อารมณ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 43 / 68

…นได้ลักษณะรูปาวจร ย่อม มีกำลังยิ่งกว่าอุปจาร (จิต) เสียอีก แท้จริง ในองค์เหล่านั้น วิตก ปักจิตลงไปในอารมณ์ด้วยอาการอันชัดเจนยิ่งเกิดขึ้น วิจารก็ตามพื้น อารมณ์อย่างเต็มที่เกิดขึ้น ปีติและสุขก็แผ่ไปทั่วสรรพา…

ในฉบับนี้กล่าวถึงความสำคัญขององค์ ๕ ที่ประกอบขึ้นในปฐมฌาน ได้แก่ วิตก วิจาร ปีติ สุข และจิตเตกัคคตา โดยชี้ให้เห็นว่าทุกองค์นี้มีบทบาทสำคัญในการเข้าถึงฌาน พร้อมทั้งอธิบายเกี่ยวกับการไม่ควรถือว่ามีฌานอื

…าะมีลำดับแห่งจำนวน บ้างว่า ชื่อว่าปฐม เพราะเกิดขึ้นเป็นทีแรก คุณอันนี้ได้ชื่อว่าฌาน เพราะเข้าไปเพ่ง อารมณ์ หรือว่าเพราะเผาเสียซึ่งธรรมอันเป็นข้าศึก ส่วนวงดิน ท่านเรียกว่า ปฐวีกสิณ เพราะหมายถึงดินทั่วไป แม้…

…มหลักการพระโยคาวจร โดยมีการยกตัวอย่างเช่นการยืนระยะของนักยิงขนทราย การกำหนดจับอาการในฌาน และการศึกษาอารมณ์ในทางปฏิบัติที่สำคัญต่อการฝึกสมาธิและการเข้าถึงการบรรลุตามแบบที่พระพุทธเจ้าได้ทรงสอน.

…ไปถึง ( ที่อสุภ ) อย่างนี้แล้ว อย่าเพิ่งอสุภ นิมิต พึงกำหนดทิศเสียก่อน เพราะเมื่อเธอยืนข้างทิศหนึ่ง อารมณ์จะ ไม่ปรากฏชัดและจิตก็จะไม่เป็นกัมมนียะ (ควรแก่การภาวนา) ด้วย (ก็ได้ ) เพราะเหตุนั้น พึงเว้นข้างทิศ…

บทนี้พูดถึงวิธีการของพระโยคาวจรเมื่อถึงที่อสุภ โดยแนะนำให้หลีกเลี่ยงการเดินทวนลมเพราะกลิ่นศพอาจกระทบจมูกทำให้เกิดความไม่สบายใจ และควรกำหนดทิศก่อนที่จะแสดงอสุภนิมิต เพื่อให้จิตใจเป็นกัมมนียะ รวมถึงรักษ

…้ ก็พึงยืนในที่ไม่ไกลนัก ไม่ใกล้นัก ไม่ค่อนไป ทางเท้า ไม่ค่อนไปทางศีรษะ เพราะว่าเมื่อยืนในที่ไกลนัก อารมณ์จะ ไม่ชัด ใกล้นัก ความกลัวจะเกิดขึ้น เมื่อยืนค่อนไปทางเท้าก็ดี ค่อน ทางไปศีรษะก็ดี อสุภทั้งหมดจะไม่…

…นี้กล่าวถึงแนวทางการยืนเมื่อฝึกสมาธิ โดยให้ยืนในที่ตรงกลาง ไม่ใกล้เกินไปและไม่ไกลเกินไป เพื่อให้เห็นอารมณ์ชัดเจนและป้องกันความกลัวจากการยืนในที่ที่ไม่เหมาะสม นอกจากนี้ยังอธิบายวิธีการกำหนดนิมิตจากสิ่งต่าง …

…นี่อุทธุมาตก อสุภเป็นเช่นนี้ " แต่ว่าร่างของสตรีย่อมไม่ควรแก่บุรุษ ร่างของ บุรุษเล่าก็ไม่ควรแก่สตรี อารมณ์ในร่างอันเป็นวิสภาคย่อมไม่ปรากฏ ๑.มหาฎีกาช่วยขยายความว่า อวัยวะทั้ง 6 16 นั้น ต้องขึ้นพองทั้งนั้นจึ…

บทนี้อธิบายถึงการกำหนดลักษณะของซากศพในบริบทของวิสุทธิมรรค โดยมีการแยกส่วนและทำความเข้าใจโดยการพิจารณาอวัยวะต่างๆ ในร่างกาย เช่น แขน ขา ศีรษะ และส่วนกลางของร่างกาย การมองซากศพในลักษณะนี้ช่วยให้เกิดความ

…แล ซากนั้นจะปรากฏเป็นเหมือนลุกขึ้นยืน เหมือนจะจับเอา และเหมือนจะไล่เอา พระโยคาวจรนั้นเห็นซากนั้นเป็นอารมณ์ พิลึกสะพึงกลัว ( เช่นนั้น ) แล้ว ก็จะใจหายเหมือนจะเป็นบ้าไปถึง ซึ่งความกลัว ความสยอง ความขนพอง จริ…

การกำหนดจำนิมิตมีประโยชน์ในการทำให้พระโยคาวจรอดทนต่อความกลัวที่เกิดจากอารมณ์น่ากลัวในกรรมฐาน ซึ่งมักทำให้เกิดความสยองในใจ ในขณะเดียวกัน การทำให้ใจมั่นคงด้วยการปลงใจว่าร่างที่ต…

…ากนั้นเขาทอดทิ้งไว้ ณ ที่ใดมีอยู่ พระโยคาวจรจึงไป ณ ที่นั้น โดยนัยที่กล่าวมาก่อนนั่นแล ทำนิมิต ร่วม อารมณ์ร่วม ตามแต่วัตถุ (อันมีอยู่) โดยรอบมีก้อนหินเป็นต้น แล้วสังเกต (ซากนั้น ) ให้แม่นตามความที่มันเป็นอ…

เนื้อหาในหน้าที่พูดถึงกรรมฐานสองประเภทคือ ปุฬวกอสุภ ที่เกี่ยวพันกับซากศพต่างๆ และอัฏฐิกอสุภ ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้เกี่ยวกับการเห็นซากศพในป่าช้า การทำความเข้าใจและถือเอานิมิต เพื่อช่วยในการภาวนา

…สทั้งหลาย ด้วยสันทิฏฐิ อันเป็นเหตุ (ของตน) พระนิพพานย่อมชนะกิเลส ทั้งหลายด้วยสันทิฏฐิ อันเป็นวิสัย (อารมณ์ของตน ) เพราะเหตุนั้น โลกุตตรธรรมทั้ง 8 จึงชื่อว่าสันทิฏฐิกะ เพราะชินะ (กิเลส ) ด้วย สันทิฏฐิประดุจ…

เนื้อหานี้พูดถึงทุกขโทมนัสทางใจ โดยอธิบายว่าผู้ที่สามารถละความกำหนัดได้จะไม่คิดเบียดเบียนตนหรือผู้อื่น ซึ่งจะไม่รู้สึกทุกข์ใจ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงธรรมสันทิฏฐิว่าเป็นธรรมที่ผู้คนสามารถบรรลุได้ด้ว

…้ข่มนิวรณ์ได้แล้วโดยนัยก่อน ( ที่กล่าวใน พุทธานุสสติ ) นั่นแล แต่เพราะความที่พระธรรมคุณทั้งหลายเป็น อารมณ์ลึกซึ้ง หรือเพราะความที่จิตน้อมไปในการระลึกถึงพระคุณ หลายอย่างต่างประการ ฌานนี้จึงเป็นฌานไม่ถึงอัปป…

…องพระธรรม ยุติการครอบงำของราคะ โทสะ และโมหะ จนกระทั่งฌานได้เกิดขึ้นขณะระลึกถึงพระธรรม ความลึกซึ้งของอารมณ์ทางธรรมนี้ได้ส่งผลต่อการพัฒนาแนวทางจิตที่ยิ่งใหญ่

…ย่างหนึ่ง ดังนี้ ด้วยอำนาจการทำในใจแล้ว ๆ เล่า ๆ จิตย่อมจะได้อาเสวนา (ความคล่อง) สติอันมีความตายเป็นอารมณ์ย่อมจะตั้งมั่น นิวรณ์ ทั้งหลายย่อมจะรำงับ องค์ฌานทั้งหลายย่อมจะปรากฏขึ้น แต่เพราะ อารมณ์ (ของฌานนี้…

…อมโยงกับการพัฒนาทางจิตวิญญาณในพระพุทธศาสนา บทนี้ชี้ให้เห็นถึงการพัฒนาสติในชีวิตทุกวันผ่านความตายเป็นอารมณ์ โดยเน้นว่าการฝึกฝนฌานในลักษณะนี้จะนำไปสู่การพัฒนาทางจิตที่สูงขึ้น.

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 24 อารมณ์ เพราะว่าในอรูปฌานนั้นมีแต่ความก้าวล่วงอารมณ์แห่งฌานที่ ถึงอัปปนาแล้วเท่านั้น แต่ในมรณสตินี้ (วิสุท…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของมรณสติในการปฏิบัติธรรม โดยแสดงให้เห็นว่าผู้ที่มีความเข้าใจในมรณสติจะเป็นผู้ไม่ประมาทและลดความหลงใหลในชีวิต รวมถึงอานิสงส์ที่เกิดขึ้นเมื่อมีการระลึกถึงความตาย ซึ่งส่งผลในกา

…นั้น แม้สันฐานของเสโทนั้น ก็พึงเข้าใจว่าเป็น ตามช่องขุมผมและขนนั่นแล พระโยคีผู้จะกำหนดเอาเสโท (เป็น อารมณ์) เล่า ก็พึงมนสิการเสโท ตามที่มันขังอยู่ในช่องขุมผมและ ขนเหมือนกัน โดยตัดตอน กำหนดตัดด้วยส่วนของเสโ…

วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ กล่าวถึงการเกิดขึ้นของเสโทจากเหตุการณ์ต่าง ๆ เช่น ร้อนไฟ ร้อนแดด และฤดูที่เปลี่ยนแปลง ซึ่งทำให้เกิดการหลั่งของเสโทผ่านช่องขุมผมและขนโดยไม่เท่ากัน และวิธีการที่พระโยคีสามารถก

…ญขึ้น บทว่า อานาปานสติสมาธิ แปลว่า สมาธิที่ สัมปยุตกับสติ อันกำหนดเอาลมหายใจออกและลมหายใจเข้า (เป็น อารมณ์) นัยหนึ่ง สมาธิในอานาปานสติ ชื่อว่า อานาปานสติสมาธิ บทว่า พหุลีกโต-ทำให้มาก คือทำบ่อย ๆ [แก้ สนฺโต…

เนื้อหานี้สำรวจเรื่องอานาปานสติกรรมฐานซึ่งเน้นการเจริญสมาธิที่เกี่ยวข้องกับลมหายใจ ทั้งนี้มีการอธิบายว่าการทำให้เกิดขึ้นของอานาปานสติสมาธิเป็นอย่างไร มีการถามพระพุทธเจ้าถึงวิธีการและประโยชน์จากการฝึกส

…ายไร ๆ เหมือนอย่าง อสุภกรรมฐาน ซึ่งละเมียดและประณีตแต่โดยปฏิเวธอย่างเดียว แต่ไม่ ละเมียดไม่ประณีตทางอารมณ์เลย เพราะมีอารมณ์หยาบ และมีสิ่งปฏิกูล เป็นอารมณ์ (เช่นนั้น) หามิได้ ที่แท้เป็นธรรมชื่อว่าละเมียด คื…

…การฝึกอานาปานสติสมาธิว่าเป็นธรรมที่มีความละเมียดและประณีตโดยไม่ขึ้นอยู่กับความละเอียดหรือความหยาบของอารมณ์ ทั้งนี้อานาปานสติสมาธิจะช่วยให้เกิดความสงบและมีกำลังในการทำกรรมฐาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเริ่มต้นก…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 91 อารมณ์แห่งอานาปานสติสมาธิได้ คอยแต่จะเล่นไปนอกทาง เหมือน รถที่เทียมด้วยโคโกง แล่นออกนอกทางไปฉะนั้น เพราะฉ…

เนื้อหานี้อธิบายถึงการฝึกจิตใจที่สามารถเปรียบเทียบได้กับการฝึกลูกโกโกง โดยสอนให้ผูกจิตของตนกับอารมณ์กรรมฐานด้วยสติ เช่นเดียวกับวิธีการฝึกลูกโคโกงให้พร้อมต่อการเป็นโคที่ดี ซึ่งช่วยให้สามารถดำเนินชีวิต…

…นั้น เมื่อจะทรงแสดงความมั่นคงแห่งการนั่ง ความเป็นไปสะดวกแห่งลม หายใจออกเข้า และอุบายในการกำหนดถือเอาอารมณ์ด้วย” จึงตรัส คำว่า 'คู้บัลลังก์' เป็นอาทิ ในบทเหล่านั้น บทว่า บัลลังก์ ได้แก่นั่งคู่เขาเข้าโดยรอบ …

ในบทนี้กล่าวถึงวิธีการนั่งที่เหมาะสมสำหรับการฝึกสมาธิ โดยมีการชี้แนะการตั้งกายให้ตรงและการรักษาสติในลมหายใจเข้าออก เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอาการเวทนาและเสริมสร้างสมาธิให้มั่นคงมากขึ้น การนั่งในลักษณะที่

…ารในตอนที่เห็นนามรูปพร้อมทั้งปัจจัย นั้นก็นับว่ายังหยาบ ถึงตอนที่เป็นวิปัสนา อันมี (ไตร) ลักษณ์เป็น อารมณ์ จึงละเอียดเข้า" ในทุรพลวิปัสนา (วิปัสนากำลังอ่อน) ก็นับว่ายังหยาบ ในพลววิปัสนา" (วิปัสนากำลังกล้า)…

ในบทนี้มีการอธิบายถึงการพิจารณาความหยาบและละเอียดของกายสังขารในวิสุทธิมรรค โดยเริ่มตั้งแต่การกำหนดทั้งรูปและอรูป เมื่อเห็นนามรูปพร้อมกับปัจจัย การทำวิปัสนาในระดับต่าง ๆ ตั้งแต่ทุรพลวิปัสนาถึงพลววิปัสน

…ด" ถามว่า ก็ลมนั้นจะต้องนับไปนานเท่าไร ? ตอบว่า พึงนับไป จนกว่าเว้นนับแล้ว สติก็ยังตั้งแต่อยู่ได้ใน อารมณ์คืออัสสาสะปัสสาสะ ด้วยว่าการนับก็ทำเพื่อตัดความตรึกที่ซ่าน ไปภายนอกเสียแล้วตั้งสติไว้ในอารมณ์คืออัส…

เนื้อหาในส่วนนี้เน้นการพัฒนาสมาธิโดยการนับลมและติดตามการหายใจ เพื่อสร้างสติให้แน่วแน่ โดยมีการอธิบายว่าจิตใจที่ป่วนปั่นสามารถประจักษ์ได้เมื่อทำตามลมทั้งต้น กลาง และปลาย การปฏิบัติอย่างตั้งใจนี้จะช่วยใ

…ิกษุรู้ธรรม ๓ อย่าง (นี้) ภาวนาย่อมสำเร็จ က มีอธิบายอย่างไร ? มีอธิบายว่า ธรรม ๓ อย่างนี้ มิได้เป็น อารมณ์ของจิตดวงเดียวกัน แต่ธรรม ๓ นี้ จะเป็นสิ่งที่พระโยคีไม่รู้ก็ หามิได้ จิตเล่าก็มิได้ถึงซึ่งความส่ายไ…

ในบทนี้มีการอธิบายธรรม ๓ อย่างที่สำคัญต่อการสำเร็จในภาวนา โดยกล่าวถึงวิธีการที่ภิกษุตั้งสติในการนำธรรมเหล่านี้มาใช้ในการฝึกจิต โดยเปรียบว่าเหมือนการเลื่อยไม้ที่ต้องตั้งใจอยู่ที่จุดที่ฟันเลื่อยกระทบไม้

…ัน ครั้งลมอัสสาสะปัสสาสะ หยาบดับไปแล้ว จิตของพระโยคีนั้นก็ยังมีนิมิตแห่งลมอัสสาสะ ปัสสาสะละเอียดเป็นอารมณ์เป็นไปอยู่ แม้นิมิตนั้นดัง จิตดวงต่อ ๆ ไปก็ยังมีนิมิตแห่งลมที่ละเอียดยิ่งกว่านั้นเป็นอารมณ์ต่อไปอยู…

…บแก่นสารของกรรมฐานที่ศึกษาเกี่ยวกับนิมิตแห่งลมและเสียงในจิตของพระโยคี ซึ่งอธิบายถึงการที่จิตสามารถมีอารมณ์ได้หลายระดับ พร้อมการอธิบายเปรียบเทียบกับเสียงที่เกิดจากการเคาะกังสดาลและเจริญกรรมฐานเพื่อเข้าใจในอ…