อรรถ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 48 / 119

…รรลาศักขาขั้น 3 เหล่านั้น. หลายบวกว่า ยา อย อิสลิสลิกายา ได้แก่ อิสลิสลิกาขานใด กล่าวคืออูฏโมกศิล. [อรรถาธิบายว่าสลิกาขาและสาธิพ] สองบทว่า เอาต สาธิวนาม มีความว่า ศักขาขั้นนั้นแม้ทั้งปวง ที่พระผู้พระภาคเจ…

เนื้อหานี้พูดถึงการบรรลาศักขาขั้นที่ 3 ซึ่งมีความสำคัญในพระพุทธศาสนา กล่าวถึงวิธีการศึกษาของภิกษุและความสำคัญของการปฏิบัติตามพระวินัย นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงศิลาและความสำคัญของการร่วมกันศึกษาของภิก

ประโยค - ปฐมสัมผััปาสากาแปล ภาค ๒ - หน้าที่ 101 พิงทราบโดยอรรถาธิบายแม่ว่า "ถึงพร้อมลักษณะ" ด้วยว่า เมื่ออรรถาธิบายอย่างนั้น บทกฎหมายแห่งว่ากว่า "สัญญาสิทธิสมานุโ…

เนื้อหาในส่วนนี้กล่าวถึงการตีความสัญญาสิทธิสมานุโทน พร้อมการอรรถาธิบายที่ช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจความหมายในบทกฎหมาย โดยอาศัยคำอธิบายและการทำให้แจ้งในเรื่องความเป็นผู้ทร…

…ญเจติ ปุญเจติ สงฆ์ ข้าพเจ้าบอกคืนพระสงฆ์ผู้เป็นนา ปัจจุฌามิ บุญ (ของโลก) ไม่มีนาบุญ อื่นยิ่งกว่า. [อรรถาธิบายวิธีบอกสักขาคุ้มทั่วไป] การบอกกล่าวว่า "สิกฺขุ ปฺญเจติ" ไม่ใช่เป็นการบอกกล่าว ด้วยคำไวพจน์. กา…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการบอกกล่าวภายในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งการบอกคืนพระสงฆ์และการบอกกล่าวเกี่ยวกับการสอน สิกขา และวัสดุที่เกี่ยวข้อง เช่น อัญชลีและวิธีการที่ควรใช้ในคำบอกกล่าวที่ต่างๆ ซึ่งเสนอแน

ประโยค - ปฐมบทแห่งเมนูธรรม [อรรถาธิบายความหมายแห่งเมนูธรรม] บัดนี้ เพื่อแสดงความใจความว่า "เมตตา ธ มู ปฏิวัตย" เป็นดัง พระผู้มีพระภา…

เนื้อหาเกี่ยวกับเมนูธรรมและการอธิบายความหมายของเมตตาธรรม โดยใช้คำว่า 'เมตตาธ มู นาม' เป็นตัวอย่าง ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของสัตยธรรมและเจตนาในการปฏิบัติธรรม. การพูดถึงธรรมชั่วและกรรมชั่วหยาบยังนำเ

… มนุไก, บรรดาพวกสัตว์มีสีสี่ ได้แก่ แมว ตัวเมีย, สัตว์วิจฉาณตัวเมียเหล่านี้ เป็นวัตถุแห่งปราชญ์." [อรรถาธิบายประเภทสัตว์ต่าง ๆ] บรรดาสัตว์มีมิเป็นต้นนั้น ทีมชาติ ต่างโดยประเภท มีมูลเหลือม และงงว่างค้อนเป…

บทความนี้กล่าวถึงการกำหนดประเภ TIFF ของสัตว์ที่เป็นวัตถุแห่งปราชญ์ในบริบทของวิชาการ โดยเฉพาะประเภทของสัตว์ที่ใช้ในการศึกษาและอธิบาย เช่น สัตว์มีสองเท้า และสัตว์วิจฉาณตัวเมียที่มีความสำคัญในด้านการศึกษ

… แม้ธรรมเป็นที่ร่วมกันในบุคคลนั้น ย่อมไม่มี, เพราะเหตุนี้ อนัตนั้น เราจงเรียงอย่งนั้น (ว่าราชิค)." [อรรถาธิบายความในพระคาถา] ถึงในบริวารคาถานี้ มีเนื้อความดังต่อไปนี้:- บุคคล ผู้ละเมิด สิกขาขบทั้น และต้อง…

บทความนี้พูดถึงความหมายของคำว่า 'ปราชญ์' ในบริบทของการแพ้และการถูกต้องสภาพธรรม โดยยกตัวอย่างจากพระคัมภีร์และวิเคราะห์ความสำคัญของการรักษาสิกขาขณะในสงวนศาสนา อธิบายความสำคัญของการเรียนรู้และความเข้าใจใ

…นพึงพอใจในที่อื่น นั้น เป็นผู้ กล้างจริงหนอ ! เมื่ออาจารยังมีชีวิต เธอถึงเรียนเอาพระวินัยปฏิรัก และ อรรถกถาหลายครั้งแล้วก็ดำตาม ก็ไม่ควรสกทิ้งเสีย ควรฟังเป็นนิตย์กาล ควรสายทุกกี่ปี" ในกาลแห่งวิกฤตทั่วหล้า…

เรื่องราวเกี่ยวกับพระวินัยธร ๒ รูปที่เกาะคงพินิษัฏิวีป ซึ่งเป็นพระเถระร่วมอาจารย์กัน มีการพูดถึงความฉลาดของพระอุปติสสะเถรและการสืบตำแหน่งพระวินัยของพระมหาสมเถรและพระมหาปทุมเถร โดยเฉพาะการสืบตำแหน่งของ

…กกิฐุฤทธิ์ เมื่อชำ้องอมหลานนั้นไม่เห็น เพราะความเลินล่อ ก็ได้คลอ ธิษฐานว่า ผมเอาหนึ่งจากท่อนั้นไป. [อรรถาธิบายบ้านที่มีการท่อมหลังเดียวเป็นต้น] คำมีอทออย่างนี้ว่า "คาโม นาม" พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้ว เพื…

ในเนื้อหานี้มีการกล่าวถึงการอนุญาติตรราชณารถในเรื่องการตากผ้าและอธิบายลักษณะของบ้านประเภทต่าง ๆ โดยเฉพาะบ้านที่มีกระท่อมหลังเดียว. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถึงบ้านและป่าที่เกิดขึ้นในพระพุทธศาสนา และกา

…่ง ชื่อว่าสัตว์ตะ. องค์ ในสิกขาบทนี้ นิยมก็ดี บ้านก็ดี พึงทราบว่า ท่านคือเอาด้วย คามศัพท์ ทั้งนั้น [อรรถาธิบายเขตอุปจารบ้านและเรือนเป็นต้น] คำว่า "อุปจารบ้าน" เป็นต้น พระองค์ตรัส เพื่อแสดงการ กำหนดป่า สอง…

เนื้อหาในหน้านี้พูดถึงการทำความเข้าใจเกี่ยวกับเขตบ้านและเรือน รวมถึงการกำหนดสถานที่อยู่อาศัยและความสำคัญของเสาเตือนในบ้าน โดยกล่าวถึงการปกป้องบ้านด้วยธรรมชาติรอบข้างและการใช้งานที่แตกต่างกันในสถานที่ต

…เขตเดิมของบ้านนั้น ทั้งที่มีเครื่องล้อม ทั้งที่ไม่มีเครื่องล้อม จะถือเป็นประมาณไม่ได้เลย ฉะนีเสด. [อรรถาธิบายกำหนดเขตป่า] ป่าที่เหลือในอินทนูนนาาสิกาชนนี้ วันบ้านและอุปารบ้าน ซึ่งที่ลักษณะตามที่ท่านไว้ว่…

…นวทางในการเข้าใจความหมายของ 'ป่า' เสนาสนะที่เกี่ยวข้องกับภูมิศาสตร์และการจัดการทรัพยากร ตามที่ระบุในอรรถบทนี้ การกำหนดขอบเขตนี้มีผลต่อการป้องกันและจัดการบาปปกติ รวมถึงทิศทางและหลักการในการจัดการกับสิ่งของ…

ประโยค - ปฐมสัมผัสทาสภาคสังแปล ภาค ๒ - หน้า ที่ 228 [อรรถาธิบายสิ่งของเจ้าของมีกรรมสิทธิ์อยู่] บัดนี้ เพื่อแสดงเนื้อความแห่งคำเป็นต้นว่า “พึงถือเอาทรัพย์ อั…

บทความนี้อธิบายแนวคิดเกี่ยวกับกรรมสิทธิ์ของเจ้าของทรัพย์ โดยการแยกแยะความแตกต่างระหว่างสิ่งของที่เจ้าของยังไม่ได้ให้และสิ่งของที่ผู้อื่นหวงแหนอยู่ รวมถึงกรณีความเข้าใจที่ผิดเกี่ยวกับการถือครองทรัพย์สิ

…ว่า "ส่วนแห่งจิตส่วนนี้ซึ่งเป็นส่วนแห่งจิตเป็นโม่ย" ก็กล่าวว่า "ถอยยลุงชาตํ" นี้ เป็นปฐมวาทิติต ลงในอรรถติตวัดติ เพราะ เหตุนี้ บันทิตพีงเห็นโดยเนื้อความว่า "ถอยยลุงชาต" แปลว่า ด้วยส่วนแห่งความเป็นโม่ย, ภิ…

บทนี้วิเคราะห์คำว่า 'ถอยยลุงชาต' ในบริบทของพระธรรม ว่าด้วยความเป็นโม่ยและจิตใจที่มีการคิดเคลื่อนไหว ซึ่งส่งผลต่อการทำความเข้าใจในธรรมคำสอนเพื่อการพัฒนาจิตใจให้สงบและมีสติ. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้สอนถึงจ

…ญญาณทั้งที่ไม่มีวิญญาณ. บรรดาความประกอบด้วยอำนาจ ส่งของต่าง ๆ บัญติควรทราบโดยนัยอย่างนี้ก่อน.. [อรรถาธิบายอีกแห่งการลัก ๓ อย่าง] บทว่า อาณาเจียวย ความว่า ภิกษุต่ออาศัยอำนาจ ต้องอาบัติทุกกฎ ยังความ…

เนื้อหาพูดถึงคำสัตย์ที่มีอำนาจเกี่ยวกับทรัพย์สินของคนอื่น แบ่งออกเป็นหลายบท โดยแต่ละบทจะกล่าวถึงอำนาจและความสำคัญของทรัพย์สินที่มีและไม่มีวิญญาณ มีการอธิบายถึงการละเมิดและการต้องรับผิดของผู้ที่ใช้ทรัพ

…สาธกาแปล ภาค ๒ - หน้าที่ 232 พระพุทธอย่างนี้ ย่อมเป็นอันพระพุทธินานาปรารถนาแล้วด้วยดี. แต่ในที่นี้ อรรถกถาทั้งปวง ยุ่งยากฟ่านเฝอ มีวิจฉานุเข้าใจยาก. ความจริงเป็นดังนั้น ในบรรดาอรรถกถาทั้งปวง ท่านพระอรรถก…

ในหน้านี้กล่าวถึงความซับซ้อนของอรรถกถาในศาสนาพุทธ และการแปลความหมายของพระบาลีที่เกี่ยวข้องกับปัญจกะ โดยอธิบายถึงแนวคิดที่มีการตีความอย่…

… "พระวันธรรมผู้อาด พิจารณาสวนฐานะ ๕ ประการ คือ วัตถุ ภานะ เทศรา ราคา และการใช้ของเป็น ที่ ๕ แล้วพิธงอรรถคดีไว้" ดังนี้. [อรรถาภิบาลฐานะ ๕ ประการ] บรรดาฐานะทั้ง ๕ นั้น ฐานว่า "วัตถุ" ได้แก่กถะ กีบเมื่อภิญ…

…ายในการพิจารณาความเป็นเจ้าของ และบทบาทของพระวันธรรมในการพิจารณาวัตถุ ประโยชน์ และการใช้สอยของวัตถุในอรรถคดี ข้อความนี้ตั้งใจที่จะให้เข้าใจถึงความหมายลึกซึ้งในด้านปัญหาหรือข้อสงสัยที่เกิดขึ้นในพระธรรมบาลขอ…

…ชญ์ พิงส่องถึงการใช้สอยอย่างนี้ เพราะวิบัธธูด พึงสอบสวนดูน่ะ ๕ เหล่านี้ อย่างนี้แล้ว พิงทรงไว้ซึ่งอรรถคดี คือ พิงตั้งไว้ซึ่งอาบิ หรืออานาบัติ ครุบาบัติ หรืออุกาบาต ในสถานที่ควรแล วินิจฉัยบทเหล่านี้ คือ …

บทความนี้กล่าวถึงการลดราคาของทรัพย์สินจากการใช้และการดูแลรักษา โดยชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการวินิจฉัยทรัพย์และการทำให้ราคาของสิ่งของสูงขึ้นหรือต่ำลงตามการใช้สอย บทพูดถึงการไม่ควรปรับทิศะผู้ที่ลักทรัพ

…้วลูกจึงไปในราชภาค. ภูกุนัน แมไปไม่ถึงที่แห่งกะทนะ ย่อมต้องทุกกฎ เพราะกายวิธาร และวิธีการ ทั้งปวง. [อรรถาธิบายอาบาติที่เป็นบุพพระไตรปิฎกแห่งทุติยปราชญ์] ถามว่า "ต้องอย่างไร?" แก้ว่า "ต้องอย่างนี้ คือ:- จร…

บทความนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับนีวิฏฐุต ซึ่งหมายถึงสิ่งที่ถูกเก็บไว้ในแผ่นดินและปฏิอุณที่หมวดปิดด้วยวัตถุดิน เป็นต้น นอกจากนี้ยังเน้นเรื่องของการเคลื่อนไหวของอวัยวะและความทุกข์ที่เกิดขึ้นเมื่อมีการเคลื่

ประโยค - ปฐมป์ฉบับปลาสำหรับแปล ภาค 2 - หน้าที่ 257 อรรถาถและหาเป็นต้น ท่านกล่าวว่า "เมื่อภิกขุออกอยู่ ซึ่งกันทะเขาทำมือเต็มเสมอแล้ว ตั้งไว้บนมือเต็มและวัด…

ในข้อความนี้พูดถึงการกำหนดมือต่างๆ ของภิกขุ ในการถือบาตร และความสำคัญของมือที่ตั้งไว้อย่างถูกต้องเพื่อความเป็นกุศล ภิกขุจะต้องตั้งมือให้เต็มหรือพร่องตามโอกาส พร้อมอ้างอิงถึงคำในมหารอถถก การที่จะให้พัน

ปรโภค(3) - ปฐมมั่นดปสาทิตย์เทภา ๒ - หน้าที่ 258 อรรถถถ เป็นฉันนั้น ไม่ควรถือเอา. เพราะพระวินัยธรรวมอยู่ใน วินิจฉัยที่หนัก ในเมื่อการวินิจฉัยมาถึงแล้ว กา…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการอธิบายการวินิจฉัยในพระวินัย และวิธีการที่ภิกษุได้ปฏิบัติตนตามคำสั่งของพระธรรมในแง่ต่างๆ โดยกล่าวถึงนัยสัญญาที่เกี่ยวข้องกับการดื่มและการสัมผัสอาหารอย่างใกล้ชิด โดยการปฏิบัตินี้คื

…คัญถะนั้นดื่มแล้ว เป็นปราชญ์, แต่คันนั้นผอมแ่ง กับคำวินิจฉัยด้วยการทำลายแก่ให้ตรงในบ่อที่แท้ ในมหา- อรรถรากถนนั้นเอง, จริงอยู่ ลักษณะแห่งอาหารในคำนี้ไม่ปรากฏ; เพราะเหตุนี้ จึงไม่ควรเชื่อถือ. ส่วนในอรรถถาม…

เนื้อหาบทนี้อธิบายเกี่ยวกับความสำคัญของน้ำมันและการเป็นปราชญ์ในบริบททางพุทธศาสนา โดยเน้นที่มูลค่าของสิ่งของและการใช้วิจารณญาณทางจิตในการใส่ใจต่อการทำและเสพอาหาร. มีการยกตัวอย่างเกี่ยวกับการรับรู้คุณค่