ได้แก่ อนุสสติ 10 จำแนกเป็นพุทธานุสสติ ธัมมานุสสติ สังฆานุสสติ ฯลฯ พร้อมอธิบายถึงพรหมวิหาร 4 อรูป 4 และการวินิจฉัยในการนำกรรมฐานมาใช้อย

…ณ์ (เบื้องต่ำ) มีอากาศเป็นต้นเสีย จึงจะบรรลุได้ ในกรรมฐานที่เหลือ (๒๑) การก้าวล่วง (อะไร)หามีไม่ แล บัณฑิต พึงทราบวินิจฉัยโดยการก้าวล่วง ดังนี้ [วฑฺฒนาวฑฺฒนโต] บทว่า " โดยเป็นกรรมฐานที่ควรขยายและไม่ควรขยาย …

ในบทนี้กล่าวถึงการทำกรรมฐานซึ่งประกอบไปด้วยการก้าวล่วงอารมณ์ โดยสามารถขยายหรือไม่ขยายนิมิตได้ ข้อความเน้นว่ากรรมฐานในกสิณ ๑๐ ที่ควรมีการขยาย เนื่องจากพระโยคาวจรสามารถได้ยินเห็นเสียงและเห็นรูปลักษณะต่า

…ยมีพุทธานุสสติเป็นต้น หาเป็น ปฏิภาคนิมิตไม่ เพราะฉะนั้น อนุสสติกรรมฐานนั้นจึงไม่ควรขยาย (นิมิต ) แล บัณฑิตพึงทราบวินิจฉัยโดยเป็นกรรมฐานที่ควรขยายและไม่ควร ขยาย ( นิมิต ) ดังนี [อารมฺมณ โต] บทว่า " โดยอารมณ์…

บทความนี้กล่าวถึงการพิจารณาและแยกแยะกรรมฐานที่มีความสำคัญในวิสุทธิมรรค โดยเฉพาะกรรมฐานที่ ๑๒ ซึ่งรวมถึงอนุสสติ ๑๐ และกรรมฐานอื่น ๆ ที่ไม่จำเป็นต้องขยายเนื้อหา เนื้อหาครอบคลุมถึงอารมณ์ของกรรมฐาน การวิเ

…นตอนต้น ( เท่านั้น ) พอ เป็นปฏิภาคก็แนบนิ่ง กรรมฐานที่เหลือ ๓๒ ( เป็น นจลิตารมณ์) มีอารมณ์ไม่ไหว แล บัณฑิตพึงทราบวินิจฉัยโดยอารมณ์ ดังนี้ [ภูมิโต] บทว่า " โดยภูมิ " มีวินิจฉัยว่า ก็ในกรรมฐาน ๔๐ นี้ กรรมฐาน …

…่ต่าง ๆ โดยเฉพาะอรูปภพและความสัมพันธ์กับอานาปานสติ รวมทั้งความเข้าใจในบทต่าง ๆ เพื่อเป็นแนวทางสำหรับบัณฑิตทั้งหลายในการทำความเข้าใจจิตใจและการปฏิบัติอย่างถูกต้องในพุทธศาสนา. เนื้อหาเหล่านี้สามารถนำไปใช้ในกา…

…ขาพรหมวิหาร (และ) อารูป ๔ นี้ พระโยคาวจรผู้เป็นอาทิกัมมิกะ ไม่ควรถือเอา ที่เหลือ ๓๕ จึงควรถือเอา แล บัณฑิตพึงทราบวินิจฉัยโดยการถือเอา (นิมิต ) ดังนี้ [ปจฺจยโต] บทว่า " โดยเป็นปัจจัย " มีวินิจฉัยว่า ก็ในกรรม…

ในบทนี้กล่าวถึงกรรมฐานต่าง ๆ และนิมิตในการดูและฟัง ข้อความบางช่วงชี้ให้เห็นถึงวิธีการปฏิบัติตามกรรมฐานและความสำคัญของการเข้าใจนิมิตเพื่อการทำสมาธิ โดยเฉพาะการวิเคราะห์นิมิตต่าง ๆ ที่ช่วยให้บรรลุผลในทา

…ญายตนะ เป็นปัจจัยแห่งนิโรธสมาบัติ กรรมฐานทั้งหมด เป็นปัจจัยแห่ง สุขวิหาร แห่งวิปัสสนา และภพสมบัติแล บัณฑิตพึงทราบวินิจฉัยโดยปัจจัยดังนี้ [จริยานุกูล โต] บทว่า " โดยอนุกูลแก่จริยา " มีวินิจฉัยว่า ก็การวินิจฉ…

…รวินิจฉัยกรรมฐานและจริยาที่เหมาะสมกับจริตต่างๆ โดยใช้กรรมฐาน ๔๐ เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติทางจิตวิญญาณ บัณฑิตควรเลือกกรรมฐานตามลักษณะของจิตเจตนาและคุณธรรม เพื่อให้เหมาะสมกับผู้ปฏิบัติ บทนี้อธิบายว่ากรรมฐานเช่น…

… ข้อแก่พระราหุลผู้เดียว โดยนัยว่า " ดูกรราหุล เธอจงบำเพ็ญเมตตาภาวนา " ดังนี้เป็นอาทิ" เพราะเหตุนั้น บัณฑิต อย่าปักใจเชื่อในคำ ( ที่กล่าวไว้ ) เท่านั้น ควรค้นหาอธิบายในอนาคต สถานทั้งปวงเทอญ [การถือกรรมฐาน] (…

บทนี้แสดงถึงการบำเพ็ญกรรมฐาน ๔ ประการที่สำคัญในวิสุทธิมรรค โดยเน้นถึงการพัฒนาธรรมที่เกี่ยวข้องกับศรัทธา การละราคะ การเจริญเมตตา และการเข้าใจอัสมิมานะ นอกจากนี้ ยังมีการเน้นย้ำว่าฝ่ายทรงภูมิทุกคนควรทำค

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 78 บัดนี้ บัณฑิตพึงทราบวินิจฉัยในคำที่ข้าพเจ้ากล่าวไว้ ( ใน กัมมฐานคหณนิเทศตอนแก้สมาธิภาวนา ) ว่า "....อันพระโยคีผู้…

พระโยคีควรพิจารณาความเหมาะสมของวิหารในการทำสมาธิ หากวิหารที่อยู่ไม่ให้ความผาสุก ควรไปวิหารที่สัปปายะเพื่อบำเพ็ญกรรมฐานและชำระความคิดที่อาจไม่ตรงตามอรรถในการปฏิบัติธรรมนั้น ต้องเตรียมความพร้อมทั้งการศึ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 89 [คาถาสรูปโทษ ๑๘] บัณฑิตรู้จักที่ ( อันประกอบด้วยโทษ) ๑๘ อย่าง คือ อาวาสใหญ่ ๑ อาวาสใหม่ ๑ อาวาสเก่า ๑ อาวาสติดทาง ๑ อาวาสมี…

บทความนี้กล่าวถึงโทษต่างๆ ที่บัณฑิตควรรู้ จำนวนทั้งหมด ๑๘ ประเภท รวมถึงลักษณะของวิหารที่เหมาะสมสำหรับภิกษุ ซึ่งเกี่ยวข้องกับความสะดวกใน…

…ต้น” ความที่เมื่อความกล้าแห่งอินทรีย์อันหนึ่งมีอยู่ อินทรีย์ นอกนั้นไม่สามารถในกิจของตนๆ ได้ (นั้น) บัณฑิตพึงทราบ แม้ในอินทรีย์ที่เหลือ ( คือ สติ สมาธิ ปัญญา) โดยนัยที่กล่าว แล้วนั้นเทอญ ๑. [ทำอินทรีย์ ๒ คู…

หน้าที่ 106 ของวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ กล่าวถึงความสำคัญของการดูแลจิต การทำให้สมาธินทรีย์และปัญญินทรีย์ทำงานอย่างสมบูรณ์ โดยการพิจารณาสภาวะธรรมเพื่อให้ธรรมที่ถูกต้องเข้าถึงความจริง สิ่งเหล่านี้ช่วย

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 107 บัณฑิตทั้งหลายสรรเสริญความเสมอกันแห่งสัทธากับปัญญาและ สมาธิกับวิริยะ เพราะว่าบุคคลผู้มีสัทธาแก่กล้าแต่ปัญญ…

บทความนี้สำรวจแนวคิดความเสมอระหว่างสัทธา ปัญญา สมาธิ และวิริยะ โดยเน้นว่าบุคคลที่มีสัทธาและปัญญาในระดับที่เหมาะสมจะสามารถเข้าถึงการบรรลุธรรมได้ ในการเสนอว่าทั้งสัทธาและปัญญาต้องมีความเสมอกันเพื่อหลีกเ

…ยุด ก็ไม่อาจยั้งเท้าหยุดที่ริม ( เหว ) ได้ย่อมจะตกลงไปในเหวจนได้ ฉะนั้น เพราะเหตุนั้น อัปปนา (นั้น) บัณฑิตพึงทราบว่า ย่อมมีได้ ในชวนะที่สี่หรือที่ห้าเท่านั้น * ก็แลอัปปนานั้น เป็นไปในขณะจิตเดียวเท่านั้น จริ…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับความสำคัญของอัปปนาและชวนะในอภิธรรม โดยเฉพาะในการวิเคราะห์ธรรมทั้งหลายและปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดกุศล ภายใต้การนำเสนอของพระโคทัตตเถระ ความเข้าใจนี้มีผลต่อการศึกษาและปฏิบัติธรรมใ

…ฐะว่า วิวิจฺเจว กาเมหิ ความว่า สงัด คือพรากไป หลีกไปจากกามทั้งหลาย ส่วนเอวศัพท์ที่ประกอบ ในปาฐะนั้น บัณฑิตพึงทราบว่าเป็นศัพท์จำกัดความ ก็เพราะเหตุ ที่เอวศัพท์นั้นเป็นศัพท์จำกัดความ มันส่องถึงความที่กามทั้งห…

บทนี้อภิปรายเกี่ยวกับการสละกามเพื่อเข้าถึงปฐมฌาน โดยนำเสนอว่ากามมีความเป็นปฏิปักษ์ต่อฌานและการบรรลุถึงฌานเป็นไปได้เมื่อมีการสละกาม เทียบเคียงกับการดับความมืดเพื่อให้แสงประทีปปรากฏ ผู้อ่านสามารถเข้าใจแ