อารมณ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 44 / 70

…ิกษุรู้ธรรม ๓ อย่าง (นี้) ภาวนาย่อมสำเร็จ က มีอธิบายอย่างไร ? มีอธิบายว่า ธรรม ๓ อย่างนี้ มิได้เป็น อารมณ์ของจิตดวงเดียวกัน แต่ธรรม ๓ นี้ จะเป็นสิ่งที่พระโยคีไม่รู้ก็ หามิได้ จิตเล่าก็มิได้ถึงซึ่งความส่ายไ…

ในบทนี้มีการอธิบายธรรม ๓ อย่างที่สำคัญต่อการสำเร็จในภาวนา โดยกล่าวถึงวิธีการที่ภิกษุตั้งสติในการนำธรรมเหล่านี้มาใช้ในการฝึกจิต โดยเปรียบว่าเหมือนการเลื่อยไม้ที่ต้องตั้งใจอยู่ที่จุดที่ฟันเลื่อยกระทบไม้

…ัน ครั้งลมอัสสาสะปัสสาสะ หยาบดับไปแล้ว จิตของพระโยคีนั้นก็ยังมีนิมิตแห่งลมอัสสาสะ ปัสสาสะละเอียดเป็นอารมณ์เป็นไปอยู่ แม้นิมิตนั้นดัง จิตดวงต่อ ๆ ไปก็ยังมีนิมิตแห่งลมที่ละเอียดยิ่งกว่านั้นเป็นอารมณ์ต่อไปอยู…

…บแก่นสารของกรรมฐานที่ศึกษาเกี่ยวกับนิมิตแห่งลมและเสียงในจิตของพระโยคี ซึ่งอธิบายถึงการที่จิตสามารถมีอารมณ์ได้หลายระดับ พร้อมการอธิบายเปรียบเทียบกับเสียงที่เกิดจากการเคาะกังสดาลและเจริญกรรมฐานเพื่อเข้าใจในอ…

…กฏได้ต่าง ๆ กัน เพราะมีสัญญาต่างกัน [ย้ำเรื่องธรรม ๓ ข้อ] အာ အာ ก็ในกรรมฐานนี้ จิตที่มีลมอัสสาสะเป็นอารมณ์ เป็นจิตดวงหนึ่ง จิตที่มีลมปัสสาสะเป็นอารมณ์ ก็เป็นจิตดวงหนึ่ง จิตที่มีนิมิตเป็น อารมณ์ ก็เป็นจิตดว…

ในบทนี้กล่าวถึงกรรมฐานที่เกิดจากสัญญา และการทำความเข้าใจเกี่ยวกับจิตที่มีลมอัสสาสะและปัสสาสะเป็นอารมณ์ โดยอธิบายว่าจิตที่เกี่ยวข้องกับแต่ละอารมณ์นั้นเป็นจิตดวงหนึ่งซึ่งมีธรรม ๓ ข้อเป็นตัวกำหนด หากไม่มี…

…างนี้ก่อนว่า "ก็เมื่อนิมิต ปรากฏแล้วดังนี้ ภิกษุนั้นจึงไปหาอาจารย์แล้วเรียนว่า "ข้าแต่ท่านผู้ เจริญ อารมณ์รูปอย่างนี้ปรากฏแก่ข้าพเจ้า" ฝ่ายอาจารย์อย่าเพิ่งบอก ว่านั่นคือนิมิต หรือว่า ไม่ใช่นิมิต พึงกล่าวว่…

ในวิสุทธิมรรค ภิกษุที่พบกับนิมิตควรไปปรึกษาอาจารย์ และขึ้นอยู่กับคำแนะนำที่จะได้รับ อาจารย์ทั้งสองแบบมีวิธีแนะนำที่แตกต่างกันซึ่งอาจกระทบต่อการดำเนินการภาวนา พระทีฆภาณกาจารย์เสนอให้ใช้แนวทางที่อาจทำให

…ือทำให้ปรากฏ หายใจออกหายใจเข้า ในข้อนั้นมีอรรถาธิบายว่า ปีติเป็นสิ่งที่ภิกษุรู้ชัดโดยอาการ ๒ คือ โดยอารมณ์ ๒ โดยอสัมโมหะ ๑ ถามว่า ปีติเป็นสิ่งที่ภิกษุรู้ชัด โดยอารมณ์อย่างไร ? ตอบว่า ภิกษุเข้าฌาน ๒ ที่มีปี…

เนื้อหานี้พูดถึงการทำความเข้าใจปีติในฌานของภิกษุ โดยการพิจารณาอารมณ์และอสัมโมหะในขณะที่เข้าฌาน ทั้งยังมีการเปรียบเทียบการรู้ชัดปีติเหมือนคนจับงูในโพรงที่เป็นที่อาศัยขอ…

…ป็นองค์) ออกแล้วพิจารณาปีติอัน สัมปยุตกับฌาน โดยความสิ้นไปเสื่อมไป เธอทำปีติอันสัมปยุตกับฌาน ให้เป็นอารมณ์ ยังจิตให้บันเทิง ให้ปลื้มอยู่ในขณะที่เห็นด้วยวิปัสนา อยู่ (นั้น) อย่างนี้ ผู้ปฏิบัติดังนี้เรียกว่า…

…บัติวิปัสนาที่จะช่วยให้ภิกษุสามารถบันเทิงจิตได้อย่างมั่นคง ซึ่งมุ่งเน้นการพิจารณาที่ทำให้จิตใจอยู่ในอารมณ์เดียวกัน โดยอธิบายถึงการตั้งจิตให้มั่นและการปลดปล่อยจากนีวรณ์ต่างๆ ผ่านการบำเพ็ญฌาน มีการยกตัวอย่าง…

…นึ่ง ซึ่งเป็นที่รัก ที่เจริญใจแล้ว พึงแสดงความรักออกไปฉันใด ภิกษุย่อมแผ่เมตตา * นิมิต มหาฎีกาแก้ว่า อารมณ์ ไม่เข้าใจของท่าน น่าจะหมายถึงภาพที่ปรากฏแก่ใจของผุ้เพ่ง ตรวจดู (อย่างที่เรียกกันว่า "นั่งทางใน") เ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเข้าเมตตาฌานและความสำคัญของการพัฒนาตนเองก่อนการแผ่เมตตาไปยังผู้อื่น โดยมีพระมหาเถระแนะนำให้หานิมิตและศึกษาเกี่ยวกับการเข้าเมตตาฌาน เพื่อไม่ให้เกิดการเบียดเบียนและสร้างความสุขให้กั

…กนัย) และฌาน ๔ (ในปัญจกนัย) โดยนัยที่กล่าวแล้วในเมตตาภาวนานั่นแล ๆ ส่วนในอรรถกถาอังคุตร กล่าวลำดับ (อารมณ์ของกรุณาภาวนา) ไว้ (ดัง) นี้ว่า 'บุคคลที่เป็นศัตรู พระโยคาวจรพึงเจริญกรุณาให้ก่อน เพื่อน ทำจิตให้อ่…

ในเนื้อหานี้ พระโยคาวจรแนะนำให้ระงับความขึ้งเคียดในบุคคลที่เป็นศัตรูด้วยแนวทางของการแผ่กรุณา นอกจากนี้ยังเน้นถึงการที่จะเจริญกรุณาในทุกกรณีที่บุคคลประสบความเสื่อม และการทำสีมสัมเภทในชนทั้ง 4 เพื่อให้ค

…จักอุเบกขาด้วย จักยินดีและ ยินร้ายไปด้วย นั่นเป็นอฐานะ (คือเป็นไปไม่ได้) [เบื้องต้น ท่ามกลาง ที่สุด อารมณ์และการขยายอารมณ์ แห่งพรหมวิหาร] อนึ่ง พรหมวิหารทุกข้อนั่น มีกัตตุกามตาฉันทะ (ฉันทะคือ ความใคร่จะทำ)…

บทความนี้นำเสนอการเจริญอุเบกขาในบริบทของพรหมวิหาร โดยอธิบายถึงกระบวนการขยายอารมณ์และความสำคัญของการมีจิตใจที่อ่อนโยนในการภาวนา หลักการปฏิบัติถูกเปรียบเทียบกับแนวทางการทำสวนของชาวนา…

… เมื่อนั้นเธออย่า เพิ่งพอใจด้วยสมาธิแต่เพียงนั้น เมื่อจะยังมูลสมาธินี้ให้ลุถึงจตุกฌาน หรือปัญจกฌานในอารมณ์อื่น ๆ (ต่อไป) พึงเจริญ (สมาธินี้) โดย นัยว่า "สวิตกฺกมฺปิ สวิจาร์ - สมาธิมีทั้งวิตก มีทั้งวิจารบ้า…

เนื้อหาของพระโอวาทเน้นการเจริญสมาธิและการบ่มเพาะคุณธรรม เช่น เมตตาและกรุณา โดยมีการแนะนำให้ปฏิบัติสมาธิที่มีวิตกและวิจาร ก่อนที่จะลุถึงจตุกฌานหรือปัญจกฌาน พร้อมทั้งการใช้พรหมวิหารในการเจริญสมาธิและการ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 237 รูปเป็นสัญญาแห่งอารมณ์นั้น เหตุนั้น อารมณ์นั้นจึงชื่อ รูปสัญญะ (มีรูปเป็นสัญญา) อธิบายว่า ฌานนั้นมีรูปเป็นชื่อ" ดังนี้ พึ…

เนื้อหาเกี่ยวกับรูปสัญญาและอารมณ์ที่มีความสัมพันธ์กับฌาน และอธิบายถึงการก้าวล่วงสัญญาที่ไม่มีแก่ผู้ที่ยังไม่หายรักในอารมณ์ โดยรายละเ…

… 'ก้าวล่วงอากาสานัญจายตนะ" นั้น มีอธิบายว่า ตามนัยที่กล่าวมาก่อน แม้ฌานก็ชื่อว่า อากาสานัญจายตนะ แม้อารมณ์ก็ ชื่อ อากาสานัญจายตนะ จริงอยู่ แม้อารมณ์ก็ชื่อ อากาสานัญจายตนะ เพราะอรรถวิเคราะห์ว่า "อากาสานัญจะ…

ในหน้าที่ 245 ของวิสุทธิมรรคแปล ได้มีการวิเคราะห์คำว่า 'อากาสานัญจายตนะ' ซึ่งมีความหมายทั้งในแง่ของอารมณ์และอดีตการก้าวล่วง การวิเคราะห์นี้ช่วยให้เข้าใจถึงความสัมพันธ์ระหว่างฌานและอารมณ์ อากาสานัญจายตนะช่…

…การทั้งปวง" นี่ก็มีนัย ดังกล่าวแล้วนั่นแล อนึ่ง ในบท "วิญญาณัญจายตนะ" นั้นเล่า ก็หมาย เอาทั้งฌานทั้งอารมณ์ เป็นวิญญาณัญจายตนะ โดยนัยที่กล่าวมาก่อน เหมือนกัน จริงอยู่ แม้อารมณ์ก็ชื่อวิญญาณัญจายตนะ เพราะอรรถ…

…บทวิเคราะห์นี้ มีการกล่าวถึงความหมายและนัยของคำว่า 'อากิญจิญญายตนะ' ซึ่งอ้างถึงการก้าวล่วงทั้งฌานและอารมณ์ในการปฏิบัติธรรม ภายในวิสุทธิมรรค นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงวิญญาณัญจายตนะที่เกี่ยวโยงกับอารมณ์และก…

…้งปวง" นี้ก็มีนัยดัง กล่าวแล้วนั่นแล ในคำว่า "ก้าวล่วงอากิญจัญญายตนะ" นั้นเล่า ก็ หมายเอาทั้งฌานทั้งอารมณ์เป็นอากิญจัญญายตนะ โดยนัยที่กล่าวมา ก่อนเหมือนกัน จริงอยู่ แม้อารมณ์ที่ชื่ออากิญจัญญายตนะ เพราะ อรร…

ในเนื้อหานี้ อธิบายถึงการวิเคราะห์อากิญจัญญายตนะ ซึ่งเกี่ยวข้องกับฌานและอารมณ์ที่มีบทบาทสำคัญในการเข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนะ พระโยคาวจรต้องก้าวล่วงทั้งสองอย่างเพื่อให้เข้าถึงได้…

… วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ · - หน้าที่ 254 ล่วงอากิญจัญญายตนะ" นี้ พึงทราบว่าท่านกล่าวรวมเอาฌานและ อารมณ์ทั้งสองนั่นเข้าด้วยกัน ส่วนในบทว่า "เนวสัญญานาสัญญายตนะ" นั้นมีอรรถาธิบายว่า ฌานนั้นเรียกว่า เนวสัญ…

เนื้อหาในหน้าที่ 254 นี้ อธิบายถึงแนวคิดและความหมายของอากิญจัญญายตนะและเนวสัญญานาสัญญายตนะ โดยอ้างถึงการปฏิบัติของพระโยคาวจรในวิภังค์ซึ่งมีการทำใจในอากิญจัญญายตนะอย่างละเอียด โดยเฉพาะในความเข้าใจว่าเป

…สุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 261 จริงอยู่ อารูปสมาบัติเหล่านี้ พึงทราบว่าแม้เป็น ๔ โดยการล่วง อารมณ์ทุกประการ คือ ในสมาบัติ 4 นั้น สมาบัติที่ ๑ เป็นโดยการ ก้าวล่วงรูปนิมิต ที่ ๒ โดยก้าวล่วงอากาศ ที่ …

ในบทความนี้เราจะพูดถึงอารูปสมาบัติ 4 ซึ่งประกอบด้วยการก้าวล่วงที่มีความแตกต่างกัน โดยอธิบายว่าบัณฑิตไม่ต้องการก้าวล่วงองค์แห่งสมาบัติเหล่านั้น เนื่องจากทุกข้อมีองค์ฌานอยู่ 2 องค์ จึงควรได้ทราบถึงความป

… ภาค ๒ ตอน ๒ - - หน้าที่ 92 อาจารย์พวกหนึ่ง ต้องการ (ให้มี) อังคารัมมณววัฏฐาปนะ (กำหนดดูทั้งองค์ทั้งอารมณ์) อีก (ข้อหนึ่ง) แต่เพราะอังคารัมมณ ววัฏฐาปนะ ไม่มาในอรรถกถาทั้งหลาย อังคารัมมณววัฏฐาปนะนั้น จึงน่า…

เอกสารนี้มีการพิจารณาเกี่ยวกับการทำฤทธิ์และการฝึกฝนจิตในบริบทของวิสุทธิมรรค โดยเน้นว่าอังคารัมมณววัฏฐาปนะอาจไม่ใช่สิ่งสำคัญสำหรับการภาวนา เนื่องจากการฝึกจิตให้สำเร็จไม่ใช่งานง่าย ต้องใช้ความพยายามสูง

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 119 อารมณ์เป็นหนึ่งไซร้ วิริยะมิใช่สมาธิ สมาธิก็มิใช้วิริยะ วิริยะเป็น อย่างหนึ่ง สมาธิก็เป็นอย่างหนึ่ง หากภิ…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงความแตกต่างระหว่างวิริยะ สมาธิ และจิตตะ พร้อมกับอธิบายว่าทั้งสามองค์ประกอบนี้มีความสำคัญต่อการบรรลุฤทธิ์อย่างไร โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเชื่อมโยงระหว่างสมาธิกับอิทธิบาท 4 และบท 4 ที่

…า "เข้าวาระหนึ่ง สองวาระก็ควร" ดัง นี้ ในการอธิษฐานนั้น จิตในฌานอันเป็นบาท มี (ปฏิภาค) นิมิตเป็น ด. อารมณ์ จิตในบริกรรมมีคนจำนวนร้อยเป็นอารมณ์ หรือมีคนจำนวน พันเป็นอารมณ์ (ตามที่ต้องการ) แต่ว่าอารมณ์เหล่าน…

บทความนี้วิเคราะห์คำว่า 'อธิษฐานด้วยญาณ' ในวิสุทธิมรรค ซึ่งอธิบายกระบวนการที่ภิกษุใช้เข้าใจและสร้างอภิญญา โดยการเข้าฌานและบริกรรมซ้ำ จนสามารถบรรลุเป้าหมายที่ต้องการ มีการพูดถึงการเข้าฌานที่ไม่จำเป็นต้

…ี่ 17 เมื่อเธอมนสิการถึงสัททนิมิตอยู่นั่นแล มโนทวาราวัชชนะ ทำ เสียงเหล่านั้นอย่างใดอย่างหนึ่งให้เป็นอารมณ์เกิดขึ้นว่า "ทิพพโสต- ธาตุจักเกิดขึ้นในบัดนี้" ครั้นมโนวาราวัชชนะนั้นดับแล้ว ชวนะ ๔ หรือ ๕ ดวง ย่อม…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปรับมโนทวาราวัชชนะเพื่อให้เสียงที่ต้องการเป็นอารมณ์ที่เกิดขึ้นในขณะนั้น พร้อมกับการอธิบายถึงทิพพโสตธาตุและญาณที่เกิดขึ้นจากอัปปนาจิตตามแนวทางการฝึกสมา…