มน : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 155 / 331

…ีนั้นเป็นอันเดียวกับดินซึ่งเป็นที่อาศัยของมัน แยก กันไม่ออก) ตั้งจิตไว้ในบัญญัติธรรม (คือโลกโวหาร ) มนสิการ ไปโดยอุสทโวหาร (คือ คำที่ขึ้นปาก พูดกันมาก ) บรรดาชื่อ ของดินทั้งหลาย เช่น ปฐวี มหิ เมทนี ภูมิ…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการภาวนาและการใช้ชื่อต่างๆ ของดินในการฝึกสมาธิ โดยเน้นชื่อ 'ปฐวี' เป็นคำภาวนาที่เด่น ชี้ให้เห็นขั้นตอนการนั่งสำรวมจิตและการนึกถึงชื่อ ทำให้ผู้ปฏิบัติสามารถเข้าใจและมีสมาธิที่ดีขึ้น

…เดียวกัน ตรัสว่า "ดูกรภิกษุทั้งหลาย มีอยู่ ธรรม ทั้งหลายอันเป็นที่ตั้งแห่งปีติสัมโพชฌงค์ การทำโยนิโสมนสิการให้ มากในธรรมเหล่านั้น นี้เป็นอาหารเพื่อความเกิดขึ้นแห่งปีติสัมโพช ฌงค์ที่ยังไม่เกิดบ้าง เพื่อภ…

ในบทนี้พูดถึงการทำโยนิโสมนสิการซึ่งเป็นพื้นฐานในการเกิดปีติสัมโพชฌงค์ โดยเน้นความสำคัญของธรรมเป็นที่ตั้งของปีติและการบำเพ็ญบุญ…

…ดียวกัน ตรัสว่า " มีอยู่ ภิกษุทั้งหลาย ธรรมทั้งหลายอัน เป็นที่ตั้งแห่งอุเบกขาสัมโพชฌงค์ ความทำโยนิโสมนสิการให้มากใน ธรรมเหล่านั้น นี้เป็นอาหารเพื่อความเกิดขึ้นแห่งอุเบกขาสัมโพชฌงค์ ที่ยังไม่เกิดขึ้นบ้าง…

…กิดขึ้นแห่งสมาธิสัมโพชฌงค์และอุเบกขาสัมโพชฌงค์นั้นควรให้ความสำคัญแก่ตรรกะและธรรมต่างๆ โดยการทำโยนิโสมนสิการให้มาก ยังมีแนวทางในการเข้าใจธรรมทั้ง ๓ เพื่อให้เกิดปัสสัทธิและสมาธิอย่างเหมาะสม โดยการเลือกเสพ…

…ในตติยฌานปาฐะ ) อย่างนี้ว่า " อุเปกฺขโก จ * เยวาปนกธรรม ได้แก่ เจตสิก ๑๖ คือ ฉันทะ อธิโมกข์ อุเบกขา มนสิการ อุทธัจจะ กรุณา มุทิตา สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ มานะ อิสสา มัจฉริยะ กุกกุจจะ ถีนะ มิ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอุเบกขาและสังขารุเบกขาที่ปรากฏในวิสุทธิมรรค แบ่งประเภทของอุเบกขาออกเป็นหลายชนิด รวมถึงการนำสมาธิและวิปัสสนามาใช้ในการควบคุมความรู้สึกและการวางเฉย ผลของการฝึกปฏิบัติตามหลักแนวคิดทางพุทธ

…หมือน ใบไม้ และเขียวเหมือนดอกอัญชัน เป็นต้น อย่างใดอย่างหนึ่งทำให้ เป็นกสิณมณฑล ชนิดเคลื่อนที่ได้ ตามนัยที่กล่าวแล้วในปฐวีกสิณ หรือ (ติดไว้) ที่ฝาเลยก็ได้ แล้วตัดโดยรอบด้วยสีที่แตกต่าง แต่นั้น มนสิการว่…

ในการสร้างกสิณมณฑล ผู้ปฏิบัติสามารถนำดอกไม้ประเภทต่างๆ มาทำให้เต็มผอบ และสามารถใช้วัสดุหลากหลายสี เช่น ผ้าสีเขียว หรือสีอื่น ๆ ในการสร้างเป็นรูปแบบต่างๆ รวมถึงการทำให้เคลื่อนที่ได้ตามที่ได้กล่าวถึงในบ

…เมื่อไป ด้วย (มุ่ง ) กรรมฐานเป็นสำคัญ จึงเป็นคนผู้เดียวไม่ (ต้อง) มีสหาย เป็นผู้ไม่ละทิ้งมูลกรรมฐาน มนสิการมูลกรรมฐานนั้นไว้เรื่อยไป ถือไม้เท้าหรือไม้ถือ ( ไปด้วย ) เพื่อกันอันตรายมีสุนัขเป็นต้นในป่าช้า…

เนื้อหาเกี่ยวกับการบรรลุในปฐมฌานและการเตรียมตัวของภิกษุในการไปเยี่ยมป่าช้าเพื่อพัฒนาจิตใจ โดยยกตัวอย่างการปฏิบัติกรรมฐานด้วยการระลึกถึงหนทางและการทำสติให้มั่นคงขณะเดินทาง โดยเน้นความสำคัญของกรรมฐานและ

…ในซากนั้นให้ดี โดย (วิธี ) ถือเอานิมิตตาม ที่กล่าวแล้ว พึงทำสติให้มั่นดีแล้วนึกหน่วงไป เธอผู้ทำ (ความนึก หน่วง) อย่างนั้นอยู่แล้วๆ เล่าๆ พึงจดจำและกำหนดเอาไว้ให้แม่น ด้วยเธอผู้ยืนก็ดี นั่งก็ดี ในที่ไม่ไ…

ในบทนี้กล่าวถึงการวินิจฉัยเกี่ยวกับอุทธุมาตก์และการปฏิบัติของพระโยคีนที่เกี่ยวข้องกับนิมิตและการตั้งจิตบริกรรม เพื่อการเข้าถึงการปฏิบัติธรรมที่ดี ซึ่งมีการแนะนำวิธีการเพื่อให้สามารถถือเอานิมิตจากซากศพ

…ซากศพ ( คน ) เมื่อล่วงไป ๒-๓ วัน อนึ่ง พวกอสุภนั้น ย่อมมีขนาดเท่าซากศพต่างๆ เช่น สุนัขบ้าน สุนัขป่า มนุษย์ โค กระบือ ช้าง ม้า และงูเหลือม ตั้งอยู่ราวกะกองข้าวสุกแห่งข้าวสาลี พระโยคาวจรจึงยังมนสิการให้เป…

…เจนตามความเป็นจริงและประกอบด้วยลักษณะต่างๆ โดยเป็นวิธีการที่ช่วยในการพิจารณาสิ่งที่ไม่แน่นอนของชีวิตมนุษย์.

…ด้วยศีลยิ่งกว่าตถาคตเลย ในโลก ( นี้ ) กับทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ฯลฯ ในประชาชนทั้งที่เป็นเทวดา และมนุษย์ " ดังนี้ เป็นต้น” ความพิสดาร บัณฑิตพึงกล่าว (ตามนัยพระสูตรนี้) สูตร ทั้งหลายมีอัคคัปปสาทสูตรเป็…

…ณ และปัญญาคุณ ที่ทำให้พระองค์เป็นผู้ไม่มีผู้เสมอ และยังพูดถึงความรู้ลึกซึ้งของพระองค์ในโลกนี้ เทวดา มนุษย์ และมารโลกอย่างชัดเจน ศึกษาแนวทางในพระธรรมที่ปรากฏในอรรถบทต่างๆ และวิเคราะห์ตามคาถาที่เกี่ยวข้อง…

… อันหมายความ ว่าสำเนียงหรือเสียงที่บ่งถึงชื่อนั้นเอง เรียกว่า นามศัพท์ ๆ นั้นแบ่งเป็น ๓ อย่าง คือ นามนาม ๑ คุณนาม ๑ สัพพนาม ๑. นามนาม ท นามที่เป็นชื่อของคน สัตว์ ที่ สิ่งของ และสภาพต่าง ๆ เรียก นามนาม. …

…เป็นคำเดิม รวมถึงการใช้สัญญัติศัพท์ เช่น โรงเรียน และ ร้านค้า นามศัพท์แบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ นามนาม, คุณนาม, และ สัพพนาม โดย เจาะลึกถึงการใช้คำว่า 'คน' และ 'สัตว์' ในการแสดงนามต่าง ๆ รวมถึงตัวอย่าง…

…มาเต, ธีเต, เหมือนคำว่า ติสฺสมาเต, เทวมาเต, เทวธีเต, เป็นตัวอย่าง มโนคณะ ศัพท์หมู่หนึ่ง ๑๒ ศัพท์ มี มน ศัพท์เป็นต้น เรียกว่า มโนคณะ เพราะเป็นหมู่แหง มน ศัพท์ เป็น นามนาม โดยแท้ การแจกวิภัตติ ของศัพท์เหล…

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ที่อธิบายการใช้คำในแบบตัปปุริสสมาสและการแจกวิภัตติของศัพท์หมู่ 'มน ศัพท์' การแจกวิภัตติแสดงถึงความคล้ายคลึงกับ อ การันต์ในปุ๋ลิงค์และนปัสกลิงค์ โดยมีตัวอย่างการแจกเป็…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 45 มน ศัพท์ที่เป็น นปุสกลิงค์ แจกอย่างนี้ :- เอก. ป. มน ท. มน เหมือน อ การันต์ในนปุสกลิงค์ ต. มนสา จ. มนโ…

…่ 45 ของการศึกษาบาลีไวยากรณ์จะพิจารณาถึงศัพท์ที่เป็นนปุสกลิงค์ โดยอธิบายว่าในการแจกวิภัตติของคำว่า 'มน' นั้น มีหลายรูปแบบ เช่น เอก, ท., ต. และจ. ซึ่งแสดงให้เห็นรูปแบบต่าง ๆ ในการจัดข้อความ วิธีการแจกวิภ…

…หนึ่งต่างหาก โดยเป็นอานาปานสติ (กรรมฐาน) ส่วนว่า ทวดึงสาการกรรมฐานนั้นใด ที่ทรงแสดงไว้โดยเป็นปฏิกูล มนสิการ สงเคราะห์เอามันสมองเข้ากับเยื่อในกระดูกอย่างนี้ว่า "ดูกร ภิกษุทั้งหลาย ก็แลข้ออื่นยังมีอีก ภิก…

…และการระลึกถึงกายตามคำสอนในวิสุทธิมรรค มุ่งเน้นอานาปานบรรพเป็นกรรมฐาน ที่ชี้ให้เห็นถึงธรรมชาติของกายมนุษย์ที่เต็มไปด้วยสิ่งไม่สะอาด เพื่อให้เกิดการสำนึกในความไม่ถาวรของร่างกายและจิตใจ การพิจารณากายอย่าง…

…์) นั้น เมื่อจะกล่าวกรรมฐานแก่เธอ จึงบอก อุคคหโกสัลละ (วิธีทำให้ฉลาดในการขึ้นเอากรรมฐาน) 9 วิธี และ มนสิการ โกสัลละ (วิธีทำให้ฉลาดในการมนสิการกรรมฐาน) ๑๐ วธ [อุคคหโกสัลละ] ในโกสัลละ ๒ อย่างนั้น อาจารย์จ…

ในเนื้อหานี้มีการกล่าวถึงการเจริญกรรมฐานในกาย โดยนำเสนอการศึกษาอาการที่ไม่บริสุทธิ์ของร่างกาย เช่น ผมและขน และการปฏิบัติกรรมฐานผ่านคำสอนของอาจารย์เกี่ยวกับอุคคหโกสัลละที่ช่วยให้ผู้ฝึกสามารถทำกรรมฐานได

…สุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - เดินทางประมาณ ๓ โยชน์ มิได้สังเกตจำทางที่พึงเดิน และทางที่ พึงเว้น ทำการคมนาคมด้วยฝีเท้าอันเร็วตั้ง ๒ เที่ยว ทางไปสุดก็ จริง แต่ (เขาจำทางไม่ได้) ต้องถาม (ผู้อื่น) ไป (ทุกเที่…

บทความนี้อธิบายถึงการเดินทางในธรรมะที่ต้องระวังไม่ให้จิตฟุ้งซ่านและต้องมีการป้องกันอารมณ์หลากหลาย โดยเปรียบ…

…ค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 38 ดำเนินไปจนสุดโกฏฐาสต้น คือ เกสา นี้เหมือนกัน ทีนี้เมื่อมนสิการ ไป ๆ โกฏฐาสลางเหล่าก็ปรากฏ ลางเหล่าก็ไม่ปรากฏ โกฏฐาส เหล่าใด ๆ ปรากฏ เธอพึงทำงาน (มนสิการ) ในโ…

ในบทนี้กล่าวถึงการปรากฏของโกฏฐาสในกระบวนการมนสิการที่มีลักษณะเฉพาะของโกฏฐาสแต่ละเหล่า รวมถึงการใช้ภาพอุปมาในการอธิบายวิธีการที่จิตใจตอบสนองต่อเสี…

…ฐาส ๓๒ โดย (ทำให้) เป็นอารมณ์เหมือนการ ที่ลิงอาศัยอยู่ในดงตาลอันมีตาล ๓๒ ต้น การที่เมื่อพระโยคีเริ่มมนสิการ ว่าเกสาแล้ว (มนสิการ) จิตดำเนินไป (จนสุด) หยุดลงที่โกฐาสปลาย ทีเดียว เหมือนการที่เมื่อพรานใช้ศ…

…าส และการมีสมาธิในการปฏิบัติคล้ายกับการที่ลิงอาศัยอยู่ในดงตาล การแสดงถึงความสำคัญของการมีสติในขณะที่มนสิการและความเชื่อมโยงระหว่างการเคลื่อนที่ของจิตกับอารมณ์และการรับรู้พระโยคี ผู้ทำการปฏิบัติให้เป็นไป…

…าร ๓๒ เหมือนการที่ปิณฑปาติกภิกษุนั้น อาศัยหมู่บ้านนั้น (เป็นที่โคจรบิณฑบาต) อยู่ การที่เมื่อพระโยคี มนสิการไปๆ สละโกฏฐาสทั้งหลายที่ไม่ปรากฏเสีย ทำบริกรรม (แต่) ในโกฏฐาสทั้งหลายที่ปรากฏ ๆ ไปจน (เหลือแต่)…

ในบทนี้กล่าวถึงการบิณฑบาตของภิกษุที่อาศัยหมู่บ้านต่างๆ โดยใช้การเปรียบเทียบกับการทำบริกรรมของพระโยคี การรับภิกษาในเรือนหลังต่างๆ เป็นการสื่อความหมายถึงการพัฒนาทางจิตใจ ซึ่งเปรียบเหมือนการละทิ้งความคิด

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 42 ประกอบอธิจิตพึงมนสิการปัคคหนิมิตส่วนเดียวเท่านั้นไซร้ ย่อมเป็น ได้ที่จิต (ของเธอ) จะพึงเป็นข้างอุทธัจจะเสีย ถ้าภิกษุผ…

บทความนี้กล่าวถึงวิธีการควบคุมจิตของภิกษุ โดยเน้นให้เห็นความสำคัญของการมีสมาธิและการประมวลอารมณ์ให้ถูกต้อง …

…ยสังวาลก็ดี สิ่งที่ประสงค์นั้นก็ย่อม สำเร็จแก่เขาแล ฉันใด ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบอธิชาติ (ต้อง มนสิการนิมิต ๓ ตามกาลอันควร) ฯลฯ (จิตของเธอจึงจะ) ตั้ง มันถูกทางเพื่อสิ้นอาสวะทั้งหลาย แม้นเธอน้อมจิตไ…

…ิตของภิกษุต้องถูกตั้งอย่างถูกต้องเพื่อห่างไกลจากอาสวะ และเพื่อให้สามารถประจักษ์ในอภิญญา-สัจฉิกรณีธรรมนั้นได้อย่างแท้จริง การปฏิบัตินี้รวมถึงการควบคุมจิตในช่วงเวลาที่เหมาะสม การยกจิต การทำให้จิตร่าเริง แ…