ปฏิ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 220 / 564

…ร เป็นสมุฏฐานแห่งรูปได้อย่างไร ที่ไหน และเมื่อไร ดังนี้ จึงได้กล่าว คำมีอาทิว่า ตตฺถ ดังนี้ ฯ บทว่า ปฏิสนธิมุปาทาย นั้น ความว่า เข้าถือเอา (คือเริ่มแต่) อุปปาทขณะแห่งปฏิสนธิจิตฯ บทว่า ขณ ขณ ความว่า ในขณะ…

เนื้อหาในหน้าที่ 289 พูดถึงรูปแบบและข้อคิดในอภิธัมมัตถสังคหะ ซึ่งอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างจิตกับรูปเข้าไว้ โดยใช้ศัพท์และแนวคิดที่อธิบายคุณธรรมที่สำคัญ เช่น โคจรคาฬิกรูป และอวินิพโภครูป เพื่อให้เข้าใจ

…ให้รูปเกิด ย่อมยังรูปให้เกิดไม่ได้ เพราะฉะนั้น ท่าน อาจารย์จึงกล่าวว่า อรูป ฯ เป็น วขจิต ดังนี้ ฯ ก็ปฏิสนธิจิตและ จุติจิต ไม่ใช่เป็นจิตดวงอื่น เพราะรวมอยู่ภายในภวังคจิต ๑๕ นั่นเอง เพราะฉะนั้น ท่านอาจารย์…

บทความนี้กล่าวถึงการเกิดของจิตทั้งสองประเภท คือ ปฏิสนธิจิตและจุติจิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งว่าจิตเหล่านี้ไม่มีความสามารถในการทำให้รูปเกิดขึ้นได้ เนื่องจากไม…

…ชลาพุชะ อย่างนี้ ฯ ในบางคราวก็ไม่มีกลลรูปด้วยอำนาจแห่งพวก สัตว์ไม่มีภาวรูปฯ บทว่า ตโต ปร์ คือ ต่อจากปฏิสนธิ ฯ บทว่า ปวตฺติกาเล ความว่า เพียงในสัปดาห์ที่ ๒ หรือตามมติของพระฎีกา จารย์ ในสัปดาห์ที่ ๑๑ ฯ บทว…

…ิดของสัตว์ในช่วงเวลาต่างๆ ในท้องมารดา โดยใช้แนวคิดจากอภิธรรมและหลักบาลี เพื่อแสดงความเชื่อมโยงของการปฏิสนธิและหมวดงามในชีวิตในช่วงท้องมารดา โดยเน้นรายละเอียดเวลาและลำดับของการเกิดขึ้นต่างๆ อาทิ จากการปรา…

…อนุสัย (กิเลสที่นอนเนื่องอยู่) ๓ คือ กามราคานุสัย อนุสัย คือกามราคะ ๑ ภวราคานุสัย อนุสัยคือภวราคะ ๑ ปฏิฆานุสัย อนุสัยคือปฏิฆะ ๑ มานานุสัย อนุสัยมานะ ๑ ทิฏฐานุสัย อนุสัย คือทิฏฐิ ๑ วิจิกิจฉานุสัย อนุสัยคื…

ในบทนี้ได้กล่าวถึงอนุสัยซึ่งประกอบด้วยกามราคานุสัย, ภวราคานุสัย, ปฏิฆานุสัย และอื่นๆ ที่มีผลต่อกิเลสในจิตใจ นอกจากนี้ยังพูดถึงสัญโญชน์ซึ่งประกอบด้วยกามราคสัญโญชน์, ปฏิฆ…

…บมิทธะ อุทธัจจะกับกุกกุจจะ) โดยความ เป็นนิวรณ์อย่างหนึ่ง ๆ ๆ แก้ว่า เพราะมีกิจ อาหาร และธรรมที่เป็น ปฏิปักษ์เหมือนกันฯ จริงอยู่ ถีนะและมิทธะมีการทำให้จิตตุปบาทถึง ความหดหู่เป็นกิจเหมือนกัน อุทธัจจะและกุก…

…ะความนิวรณ์ที่เกิดขึ้นและการดำเนินตามหลักธรรมเพื่อความสงบในจิตใจ โดยเนื้อหาเหล่านี้มีความสำคัญต่อการปฏิบัติธรรมและการพัฒนาจิตใจตามแนวทางของพระพุทธศาสนา

…่านี้ มีสังคหะ ๕ อย่างนี้ คือ โลภะและทิฏฐิสงเคราะห์ ลงใน ๕ ฐานและ ๘ ฐาน อวิชชาสงเคราะห์ลง ใน ๓ ฐาน, ปฏิฆะสงเคราะห์ลงใน ๕ ฐาน กังขาสงเคราะห์ลงใน ๔ ฐาน, มานะและอุทธัจจะ สงเคราะห์ลงใน ๓ ฐาน, ถีนะสงเคราะห์ลง…

…รวมถึงการอธิบายองค์ฌานและองค์มรรคอย่างละเอียด ข้าพเจ้าได้กล่าวถึงประเภทของบาป ตั้งแต่โลภะ อวิชชา และปฏิฆะ ซึ่งมีการจัดแบ่งตามฐานต่าง ๆ อธิบายการคิดคำนึงและการเผาธรรมที่เป็นข้าศึก ในที่สุดยังได้ชี้ให้เห็น…

…ีนีฎีกา - หน้าที่ 329 ผัสสาหารย่อมนำเวทนา ๓ มา ฯ กุศลกรรมและอกุศลกรรม กล่าวคือ มโนสัญเจตนาหาร ย่อมนำปฏิสนธิในภพทั้ง ๘ ง ๓ ฯ ปฏิสนธิวิญญาณ กล่าวคือวิญญาณหาร ย่อมนำมารูปที่เกิดร่วมกันมา ฯ มีธรรมแม้ เหล่าอื…

ในบทนี้ได้อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างผัสสะและเวทนา ว่ามีความสำคัญในการนำไปสู่อารมณ์ต่างๆ ของสัตว์ ซึ่งการผัสสะเมื่อถูกต้องอารมณ์สามารถสร้างเวทนาได้ เช่น เวทนาแห่งสุขเป็นต้น นอกจากนี้ยังอธิบายถึงความส

…ห่งทุกข์ ฉะนี้และ ฯ ในบทว่า มคฺโค บัณฑิตพึงประกอบมัคคศัพท์อีกว่า มรรคที่กล่าวโดยชื่อว่านิโรธคามินี- ปฏิปทา ท่านเรียกว่า โลกุตตรมรรคฯ ธรรมเหล่านี้ คือ ธรรมมีผัสสะเป็นต้นที่ประกอบด้วยมรรค คือ ที่สัมปยุตด้ว…

…จริง 4 ประการซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในหลักธรรมทั่วไป . ความเข้าใจในอภิธัมมาฟื้นฟูสติปัญญาและสนับสนุนการปฏิบัติธรรมให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น และการค้นคว้าเพื่อความเข้าใจในกรรมและทุกข์ของมนุษย์

…ัจจัยแก่กันและกัน และแก่รูปที่เกิดร่วม ๑ ๑ มหาภูตรูปเป็นปัจจัยแก่กันและกัน และแก่ อุปาทายรูป ๑ ในขณะปฏิสนธิ วัตถุและวิบากเป็นปัจจัยแก่กันและกัน ๑ ฯ อัญญมัญญปัจจัยมี ๓ อย่าง คือ ธรรมทั้งหลาย คือจิตและเจตส…

ในเนื้อหานี้จะกล่าวถึงปัจจัยแก่นามรูปซึ่งมีความสำคัญในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยแบ่งเป็นประเภทต่างๆ ตามอาการ 8 อย่าง รวมถึงอธิปติปัจจัย สหชาตปัจจัย อัญญมัญญปัจจัย และอื่น ๆ ที่เป็นส่วนสำคัญในการเกิดนามรู

…มคำเป็นต้นว่า เยส์ ดังนี้ เพื่อ จะแสดงปัจจัยแห่งนามธรรมและรูปธรรม ตามที่ได้กล้ามมาแล้ว โดย อำนาจแก่งปฏิจจสมุปบาทนัยและปัฏฐานนัย ๆ ประกอบความว่า ปัจจัย ธรรมเหล่าใด เป็นปัจจัย คือเป็นอุปการะ (เครื่องค้ำจุน…

บทความนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์ปัจจัยแห่งธรรมที่มีผลกระทบต่อการเกิดขึ้นของนามธรรมและรูปธรรม โดยการอธิบายถึงปัจจัยหลายอย่างที่เป็นอุปการะต่อความเกิดและการตั้งอยู่ของธรรม รวมถึงการอธิบายถึงความเชื่อมโยงขอ

…็นไปต่างออกไปอีกรูป หนึ่ง คือพิเศษออกไป ชื่อว่าอาหัจจปัจจัยฐิติ ฯ ท่านอาจารย์ทำไว้ ในใจว่า จริงอยู่ ปฏิจจสมุปบาทนัย ไม่เล็งถึงความพิเศษที่นิยมปัจจัย มีเหตุปัจจัยเป็นต้น ย่อมเป็นไปโดยไม่พิเศษนัก เพราะเป็น…

เนื้อหาของเกณฑ์อภิธัมมัตถที่กล่าวถึงปัจจัยแห่งธรรมและลักษณะการดำรงอยู่ของธรรม ที่มีความสัมพันธ์กับปัจจัย ธรรมที่เป็นไปตามอาการและเหตุผลซึ่งสอดคล้องกัน ในการแสดงอายตนะของธรรมที่เกิดขึ้นโดยอาศัยปัจจัยต่

…นย่อยประกาศความที่อาจารย์ เหล่านั้นเป็นผู้มีถ้อยคำน่าหัวเราะเยาะ โดยเพียงแต่ได้ยินเท่านั้น จริงอยู่ ปฏิจจสมุปบาทนัยก็ดี นัยอะไรอื่นก็ดี พระผู้มีพระภาคทางสามารถ เพื่อจะแสดงไม่ให้กระทบที่ฐานกรณ์มีคอและเพดา…

…ังคหบาลี โดยชี้ให้เห็นว่ามันมีความสำคัญอย่างไรต่อการรู้และไม่รู้ในอริยสัจ ๔ รวมถึงการอธิบายเกี่ยวกับปฏิจจสมุปบาทและบทบาทของปัจจัยในธรรมชาติ โดยยกตัวอย่างการประสบและไม่ประสบสิ่งที่ควรเป็นข้อคิดให้กับผู้สน…

… หน้าที่ 368 ย่อมเป็นอันพระผู้มีพระภาคทรงแสดงแล้ว ฯ โดยประการที่แสดงปัจจัย แห่งอวิชชชานอกนี้ จักรคือปฏิจจสมุปบาทก็จะพึงเป็นของไม่เกี่ยวโยง กันแลฯ พระมหามุนี คือพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงแต่งตั้ง คือ บัญญัติ…

ในหน้าที่ 368 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี, พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงถึงปฏิจจสมุปบาทที่เกี่ยวข้องกับธรรมชาติและกิเลส ซึ่งแสดงถึงการเชื่อมโยงของเหตุและผลทางจิตใจ โดยการอธิบายถึ…

…ูป มี ๒ อย่าง ด้วยอำนาจแห่งรูปที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน ในปวัติกาลอย่างหนึ่ง กัมมชรูปกล่าวคือ กตัตตารูป ในปฏิสนธิกาล อย่างหนึ่ง แม้โดยประการทั้งปวง เพราะรูปมีจิตเป็นสมุฏฐานไม่มีใน ปฏิสนธิกาล และเพราะรูปมีกรรมเ…

…ม โดยยกตัวอย่างเรื่องสหชาตรูปและกตัตตารูป รวมทั้งการที่ธรรมมีอยู่ในเวลาที่แตกต่างกัน คือ ปวัติกาลและปฏิสนธิกาล ทำให้การเข้าใจในธรรมชาติของธรรมได้ชัดเจนยิ่งขึ้น โดยบทความนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้นักปรัชญาแ…

…าง คือ บริกรรมภาวนา ๑ อุปจารภาวนา ๑ อัปปนาภาวนา ๑ ฯ จึง ทราบนิมิต ๓ คือ บริกรรมนิมิต ๑ อุคคหนิมิต ๑ ปฏิภาคนิมิต ๑ ฯ [กรรมฐาน ๔๐] พึงทราบอย่างไร ? พึงทราบอย่างนี้ว่า วัตถุ ๑๐ อย่างเหล่านี้ คือ ปฐวีกสิณ ๑ …

เนื้อหาในปริเฉทที่ ๕ ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงการเข้าใจในกัมมัฏฐานแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ สมถภาวนา และวิปัสสนาภาวนา พร้อมการบรรยายประเภทของกรรมฐานและภาวนา รวมถึงรายละเอียดเกี่ยวกับนคริยมจิต การ

…มิตทั้งหลาย บริกรรมนิมิต และอุคคหนิมิต ย่อมได้ใน กรรมฐานแม้ทุกอย่างทีเดียว โดยปริยาย ตามสมควร ฯ ส่วนปฏิภาค - นิมิต ได้เฉพาะในกสิณ ๑๐ อสุภะ ๑๐ กายคตาสติ ๑ อานาปา นัสสติ ๑ ฯ จริงอยู่ อุปจารสมาธิและอัปปนาสม…

…กจิตผ่านประสบการณ์ที่ได้จากนิมิตต่างๆ เช่น ปริกรรมนิมิตและอุคคหนิมิต พร้อมทั้งบทบาทของอุปจารสมาธิและปฏิภาคนิมิตในการเข้าถึงสถานะจิตที่สงบ เป็นแนวทางในการฝึกสมาธิอย่างลึกซึ้งและการพัฒนาจิตใจให้แข็งแกร่ง ส…

…ิตกเป็นต้นเสีย เพื่อเกิดองค์ที่ละเอียดมีวิจารเป็นต้น ย่อมบรรลุทุติยฌานเป็นต้นได้ โดยลำดับตามสมควร ฯ ปฏิภาคนิมิต ย่อมมีได้ในกรรมฐาน ๒๒ มีปฐวีกสิณเป็นต้น ด้วยประการดังที่กล่าวมานี้ ฯ 0 ก็ในกรรมบานที่เหลือ …

…ชิงลึกเพื่อเข้าถึงองค์ที่ละเอียดและสงบสุข ซึ่งเป็นพื้นฐานในการพัฒนาจิตให้เข้าถึงระดับที่สูงขึ้นในการปฏิบัติธรรม.

…่าง คือ สีลวิสุทธิ์ จิตตวิสุทธิ์ ๑ ทิฏฐิวิสุทธิ์ ๑ กังขาวิตรณวิสุทธิ์ ๑ มัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิ์ ๑ ปฏิปทาญาณทัสสนวิสุทธิ์ ๑ ญาณทัสสนวิสุทธิ์ ๑ ฯ พึงทราบ ลักษณะ ๓ คือ อนิจจลักษณะ ๑ ทุกขลักษณะ ๑ อนันตรลัก…

…่ต้องเข้าใจ ทั้งนี้ อภิญญามี 5 อย่างที่สำคัญ สำหรับผู้ศึกษาควรเข้าใจในลักษณะต่าง ๆ ของอารมณ์เพื่อการปฏิบัติที่มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ดูเพิ่มเติมได้ที่ dmc.tv

…ชื่อว่า มัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิ ฯ ก็วิปัสสนาญาณทั้ง ๕ ของพระโยคา วจรนั้น ผู้พ้นจากอันตรายอย่างนั้น ปฏิบัติไตรลักษณ์อยู่ด้วยความ สืบต่อแห่งวิปัสสนา จำเดิมแต่อุทัพพยญาณ จนกระทั่งถึงอนุโลมญาณ ชื่อว่าปฏิปทา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาไตรลักษณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการอธิบายถึงแนวทางในการปฏิบัติวิปัสสนา การเห็นความไม่เที่ยงและความสิ้นไปของนามรูปผ่านสัมมสนญาณและอุทยัพพยญาณ สอนให้เห็นถึงความ…

…ะโยคี ผู้เรียนนิมิตฯ นิมิตที่เว้นจากโทษแห่งกสิณมีสีเป็นต้นซึ่งมีส่วนเหมือน กับอุคคหนิมิตนั้น ชื่อว่าปฏิภาคนิมิต เพราะเป็นอารมณ์แก่อุปจาร ภาวนาและอัปปนาภาวนา ฯ [อธิบายกสิณและอสุภะ ๑๐] ปฐวีนั่นแล ชื่อว่ากส…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับบริกรรมนิมิตและกสิณชนิดต่าง ๆ ในบริบทของการปฏิบัติธรรม โดยเน้นที่อุคคหนิมิตและปฏิภาคนิมิตว่ามีความสำคัญต่อการภาวนาอย่างไร ซึ่งแสดงถึงความสามารถในก…