บุ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 386 / 715

…ชุกรรมเป็นต้น] ถ้ามีคำท้วงว่า "เมื่อเป็นเช่นนั้น จิตตุปบาทที่เป็นญาณวิปยุต (ปราศจากญาณ) ก็ไม่ได้เป็นบุญกิริยาวัตถุ คือทิฏฐชุกรรมละสิ ?" แก้ว่า "จะไม่ได้เป็นหามิได้ เพราะแม้เจตนาดวงก่อนและดวงหลัง ก็สงเคร…

บทความนี้วิเคราะห์ความสำคัญของจิตและบุญกิริยาวัตถุในอภิธัมมะ โดยเฉพาะการทำความเห็นให้ตรง และความเชื่อมโยงระหว่างการให้และการส่งเสริมบุญ กา…

…ะภาค เจ้าตรัสไว้ว่า "การให้ธรรม ย่อมชนะการให้ทั้งปวง " ฯ อนึ่ง ทิฏฐชุกรรม ย่อมถึงความสงเคราะห์เข้าในบุญกิริยาวัตถุแม้ทั้งหมด 8 อย่าง เพราะทิฏฐชุกรรมมีความหมายไปถึงบุญกิริยาวัตถุทั้งหมด 8 อย่างเป็นลักษณะ…

…งในอภิธรรมว่าเป็นการส่งเสริมการปฏิบัติธรรม โดยการแสดงและการฟังสามารถนำไปสู่การพัฒนาในภาวนาและการสะสมบุญกิริยาวัตถุได้ เช่น การให้ธรรมทานที่มีอานิสงส์มาก ตามที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า 'การให้ธรรมย่อ…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 231 เพราะผนวกบุญกิริยาวัตถุ ๓ อย่าง มีปัตติทานเป็นต้นนอกนี้เข้าใน บุญกิริยาวัตถุทั้ง ๓ ด้วยอำนาจทาน ศีล และภาวนา ด้…

ในหน้าที่ 231 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา กล่าวถึงการผนวกบุญกิริยาวัตถุ ๓ อย่าง ได้แก่ ปัตติทาน โดยอำนาจของทาน ศีล และภาวนา. ที่กล่าวถึงรูปาวจรกุศลว่ามีลักษณะเ…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 244 ปานกลาง ชื่อว่ามัชฌิมฌาน ฌานที่บุคคลให้เกิดด้วยฉันทะเป็นต้น ที่ประณีต ชื่อว่าปณีตฌาน ดังนี้แล ฯ พอทีไม่ต้องกล่าวให้ชักช้านัก ฯ က สองบ…

…วถึงการเจริญฌาน โดยเฉพาะมัชฌิมฌานและปณีตฌาน ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการเข้าถึงอภิญญา จากการเจริญปัญจมฌาน บุคคลสามารถพัฒนาจิตถึงขั้นวิญญาณได้ ที่สำคัญคือการทำความเข้าใจเกี่ยวกับการทำและการเจริญภาวนาที่ถูกต้อง…

…ล่านั้น จะไม่เกิดในที่อื่น "ฯ ก็เพราะ ทำการกำหนดไว้อย่างนี้ ท่านอาจารย์จึงได้กล่าวไว้ว่า "พระอนาคามีบุคคลทั้งหลายแล ย่อม เกิดเฉพาะในชั้นสุทธาวาส บุคคลทั้งหลาย เว้นพระอนาคามีเสีย ย่อมเกิดในกาม- ธาตุ" ฯ บ…

…คัญของการเกิดในพรหมโลก ซึ่งเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการทำสมาธิ โดยเฉพาะในเวลาที่ใกล้จะมรณะ พระอริยาบุคคลที่มีสมาบัติ ๘ ย่อมเกิดในพวกพรหมปาริสัชชา และข้อสรุปซึ่งมีอย่างชัดเจนในอรรถกถา เนื้อหาจึงแสดงความ…

…ดด้วยความยินดีในนิมิตก็ดี กำหนัดด้วยความยินดีในอนุพยัญชนะ ก็ดี เมื่อตั้งอยู่ ย่อมตั้งอยู่ได้ ถ้าว่า บุคคลย่อมทำกาละในสมัยนั้นไซร้ ข้อที่เขาจะพึงเข้าถึงคติ ๒ อย่าง อย่างใดอย่างหนึ่ง คือนรกหรือกำเนิด แห่ง…

บทที่ 249 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี ว่าด้วยนิมิตแห่งทุคติและคตินิมิต ซึ่งเกี่ยวข้องกับผลของกรรมที่เป็นกุศลและอกุศล ที่มีผลต่อการเกิดใหม่ของวิญญาณ โดยกล่าวถึงสถานการณ์ที่กุศลจิตและอกุศลจิตเกิดขึ้นในเวลาเด

… และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 277 ใจครองตลอดหมดฯ สภาพที่ชื่อว่ากวฬิงการาหาร เพราะอรรถว่า อัน บุคคลทำให้เป็นคำแล้วจึงกลืนกิน ๆ ก็คำว่า กวฬิงการาหารนี้ ท่าน อาจารย์กล่าวไว้ เพื่อจะแสดงอาหารทำให้เป็…

บทนี้กล่าวถึงแนวคิดเกี่ยวกับอาหารและรูปร่างของร่างกายมนุษย์ โดยเฉพาะการอธิบายลักษณะของอาหารที่สามารถเข้าไปช่วยสนับสนุนการทำงานของร่างกายและอินทรีย์ รวมถึงการจัดหมวดหมู่รูปธรรมและความเข้าใจในธรรมชาติขอ

…มเป็นเครื่องถึงความ สำเร็จ ชื่อว่าอิทธิบาทฯ อิทธิบาทคือฉันทะ ชื่อว่าฉันทิทธิบาท ฯ [อธิบายโพชฌงค์ ๗] บุคคลผู้ชื่อว่าโพธิ เพราะอรรถว่า ตรัสรู้ ฯ อีกอย่างหนึ่ง จำเดิม แต่เริ่ม มวิปัสสนา พระโยคาวจรย่อมตรัสร…

เนื้อหานี้เจาะลึกเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยอธิบายความสำคัญของการเห็นจิตและธรรมจากลักษณะต่างๆ ผ่านจิตตานุปัสสนาและธัมมานุปัสสนา รวมถึงการอธิบายสัมมัปปธานและอิทธิบาทที่เกี

… ด้วยธรรมสามัคคี มีสติเป็นต้นอันใด ธรรม สามัคคีอันนั้น ชื่อว่าโพธิ ฯ (ธรรม) เป็นองค์ คือเป็นเหตุของ บุคคลผู้ตรัสรู้นั้น หรือของธรรมสามัคคีเป็นเหตุตรัสรู้นั้น เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่าโพชฌงค์ ฯ แต่โพชฌงค์นั…

ในหน้าที่ 334 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงการตื่นจากกิเลส และการได้รับผลจากการมีธรรมสามัคคี โดยอาจารย์ได้อธิบายถึงโพชฌงค์ที่มีความสำคัญ โดยเฉพาะสติสัมโพชฌงค์ สภาพที่เรียกว่า ธรรมวิจัน หมายถึง การไต

…สสัยมีมากอย่าง คือ ธรรม ทั้งหลาย (ทั้งที่เป็นภายในและภายนอก) มีราคะและศรัทธาเป็นต้น สุขและทุกข์ ‹ ๑ บุคคล ๑ โภชนะ ๑ ฤดู ๑ เสนาสนะ ๑ ย่อม เป็นปัจจัยแก่ธรรมทั้งหลายมีกุศลธรรมเป็นต้น ซึ่งเป็นผลแห่งกรรมทั้ง…

ข้อความนี้กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างนามและรูป รวมถึงปัจจัยต่างๆที่มีอิทธิพลต่อการเกิดของนามและรูปในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา เนื้อหานี้อภิปรายถึงความสำคัญของเจตนาและวิบากขันธ์ โดยช

…ร้อุตสาหะนั่นเอง เพราะสักว่าเป็นความสำเร็จ (ผล) จากกรรมที่สัตว์ทำไว้ เพราะเหตุที่ วิบากจิตเหล่านั้น บุคคลไม่พึงให้สำเร็จได้โดยประโยค (ความขวน ขวาย) ฯ ส่วนวิบากจิตเป็นเพียงการตกไป (ในรูปารมณ์เป็นต้น ของ …

บทนี้กล่าวถึงความหมายของวิปากปัจจัยและอาหารปัจจัยในบริบทของอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมุ่งเน้นถึงการเข้าใจธรรมชาติของจิตและกรรมที่ส่งผลต่อชีวิต การมีอาหารเป็นปัจจัยในการดำเนินชีวิต และบทบาทของกรรมที่เป็นเ

… และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 375 เป็นอุปการะ เพราะอรรถคือเป็นเหตุนำออกจากสุคติหรือทุคติ จาก บุญหรือบาป ชื่อมัคคปัจจัย ฯ นามธรรมนั่นเอง ถึงแม้จะต่างกันโดย ปรมัตถ์ ก็เป็นดุจถึงความเป็นอันหนึ่งอันเ…

…และเจตสิก การเกิดขึ้นของธรรมในลักษณะต่างๆ เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อมโยงและชะตากรรมของแต่ละบุคคลในทางปฏิบัติ โดยมีการอธิบายอุปการะในหลายมิติเพื่อความเข้าใจที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นเกี่ยวกับธรรมที่ส่งผ…

…่งธรรมไม่มีแปลกกัน ปัจจัยแม้ที่ตรัสไว้ แล้วในหนหลัง พระองค์ก็ตรัสซ้ำอีกโดยประการอื่น ด้วยสามารถแห่ง บุคคลที่จะพึงแนะนำได้ โดยประการนั้น ๆ เหมือนอย่างแม้ตรัสไว้ ทุกะไว้แล้วก็ตรัสเหตุวิปปยุตตกะ (ทุกะที่กำ…

เนื้อหาในหน้านี้นำเสนอความเข้าใจในธรรมและปัจจัยที่มีความแตกต่างกัน โดยเฉพาะการมีอัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัย บัณฑิตต้องทำให้เกิดสุตมยญาณและภาวนายญาณ เพื่อเข้าใจความพิเศษในปัจจัยที่ตรัสไว้ในพระธรรม ่การพั

… อกุศลธรรมมีราคะเป็นต้น และกุศลธรรมมีศรัทธาเป็นต้น อันสำเร็จในสันดานของตน หรือฤดูและโภชนะเป็นต้น อันบุคลพึง เสพ ชื่อปกตูปนิสัย ฯ ท่านอาจารย์ชี้แจงแสดงไขปกตูปนิสัยไว้โดยประการ อย่างนั้นแล ๆ બૈં บทว่า ครุ…

…งปัจจัยที่ส่งผลต่อจิตใจและการกระทำ กุศลและอกุศลธรรมมีบทบาทสำคัญในลักษณะการพัฒนาที่เป็นไปตามสันดานของบุคคล รวมถึงขั้นตอนการทำทานและการรักษาศีล ซึ่งเสริมสร้างความหนักแน่นให้กับจิตใจ บทความยังกล่าวถึงเอกลั…

…ถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 382 อาจารย์กล่าวไว้ว่า ธรรมมีราคะและศรัทธาเป็นต้น อันบุคคล อบรม (คือให้สำเร็จ) ในภายใน (คือใน สันดานของตน) และธรรมคือสัตว์และ สังขาร อันบุคคลส้องเสพในภายนอ…

…การมุ่งเป้าไปที่การสงบกิเลสและตอบสนองต่อธรรมชาติของตนและคนอื่น ๆ ในกระบวนการสนับสนุนการพัฒนาตนเองและบุคคลรอบข้าง.

…องกัลยาณ มิตรจึงมีได้เช่นกัน ดังนี้ ปรากฏชัดแล้ว ฯ คำว่า สุขทุกข์ ได้แก่ สุข และทุกข์ทางกาย ฯ คำว่า บุคคโล ได้แก่ บุคคลผู้เป็นกัลยาณมิตร เป็นต้นฯ คำว่า โภชน์ ได้แก่ โภชนะที่สบายเป็นต้น ๆ แม้ฤดูก็เป็น เช…

…ีความสำคัญต่อการพัฒนาของตนและของคนอื่น โดยอธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างศรัทธาและศีลกับสุขทุกข์ รวมถึงบุคคลที่เป็นกัลยาณมิตรที่ส่งผลต่อความเจริญทางจิตใจ อธิบายถึงโภชน์และฤดูที่นำมาซึ่งความสบาย และอธิบายคว…

…อย่างนั้น ๆ การพูด คือการกล่าวอรรถออกโดยทรงอักขระ เสียงที่ชื่อว่าอภิลาป เพราะอรรถว่า (เป็นเสียง) ที่บุคคลพูด คือ ลำดับแห่งการประชุมของอักษรที่ไปตามเสียง ๆ เพื่อแสดงว่า อันนาม บัญญัตินี้นั้น มีอยู่ 5 อย่…

ในบทนี้กล่าวถึงหลักการของอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการจำแนกนามออกเป็น 4 ประเภท ได้แก่ สามัญนาม คุณนาม กิริยานาม และยกิจฉนาม นอกจากนี้ยังมีการอภิปรายเกี่ยวกับเสียงและการแสดงถึงอภิลาป การอภิปรายเกี่ยวกับ

…ม่มีรูป ชื่อว่าอารุปปา ฯ [อธิบายกรรมฐานที่เหมาะกับจริต ન บัดนี้ เพื่อจะแสดงกรรมฐานที่เหมาะแก่จริตของบุคคลนั้น ๆ ท่านอาจารย์จึงได้กล่าวคำว่า จติตาสุ ปน ดังนี้เป็นต้น ๆ ก็บุคคลที่ ชื่อว่าราคจริต เพราะอรรถ…

บทความนี้อธิบายกรรมฐานที่เหมาะสมกับจริตของแต่ละบุคคล โดยอาทิ อสุภกรรมฐานที่เป็นประโยชน์ต่อคนที่มีราคะมาก และอานาปานะซึ่งช่วยคนที่มีโมหะ นอกจากนี้ยังก…

…่ง ๆ อธิบายว่า ก็ท่านหาไปสู่กามภพ ตั้งแต่ภพที่ 4 เป็นต้นไปไม่ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงหมายเอาพระโสดาบันบุคคลไรเล่า ตรัสไว้ว่า "บุคคลเหล่านั้น ย่อมไม่ถือเอาภพที่ 4 " ฯ ท่านอาจารย์ทั้งหลายกล่าว ว่า "แต่พระโส…

ในเนื้อหานี้พูดถึงพระอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยอธิบายเกี่ยวกับบุคคลที่เข้าถึงสุคติภพและพระอริยบุคคล เช่น พระโสดาบันและพระขีณาสพ และการเข้าถึงนิโรธสมาบัติ และความแตก…

…้นเป็นไปด้วยดีนั้น คือ กุศลสุจริตอันเกิดแต่อโลภะ อโทสะ อโมหะ เป็นไปในกายวาจาจิต แล้วด้วยทานศีลภาวนา บุญซึ่งเป็นปฏิปทานั้นเล่า สาธุชนจะพึง บำเพ็ญให้เป็นไป ก็อาศัยความไม่ประมาทเป็นการาปกพลวเหตุอันกล้าหาญ …

…ได้อธิบายลักษณะของการปฏิบัติทางพระพุทธศาสนาเพื่อให้ได้ประสบความสำเร็จในเป้าหมายชีวิตตามที่ตั้งใจไว้ บุญและกุศลที่เกิดจากการดำเนินการตามหลักการเหล่านี้ ย่อมเป็นแนวทางเพื่อให้เข้าสู่สุคติภพได้ในอนาคต